ఇస్రో ప్రయోగించిన విదేశ ఉపగ్రహాలు
భారతదేశం, 2023 జూలై 30 నాటికి 34 వేర్వేరు దేశాలకు చెందిన 431 ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించింది.[1] భారతదేశంలో ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించే సంస్థ ప్రభుత్వ సంస్థ అయిన భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ఇస్రో) ఒక్కటే. అది, తన వాణిజ్య సంస్థ అయిన న్యూస్పేస్ ఇండియా లిమిటెడ్ ద్వారా విదేశాలతో వాణిజ్య ప్రయోగాలకు సంబంధించిన చర్చలను జరుపుతుంది. గతంలో ఈ పని అంత్రిక్స్ కార్పొరేషను చేసేది. ఈ ఉపగ్రహాలను ఇస్రో, పోలార్ శాటిలైట్ లాంచ్ వెహికల్ (PSLV), ఎల్విఎమ్-3 ఎక్స్పెండబుల్ ప్రయోగ వ్యవస్థలను ఉపయోగించి ప్రయోగించింది. 2013, 2015 మధ్యకాలంలో, 9 దేశాలకు చెందిన 28 ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించి ఇస్రో, 801 మిలియన్ US డాలర్ల ఆదాయాన్ని ఆర్జించింది.[2]
ఇస్రో 2017 ఫిబ్రవరి 15 లో ఒక్క రాకెట్ ద్వారా 104 ఉపగ్రహాలను విజయవంతంగా ప్రయోగించింది, వీటిలో 3 ఉపగ్రహాలు భారత ఉపగ్రహాలు, మిగిలినవి విదేశీ వాణిజ్య ఉపగ్రహాలు. ఇరవై-ఆరు ఉపగ్రహాలు అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు, యుఎఇ, కజకస్తాన్, నెదర్లాండ్స్, బెల్జియం, జర్మనీలకు సంబంధించినవి. ఇది ఏ అంతరిక్ష సంస్థ ద్వారా ఒకేసారి ప్రయోగించిన అత్యదికమైన ఉపగ్రహాల సంఖ్య.
1990 లు
[మార్చు]| వరుస సంఖ్య | పేరు | దేశం | ప్రయోగ తేది | ఉపగ్రహం బరువు, కిలో | ఉపగ్రహ వాహకనౌక |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DLR-TUBSAT | జర్మనీ | 26-05-1999 | 45 | PSLV-C2[3] |
| 2 | KITSAT-3 | కొరియా | 26-05-1999 | 110 | PSLV-C2 |
| 3 | BIRD | జర్మనీ | 22-10-2001 | 92 | PSLV-C3[4] |
2000 లు
[మార్చు]| వరుస సంఖ్య | పేరు | దేశం | ప్రయోగ తేది | ఉపగ్రహం బరువు, కిలో | ఉపగ్రహ వాహకనౌక |
|---|---|---|---|---|---|
| 4 | PROBA | బెల్జియం | 22-10-2001 | 97 | PSLV-C3 |
| 5 | LAPAN-TUBSAT | ఇండోనేసియా | 10-01-2007 | 56 | PSLV-C7[5] |
| 6 | PEHUENSAT-1 | అర్జెంటీనా | 10-01-2007 | 6 | PSLV-C7 |
| 7 | AGILE | ఇటలీ | 23-04-2007 | 350 | PSLV-C8[6] |
| 8 | TECSAR | ఇజ్రాయిల్ | 21-01-2008 | 300 | PSLV-C10[7] |
| 9 | CAN-X2 | కెనడా | 28-04-2008 | 7 | PSLV-C9[8] |
| 10 | CUTE-1.7 | జపాన్ | 28-04-2008 | 5 | PSLV-C9 |
| 11 | DELFI-C3 | నెదర్లాండ్స్ | 28-04-2008 | 6.5 | PSLV-C9 |
| 12 | AAUSAT-II | డెన్మార్క్ | 28-04-2008 | 3 | PSLV-C9 |
| 13 | COMPASS-1 | జర్మనీ | 28-04-2008 | 3 | PSLV-C9 |
| 14 | SEEDS | జపాన్ | 28-04-2008 | 3 | PSLV-C9 |
| 15 | NLS5 | కెనడా | 28-04-2008 | 16 | PSLV-C9 |
| 16 | RUBIN-8 | జర్మనీ | 28-04-2008 | 16 | PSLV-C9 |
