ఇస్మాయిల్ మర్చెంట్

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
Ismail Merchant
Ismail Merchant.jpg
జననంIsmail Noormohamed Abdul Rehman
(1936-12-25) 1936 డిసెంబరు 25
Bombay, Maharashtra, India
మరణం2005 మే 25 (2005-05-25)(వయసు 68)
London, England
వృత్తిproducer, director, actor, screenwriter
క్రియాశీలక సంవత్సరాలు1960–2005

ఇస్మాయిల్ మర్చెంట్ (1936 డిసెంబరు 25 - 2005 మే 25) భారత దేశంలో జన్మించిన సినీ నిర్మాత, సుదీర్ఘ కాలంలో మర్చెంట్ ఐవరీ ప్రొడక్షన్స్‌తో అనుబంధం కలిగి ఉన్న వ్యక్తిగా బాగా సుపరిచితం అయ్యారు, ఇందులో దర్శకుడు (మర్చెంట్ యొక్క దీర్ఘకాలిక వృత్తిగత మరియు వ్యక్తిగత భాగస్వామి) జేమ్స్‌ ఐవరీ మరియు స్క్రీన్‌ రచయిత రూత్‌ ప్రావెర్‌ జాబ్‌వాలతో ఈయన అనుబంధం కలిగి ఉన్నారు. వీరి సినిమాలు ఆరు అకాడమీ పురస్కారాలను గెలుచుకున్నాయి.

మర్చెంట్ హాలీవుడ్‌లో 40 ఏళ్లకు పైగా స్వతంత్ర నిర్మాతగా విజయవంతమయ్యారు. ఆయన బలం ఆయన ప్రాజెక్టులే. ముఖ్యంగా ఆయన కాలంనాటి వ్యక్తులతో పోలిస్తే కొన్ని మిలియన్‌ డాలర్ల తక్కువ ఖర్చుతో సినిమాలు నిర్మించిన సామర్థ్యం ఆయన సొంతం.[1]

నేపథ్యం[మార్చు]

ఇస్మాయిల్‌ నూర్‌మహమ్మద్‌ అబ్దుల్‌ రెహ్మాన్‌ గా బోంబేలో జన్నించారు. ఈయన హజ్రా (నీ మెమన్‌) మరియు ముంబైలో బట్టల పంపిణీదారు నూర్‌మహమ్మద్‌ హాజీ అబ్దుల్‌ రెహ్మాన్‌ల సంతానం.[2] ఆయన గుజరాతీ మరియు ఉర్దూ నేర్చుకుంటూ పెరిగారు. పాఠశాలలో అరబిక్‌ మరియు ఆంగ్లం‌ నేర్చుకున్నారు.[1] ఆయనకు 11 ఏళ్ల వయసులో, వారి కుంటుంబం 1947లో జరిగినభారత విభజనలో చిక్కుకుంది. ఆయన తండ్రి ముస్లిం లీగ్‌కు అధ్యక్షుడు, మరియు పాకిస్థాన్‌కు వలస వెళ్లడానికి తిరస్కరించారు. మర్చెంట్ తర్వాత తన జ్ఞాపకాలను గుర్తు చేసుకుంటూ పెద్దవయసులో ఆ వధ మరియు దోపిడిని వివరించారు.[3]

ఆయన ముంబైలోని సెయింట్‌ జేవియర్‌ కళాశాలలో విద్యను అభ్యసించారు.[4] మరియు సినిమాల మీద ప్రేమను ఇక్కడే పెంచుకున్నారు.[1]

22 ఏళ్ల వయసులో యునైటెడ్‌ స్టేట్స్‌లోని న్యూయార్క్‌ విశ్వవిద్యాలయానికి పయనమయ్యారు. అక్కడ MBA చదువుకున్నారు. యునైటెడ్‌ నేషన్స్‌లో సందేశకుడిగా పనిచేసి తనని తాను పోషించుకున్నారు. ఈ అవకాశాన్ని ఆయన చక్కగా ఉపయోగించుకుని భారత ప్రతినిధులు తన సినిమాల ప్రాజెక్ట్‌లకు ఆర్థిక సహకారం అందించేలా చూసుకున్నారు.[1] ఆ అనుభవాన్ని ఆయన వివరిస్తూ నేను ఎవరి వల్లా, దేనికి భయపడలేదు అని చెప్పారు.[3]

