ఒసిఎల్సి
 ఒసిఎల్సి ప్రధాన కార్యాలయం | |
| స్థాపన | 1967 జూలై 5 (ఓహియో కాలేజ్ లైబ్రరీ సెంటర్) |
|---|---|
| వ్యవస్థాపకులు | ఫ్రెడరిక్ జి. కిల్గూర్ |
| రకం | 501(c)(3) సంస్థ |
| Tax ID no. | 31-0734115 |
| ప్రధాన కార్యాలయాలు | డబ్లిన్, ఒహాయో, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు |
| భౌగోళికాంశాలు | 40°06′09″N 83°07′37″W / 40.1025°N 83.1269°W |
| సేవా ప్రాంతాలు | ప్రపంచవ్యాప్తం |
| ఉత్పాదనs |
|
| సభ్యులు | 100+ దేశాలకు పైగా 30,000+ గ్రంథాలయాలు [2] |
| ప్రెసిడెంట్ & సిఇఒ | స్కిప్ ప్రికార్డ్ |
| రాబడి | $217.8 మిలియన్లు[3] |
ఒసిఎల్సి (OCLC)[4] (మునుపటి పేరు ఆన్లైన్ కంప్యూటర్ లైబ్రరీ సెంటర్) అనేది ప్రపంచవ్యాప్తంగా గ్రంథాలయాలకు సహకార సేవలు, పరిశోధన, సాంకేతిక పరిష్కారాలను అందించే అమెరికాకు చెందిన లాభాపేక్షలేని సహకార సంస్థ. ఇది 1967లో ఒహాయో కాలేజ్ లైబ్రరీ సెంటర్ పేరుతో స్థాపించబడింది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న వేలాది గ్రంథాలయాలు తమ గ్రంథసూచిక సమాచారాన్ని రూపొందించడానికి, నిర్వహించడానికి, పరస్పరం పంచుకోవడానికి ఒసిఎల్సి సేవలను ఉపయోగిస్తాయి. ఈ సంస్థ ప్రధాన కార్యాలయం అమెరికాలోని ఒహాయో రాష్ట్రం, డబ్లిన్లో ఉంది.
ఒసిఎల్సి యొక్క అత్యంత ప్రసిద్ధ సేవ వరల్డ్క్యాట్. ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఆన్లైన్ ప్రజా గ్రంథసూచిక. ప్రపంచవ్యాప్తంగా వేలాది గ్రంథాలయాల సేకరణలకు సంబంధించిన కోట్లాది గ్రంథసూచిక నమోదులను ఇది కలిగి ఉంది.
చరిత్ర
[మార్చు]1960వ దశకంలో అమెరికాలోని కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయ గ్రంథాలయాలు తమ గ్రంథసూచిక పనులను కంప్యూటరీకరించేందుకు, పరస్పర సహకారంతో నిర్వహించేందుకు ఒక ఉమ్మడి వ్యవస్థ అవసరమని భావించాయి. ఈ నేపథ్యంలో 1967 జూలై 6న ఒహాయో కాలేజ్ లైబ్రరీ సెంటర్ స్థాపించబడింది.[4]
ఈ సంస్థ స్థాపనలో ఫ్రెడరిక్ జి. కిల్గూర్ కీలక పాత్ర పోషించాడు.[5] ఆయనే ఒసిఎల్సి యొక్క తొలి అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు. గ్రంథాలయాల మధ్య సమాచార భాగస్వామ్యాన్ని పెంపొందించడం, పునరావృత జాబితా తయారీని తగ్గించడం, గ్రంథాలయ వ్యయాలను తగ్గించడం వంటి లక్ష్యాలతో ఈ సంస్థ ఏర్పడింది.
1971లో ఒసిఎల్సి తన తొలి భాగస్వామ్య ఆన్లైన్ కేటలాగింగ్ వ్యవస్థను ప్రారంభించింది. ఈ వ్యవస్థ ద్వారా ఒక గ్రంథాలయం రూపొందించిన గ్రంథసూచిక నమోదును ఇతర గ్రంథాలయాలు కూడా ఉపయోగించగలిగాయి. దీంతో ఒకే గ్రంథానికి పదేపదే వేర్వేరు నమోదులను సృష్టించాల్సిన అవసరం తగ్గింది.