| 17 | CUBESAT-1 | జర్మనీ | 23-09-2009 | 1 | PSLV-C14[9] |
| 18 | CUBESAT-2 | జర్మనీ | 23-09-2009 | 1 | PSLV-C14 |
| 19 | CUBESAT-3 | టర్కీ | 23-09-2009 | 1 | PSLV-C14 |
| 20 | CUBESAT-4 | స్విట్జర్లాండ్ | 23-09-2009 | 1 | PSLV-C14 |
| 21 | RUBIN-9.1 | జర్మనీ | 23-09-2009 | 1 | PSLV-C14 |
| 22 | RUBIN-9.2 | జర్మనీ | 23-09-2009 | 1 | PSLV-C14 |
2010 లలో
[మార్చు]| వరుస సంఖ్య | పేరు | దేశం | ప్రయోగ తేది | ఉపగ్రహం బరువు, కిలో | ఉపగ్రహ వాహకనౌక | ఇతర వివరాలు |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 23 | ALSAT-2A | అల్జీరియా | 12-07-2010 | 116 | PSLV-C15[10] | |
| 24 | NLS-6.1 AISSAT-1 | కెనడా | 12-07-2010 | 6.5 | PSLV-C15 | |
| 25 | NLS-6.2 TISAT-1 | స్విట్జర్లాండ్ | 12-07-2010 | 1 | PSLV-C15 | |
| 26 | X-SAT | సింగాపుర్ | 20-04-2011 | 106 | PSLV-C16[11] | |
| 27 | VesselSat-1 | లాగ్జెంబోర్గ్ | 12-10-2011 | 28.7 | PSLV-C18[12] | |
| 28 | SPOT-6 | ఫ్రాన్స్ | 09-09-2012 | 712 | PSLV-C21[13] | |
| 29 | PROITERES | జపాన్ | 09-09-2012 | 15 | PSLV-C21 | |
| 30 | SAPPHIRE | కెనడా | 25-02-2013 | 148 | PSLV-C20[14] | |
| 31 | NEOSSAT | కెనడా | 25-02-2013 | 74 | PSLV-C20 | |
| 32 | NLS8.1 | ఆస్ట్రియా | 25-02-2013 | 14 | PSLV-C20 | |
| 33 | NLS8.2 | ఆస్ట్రియా | 25-02-2013 | 14 | PSLV-C20 | |
| 34 | NLS8.3 | డెన్మార్క్ | 25-02-2013 | 3 | PSLV-C20 | |
| 35 | STRAND-1 | UK | 25-02-2013 | 6.5 | PSLV-C20 | |
| 36 | స్పాట్-7 | ఫ్రాన్స్ | 30-06-2014 | 714 | PSLV-C23[15] | |
| 37 | AISAT | జర్మనీ | 30-06-2014 | 14 | PSLV-C23 | |
| 38 | NLS7.1 (CAN-X4) | కెనడా | 30-06-2014 | 15 | PSLV-C23 | |
| 39 | NLS7.2 (CAN-X5) | కెనడా | 30-06-2014 | 15 | PSLV-C23 | |
| 40 | VELOX-1 | సింగాపుర్ | 30-06-2014 | 7 | PSLV-C23 | |
| 41 | DMC3-1 | UK | 10-07-2015 | 447 | PSLV-C28[16] | |
| 42 | DMC3-2 | UK | 10-07-2015 | 447 | PSLV-C28 | |
| 43 | DMC3-3 | UK | 10-07-2015 | 447 | PSLV-C28 | |
| 44 | CBNT-1 | UK | 10-07-2015 | 91 | PSLV-C28 | |
| 45 | De-orbitSail | UK | 10-07-2015 | 7 | PSLV-C28 | |
| 46 | LAPAN-A2 | ఇండోనేసియా | 28-09-2015 | 76 | PSLV-C30[17] | |
| 47 | NLS-14 (Ev9) | 14 kg | ||||
| 48 | Lemur-2-Peter | 28 kg together | ||||
| 49 | Lemur-2-Jeroen | |||||
| 50 | Lemur-2-Joel | |||||
| 51 | Lemur-2-Chris | |||||
| 52 | TeLEOS-1 | 16 December 2015 | 400 kg | PSLV-C29 | 6 సింగపూరు ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించారు | |
| 53 | VELOX-C1 | 123 kg | ||||