1961లో ది క్రియేషన్ ఆఫ్ ఉమన్ అనే లఘు చిత్రాన్ని నిర్మించారు. ఇది కేన్స్ చలనచిత్రోత్సవంలో ప్రదర్శించబడింది మరియు అకాడమి పురస్కారానికి నామినేషన్ పొందింది.

మర్చెంట్ ఐవరీ నిర్మాణాలు[మార్చు]

1961లో మర్చెంట్ మరియు దర్శకుడు ఐవరీ కలిసి సినిమా నిర్మాణ కంపెనీ మర్చెంట్ ఐవరీ ప్రొడక్షన్స్‌ను స్థాపించారు. అతను మర్చెంట్ ఐవరీకి సుదీర్ఘ కాలం జీవిత భాగస్వామి కూడా. వారి వృత్తిపరమైన, రొమాంటిక్‌ భాగస్వామ్యం 1960ల ఆరంభంలో మొదలై, 2005లో ఆయన మరణించే వరకు కొనసాగింది.[5] వీరి భాగస్వామ్యానికి గిన్నిస్‌ బుక్‌ ప్రపంచ రికార్డులలో, స్వతంత్ర సినిమా చరిత్రలో సుదీర్ఘ కాలం కొనసాగిన భాగస్వామ్యంగా రికార్డు లభించింది. 2005లో మర్చెంట్ మరణించే వరకు, వారు 40 సినిమాలు నిర్మించారు. ఇందులో అనేక పురస్కారాలు గెలుచుకున్నవి కూడా ఉన్నాయి. నవలా రచయిత రూత్‌ ప్రావెర్‌ జాబ్‌వాల‌ వీరి నిర్మాణాల్లోని అనేక సినిమాలకు స్క్రీన్‌ రచయిత‌గా వ్యవహరించారు.

1963లో MIP తొలిసారి తన నిర్మాణాన్ని ది హౌస్‌హోల్డర్‌తో ప్రారంభించింది. ఇది జాబ్‌వాల నవల ఆధారంగా (ఆమె దీనికి స్క్రీన్‌ప్లే రాశారు) నిర్మించారు. ఇది అమెరికన్‌ స్టూడియో, కొలంబియా పిక్చర్స్‌లో అంతర్జాతీయంగా పంపిణీ చేయడబడ్డ తొలి భారతీయ నిర్మాణ చిత్రం. ఏదేమైనా, 1970ల వరకు వీరి భాగస్వామ్యం విజయవంతమైన సూత్రం, నెమ్మదిగా కదిలే ముక్కలుగా ఉంది... మర్చెంట్ ఐవరీ వారి శ్రద్ధను సెట్స్‌మీద పెట్టి పేదరికాన్ని తొలగించే విధంగా రూపొందిచే వరకు పోలేదు.[1] వీరి తొలి విజయం హెన్రీ జేమ్స్‌ నుంచి జాబ్‌వాలా తీసుకున్న ది యూరోపియన్స్‌ రూపంలో వచ్చింది.