1977 నాటికి ఒసిఎల్సి సేవలు ఒహాయో రాష్ట్రాన్ని దాటి అమెరికాలోని ఇతర రాష్ట్రాల గ్రంథాలయాలకు విస్తరించాయి. అనంతరం కెనడా, యూరప్, ఆసియా, ఆస్ట్రేలియా తదితర ప్రాంతాల్లోని గ్రంథాలయాలు కూడా ఈ సహకార నెట్వర్క్లో చేరాయి.
సంస్థ సేవల పరిధి విస్తరించడంతో, 1981లో సంస్థ పేరు ఆన్లైన్ కంప్యూటర్ లైబ్రరీ సెంటర్, ఇంక్.గా మార్చబడింది. అయితే "ఒసిఎల్సి" అనే సంక్షిప్త నామమే కొనసాగింది.[4]
2003లో సంస్థ తన బ్రాండ్ పేరును అధికారికంగా ఒసిఎల్సిగానే ఉపయోగించడం ప్రారంభించింది. ప్రస్తుతం ఈ సంక్షిప్త నామమే సంస్థ యొక్క అధికారిక గుర్తింపుగా ఉంది.
సేవలు
[మార్చు]ఒసిఎల్సి ప్రపంచవ్యాప్తంగా గ్రంథాలయాలకు గ్రంథాలయ నిర్వహణ, గ్రంథసూచిక నియంత్రణ, సమాచార మార్పిడి, డిజిటల్ వనరుల నిర్వహణ వంటి అనేక సేవలను అందిస్తుంది. ఈ సేవల ద్వారా గ్రంథాలయాలు తమ సేకరణలను సమర్థవంతంగా నిర్వహించడంతో పాటు ఇతర గ్రంథాలయాలతో సమాచారాన్ని పంచుకోవచ్చు.
సంస్థ అందించే ప్రధాన సేవలలో ఇవి ఉన్నాయి:
- భాగస్వామ్య గ్రంథసూచిక : ఒక గ్రంథాలయం రూపొందించిన గ్రంథసూచిక నమోదును ఇతర సభ్య గ్రంథాలయాలు తిరిగి ఉపయోగించుకోవచ్చు. దీనివల్ల సమయం, వ్యయం ఆదా అవుతాయి.
- అధికార నియంత్రణ : రచయితలు, విషయ శీర్షికలు, సంస్థల పేర్లు మొదలైన వాటికి ప్రమాణీకృత రూపాలను నిర్వహిస్తుంది.
- అంతర్-గ్రంథాలయ రుణ సేవలు: ఒక గ్రంథాలయంలో లేని పుస్తకాలు లేదా ఇతర సమాచార వనరులను మరో గ్రంథాలయం నుండి పొందేందుకు సహకరిస్తుంది.
- గ్రంథాలయ నిర్వహణ సేవలు: సభ్య గ్రంథాలయాలకు క్లౌడ్ ఆధారిత గ్రంథాలయ నిర్వహణ వ్యవస్థలను అందిస్తుంది.
- డిజిటల్ సేకరణల నిర్వహణ: డిజిటల్ రూపంలో ఉన్న గ్రంథాలు, చిత్రాలు, పత్రాలతో పాటు ఇతర సమాచార వనరులను నిర్వహించేందుకు అవసరమైన సాఫ్ట్వేర్, సేవలను అందిస్తుంది.
- మెటాడేటా సేవలు: గ్రంథాలయాల సమాచారాన్ని అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా రూపొందించి, నిర్వహించేందుకు తోడ్పడుతుంది.
