ఉబైదుల్లా సింధీ
ఇమామ్-ఇ-ఇంక్విలాబ్[1] మౌలానా ఉబైదుల్లా సింధీ | |
|---|---|
 మౌలానా ఉబైదుల్లా సింధీ | |
| హోం మంత్రి, తాత్కాలిక భారత ప్రభుత్వం | |
| In office 1 డిసెంబర్ 1915 – జనవరి 1919 | |
| వ్యక్తిగత వివరాలు | |
| జననం | 1872 మార్చి 10 సియాల్కోట్, పంజాబ్ ప్రావిన్స్, బ్రిటిష్ ఇండియా |
| మరణం | 1944 ఆగస్టు 21 (వయసు: 72)[2] దీన్ పూర్, బహవల్పూర్ స్టేట్, బ్రిటిష్ ఇండియా |
| వృత్తి | రాజకీయ కార్యకర్త/ఇస్లాం తత్త్వవేత్త/ఇస్లామిక్ పండితుడు |
ఉబైదుల్లా సింధీ (ఉర్దూ: عبید اللہ سندھی; అసలు పేరు బూటా సింగ్; 10 మార్చి 1872 – 22 ఆగస్టు 1944) భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, ఇస్లామీయ పండితుడు, రాజకీయ చింతకుడు, విప్లవకారుడు. ఆయన సిక్కు కుటుంబంలో జన్మించి, యౌవనంలో ఇస్లాం మతాన్ని స్వీకరించాడు. అనంతరం దారుల్ ఉలూమ్ దేవ్బంద్కు చెందిన ప్రముఖ పండితుల వద్ద విద్యాభ్యాసం చేసి, దేవ్బందీ ఉద్యమంలోని ప్రముఖ నాయకులలో ఒకడిగా ఎదిగాడు.
బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా భారత స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడిన ఆయన, మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో భారత విప్లవకారులతో కలిసి పనిచేశాడు. ఆఫ్ఘానిస్తాన్లో ఏర్పాటైన భారత తాత్కాలిక ప్రభుత్వంలో కీలక పాత్ర పోషించాడు.[3] తరువాత రష్యా, టర్కీ, అరేబియా వంటి దేశాలలో నివసిస్తూ రాజకీయ, మత, సామాజిక అంశాలపై రచనలు చేశాడు.
ప్రారంభ జీవితం
[మార్చు]ఉబైదుల్లా సింధీ 1872 మార్చి 10న అప్పటి బ్రిటిష్ భారతదేశంలోని పంజాబ్ ప్రావిన్స్లోని సియాల్కోట్ జిల్లాలో జన్మించాడు (ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్లో ఉంది).[2] పంజాబీ సిక్కు కుటుంబంలో జన్మించిన ఆయన జన్మనామం బూటా సింగ్.[4][5] చిన్న వయసులోనే తండ్రిని కోల్పోయి బంధువుల వద్ద పెరిగాడు.
యువకుడిగా ఉన్నప్పుడు ఇస్లాం మతం బోధనల పట్ల ఆకర్షితుడై, 1887 ప్రాంతంలో ఇస్లాంను స్వీకరించాడు. మతమార్పిడి అనంతరం ఆయనకు "ఉబైదుల్లా" అనే పేరు పెట్టబడింది. తరువాత సింధ్ ప్రాంతంలో కొంతకాలం గడిపినందున ఆయనను "ఉబైదుల్లా సింధీ"గా పిలవడం ప్రారంభమైంది.
