ఎర్గోటిజం
| ఎర్గోటిజం | |
|---|---|
| ఇతర పేర్లు | ఎర్గాట్ విషప్రయోగం, ఎర్గోటాక్సికోసిస్ |
 | |
| గ్యాంగ్రీన్తో కూడిన ఎర్గోటిజం | |
| ప్రత్యేకత | టాక్సికాలజీ, నాడీశాస్త్రం |
| లక్షణాలు | మూర్ఛలతో కూడిన రూపం: కండరాల మూర్ఛలు, భ్రాంతులు, అనుమాన స్వభావం[1] గ్యాంగ్రీనస్ రూపం: తిమ్మిరి, వాపు, చేతులు, కాళ్లలో గ్యాంగ్రీన్[2][1] |
| రకాలు | మూర్ఛలతో కూడిన రూపం, గ్యాంగ్రీనస్ రూపం |
| కారణాలు | ఎర్గాట్ ఆల్కలాయిడ్ల విషప్రభావం |
| చికిత్స | కలుషిత ఆహారం లేదా ఔషధ వినియోగం నిలిపివేయడం, కెఫిన్, ధూమపానం మానివేయడం[2] |
| తరుచుదనము | అరుదు[2] |
ఎర్గోటిజం (Ergotism) లేదా ఎర్గాట్ విషప్రయోగం అనేది ఎర్గాట్ శిలీంధ్రం కలుషితం చేసిన ధాన్యాలు లేదా ఎర్గాట్ ఆల్కలాయిడ్లు కలిగిన ఔషధాల అధిక వినియోగం వల్ల కలిగే విషప్రభావం. ప్రధానంగా రెండు రూపాల్లో కనిపిస్తుంది. ఒకటి గ్యాంగ్రీనస్ ఎర్గోటిజం, మరొకటి మూర్ఛలతో కూడిన ఎర్గోటిజం (Convulsive ergotism).[2][1]
గ్యాంగ్రీనస్ రూపంలో చేతులు, కాళ్లలో మంట, తీవ్రమైన నొప్పి, తిమ్మిరి, నీలిరంగు మార్పు, చివరకు గ్యాంగ్రీన్ కనిపిస్తుంది. మూర్ఛలతో కూడిన రూపంలో కండరాల మూర్ఛలు, భ్రాంతులు, ద్వంద్వ దృష్టి, మానసిక అస్థిరత, అనుమాన స్వభావం వంటి నాడీ సంబంధిత లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.[1]
గ్యాంగ్రీనస్ రూపం సాధారణంగా కొన్ని వారాల్లో నెమ్మదిగా అభివృద్ధి చెందుతుంది. మధ్యయుగ ఐరోపాలో ఈ వ్యాధి విస్తృతంగా వ్యాపించింది. రైన్ నదికి పశ్చిమ ప్రాంతాల్లో గ్యాంగ్రీనస్ రూపం, తూర్పు ప్రాంతాల్లో మూర్ఛలతో కూడిన రూపం ఎక్కువగా కనిపించినట్లు కొన్ని అధ్యయనాలు పేర్కొన్నాయి. అయితే ఈ అభిప్రాయంపై పరిశోధకుల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి.[3][4]
కారణాలు
[మార్చు]ఎర్గోటిజం ప్రధానంగా Claviceps purpurea అనే శిలీంధ్రం సోకిన రై (Rye) ధాన్యం తీసుకోవడం వల్ల సంభవిస్తుంది. కొన్నిసార్లు గోధుమ, బార్లీ వంటి ఇతర ధాన్యాలు కూడా ఈ శిలీంధ్రం బారిన పడతాయి. ప్రభావిత గింజల్లో స్క్లెరోటియా (Sclerotia) అనే నల్లటి, గట్టి నిర్మాణాలు ఏర్పడతాయి. వీటిలో ఉండే ఎర్గాట్ ఆల్కలాయిడ్లు శరీరంలోకి ప్రవేశించి విషప్రభావం కలిగిస్తాయి.
ప్రస్తుతం కలుషిత ధాన్యాల వల్ల ఎర్గోటిజం అరుదుగా కనిపిస్తుంది. ప్రసవానంతర రక్తస్రావం లేదా మైగ్రేన్ చికిత్సలో ఉపయోగించే ఎర్గోటమైన్ వంటి ఔషధాల అధిక వినియోగం లేదా దుష్ప్రభావాల వల్ల ఎక్కువ కేసులు నమోదవుతున్నాయి.[2]
చికిత్స
[మార్చు]చికిత్సలో ఎర్గాట్ ప్రభావానికి గురిచేసే ఆహారం లేదా ఔషధ వినియోగం వెంటనే నిలిపివేయాలి. కెఫిన్, ధూమపానం మానివేయాలని సూచిస్తారు.[2]
ఎర్గోటిజం ప్రస్తుతం అరుదుగా కనిపించినప్పటికీ, మధ్యయుగ ఐరోపాలో వేలాది మందిని ప్రభావితం చేసింది. ఈ వ్యాధి కనీసం రెండు వేల సంవత్సరాల చరిత్ర కలిగినదిగా భావిస్తున్నారు. 17వ శతాబ్దంలో జర్మనీ, ఫ్రాన్స్ ప్రాంతాల్లో దీని కారణంపై స్పష్టత వచ్చింది. నృత్య ఉన్మాదం (Dancing mania), సేలం మంత్రగత్తెల సంఘటనలతో ఎర్గోటిజానికి సంబంధం ఉండవచ్చని కొందరు పరిశోధకులు ప్రతిపాదించారు.[4][5][1]
మూలాలు
[మార్చు]- 1 2 3 4 5 Grzybowski (2021). "Ergotism".
{{cite journal}}: Cite journal requires|journal=(help) - 1 2 3 4 5 6 "Ergotism: A Change of Perspective". 2014.
{{cite journal}}: Cite journal requires|journal=(help) - ↑ "From Poisoning to Pharmacy: A Tale of Two Ergots". American Society for Microbiology. Retrieved 28 May 2025.
- 1 2 Finger, Stanley (2001). Origins of Neuroscience: A History of Explorations Into Brain Function. Oxford University Press. p. 220. ISBN 978-0-19-514694-3.
- ↑ Pitt (2017). "Ergot and Ergotism".
{{cite journal}}: Cite journal requires|journal=(help)