వరల్డ్క్యాట్
[మార్చు]వరల్డ్క్యాట్ ఒసిఎల్సి నిర్వహిస్తున్న ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఆన్లైన్ సమిష్టి గ్రంథసూచిక.[6] ఇందులో ప్రపంచవ్యాప్తంగా వేలాది గ్రంథాలయాలకు చెందిన కోట్లాది గ్రంథాలు, పత్రికలు, పటాలు, ధ్వని-దృశ్య సామగ్రి, డిజిటల్ వనరులు, ఇతర సమాచార పదార్థాల గ్రంథసూచిక నమోదులు ఉంటాయి.
ఈ సేవ ద్వారా వినియోగదారులు తమకు అవసరమైన గ్రంథం ఏ గ్రంథాలయంలో అందుబాటులో ఉందో తెలుసుకోవచ్చు. వరల్డ్క్యాట్లో సభ్య గ్రంథాలయాలు తమ గ్రంథసూచిక నమోదులను నిరంతరం జోడిస్తూ, నవీకరిస్తూ ఉంటాయి.
వరల్డ్క్యాట్ను గ్రంథాలయ నిపుణులు మాత్రమే కాకుండా, పరిశోధకులు, విద్యార్థులు, ఇతర సాధారణ పాఠకులు కూడా సమాచార శోధన కోసం విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు.
గుర్తింపు సంఖ్యలు, లింక్డ్ డేటా
[మార్చు]వరల్డ్క్యాట్లో సృష్టించబడే ప్రతి కొత్త గ్రంథసూచి నమోదుకు ఒసిఎల్సి ఒక ప్రత్యేక ప్రవేశ సంఖ్యను కేటాయిస్తుంది. దీనిని ఒసిఎన్ (ఒసిఎల్సి నంబర్), ఒసిఎల్సి నియంత్రణ సంఖ్య లేదా ఒసిఎల్సి సంఖ్య అని పిలుస్తారు. ఇది కొంతవరకు అమెరికా లైబ్రరీ ఆఫ్ కాంగ్రెస్ తన గ్రంథసూచి నమోదులకు కేటాయించే LCCNతో సమానంగా ఉంటుంది. ఈ సంఖ్యలు వరుసక్రమంలో కేటాయించబడతాయి.2013 నాటికి బిలియన్ కంటే ఎక్కువ ఒసిఎన్లు సృష్టించబడ్డాయి. సెప్టెంబర్ 2013లో, ఒసిఎల్సి ఈ సంఖ్యలను పబ్లిక్ డొమైన్లో ఉన్నట్లు ప్రకటించింది, దీనివల్ల ఒసిఎల్సి వెలుపల ఒసిఎన్లను విస్తృతంగా ఉపయోగించడంలో ఉన్న గ్రహిత అడ్డంకులు తొలగిపోయాయి.[7] లైబ్రరీలలోని ఒక రికార్డుకు సాధారణ రిఫరెన్స్ కీని అందించడం ద్వారా ఈ కంట్రోల్ నంబర్లు వరల్డ్క్యాట్ రికార్డ్లను స్థానిక లైబ్రరీ సిస్టమ్ రికార్డ్లతో అనుసంధానిస్తాయి.[8]
ఐఎస్బిఎన్లు లేని పుస్తకాలకు, ఇతర గ్రంథ పట్టిక పదార్థాలకు (ఉదాహరణకు, 1970కి ముందు ప్రచురించబడిన పుస్తకాలు) ఒసిఎన్లు ప్రత్యేకంగా గుర్తింపు సంఖ్యలుగా ఉపయోగపడతాయి. వికీపీడియా, వికీడేటాలలో గుర్తింపు సంఖ్యలుగా ఒసిఎన్లు తరచుగా వాడబడతాయి. అక్టోబర్ 2013లో వెల్లడైన నివేదిక ప్రకారం, వికీపీడియాలోని 29,673 పుస్తక ఇన్ఫోబాక్స్ ఉదాహరణలలో "23,304 ఐఎస్బిఎన్లు, 15,226 ఒసిఎన్లు ఉన్నాయి", అలాగే వికీడేటా విషయానికి వస్తే: "సుమారు 14 మిలియన్ల వికీడేటా అంశాలలో, 28,741 పుస్తకాలు ఉన్నాయి. 5,403 వికీడేటా అంశాలు ఒక ఐఎస్బిఎన్తో ముడిపడి ఉన్నాయి. ఇంకా 12,262 ఒసిఎన్లను కలిగి ఉన్నాయి."[9]