| 54 | VELOX-II | 13 kg | ||||
| 55 | Athenoxat-1 | <5 kg | ||||
| 56 | Kent Ridge 1 (KR 1) | 78 kg | ||||
| 57 | Galassia | 3.4 kg | ||||
| 58 | LAPAN A3 | 22 June 2016 | 120 kg | PSLV-XL C34 | 3 భారతీయ ఉపగ్రహాలతో సహా మొత్తం 20 ఉపగ్రహాల ప్రయోగం. అప్పటివరకూ ఒకే ప్రయోగంలో తీసుకువెళ్ళిన అత్యధిక ఉపగ్రహాల సంఖ్య.[18][19] | |
| 59 | BIROS | 130 kg | ||||
| 60 | M3MSat | 85 kg | ||||
| 61 | GHGsat-D | 25.5 kg | ||||
| 62 | SkySat Gen2-1 | 110 kg | ||||
| 63-74 | 12 x Dove (satellite) | 4.7 kg each | ||||
| 75 | AlSAT-1N | 26 September 2016 | 7 kg | PSLV-G C35 | ISRO launches 8 satellites in its 15th flight of the 'XL' version of the PSLV - 5 foreign satellites and 3 Indian satellites (SCATSAT-1, PRATHAM and PISAT).[20] | |
| 76 | Alsat-1B | 103 kg | ||||
| 77 | Alsat-2B | 117 kg | ||||
| 78 | NLS-19 | 8 kg | ||||
| 79 | Pathfinder-1 | 44 kg | ||||
| 80-167 | 88 x Flock-3p | 15 February 2017 | 4.7 kg each | PSLV-XL 37 | ISRO launched 104 satellites, of which 3 were Indian satellites. It was[21] the largest number of satellites launched on a single flight by any space agency.[22] | |
| 168-175 | 8 x Lemur-2 | 4.6 kg each | ||||
| 176 | Al Farabi-1 | 1.7 kg | ||||
| 177 | BGUSAT | 4.3 kg | ||||
| 178 | Nayif-1 | 1.1 kg | ||||
| 179 | DIDO-2 | 4.2 kg | ||||
| 180 | PEASS | 3 kg | ||||
| 181 | Pegasus | 23 June 2017 | 2 kg | PSLV-C38 | ISRO launched 31 satellites, of which 29 were foreign.[23] | |
| 182 | NUDTSat | 2 kg | ||||
| 183 | SUCHAI-1 | 1 kg | ||||
| 184 | VZLUSAT-1 | 2 kg | ||||
| 185 | Aalto-1 | 3.9 kg | ||||
| 186 | ROBUSTA-1B | 1 kg | ||||
| 187 | COMPASS-2/Dragsail | 4 kg | ||||
| 188 | URSAMAIOR | 3 kg | ||||
| 189 | D-SAT | 4.5 kg | ||||
| 190 | Max Valier | 15 kg | ||||
| 191 | CE-SAT1 | 60 kg | ||||
| 192 | Venta-1 | 7.5 kg | ||||
| 193 | LituanicaSAT-2 | 4 kg | ||||
| 194 | skCUBE | 1 kg | ||||
| 195 | InflateSail | 3.2 kg | ||||
| 196 | UCLSat | 2 kg | ||||
| 197-199 | 3 x Diamond Satellites | 18 kg | ||||
| 200 | CICERO-6 | 1.2 kg | ||||
| 201-208 | 8 x Lemur-2 | 4 kg each | ||||
| 209 | Tyvak-53b | ? | ||||
| 210 | Telesat Phase-1 LEO | 12 January 2018 | 168 kg | PSLV-XL C40 | ISRO Launched 31 satellites, of which 28 were foreign.[25] | |
| 211 | POC-1 | ? | ||||
| 212 | PicSat | 3.5 kg | ||||
| 213 | CBNT-2 | 42.7 kg | ||||
| 214 | CANYVAL-X | 4 kg | ||||