విద్య
[మార్చు]ఇస్లాం స్వీకరించిన అనంతరం ఆయన మతపరమైన విద్య కోసం దారుల్ ఉలూమ్ దియోబంద్లో చేరాడు. అక్కడ ప్రముఖ ఇస్లామీయ పండితులు మహ్మూద్ హసన్ దియోబందీ, రషీద్ అహ్మద్ గంగోహీల వద్ద విద్యను అభ్యసించాడు.[3][4][5]
దియోబంద్లో విద్య పూర్తిచేసిన తరువాత సింధ్ ప్రాంతానికి వెళ్లి మతబోధన, విద్యా ప్రచార కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్నారు. అక్కడ అనేక మదరసాలను స్థాపించి దియోబందీ సిద్ధాంతాలను ప్రచారం చేశాడు.[4]
రాజకీయ కార్యకలాపాల ఆరంభం
[మార్చు]ఉబైదుల్లా సింధీ విద్యా, మతపరమైన కార్యకలాపాలతో పాటు భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంపై కూడా ఆసక్తి కనబరిచాడు. బ్రిటిష్ పాలనను అంతం చేయాలనే లక్ష్యంతో పనిచేసిన విప్లవవాదులతో ఆయన సంబంధాలు ఏర్పరచుకున్నాడు. ఈ కాలంలో ఆయన దియోబంద్కు చెందిన ప్రముఖ నాయకులతో కలిసి భారతదేశ విముక్తి కోసం రాజకీయ కార్యాచరణను ప్రారంభించాడు.
సిల్క్ లెటర్ ఉద్యమం (రేష్మీ రుమాల్ తహ్రీక్)
[మార్చు]మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం (1914–1918) ప్రారంభమైన తరువాత, ఉబైదుల్లా సింధీ బ్రిటిష్ పాలన నుండి భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం సాధించడానికి విదేశీ సహాయాన్ని పొందే ప్రయత్నాల్లో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. ఈ నేపథ్యంలో ఆయన గురువు మహ్మూద్ హసన్ దియోబందీతో కలిసి రహస్య విప్లవ కార్యక్రమాలను నిర్వహించాడు.
ఈ ఉద్యమాన్ని "సిల్క్ లెటర్ కాన్స్పిరసీ" లేదా "రేష్మీ రుమాల్ కుట్ర" అని పిలుస్తారు. ఈ ఉద్యమంలో భాగంగా విప్లవకారులు తమ రహస్య సందేశాలను పట్టు వస్త్రం (సిల్క్)పై రాసి ఒకరికొకరు పంపించేవారు.[6][7] బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఆఫ్ఘానిస్తాన్, టర్కీ, జర్మనీ దేశాల సహకారంతో సాయుధ తిరుగుబాటు చేపట్టాలనే ప్రణాళిక ఈ ఉద్యమం వెనుక ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. అయితే ఈ కుట్ర బ్రిటిష్ గూఢచారుల దృష్టికి రావడంతో ఉద్యమం విఫలమైంది. అనేక మంది నాయకులు అరెస్టు చేయబడ్డారు. ఉబైదుల్లా సింధీ మాత్రం అరెస్టు నుండి తప్పించుకుని ఆఫ్ఘానిస్తాన్కు వెళ్లిపోయాడు.
ఆఫ్ఘానిస్తాన్ ప్రవాసం
[మార్చు]1915లో ఉబైదుల్లా సింధీ కాబూల్కు చేరుకున్నాడు.[8] అక్కడ భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ నాయకులతో కలిసి బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా రాజకీయ, దౌత్యపరమైన కార్యకలాపాలు కొనసాగించాడు. భారతదేశ విముక్తి కోసం ఆఫ్ఘాన్ ప్రభుత్వంతో పాటు జర్మనీ, ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్య ప్రతినిధులతో కూడా ఆయన సంబంధాలు కొనసాగించాడు.[8]
భారత తాత్కాలిక ప్రభుత్వం
[మార్చు]1915 డిసెంబరు 1న కాబూల్లో స్థాపించబడిన భారత తాత్కాలిక ప్రభుత్వంలో ఉబైదుల్లా సింధీ కీలక సభ్యునిగా పనిచేశాడు. రాజా మహేంద్ర ప్రతాప్ అధ్యక్షుడిగా, మౌలానా బర్కతుల్లా ప్రధాన మంత్రిగా, ఉబైదుల్లా సింధీ హోం మంత్రిగా, మౌల్వీ బషీర్ యుద్ధ మంత్రిగా, చంపకరామన్ పిళ్ళై విదేశాంగ మంత్రిగా ఈ తాత్కాలిక ప్రభుత్వం ఏర్పడింది.[9][4]
ఈ ప్రభుత్వం భారతదేశానికి అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందేందుకు ప్రయత్నించింది. బ్రిటిష్ పాలనను సవాలు చేయడానికి విదేశీ మద్దతు కూడగట్టడం దీని ప్రధాన లక్ష్యంగా ఉంది. అయితే మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో కేంద్ర రాజ్యాల పరాజయం, అంతర్జాతీయ రాజకీయ పరిణామాల కారణంగా ఈ ప్రయత్నాలు ఆశించిన ఫలితాలను ఇవ్వలేకపోయాయి.