ఒసిఎల్సి అనేది డేటాను సమకూర్చే సంస్థల ప్రతినిధులతో కూడిన విఐఎఎఫ్ కౌన్సిల్ ఆధ్వర్యంలో, అంతర్జాతీయ పేరు అధికారిక ఫైల్ అయిన వర్చువల్ ఇంటర్నేషనల్ అథారిటీ ఫైల్ (విఐఎఎఫ్) ను కూడా నిర్వహిస్తుంది.[10] వికీపీడియాతో సహా ప్రామాణిక గుర్తింపు సంఖ్యలుగా విఐఎఎఫ్ సంఖ్యలు విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి.[11][12]
2024లో, ఒసిఎల్సి "ఒసిఎల్సి మెరిడియన్" అనే కొత్త లింక్డ్ డేటా మేనేజ్మెంట్ సాధనాన్ని ప్రారంభించింది.[13] వినియోగ సంస్థల కోసం లింక్డ్ డేటాపై మెరుగైన నియంత్రణ, అనుసంధానం, ఇంటిగ్రేషన్ను అనుమతించడానికి ఇది వరల్డ్క్యాట్ ఎంటిటీల కోసం ఎపిఐల సూట్తో విడుదల చేయబడింది. ఈ ఎపిఐల సూట్ "లింక్డ్ డేటా ఎంటిటీల, వివరణాత్మక సంబంధాల సృష్టిని మారుస్తుంది, ఎంఎఆర్సి రికార్డులలోని ఇప్పటికే ఉన్న విలువకు, ప్రపంచ సమాచార పర్యావరణ వ్యవస్థ అంతటా ఉన్న ఇతర డేటాసెట్లకు అనుసంధానాలను ఏర్పరుస్తుంది"[14]. ఈ ఎపిఐల, వరల్డ్క్యాట్ ఎంటిటీల ఉపయోగం వినియోగదారులకు "అన్వేషణీయతను, ప్రాముఖ్యతను మెరుగుపరచడానికి", "మీ ప్రస్తుత వర్క్ఫ్లోలలో డేటా నిర్వహణను ఏకీకృతం చేయడానికి" రూపొందించబడింది. వరల్డ్క్యాట్ ఎంటిటీస్ ఎపిఐల సెట్ "విభిన్న మూలాల నుండి గుర్తింపు సంఖ్యలను (ఒఆర్సిఐడ్, ఐఎస్ఎన్ఐ, విఐఎఎఫ్ మొదలైనవి) కనెక్ట్ చేయడానికి, వరల్డ్క్యాట్ ఎంటిటీస్ డేటాలో మార్పుల గురించి తెలుసుకోవడానికి", స్థానిక ఉపయోగం కోసం సంబంధిత సమాచారాన్ని వినియోగదారులను అనుమతిస్తుంది.[14]
పరిశోధన
[మార్చు]ఒసిఎల్సి పరిశోధన విభాగం గ్రంథాలయ శాస్త్రం, సమాచార నిర్వహణ, డిజిటల్ గ్రంథాలయాలు, మెటాడేటా ప్రమాణాలు, సమాచార సాంకేతికత వంటి రంగాల్లో పరిశోధనలు నిర్వహిస్తుంది.[15]
ఈ విభాగం నిర్వహించే పరిశోధనల ద్వారా గ్రంథాలయ సేవలను మెరుగుపరచడం, సమాచార మార్పిడిని సులభతరం చేయడం, గ్రంథాలయాల భవిష్యత్తు అవసరాలకు అనుగుణమైన సాంకేతిక పరిష్కారాలను అభివృద్ధి చేయడం లక్ష్యంగా ఉంటుంది.
