ఉపసంవృత ఉపతాలవ్య ఓష్ఠ్య అచ్చు

ఉపసంవృత ఉపతాలవ్య ఓష్ఠ్య అచ్చు
ʏ
గుర్తు
IPA అంకె	320
సాంకేతికరణ
అంశం (decimal)	ʏ
యూనికోడ్ (hex)	U+028F
X-SAMPA	Y
కిర్షెన్‌బాం	I.

అచ్చులు

మార్చు 2×	తాలవ్య	ఉప తాలవ్య	మధ్య	ఉప కంఠ్య	కంఠ్య
సంవృత	i • y ɨ •‍ ‍ʉ ɯ • u ɪ • ʏ ɪ̈ • ʊ̈ • ʊ e • ø ɘ • ɵ ɤ • o e̞ • ø̞ ə ɤ̞ • o̞ ɛ • œ ɜ • ɞ ʌ • ɔ æ• ɐ•‍‍ a • ɶ ä ɑ • ɒ
ఉప సంవృత
అర్ధ సంవృత
మధ్యస్థ
అర్ధ వివృత
ఉప వివృత
వివృత

ప్రతి కణుపు వద్ద "•" గుర్తుకు కుడి వైపు వర్ణాలు ఓష్ఠ్యాలను,
ఎడమ వైపు వర్ణాలు నిర్యోష్ఠ్యాలను సూచిస్తాయి.

ఉపసంవృత ఉపతాలవ్య ఓష్ఠ్య అచ్చు (near-close near-front rounded vowel), లేదా సమీప-ఉన్నత సమీప-అగ్ర గుండ్రని అచ్చు (near-high near-front rounded vowel) అనేది కొన్ని భాషలలో ఉపయోగించబడే ఒక అచ్చు ధ్వని. ఈ ధ్వనిని సూచించడానికి అంతర్జాతీయ ధ్వన్యాక్షరమాల (IPA)లో ⟨ʏ⟩ అనే చిహ్నాన్ని ఉపయోగిస్తారు. ఇది లాటిన్ అక్షరం Y యొక్క చిన్న పెద్దఅక్షర (small capital) రూపం.

Handbook of the International Phonetic Association ప్రకారం [ʏ] అనేది మధ్యీకృత (క్రిందికి తగ్గించబడిన, కేంద్రానికి దగ్గర చేయబడిన) సన్నిహిత అగ్ర గుండ్రని అచ్చుగా నిర్వచించబడింది. దీనిని [y̽] లేదా [ÿ˕] రూపాల్లో కూడా లిప్యంతరీకరించవచ్చు. ప్రస్తుతం IPA అధికారిక నామకరణ ప్రకారం ⟨ʏ⟩ చిహ్నంతో సూచించబడే అచ్చు సమీప-సన్నిహిత సమీప-అగ్ర గుండ్రని అచ్చుగా పరిగణించబడుతుంది.

అయితే, కొన్ని భాషలలో [ʏ] యొక్క ప్రామాణిక విలువ కంటే కొద్దిగా దిగువన ఉండే అచ్చు ధ్వని కనిపిస్తుంది. అయినప్పటికీ అది మధ్యీకృత [y] నిర్వచనానికి సరిపోతుంది. ఈ ధ్వని ప్రామాణిక జర్మన్ భాషలో, అలాగే ఎస్ట్యూరీ ఇంగ్లీష్ వంటి కొన్ని ఆంగ్ల మాండలికాలలో కనిపిస్తుంది.

దీనిని మరింత ఖచ్చితంగా [ʏ̞] (క్రిందికి తగ్గించిన ⟨ʏ⟩), [ø̠] (వెనుకకు జరిపిన ⟨ø⟩), లేదా [ɵ̟] (ముందుకు జరిపిన ⟨ɵ⟩) రూపాల్లో సూచించవచ్చు. ఖచ్చితమైన వివరణలో దీనిని సన్నిహిత-మధ్య సమీప-అగ్ర గుండ్రని అచ్చు (close-mid near-front rounded vowel) అని కూడా పిలుస్తారు.