| 215 | CNUSAIL-1 | 4 kg | ||||
| 216 | KAUSAT-5 | 3.2 kg | ||||
| 217 | SIGMA | 3.8 kg | ||||
| 218 | STEP CUBE LAB | 1 kg | ||||
| 219-222 | 4 x Flock-3p | 4.7 kg each | ||||
| 223-226 | 4 x Lemur-2 | 4 kg each | ||||
| 227-230 | 4 x SpaceBEE | 1 kg each | ||||
| 231 | DemoSat-2 | ? | ||||
| 232 | Micromas-2 | 3.8 kg | ||||
| 233 | Tyvak-61C | ? | ||||
| 234 | Fox-1D | 1.5 kg | ||||
| 235 | Corvus BC3 | 10 kg | ||||
| 236 | Arkyd-6 | 10 kg | ||||
| 237 | CICERO-7 | 10 kg | ||||
| 238 | NovaSAR | 16 September 2018 | 445 kg | PSLV-CA C42 | Exclusive commercial launch of two foreign satellites belonged to Surrey Satellite Technologies Ltd (SSTL), | |
| 239 | S1-4 | 444 kg | ||||
| 240 | Centauri -1 | 29 November 2018 | 10 kg | PSLV-CA C43 | - | |
| 241 | Kepler (CASE) | <15 kg | ||||
| 242 | FACSAT-1 | 4 kg | ||||
| 243 | Reaktor Hello World | <1 kg | ||||
| 244 | InnoSAT-2 | 4 kg | ||||
| 245 | HIBER-1 | ? | ||||
| 246 | 3Cat-1 | 1.2 kg | ||||
| 247 | CICERO-8 | 10 kg | ||||
| 248-263 | 16x FLOCK 3R | 4 kg | ||||
| 264 | Global -1 | 56 kg | ||||
| 265 | HSAT-1 | 13 kg | ||||
| 266-269 | 4 x Lemur-2 | 4 kg each | ||||
| 270 | Bluewalker 1 | 1 April 2019 | 10 kg | PSLV-QL C45 | ||
| 271 | M6P | 6.8 kg | ||||
| 272 | Aistechsat-3 | 2.3 kg | ||||
| 273 | Astrocasr-2 | 3.8 kg | ||||
| 274–293 | 20 x Flock 4a (Doves) | 5.7 kg each | ||||
| 294–297 | 4 x Lemur-2 | 5.2 kg each | ||||
| 298 | Meshbed | 27 November 2019 03:58 UTC | 4.5 kg | PSLV-XL C47 | ||
| 299–310 | 12 x Flock 4p (Super Doves) | ? | ||||
| 311 | Izanagi (QPS-SAR) | 11 December 2019, 09:55 UTC | ~100 kg | PSLV-QL C48 | ||
| 312 | Duchifat-3 | 2.3 kg | ||||
| 313 | 1HOPSAT | 22 kg | ||||
| 314–317 | 4 x Lemur-2 | ? | ||||
| 318 | Tyvak-0129 (PTD 1) | 11 kg | ||||
| 319 | Tyvak-0092 (COMMTRAIL) | ? |
2020 లు
[మార్చు]| No. | Satellite | Country | Launch date | Launch mass | Launch vehicle | మరిన్ని వివరాలు |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 320 | R2 | 7 November 2020, 09:41 UTC | - | PSLV-DL C49 | సాంకేతికత ప్రదర్శన ఉపగ్రహం | |
| 321–324 | Kleos (KSM-1A, 1B, 1C and 1D) |
- | సముద్ర ఉపయోగాల నిమిత్తం | |||
| 325–328 | Lemur-1, 2, 3 and 4 | - | రిమోట్ సెన్సింగ్ అప్లికేషన్లు | |||
| 329 | Amazônia-1 | 28 February 2021, 04:54 UTC | 637 kg | PSLV-DL C51 | బ్రెజిల్ పూర్తిగా స్వంతంగా తయారుచేసిన తొలి భూ పరిశీలక ఉపగ్రహం | |