ఒసిఎల్సి పరిశోధకులు అనేక విశ్వవిద్యాలయాలు, గ్రంథాలయాలు, అంతర్జాతీయ సంస్థలతో కలిసి సంయుక్త పరిశోధన కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తారు.
ప్రచురణలు
[మార్చు]ఒసిఎల్సి గ్రంథాలయ శాస్త్రం, సమాచార నిర్వహణ, డిజిటల్ పరిరక్షణ, మెటాడేటా, గ్రంథాలయ సేవల అభివృద్ధి వంటి అంశాలపై పరిశోధనా నివేదికలు, సాంకేతిక పత్రాలు, మార్గదర్శకాలు, ఇతర ప్రచురణలను వెలువరించింది.
ఈ ప్రచురణలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా గ్రంథపాలకులు, పరిశోధకులు, విద్యాసంస్థలు, సమాచార నిపుణులకు ఉపయోగకరమైన సూచన గ్రంథాలుగా పరిగణించబడుతున్నాయి.
పరిపాలన
[మార్చు]ఒసిఎల్సి ఒక సభ్యత్వ-ఆధారిత లాభాపేక్షలేని సహకార సంస్థ. సభ్య గ్రంథాలయాల ప్రతినిధులతో కూడిన ట్రస్టీల మండలి సంస్థకు విధానపరమైన దిశానిర్దేశం చేస్తుంది.
సంస్థ యొక్క రోజువారీ పరిపాలనను అధ్యక్షుడు&ప్రధాన కార్యనిర్వాహణ అధికారి నాయకత్వంలోని కార్యనిర్వాహక బృందం నిర్వహిస్తుంది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా సభ్య గ్రంథాలయాల అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని సంస్థ తన విధానాలు, సేవలను నిరంతరం అభివృద్ధి చేస్తుంది.
వివాదాలు
[మార్చు]ఒసిఎల్సి కార్యకలాపాలకు సంబంధించి కొన్ని సందర్భాల్లో విమర్శలు, వివాదాలు కూడా తలెత్తాయి.
2008లో సంస్థ వరల్డ్క్యాట్ గ్రంథసూచిక నమోదుల వినియోగానికి సంబంధించిన విధానాన్ని ప్రకటించగా, గ్రంథాలయ సమాజంలోని కొంతమంది సభ్యులు, స్వేచ్ఛా సమాచార ఉద్యమ కార్యకర్తలు దీనిపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశారు. ప్రజా గ్రంథసూచిక సమాచార వినియోగంపై అధిక నియంత్రణ విధించాలనే ప్రయత్నంగా వారు దీనిని విమర్శించారు. అనంతరం వచ్చిన అభిప్రాయాలను పరిగణనలోకి తీసుకున్న ఒసిఎల్సి ఆ విధానాన్ని ఉపసంహరించుకుంది.
అదనంగా, సభ్యత్వ రుసుములు, సేవల ధరలు, గ్రంథసూచిక సమాచార యాజమాన్యం, సమాచార ప్రాప్యత వంటి అంశాలపై కూడా వివిధ సందర్భాల్లో చర్చలు, విమర్శలు వెలువడ్డాయి.
ఇతర కార్యకలాపాలు
[మార్చు]ఒసిఎల్సి గ్రంథాలయ సేవలతో పాటు విద్య, సమాచార భాగస్వామ్యం, వృత్తిపరమైన అభివృద్ధికి సంబంధించిన అనేక కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తుంది.
సంస్థ గ్రంథపాలకులకు శిక్షణా కార్యక్రమాలు, వెబినార్లు, సదస్సులు, ఇతర వృత్తిపరమైన అభ్యాస అవకాశాలను అందిస్తుంది. అలాగే గ్రంథాలయ రంగంలో అంతర్జాతీయ సహకారాన్ని ప్రోత్సహిస్తూ వివిధ దేశాల గ్రంథాలయ సంఘాలు, విద్యాసంస్థలు, సాంస్కృతిక సంస్థలతో కలిసి పనిచేస్తుంది.