విదేశీ పర్యటనలు
[మార్చు]ఆఫ్ఘానిస్తాన్లో కొన్నేళ్లు గడిపిన అనంతరం ఉబైదుల్లా సింధీ సోవియట్ రష్యా, టర్కీ, అరేబియా తదితర దేశాలను సందర్శించాడు. ఈ కాలంలో ఆయన ఇస్లామీయ రాజకీయ తత్వం, ఆర్థిక వ్యవస్థ, విద్య, సామాజిక సంస్కరణలపై విస్తృతంగా అధ్యయనం చేశాడు. అలాగే ప్రపంచంలోని ముస్లిం సమాజాల రాజకీయ పరిస్థితులను కూడా పరిశీలించాడు.
విదేశీ ప్రవాస జీవితం దాదాపు రెండు దశాబ్దాల పాటు కొనసాగింది. ఈ సమయంలో ఆయన అనేక వ్యాసాలు, ఉపన్యాసాలు, తాత్విక రచనల ద్వారా తన ఆలోచనలను ప్రచారం చేశాడు.
భారతదేశానికి తిరిగి రావడం
[మార్చు]దాదాపు ఇరవై నాలుగు సంవత్సరాల ప్రవాస జీవితం అనంతరం ఉబైదుల్లా సింధీ 1939లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చాడు.[4] ఈ సమయంలో భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం కొత్త దశలోకి ప్రవేశించింది. తిరిగి వచ్చిన తరువాత ఆయన ప్రత్యక్ష రాజకీయ కార్యకలాపాల కంటే మతపరమైన, విద్యాపరమైన, సామాజిక సంస్కరణలకు సంబంధించిన కార్యక్రమాలపై ఎక్కువ దృష్టి సారించాడు.
ఆయన దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో పర్యటిస్తూ ఉపన్యాసాలు ఇచ్చాడు. ఇస్లామీయ బోధనలను సమకాలీన సామాజిక, రాజకీయ పరిస్థితులతో అనుసంధానించి వివరించడానికి ప్రయత్నించాడు. విద్య, సామాజిక న్యాయం, మతసామరస్యం, స్వాతంత్ర్యం వంటి అంశాలపై ప్రజలకు అవగాహన కల్పించాడు.
రాజకీయ, మతపరమైన భావాలు
[మార్చు]ఉబైదుల్లా సింధీ ఆలోచనలపై షా వలీయుల్లా దెహ్లవీ బోధనలు గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపాయి. ఇస్లాం కేవలం మతపరమైన విశ్వాసం మాత్రమే కాకుండా, సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ వ్యవస్థలకు కూడా మార్గదర్శకత్వం వహించగల సమగ్ర జీవన విధానమని ఆయన విశ్వసించాడు.
ఆయన అభిప్రాయం ప్రకారం, సమాజంలో సమానత్వం, సామాజిక న్యాయం, ఆర్థిక సమతుల్యత నెలకొల్పడం ఇస్లామీయ బోధనల ప్రధాన లక్ష్యాలలో ఒకటి. ముస్లింలు ఆధునిక విద్యను అభ్యసించడంతో పాటు శాస్త్రీయ దృక్పథాన్ని కూడా అలవరచుకోవాలని ఆయన ప్రోత్సహించాడు.