| 330–341 | 12 x SpaceBEE | 12 x 4 kg | ||||
| 342 | SAI-1 Nanoconnect-2 | - | ||||
| 343 | DS-EO | 30 June 2022,
12:32 UTC |
365 kg | PSLV-CA C53 | ||
| 344 | NeuSAR | 155 kg | ||||
| 345 | SCOOB-I | 2.80 kg | ||||
| 346-381 | 36 × OneWeb | 22 October 2022, 18:37 UTC | 5,796 kg (12,778 lb) | LVM 3 M2 | ఎల్విఎం3 తొలి వాణిజ్య ప్రయోగం | |
| 382-385 | 4 × Astrocast | 26 November 2022, 06:26 UTC | 17.92 kg | PSLV-XL C54 | స్విట్జర్లాండుకు చెందిన ఏస్ట్రోకాస్ట్ కోసం అమెరికా కంపెనీ స్పేస్ఫ్లైట్ తయారుచేసిన ఉపగ్రహాలు | |
| 386 | Anand | |||||
| 387 | Janus-1 | 10 February 2023, 03:48 UTC | 11.5 kg | SSLV-D2 | ఎస్ఎస్ఎల్వి తొలి విజయవంత ప్రయోగం | |
| 388-423 | 36 × OneWeb | 26 March 2023, 03:30 UTC | 5,805 kg (12,798 lb) | LVM 3 M3 | ఎల్విఎం3 రెండవ వాణిజ్య ప్రయోగం. ఇస్రో అప్పటి వరకూ ప్రయోగించిన అత్యంత బరువైన పేలోడ్ | |
| 424 | TeLEOS-2 | 22 April 2023, 08:50 UTC | 741 kg | PSLV-CA C55 | పిఎస్ఎల్వి 57 వ ప్రయోగం | |
| 425 | Lumelite-4 | 16 kg | ||||
| 426 | DS-SAR | 30 July 2023, 01:01 UTC | 352 kg | PSLV-CA C56 | పిఎస్ఎల్వి 58 వ ప్రయోగం. సింగపూరుకు చెందిన DS-SAR ఉపగ్రహాన్ని, సింగపూరుకే చెందిన మరో 6 ఉపగ్రహాలనూ ప్రయోగించారు. | |
| 427 | Arcade | 24 kg | ||||
| 428 | Velox-AM | 23 kg | ||||
| 429 | SCOOB-II | 4 kg | ||||
| 430 | ORB-12 STRIDER | 13 kg | ||||
| 431 | Galassia-2 | 3.5 kg | ||||
| 432 | NuLIon | 3 kg | ||||
| 433 | PROBA-3 | 5 December 2024 | ~ 550 kg | PSLV-XL C59 |
*=నాలుగు ఉపగ్రహాల మొత్తం బరువు 28 కిలోలు
దేశాల వారీగా భారతదేశం ప్రయోగించిన ఉపగ్రహాలు
[మార్చు]| No. | దేశం | ఉపగ్రహాల సంఖ్య |
|---|---|---|
| 1 | 232 | |
| 2 | 86 | |
| 3 | 20 | |
| 4 | 13* | |
| 5 | 12 | |
| 6 | 6 | |
| 7 | 5* | |
| 8 | 5 | |
| 9 | 5 | |
| 10 | 5 | |
| 11 | 4 | |
| 12 | 4 | |
| 13 | 4 | |
| 14 | 4* | |
| 15 | 3* | |
| 16 | 3 | |
| 17 | 3 | |
| 18 | 3 | |
| 19 | 2* | |
| 20 | 2 | |
| 21 | 2 | |
| 22 | 1 | |
| 23 | 1 | |
| 24 | 1 | |
| 25 | 1 | |
| 26 | 1 | |
| 27 | 1 | |
| 28 | 1 | |
| 29 | 1 | |
| 30 | 1 | |
| 31 | 1 | |
| 32 | 1* | |
| 33 | 1 | |
| 34 | 1 | |
| 35 | 1 | |
| 36 | 1 | |
| 1 | ||
| Total | 36 దేశాలు + ఐరోపా సమాఖ్య | 433 ఉపగ్రహాలు |
మూలాలు/ఆధారాలు
[మార్చు]- ↑ "List of International Customer Satellites Launched by ISRO" (PDF). 23 October 2022. Archived from the original (PDF) on 24 October 2022. Retrieved 24 October 2022.