డిజిటల్ సమాచార పరిరక్షణ, మెటాడేటా ప్రమాణాల అభివృద్ధి, ఓపెన్ నాలెడ్జ్ కార్యక్రమాలకు మద్దతు ఇవ్వడం వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా గ్రంథాలయాల మధ్య సహకారాన్ని బలోపేతం చేయడానికి ఒసిఎల్సి కృషి చేస్తోంది.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "OCLC Qualifying Subscriptions for Membership" (PDF). oclc.org. OCLC. February 15, 2022. Archived (PDF) from the original on March 11, 2022. Retrieved March 11, 2022.
- ↑ "About OCLC" (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). OCLC. Archived from the original on 2022-03-11. Retrieved 2022-03-11.
- ↑ "OCLC Annual Report 2020–2021" (in ఇంగ్లీష్). Dublin, Ohio: OCLC. December 20, 2021. Archived from the original on March 11, 2022. Retrieved March 11, 2022.
- 1 2 3 "Certificate of Amendment of the Amended Articles of Incorporation of OCLC Online Computer Library Center, Inc". Ohio Secretary of State. June 26, 2017. Archived from the original on March 21, 2020. Retrieved August 18, 2019. See also: "Amended Articles of Incorporation of OCLC, Inc" (PDF). OCLC. June 23, 2017. Archived (PDF) from the original on March 11, 2022. Retrieved March 11, 2022.
- ↑ Kilgour, Frederick G. (1987). "A personalized prehistory of OCLC". Journal of the American Society for Information Science. 38 (5): 381–384. doi:10.1002/(SICI)1097-4571(198709)38:5<381::AID-ASI6>3.0.CO;2-B.
- ↑ Oswald, Godfrey (2017). "Largest unified international library catalog". Library world records (3rd ed.). Jefferson, NC: McFarland & Company. p. 291. ISBN 9781476667775. OCLC 959650095. Archived from the original on March 8, 2020. Retrieved December 11, 2019.
- ↑ Wallis, Richard (September 24, 2013). "OCLC Declare OCLC Control Numbers Public Domain". dataliberate.com. Archived from the original on September 11, 2015. Retrieved January 3, 2014.
- ↑ "OCLC Control Number". Archived from the original on January 3, 2014. Retrieved 2014-01-03.
- ↑ HangingTogether.org (October 11, 2013). "OCLC Control Numbers in the Wild". Archived from the original on January 4, 2014. Retrieved January 3, 2014.
- ↑ "VIAF Council". oclc.org (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). OCLC. December 20, 2019. Archived from the original on April 25, 2020. Retrieved April 25, 2020.
- ↑ "Libraries Leverage Wikimedia". oclc.org (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). OCLC. Archived from the original on April 14, 2020. Retrieved April 25, 2020.
- ↑ Klein, Maximilian; Kyrios, Alex (October 14, 2013). "VIAFbot and the integration of library data on Wikipedia". The Code4Lib Journal (22). ISSN 1940-5758. Archived from the original on April 15, 2020. Retrieved April 25, 2020.
- ↑ Scardilli, Brandi (May 14, 2024). "OCLC unveils Meridian tool for creating, curating, and connecting linked data entities". Information Today. Archived from the original on May 21, 2024. Retrieved May 8, 2025.
- 1 2 "Meridian: Create, curate, and connected linked data entities". OCLC (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 2024-06-28. Archived from the original on 2025-05-08. Retrieved 2025-04-27.
- ↑ Hyatt, Shirley; Young, Jeffrey A. (2005). "OCLC Research Publications Repository". D-Lib Magazine. 11 (3). doi:10.1045/march2005-hyatt.
- Wikipedia articles with VIAF identifiers
- Wikipedia articles with LCCN identifiers
- Wikipedia articles with ISNI identifiers
- Wikipedia articles with GND identifiers
- Wikipedia articles with SELIBR identifiers
- Wikipedia articles with BNF identifiers
- Wikipedia articles with BIBSYS identifiers
- Wikipedia articles with NLA identifiers
- Wikipedia articles with SNAC-ID identifiers
- 1967 స్థాపనలు