అంతేకాకుండా, భారతదేశంలోని వివిధ మతాల ప్రజలు పరస్పర సహకారంతో బ్రిటిష్ వలసపాలనకు వ్యతిరేకంగా పోరాడాలని ఆయన భావించాడు. హిందూ–ముస్లిం ఐక్యత భారత స్వాతంత్ర్య సాధనకు అవసరమని ఆయన పలు సందర్భాల్లో పేర్కొన్నాడు.
రచనలు
[మార్చు]ఉబైదుల్లా సింధీ ఉర్దూ, అరబిక్, పర్షియన్ భాషల్లో అనేక రచనలు చేశాడు. ఆయన రచనల్లో సఫర్నామా-ఇ-కాబుల్[2], షా వలీయుల్లా ఔర్ ఉన్కా ఫల్సఫా, షవుర్-ఒ-అగాహీ, ఖురాని షరూర్-ఎ-ఇంక్విలాబ్, ఖుత్బత్-ఒ-మకాలత్, మేరే జిందగీ[10], జాతీ డైరీ[2][11] మొదలైనవి ముఖ్యమైనవి. ఆయన రచనల్లో ఇస్లామీయ తత్వశాస్త్రం, ఖుర్ఆన్ వ్యాఖ్యానం, రాజకీయ ఆలోచనలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ, విద్యా సంస్కరణలు ప్రధానాంశాలుగా కనిపిస్తాయి.
మరణం
[మార్చు]ఉబైదుల్లా సింధీ 1944 ఆగస్టు 22న మరణించాడు.[2] ఆయనను పాకిస్తాన్లోని పంజాబ్ ప్రావిన్స్లో సర్గోధా సమీపంలోని దీన్పూర్ షరీఫ్లో ఖననం చేశారు. ఆయన సమాధి నేటికీ ఆయన అనుచరులు, పరిశోధకులు సందర్శించే ప్రదేశంగా ఉంది.
వారసత్వం
[మార్చు]ఉబైదుల్లా సింధీ భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో మతపరమైన నాయకత్వాన్ని విప్లవ రాజకీయాలతో అనుసంధానించిన ప్రముఖ వ్యక్తిగా గుర్తించబడుతున్నారు. దియోబందీ ఉద్యమ చరిత్రలోనూ, భారత స్వాతంత్ర్య సమర చరిత్రలోనూ ఆయనకు విశిష్ట స్థానం ఉంది.
ఆయన ఆలోచనలు ఇస్లామీయ రాజకీయ తత్వం, విద్యా సంస్కరణలు, సామాజిక న్యాయం వంటి అంశాలపై తరువాతి తరాల పండితులు, పరిశోధకులను ప్రభావితం చేశాయి. భారతదేశం, పాకిస్తాన్ రెండింటిలోనూ ఆయన జీవితం, రచనలపై పరిశోధనలు కొనసాగుతున్నాయి.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Zaman, Maheen (2018), "'Ubaid Allah Sindhi", in Kassam, Zayn R.; Greenberg, Yudit Kornberg; Bagli, Jehan (eds.), Islam, Judaism, and Zoroastrianism, Encyclopedia of Indian Religions (in ఇంగ్లీష్), Dordrecht: Springer Netherlands, pp. 701–703, doi:10.1007/978-94-024-1267-3_884, ISBN 978-94-024-1267-3, retrieved 2022-10-15
- 1 2 3 4 5 "Profile and commemorative postage stamp image of Ubaidullah Sindhi". Cybercity.net. Archived from the original on 7 August 2011. Retrieved 2 February 2024.
- 1 2 Khan, Naim Ullah (2015). "Political ideas and role of Maulana Obaidullah Sindhi". Aligarh Muslim University.
- 1 2 3 4 5 "Why the British were scared of Maulana Ubaidullah Sindhi?". www.awazthevoice.in (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 20 May 2026.
