ఉమైద్ భవన్ ప్యాలెస్
| ఉమైద్ భవన్ ప్యాలెస్, జోధ్పూర్ | |
|---|---|
उम्मैद भवन पैलेस | |
.jpg) జోధ్పూర్ ప్రాంతంలోని ఉమైద్ భవన్ ప్యాలెస్ ఇంటరాక్టివ్ మ్యాప్ | |
 Interactive map of the ఉమైద్ భవన్ ప్యాలెస్, జోధ్పూర్ area | |
| General information | |
| Location | జోధ్పూర్, భారతదేశం |
| Construction started | 1928 |
| Completed | 1943 |
| Owner | గజ్ సింగ్ |
| Technical details | |
| Structural system | బంగారు పసుపు లేదా ముదురు రంగు ఇసుకరాయి |
| Design and construction | |
| Architects | హెన్రీ లాంచెస్టర్ & సర్ శామ్యూల్ స్వింటన్ జాకబ్ |
| Engineer | హెన్రీ వాఘన్ లాంచెస్టర్ |
భారతదేశంలోని రాజస్థాన్లోని జోధ్పూర్లో ఉన్న ఉమైద్ భవన్ ప్యాలెస్ (హిందీ : उम्मैद भवन पैलेस ) ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద ప్రైవేట్ నివాసాలలో ఒకటి.[1] ఈ ప్యాలెస్లో కొంత భాగాన్ని తాజ్ హోటల్స్ నిర్వహిస్తుంది. దీనికి ప్రస్తుత యజమాని గజ్ సింగ్ తాత మహారాజా ఉమైద్ సింగ్ పేరు పెట్టారు. ఈ ప్యాలెస్లో 347 గదులు ఉన్నాయి, ఇది పూర్వ జోధ్పూర్ రాజకుటుంబానికి ప్రధాన నివాసం. ప్యాలెస్లో ఒక భాగం మ్యూజియంగా ఉంది.
ఈ భవన నిర్మాణానికి పునాదులకు 1929 నవంబర్ 18న మహారాజా ఉమైద్ సింగ్ భూమి పూజ చేసి ప్రారంభించగా, 1943లో నిర్మాణ పనులు పూర్తయ్యాయి.[2]
చరిత్ర
[మార్చు]ఉమైద్ భవన్ ప్యాలెస్ నిర్మాణ చరిత్ర, రాథోడ్ రాజవంశం మంచి పాలన తర్వాత కరువు కాలం వస్తుందని చెప్పిన ఒక సాధువు చేసిన శాపంతో ముడిపడి ఉంది. ఆ విధంగా, ప్రతాప్ సింగ్ దాదాపు 50 సంవత్సరాల పాలన ముగిసిన తరువాత, జోధ్పూర్ 1920లలో వరుసగా మూడు సంవత్సరాల పాటు తీవ్రమైన కరువును ఎదుర్కొంది. ఈ ప్రాంత రైతులు, ఈ కష్టాలను ఎదుర్కొని, జోధ్పూర్లోని మార్వార్ 37వ రాథోడ్ పాలకుడు అయిన అప్పటి మహారాజా ఉమైద్ సింగ్ సహాయం కోరారు, వారు కఠినమైన పరిస్థితులను తట్టుకోగలిగే విధంగా కొంత ఉపాధిని కల్పించారు.[3] రైతులకు సహాయం చేయడానికి మహారాజు ఒక విలాసవంతమైన ప్యాలెస్ను నిర్మించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. అతను హెన్రీ వాఘన్ లాంచెస్టర్ రాజభవనం కోసం ప్రణాళికలను సిద్ధం చేయడానికి వాస్తుశిల్పిగా నియమించాడు, లాంచెస్టర్ న్యూఢిల్లీ ప్రభుత్వ సముదాయం భవనాలను ప్లాన్ చేసిన ఎడ్విన్ లుటియెన్స్కు సమకాలీనుడు. లాంచెస్టర్ గోపురాలు, స్తంభాల ఇతివృత్తాన్ని అవలంబించడం ద్వారా న్యూఢిల్లీ భవన సముదాయం తరహాలో ఉమైద్ ప్యాలెస్ను డిజైన్ చేశాడు.[3] ఈ రాజభవనం పాశ్చాత్య సాంకేతికత, భారతీయ నిర్మాణ లక్షణాల కలయికగా రూపొందించబడింది.[4]