నిర్మాణానికి అదనంగా, మర్చెంట్ అనేక సినిమాలను మరియు రెండు టెలివిజన్‌ ఫీచర్స్‌ను తీశారు. టెలివిజన్‌ కొరకు, మహాత్మా అండ్‌ ది మ్యాడ్ బోయ్ ‌ అనే చిన్న ఫీచర్‌ను తీశారు మరియు పూర్తి స్థాయి టెలివిజన్‌ ఫీచర్‌గా ది కర్టెశాన్స్‌ ఆఫ్‌ బోంబేను బ్రిటన్‌ యొక్క చానెల్‌ ఫోర్‌ కొరకు రూపొందించారు. మర్చెంట్ తన తొలి దర్శకత్వ అరంగేట్రాన్ని 1993లో ఇన్ కస్టడీతో చేశారు. ఇది అనితా దేశాయ్‌ నవల ఆధారంగా రూపొందింది. ఇందులో బాలీవుడ్‌ నటుడు శశికపూర్‌ నటించారు. దీనిని భారత్‌లోని భోపాల్‌లో నిర్మించారు, భారత ప్రభుత్వం అందించే జాతీయ అవార్డులను ఈ సినిమా సంపాదించింది. ఉత్తమ ప్రొడక్షన్‌ డిజైన్‌తో పాటు ప్రధాన పాత్రలో నటనకు శశికపూర్‌కు ప్రత్యేక అవార్డు లభించింది. తన రెండో దర్శకత్వ ఫీచర్‌, ది ప్రొప్రైటర్‌. ఇందులో జేన్‌ మోరీయూ, సీన్‌ యంగ్‌, జీన్‌-పియర్‌ అమోంట్‌ మరియు క్రిస్టోఫర్‌ కేజ్‌నోవ్‌ నటించారు. దీనిని పారిస్‌లో చిత్రీకరించారు.

ఐవరీ మరియు జాబ్‌వాలాతో తన భాగస్వామ్యం పై మర్చెంట్ ఇలా వ్యాఖ్యానించారు: మర్చెంట్ ఐవరీలో మేం ఒక వినూత్న పెళ్లి చేసుకున్నాం... నేను ఒక భారతీయ ముస్లిం, రూత్‌ ఒక జర్మన్‌ జ్యూ మరియు జిమ్‌ ఒక అమెరికన్‌ ప్రొటెస్టంట్‌. ఎవరో ఒకసారి మమ్మలిని మూడు తలల దేవుడుగా వర్ణించారు. బహూశా వారు మమ్మల్ని మూడు తలల రాక్షసులు అని పిలిఛి ఉండాల్సింది.[6]

వంట మరియు రచనలు[మార్చు]

మర్చెంట్ తన వైభవోపేతమైన ప్రైవేటు పార్టీలకు బాగా ప్రసిద్ధి చెందారు.[1] ఆయన వంట చేస్తూ కనిపించేవారు, ఆర్ట్‌ మీద అనేక పుస్తకాలు రాశారు. ఇందులో ''ఇస్మాయిల్‌ మర్చంట్స్‌ ఇండియన్‌ కుజిన్‌ ; ఇస్మాయిల్‌ మర్చంట్స్‌ పరిమళం ; ఇస్మాయిల్‌ మర్చంట్స్‌ ప్యాషనేట్‌ మీల్స్‌ మరియు ఇస్మాయిల్‌ మర్చంట్స్‌ పారిస్‌: ఫిల్మింగ్‌ మరియు ఫీస్టింగ్‌ ఇన్‌ ఫ్రాన్స్‌ ఉన్నాయి. ఆయన సినిమా నిర్మాణం పై కూడా పుస్తకాలు రాశారు. ఇందులో ది డిసీవెర్స్‌ అనే సినిమా నిర్మాణంపై కూడా పుస్తకం ఉంది. 1988లో రాసిన దీనిని హూల్లాబాలూ ఇన్‌ ఓల్డ్‌ జైపూర్‌ అని పిలిచారు మరియు ది ప్రొప్రైటర్ ‌ నిర్మాణం గురించి రాసిన పుస్తకం ఒన్స్‌ అపాన్‌ ఎ టైమ్‌... ది ప్రొప్రైటర్‌ అని పిలవబడింది. ఆయన చివరి పుస్తకం పేరు మై పాసేజ్‌ ఫ్రమ్‌ ఇండియా: ఎ ఫిల్మ్‌ మేకర్స్‌ జర్నీ ఫ్రమ్‌ బాంబే టు హాలీవుడ్‌ అండ్‌ బియాండ్‌.