- 1 2 Shah, Jamal; Haidar, Ali; Rahman, Faiz (2022-09-05). "An Analysis of the Work of Mulana Ubaid Ullah Sindhi". Journal of Global Peace and Security Studies (JGPSS) (in ఇంగ్లీష్). 3 (1). ISSN 2708-7786.
- ↑ Pan-Islam in British Indian Politics: A Study of the Khilafat Movement, 1918–1924.(Social, Economic and Political Studies of the Middle East and Asia). M. Naeem Qureshi. pp. 79, 80, 81, 82.
- ↑ Sufi Saints and State Power: The Pirs of Sind, 1843–1947. Sarah F. D. Ansari, p. 82
- 1 2 Ansari 1986, p. 515
- ↑ Ansari 1986, p. 516
- ↑ Ahmad, Ishtiaque (2020). Ulama E Deoband Ki Swaneh Umriyon Ka Tanqeedi Tajziya Azadi Se Qabl (PhD thesis) (in ఉర్దూ). India: Department of Urdu, Maulana Azad National Urdu University. pp. 150–153. hdl:10603/338413.
- ↑ Ahmad, Ishtiaque (2020). Ulama E Deoband Ki Swaneh Umriyon Ka Tanqeedi Tajziya Azadi Se Qabl (PhD thesis) (in ఉర్దూ). India: Department of Urdu, Maulana Azad National Urdu University. pp. 154–159. hdl:10603/338413.
వనరులు
[మార్చు]- Islami Bishwakosh, Volume 6, p. 121–122
- Rahman, Mujibur (2007). Comparative analysis of Syed Jamaluddin Afghani and Maulana Obaidullah Sindhi's concept of revolution (PhD) (in ఉర్దూ). Pakistan: Bahauddin Zakariya University.
- Hayee, Abdul; Afser, Qari Taj (2020). "Commentary of Sūrah al-Aḥzāb from the Manuscript "Ilhām al-Raḥmān" by ʻUbaidullāh al-Sindhī: Study and Annotation". Al-Qamar (in అరబిక్). 3 (2): 31–46. ISSN 2664-4398.
- Mawlana Ubayd Allah Sindhi's Mission to Afghanistan and Soviet Russia
- Ansari, K.H. (1986), Pan-Islam and the Making of the Early Indian Muslim Socialist. Modern Asian Studies, Vol. 20, No. 3. (1986), pp. 509-537, Cambridge University Press.
- Seidt, Hans-Ulrich (2001), "From Palestine to the Caucasus-Oskar Niedermayer and Germany's Middle Eastern Strategy in 1918. German Studies Review, Vol. 24, No. 1. (Feb., 2001), pp. 1-18", German Studies Review, German Studies Association, doi:10.2307/1433153, ISSN 0149-7952, JSTOR 1433153.
- Sims-Williams, Ursula (1980), "The Afghan Newspaper Siraj al-Akhbar. Bulletin (British Society for Middle Eastern Studies), Vol. 7, No. 2. (1980), pp. 118-122", Bulletin, London, Taylor & Francis Ltd, ISSN 0305-6139.
- Engineer, Ashgar A (2005), They too fought for India's freedom: The Role of Minorities., Hope India Publications., ISBN 81-7871-091-9.
- Sarwar, Muḥammad (1976), Mawlānā ʻUbayd Allāh Sindhī : ʻālāt-i zandagī, taʻlīmāt awr siyāsī afkār, Lahore
- Sindhī, ʻUbaidullāh; Sarwar, Muḥammad (1970), Khutbāt o maqālāt-i Maulānā ʻUbaidullāh Sindhī. murattib Muḥammad Sarvar, Lāhaur, Sindh Sāgar Ikādamī
- Maulana Ubaydullah Sindhi Deobandi in the Sight of Sheikh Muhammad Ikram
- An Analysis of the Work of Mulana Ubaid Ullah Sindhi