_of_Squadron_No._18_being_flown_by_Vice_chief_AP_Singh_during_Ex_Tarangshakti24.jpg)
![](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:"The_Making_of_Umaid_Bhawan_Palace".jpg)
ఈ ప్రాంతంలోని కరువుతో బాధపడుతున్న రైతులకు ఉపాధి కల్పించడమే దీని ప్రారంభ లక్ష్యం కాబట్టి ఈ రాజభవనాన్ని నెమ్మదిగా నిర్మించారు. 1929లో శంకుస్థాపన జరిగింది. దీని నిర్మాణంలో సుమారు 2,000 నుండి 3,000 మంది ఉద్యోగులు పని చేశారు.[5] 1943లో అది పూర్తయిన తరువాత భారత స్వాతంత్ర్యానికి దగ్గరగా మహారాజు ఈ ప్యాలెస్ను ఆక్రమించారు. ఖరీదైన ప్రాజెక్టును ప్రారంభించినందుకు కొంత విమర్శలు వచ్చాయి, అయితే ఇది జోధ్పూర్ పౌరులకు కరువు పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడంలో సహాయపడటం అనే ప్రధాన ఉద్దేశ్యాన్ని నెరవేర్చింది.[3] ఈ రాజభవనాన్ని నిర్మించడానికి అంచనా వ్యయం 11 మిలియన్ రూపాయలు.[6]1943లో ఇది ప్రారంభమైనప్పుడు ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద రాజ నివాసాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడింది.[4]
రాజభవనం కోసం ఎంపిక చేసిన ప్రదేశం జోధ్పూర్ బయటి సరిహద్దులలో చిత్తార్ కొండ అని పిలువబడే కొండపై ఉంది, దీని తరువాత రాజభవనం కూడా పిలువబడుతుంది, ఇక్కడ సమీపంలో నీటి సరఫరా అందుబాటులో లేదు, కొండ వాలులు రాతితో కూడుకున్నవి కాబట్టి ఎటువంటి వృక్షసంపద కూడా పెరగలేదు.[7] ఇసుకరాయి క్వారీలు చాలా దూరంలో ఉన్నందున అవసరమైన నిర్మాణ సామగ్రి దగ్గరలో లేదు. మహారాజు తన ప్రాజెక్టును విజయవంతం చేయడానికి దూరదృష్టిని కలిగి ఉన్నందున, నిర్మాణ సామగ్రిని రవాణా చేయడానికి క్వారీ ప్రదేశానికి రైల్వే మార్గాన్ని నిర్మించాడు. ఆ ప్రదేశానికి మట్టిని లాగడానికి గాడిదలను చేర్చారు. రైలు ద్వారా రవాణా చేయబడిన ఇసుకరాయిని ఆ ప్రదేశంలో ఇంటర్లాకింగ్ జాయింట్లతో పెద్ద బ్లాకులుగా ధరించారు, తద్వారా వాటిని ఫిరంగి ఉపయోగించకుండా వేయవచ్చు.[3]