పురస్కారాలు[మార్చు]

2002లో ఆయనకు పద్మభూషణ్‌ పురస్కారం లభించింది. న్యూయార్క్‌లోని అంతర్జాతీయ సెంటర్‌ యొక్క ఎక్సలెన్స్‌ అవార్డును కూడా స్వీకరించారు.

మరణం[మార్చు]

మర్చెంట్ 68 ఏళ్ల వయసులో లండన్‌లోని వెస్ట్‌మినిస్టర్‌[7] ప్రాంతంలో పొత్తికడుపులోని అల్సర్స్‌కు శస్త్రచికిత్స తర్వాత మరణించారు.[8]

ముంబైలోని మెరైన్‌ లైన్స్‌లో బాదా కబరస్థాన్‌లో 28 మే 2005న అంత్యక్రియలు జరిగాయి. ఆయన కోరిక మేరకు ఆయన పూర్వీకుల సమాధుల దగ్గర ఇది జరిగింది.

ఫిల్మోగ్రఫీ[మార్చు]

దర్శకుడు[మార్చు]

  • మహాత్మా అండ్‌ ది మ్యాడ్‌ బోయ్‌ (1974, లఘు)
  • ది కోర్టీశాన్స్‌ ఆఫ్‌ బాంబే (1983, డాక్యుమెంటరీ)
  • ఇన్‌ కస్టడీ (1993) (ఫీచర్‌లో అరంగేట్రం)
  • లుమియర్‌ అండ్‌ కంపెనీ (1995, సెగ్మెంట్‌ మర్చెంట్ ఐవరీ, పారిస్‌) జేమ్స్‌ ఐవరీ సహ దర్శకత్వంలో
  • ది ప్రొప్ట్రైటర్‌ (1996)
  • కాటన్‌ మేరి (1999)
  • ది మిస్టిక్‌ మాసర్‌ (2002)

నిర్మాత[మార్చు]

  • ది క్రియేషన్‌ ఆఫ్‌ ఉమన్‌ (1960, లఘు)
  • ది హౌస్‌ హోల్డర్‌ (1963)
  • షేక్‌స్పియర్‌ వాలా (1965)
  • ది గురు (1969)
  • బాంబే టాకీ (1970)
  • అడ్వెంచర్స్‌ ఆప్‌ ఎ బ్రౌన్‌ మ్యాన్‌ ఇన్‌ సెర్చ్‌ ఆఫ్‌ సివిలైజేషన్‌ (1972, టివి)
  • Helen: Queen of the Nautch Girls (1973, లఘు)
  • సావేజెస్‌ (1973)
  • మహాత్మా అండ్‌ ది మ్యాచ్‌ బోయ్‌ (1974, లఘు) - దర్శకత్వం కూడా ఆయనే
  • ది వైల్డ్‌ పార్టీ (1975)
  • ఆటోబయోగ్రఫీ ఆఫ్‌ ప్రిన్సెస్‌ (1975)
  • స్వీట్‌ సౌండ్స్‌ (1976, లఘు)
  • రోజ్‌ ల్యాండ్‌ (1977)
  • హల్లాబాలూ ఓవర్‌ జార్జీ అండ్‌ బోనీస్‌ పిక్చర్స్‌ (1976)
  • ది యూరోపియన్స్‌ (1979)
  • జేన్‌ ఆస్టెన్‌ ఇన్‌ మాన్‌హట్టన్‌ (1980)
  • క్వార్టెట్‌ (1981)
  • హీట్‌ అండ్‌ డస్ట్‌ (1983)
  • ది కోర్ట్‌శాన్స్‌ ఆఫ్‌ బాంబే (1983) - దర్శకుడు కూడా
  • ది బోస్టోనియన్స్‌ (1984)
  • ఎ రూమ్‌ విత్‌ ఎ వ్యూ (1985)
  • నూన్‌ వైన్‌ (1985, టివి) - ఎగ్జిక్యూటివ్‌ నిర్మాత (మర్చెంట్ ఐవరీ కాదు)
  • మై లిటిల్‌ గర్ల్‌ (1986) - ఎగ్జిక్యూటివ్‌ నిర్మాత
  • మారైస్‌ (1987)
  • ది పర్‌ఫెక్ట్‌ మర్డర్‌ (1988) - ఎగ్జిక్యూటివ్‌ నిర్మాత
  • ది డిసీవర్స్‌ (1988)
  • స్లేవ్స్‌ ఆఫ్‌ న్యూయార్క్‌ (1989)
  • మిస్టర్‌ అండ్‌ మిసెస్‌ బ్రిడ్జ్‌ (1990)
  • ది బాలాడ్‌ ఆఫ్‌ శాడ్‌ కేఫ్‌ (1990)
  • హోవర్డ్స్‌ ఎండ్‌ (1991)
  • స్ట్రీట్‌ మ్యుజిషియన్స్‌ ఆఫ్‌ బాంబే (1991) - ఎగ్జిక్యూటివ్‌ నిర్మాత
  • ది రిమైన్స్‌ ఆఫ్‌ ద డే (1993)
  • లుమిరె అండ్‌ కంపెనీ (1995, సెగ్మెంట్‌)
  • జెఫర్‌సన్‌ ఇన్‌ పారిస్‌ (1995)
  • ఫీస్ట్‌ ఆఫ్‌ జులై (1995) - ఎగ్జిక్యూటివ్‌ ప్రొడ్యూసర్‌
  • సర్వైవింగ్‌ పికాసో (1996)
  • ఎ సోల్జర్స్‌ డాటర్‌ నెవర్‌ క్రైస్‌ (1998)
  • సైడ్‌ స్ట్రీట్స్‌ (1998) - ఎగ్జిక్యూటివ్‌ నిర్మాత
  • కాటన్‌ మేరీ (2000)
  • ది గోల్డెన్‌ బౌల్‌ (2001)
  • మెర్సి డాక్టయుర్‌ రే (2002)
  • లి డివోర్స్‌ (2003)
  • హైట్స్‌ (2004)
  • ది వైట్‌ కౌంటెస్‌ (2005)