అదనంగా, సన్నిహిత, సమీప-సన్నిహిత,, సన్నిహిత-మధ్య అగ్ర గుండ్రని అచ్చుల మధ్య వ్యత్యాసం చూపించే అనేక భాషలలో, వాటి వెనుకత్వం (backness) పరంగా గణనీయమైన తేడా ఉండదు.

కొన్ని లిప్యంతరీకరణ విధానాలలో ఈ అచ్చును ⟨y⟩ లేదా ⟨ø⟩తో సూచిస్తారు. అలాంటి సందర్భాల్లో ఈ వ్యాసం వరుసగా [y˕] (దిగువకు తగ్గించిన ⟨y⟩), [ø̝] (ఎత్తుగా చేసిన ⟨ø⟩) అనే సంకుచిత లిప్యంతరీకరణలను ఉపయోగిస్తుంది.

మరింత ఖచ్చితంగా దీనిని సమీప-సన్నిహిత అగ్ర గుండ్రని అచ్చు లేదా సమీప-ఉన్నత అగ్ర గుండ్రని అచ్చుగా వర్ణించవచ్చు. దీనిని [ʏ̟] (ముందుకు జరిపిన ⟨ʏ⟩) రూపంలో కూడా సూచించవచ్చు.

కొంతమంది ధ్వనిశాస్త్రవేత్తలు ప్రధాన కార్డినల్ అచ్చుల అన్ని పెదవుల-స్థాన విలోమాలు (lip position inverses) ఫార్మెంట్ ధ్వనిశాస్త్రం ఆధారంగా కేంద్రికృతమైనవేనని వాదిస్తారు. దీనికి ⟨ɒ⟩ మాత్రమే మినహాయింపు అని వారు భావిస్తారు. ఈ దృష్టికోణం ప్రకారం సమీప-సన్నిహిత సమీప-అగ్ర గుండ్రని అచ్చు [ʏ], పూర్తిగా అగ్రస్థానంలో ఉన్న [y˕] మధ్య గణనీయమైన తేడా ఉండకపోవచ్చు.

కొన్ని సందర్భాల్లో ⟨ʏ⟩ చిహ్నం గుండ్రత్వాన్ని (rounding) తక్కువగా సూచిస్తుంది. ముఖ్యంగా జర్మానిక్ భాషలలో "దృఢ" (tense) అచ్చులుగా వర్ణించబడే ధ్వనుల విషయంలో, వీటిని సాధారణంగా [øː]గా లిప్యంతరీకరిస్తారు. అలాంటి సందర్భాల్లో [ʏ̹] అనే గుర్తును ఉపయోగించడం మరింత సముచితం.

చాలా భాషలలో ఈ గుండ్రని అచ్చు సంకుచిత పెదవులతో (compressed lips) ఉచ్చరించబడుతుంది. దీనిని ఎక్సోలేబియల్ విధానం అంటారు. అయితే కొన్ని భాషలలో, ముఖ్యంగా స్వీడిష్ భాషలో, పెదవులను ముందుకు చాచి (protruded lips) ఉచ్చరిస్తారు. దీనిని ఎండోలేబియల్ విధానం అంటారు. స్వీడిష్ భాషలో ఈ రెండు రకాల గుండ్రత్వాల మధ్య వ్యత్యాసం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

ఈ అచ్చు ఉప సంవృతం, అంటే సుమారుగా చాలా వరకు నోరు మూసి ఉంటుంది. పలికినప్పుడు నాలిక నోటీలో పళ్ళపై చర్మం వద్ద ఉంచటంతో శబ్దం వస్తుంది, కాబట్టి ఇది ఉప తాలవ్యం. ఓష్ఠ్యం కనుక పెదవులు గుండ్రంగా తిరగవలిసి ఉంది. IPAలో ⟨ʏ⟩ అక్షరంతో గుర్తింపబడుతుంది.