ఈ ప్యాలెస్ను రెండు రెక్కలతో కూడిన "డన్-కలర్" (బంగారు - పసుపు) ఇసుకరాయితో నిర్మించారు. మక్రానా పాలరాయిని కూడా ఉపయోగించారు, లోపలి చెక్క పని కోసం బర్మీస్ టేకు కలపను ఉపయోగించారు.[6] ఈ రాజభవనం పూర్తయినప్పుడు 347 గదులు, అనేక ప్రాంగణాలు 300 మందికి వసతి కల్పించగల పెద్ద విందు మందిరం ఉన్నాయి. నిర్మాణ శైలి అప్పటి ఫ్యాషన్ బ్యూక్స్ ఆర్ట్స్ శైలి సూచిస్తుంది, దీనిని ఇండో-డెకో శైలి అని కూడా పిలుస్తారు. అయితే, రాజ కుటుంబంలో విషాద సంఘటనల తరువాత చాలా సంవత్సరాలు ఈ రాజభవనం పూర్తిగా పనిచేయలేదు. కేవలం నాలుగు సంవత్సరాలు మాత్రమే ఆ ప్రదేశంలో ఉన్న ఉమైద్ సింగ్ 1947లో మరణించాడు. ఆయన తరువాత వచ్చిన హన్వంత్ సింగ్ కూడా చిన్న వయస్సులోనే మరణించాడు-ఆయన 1952 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో గెలిచి, ఈ విజయం తర్వాత ఇంటికి తిరిగి వస్తుండగా ఆయన విమానం కూలిపోయి మరణించాడు. తన తండ్రి తరువాత వచ్చిన రెండవ గజ్ సింగ్ 1971లో ప్యాలెస్లో కొంత భాగాన్ని హోటల్గా మార్చాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.[3]
లక్షణాలు
[మార్చు]ఈ ప్యాలెస్ మూడు క్రియాత్మక భాగాలుగా విభజించబడింది-రాజ కుటుంబం నివాసం, విలాసవంతమైన తాజ్ ప్యాలెస్ హోటల్ & జోధ్పూర్ రాజ కుటుంబం 20వ శతాబ్దపు చరిత్రపై దృష్టి సారించే మ్యూజియం.[3]
రాజభవనం
[మార్చు]
ప్యాలెస్ కాంప్లెక్స్ 26 ఎకరాల (11 హెక్టార్ల భూమి) విస్తీర్ణంలో 15 ఎకరాల (6.1 హెక్టార్ల తోటలు) తో సహా నిర్మించబడింది. ఈ రాజభవనంలో సింహాసనం గది, ఒక ప్రైవేట్ సమావేశ మందిరం, ప్రజలను కలవడానికి ఒక దర్బార్ హాల్], ఒక గుమ్మటాకార విందు మందిరం, ప్రైవేట్ భోజనశాలలు, ఒక బాల్రూమ్, ఒక లైబ్రరీ, ఒక ఇండోర్ స్విమ్మింగ్ పూల్, స్పా, ఒక బిలియర్డ్స్ గది, నాలుగు టెన్నిస్ కోర్టులు, రెండు పాలరాయి స్క్వాష్ కోర్టులు, పొడవైన మార్గాలు ఉన్నాయి.[4]
లోపలి మధ్య గోపురం ఆకాశ నీలం రంగు లోపలి గోపురం పైన ఉంది. లోపలి భాగంలో 103 అడుగుల (31 మీ) ఎత్తులో ఉన్న లోపలి వాల్టెడ్ గోపురం ప్యాలెస్లో ఒక ప్రధాన ఆకర్షణ, ఇది 43 అడుగుల (13 మీ) ఎత్తు గల బయటి గోపురంతో కప్పబడి ఉంటుంది. ప్యాలెస్ ప్రవేశ ద్వారం రాథోడ్ రాజకుటుంబం కోట్ ఆఫ్ ఆర్మ్స్ అలంకరణలను కలిగి ఉంది. ప్రవేశ ద్వారం పాలిష్ చేసిన నల్ల గ్రానైట్ ఫ్లోరింగ్ ఉన్న లాబీకి దారితీస్తుంది. లాంజ్ ప్రాంతంలో గులాబీ ఇసుకరాయి, పాలరాయి అంతస్తులు ఉన్నాయి. "బాప్జీ" అని పిలువబడే మహారాజా గజ్ సింగ్, ప్యాలెస్లోని ఒక భాగంలో ఉంటాడు. ప్యాలెస్ ప్రధాన నిర్మాణం రాజ్పుట్-సార్సెనిక్ , క్లాసికల్ రివైవల్, వెస్ట్రన్ ఆర్ట్ డెకో శైలుల సమ్మేళనం. అని