మరింత చదవడానికి[మార్చు]

  • చీక్‌ ఆఫ్‌ ది డెవిల్‌, చార్మ్‌ ఆఫ్‌ ఏన్‌ ఏంజిల్‌: ఇస్మాయిల్ మర్చెంట్, నిర్మాత, 1936-2005 (సంస్మరణార్థం టెలిగ్రాఫ్‌, లండన్ ‌ పునర్‌ ముద్రణ), ది సిడ్నీ మార్నింగ్‌ హెరాల్డ్‌ లో 2005-05-30, పి. 41

సూచనలు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 చీక్‌ ఆఫ్‌ ది డెవిల్‌
  2. http:// డబ్ల్యుడబ్ల్యుడబ్ల్యు.ఫిల్మ్‌రిఫరెన్స్‌.కామ్‌/ఫిల్మ్‌/73/ఇస్మాయిల్‌-మర్చెంట్.హెచ్‌టిఎమ్‌ఎల్‌
  3. 3.0 3.1 చీక్‌ ఆఫ్‌ ది డెవిల్‌ లో ఉంది
  4. http:// డబ్ల్యుడబ్ల్యుడబ్ల్యు.ఇండోబేస్‌.కామ్‌/ఇండియన్స్‌-ఎబ్రాడ్‌/ఇస్మాయిల్‌-మర్చెంట్.హెచ్‌టిఎమ్‌ఎల్
  5. Horn, John (2005-05-26). "Obituaries; Ismail Merchant, 68; Producer of Stylish, Popular Period Dramas". Los Angeles Times. Retrieved 2008-07-04.
  6. "Ismail Merchant". The Times. London. 26 May 2005.
  7. 1984-2006 వరకు ఇంగ్లండ్‌ మరియు వేల్స్‌లో మరణాలు
  8. http:// హెచ్‌టిటిపి:/యుఎస్‌.రెడిఫ్‌.కామ్‌/మూవీస్‌/2005/మే/25ఇస్మాయిల్‌.హెచ్‌టిఎమ్‌

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

మూస:Merchant Ivory Productions