- ↑ "India says PSLV launches generated $101 million in commercial launch fees 2013-2015 - SpaceNews".
- ↑ "PSLV-C2". isro.gov.in. Archived from the original on 2016-04-02. Retrieved 2015-10-09.
- ↑ "PSLV-C3". isro.gov.in. Archived from the original on 2016-03-05. Retrieved 2015-10-09.
- ↑ "PSLV-C7". isro.gov.in. Archived from the original on 2016-04-02. Retrieved 2015-10-09.
- ↑ "PSLV-C8". isro.gov.in. Archived from the original on 2016-03-05. Retrieved 2015-10-09.
- ↑ "PSLV-C10". isro.gov.in. Archived from the original on 2016-04-02. Retrieved 2015-10-09.
- ↑ "PSLV-C9". isro.gov.in. Archived from the original on 2016-03-05. Retrieved 2015-10-09.
- ↑ "PSLV-C14". isro.gov.in. Archived from the original on 2016-03-05. Retrieved 2015-10-09.
- ↑ "PSLV-C15". isro.gov.in. Archived from the original on 2016-03-05. Retrieved 2015-10-09.
- ↑ "PSLV-C16". isro.gov.in. Archived from the original on 2015-09-28. Retrieved 2015-10-09.
- ↑ "PSLV-C18". isro.gov.in. Archived from the original on 2015-05-07. Retrieved 2015-10-09.
- ↑ "PSLV-C21". isro.gov.in. Archived from the original on 2015-08-31. Retrieved 2015-10-09.
- ↑ "PSLV-C20". isro.gov.in. Archived from the original on 2016-03-05. Retrieved 2015-10-09.
- ↑ "PSLV-C23". isro.gov.in. Archived from the original on 2015-10-31. Retrieved 2015-10-09.
- ↑ "PSLV-C28". isro.gov.in. Archived from the original on 2015-09-29. Retrieved 2015-10-09.
- ↑ "ISRO Crosses 50 International Customer Satellite Launch Mark". isro.gov.in. Archived from the original on 2015-10-01. Retrieved 2015-10-04.
- ↑ "ISRO sets record with 20 satellites launched at once: All you need to know". The Indian Express. 22 June 2016. Retrieved 22 June 2016.
- ↑ "Full coverage: ISRO's 20-satellite launch, its largest ever, successful". The Indian Express. 22 June 2016. Retrieved 22 June 2016.
- ↑ "PSLV-C35 / SCATSAT-1 Brochure - ISRO". www.isro.gov.in. Archived from the original on 27 సెప్టెంబరు 2016. Retrieved 26 September 2016.
- ↑ "KickSat 1, 2". space.skyrocket.de. Retrieved 11 May 2020.
- ↑ "PSLV-C37 Successfully Launches 104 Satellites in a Single Flight - ISRO". www.isro.gov.in (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 5 సెప్టెంబరు 2018. Retrieved 15 August 2018.
- ↑ "PSLV-C38 Successfully Launches 31 Satellites in a Single Flight - ISRO". www.isro.gov.in (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 15 August 2018.
- ↑ "NUDTSat (QB50 CN06)". Grunter's Space Page. Retrieved 19 January 2020.
- ↑ Edmond, Deepu Sebastian (12 January 2018). "ISRO workhorse PSLV-C40 puts 31 satellites in space". The Hindu (in Indian English). ISSN 0971-751X. Retrieved 15 August 2018.