కూడా చెప్పబడింది, మహారాజా, ఆయన వాస్తుశిల్పి లాంచెస్టర్ ప్యాలెస్ లేఅవుట్, డిజైన్ను సిద్ధం చేయడంలో బౌద్ధ, హిందూ భవనాల లక్షణాలను పరిగణించారు, బర్మా & కంబోడియాలోని టెంపుల్ మౌంటైన్-ప్యాలెస్లు ముఖ్యంగా అంగ్కోర్ వాట్. ప్యాలెస్ లోపలి భాగం ఆర్ట్ డెకో డిజైన్లో ఉంది. తూర్పు వింగ్లోని సింహాసన గదిలో ఫ్రెస్కోలను సృష్టించిన పోలాండ్కు చెందిన శరణార్థి జె.ఎస్. నార్బ్లిన్కు లోపలి అలంకరణ ఘనత దక్కుతుంది. ఒక నిర్మాణ చరిత్రకారుడు "ఇది ఇండో-డెకోకు అత్యుత్తమ ఉదాహరణ. రూపాలు స్ఫుటమైనవి, ఖచ్చితమైనవి" అని వ్యాఖ్యానించాడు.
హోటల్
[మార్చు]తాజ్ గ్రూప్ ఆఫ్ హోటల్స్ ఈ ప్యాలెస్ హోటల్ విభాగాన్ని నిర్వహిస్తుంది, దీనిని 'తాజ్ ఉమైద్ భవన్ ప్యాలెస్ జోధ్పూర్' అని పిలుస్తారు. ఈ ప్యాలెస్లో బాలీవుడ్ నటి ప్రియాంక చోప్రా 2018లో నిక్ జోనస్ వివాహం చేసుకున్నారు.[8][9][10]
మ్యూజియం
[మార్చు]ఈ మ్యూజియంలో స్టఫ్డ్ చిరుతపులుల ప్రదర్శనలు ఉన్నాయి, 1877లో విక్టోరియా రాణి మహారాజా జస్వంత్ సింగ్కు లైట్హౌస్ ఆకారాలు ఇచ్చిన చాలా పెద్ద సింబాలిక్ జెండా. మ్యూజియం ముందు ఉన్న తోటలో మహారాజుల క్లాసిక్ కార్లు కూడా ప్రదర్శనలో ఉన్నాయి.
ఇవికూడా చూడండి
[మార్చు]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Who owns the iconic Umaid Bhawan Palace in Jodhpur and how did it become India's most valuable private properties". The Times of India. 16 February 2026. Retrieved 6 March 2026.
- 1 2 3 4 5 6 Bentley 2011, p. 123.
- 1 2 3 Katritzki 2005, p. 107.
- ↑ Bentley 2011, p. 123-24.
- 1 2 Brown & Thomas 2008, p. 306.
- ↑ Singh 2010, p. 233.
- ↑ Mizoguchi, Karen (1 December 2018). "Nick Jonas and Priyanka Chopra Are Married!". People. Archived from the original on 1 December 2018. Retrieved 1 December 2018.
- ↑ Melas, Chloe (3 December 2018). "Priyanka Chopra and Nick Jonas are married". CNN. Retrieved 3 December 2018.
- ↑ "From American Billionaire to Bollywood Celebrities: 8 famous destination weddings hosted in Rajasthan's grand places - Famous Bollywood Celebrity weddings in Rajasthan" (in ఇంగ్లీష్). The Economic Times. 21 November 2025. Archived from the original on 6 March 2026. Retrieved 6 March 2026.