Jump to content

కంపాలా

లంకెలను మార్చు
Coordinates: 00°18′49″N 32°34′52″E / 0.31361°N 32.58111°E / 0.31361; 32.58111
వికీపీడియా నుండి
కంపాలా
రాజధాని
కంపాలా నగర దృశ్యం
బహాయి దేవాలయం
లుబిరి
కసుబి సమాధులు
ఉగాండా జాతీయ మసీదు
లుబాగ కేథడ్రల్
హమ్జ్ స్టేడియం
మేకెరెరే విశ్వవిద్యాలయం
ఉగాండా మ్యూజియం
రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఉగాండా లోపల ఎరుపు రంగులో హైలైట్ చేయబడిన కంపాలా
రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఉగాండా లోపల ఎరుపు రంగులో హైలైట్ చేయబడిన కంపాలా
పటం
కంపాలా is located in Uganda
కంపాలా
కంపాలా
ఉగాండాలో కంపాలా స్థానం
కంపాలా is located in Africa
కంపాలా
కంపాలా
ఆఫ్రికాలో స్థానం
Coordinates: 00°18′49″N 32°34′52″E / 0.31361°N 32.58111°E / 0.31361; 32.58111
దేశం Uganda
నగరంకంపాలా జిల్లా
ప్రభుత్వం
 • లార్డ్ మేయర్ఎరియాస్ లుక్వాగో
 • ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్హజ్జత్ షరీఫా బుజెకి
విస్తీర్ణం
189 కి.మీ2 (73 చ. మై)
 • నేల176 కి.మీ2 (68 చ. మై)
 • Water13 కి.మీ2 (5 చ. మై)
 • Metro
8,451.9 కి.మీ2 (3,263.3 చ. మై)
ఎత్తు
1,200 మీ (3,900 అ.)
జనాభా
 (2024 జనాభా లెక్కలు)
17,97,722
 • సాంద్రత22,500/కి.మీ2 (58,000/చ. మై.)
 • Metro
67,09,900[1]
Demonymమున్నకంపాలా
కాల మండలంUTC+03:00 (తూర్పు ఆఫ్రికా సమయం (EAT))

కంపాలా (UK: /kæmˈpɑːlə/,[2][3] US: /kɑːmˈ-/ ( విను ))[2][4] ఉగాండా రాజధాని, అత్యంత పెద్ద నగరం. నగర జనాభా 1,797,722 (2024 జనాభా లెక్కలు)[5], ఇది కంపాలా సెంట్రల్, కవెంపే, మకింద్యే, నకావా, రుబాగ అనే ఐదు రాజకీయ విభాగాలుగా విభజించబడింది.[6]

కంపాలా మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంలో అసలు నగరం, పొరుగున ఉన్న వకిసో జిల్లా, ముకోనో జిల్లా, మ్పిగి జిల్లా, బుయిక్వే జిల్లా, లువీరో జిల్లాలు ఉన్నాయి. ఉగాండా బ్యూరో ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ ప్రకారం 2019లో వేగంగా పెరుగుతున్న ఈ ప్రాంత జనాభా 6,709,900 గా అంచనా వేయబడింది.[7] ఇది 8,451.9 km2 (3,263.3 square miles) విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇతర అంచనాల ప్రకారం మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం పరిమాణం సుమారు నాలుగు మిలియన్ల మందికి చేరుకుంటుంది.[8]

2015 నాటికి ఈ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం అంచనా నామమాత్రపు స్థూల జాతీయోత్పత్తి (GDP) $13.8 బిలియన్లు (2011 స్థిర US డాలర్లు) ఉత్పత్తి చేసింది.[9] ఆ సంవత్సరం ఉగాండా మొత్తం GDPలో ఇది సగానికంటే ఎక్కువ, ఉగాండా ఆర్థిక వ్యవస్థకు కంపాలా ప్రాముఖ్యతను ఇది సూచిస్తుంది.

సిటీ మేయర్స్ నివేదిక ప్రకారం, 4.03 శాతం వార్షిక జనాభా వృద్ధి రేటుతో ఆఫ్రికాలో వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న నగరాల్లో కంపాలా ఒకటి.[10] నైరోబి, కిగాలీలను అధిగమించి తూర్పు ఆఫ్రికాలో నివసించడానికి ఉత్తమమైన నగరంగా కంపాలాను అమెరికన్ కన్సల్టింగ్ సంస్థ మెర్సర్ క్రమం తప్పకుండా ర్యాంక్ చేసింది.[11][12]

వ్యుత్పత్తి

[మార్చు]

కంపాలా అంటే మొదట ప్రస్తుత పాత కంపాలా కొండను మాత్రమే సూచించేది. ఇక్కడే ఫోర్ట్ లుగార్డ్ ఉండేది, ఉగాండా ప్రొటెక్టరేట్‌గా మారబోయే ప్రాంతంలో బ్రిటిష్ వలస అధికారుల ప్రారంభ ప్రధాన కార్యాలయం ఇక్కడే ఏర్పడింది.[13]

బ్రిటిష్ వారు ఫోర్ట్ లుగార్డ్‌ను నిర్మించడానికి ముందు, ఈ కొండ బుగాండా రాజు (కబాకా) వేట స్థలంగా ఉండేది. ఇక్కడ అనేక జాతుల జింకలు, ముఖ్యంగా ఇంపాలా జింకలు ఉండేవి. అందువల్ల, నాటి కబాకా ఈ కొండను బ్రిటిష్ అధికారులకు కేటాయించినప్పుడు, వారు దీనిని "ది హిల్ ఆఫ్ ది ఇంపాలా" (ఇంపాలాల కొండ) అని పిలిచేవారు.[citation needed]

బ్రిటిష్ స్థావరం ఉన్న ఈ ప్రాంత స్థానికులు "హిల్ ఆఫ్ ది ఇంపాలా"ను అకసోజి కే'ఎంపాలా అని అనువదించారు. ఆ తర్వాత ఇది కే'ఎంపాలాగా కుదించబడింది, చివరకు 'కంపాలా' అనే పేరు వాడుకలోకి వచ్చింది. కసోజి అంటే "కొండ", కే అంటే "సంబంధించిన", ఎంపాలా అనేది ఇంపాలా బహువచనం. బుగాండా రాజ్యం ముందున్న కిబుగా (రాజధాని) సమీపంలోని ఆక్రమిత పాత కంపాలా కొండ నుండి వ్యాపించిన ఈ ప్రారంభ బ్రిటిష్ వలస స్థావరాన్ని సూచించడానికి కంపాలా అనే పేరు స్థిరపడింది.[14]

చరిత్ర

[మార్చు]

మూస:For timeline

1936లో కేథడ్రల్ కొండ నుండి కంపాలా నగర దృశ్యం

తరువాత కంపాలాగా ప్రసిద్ధి చెందిన అనేక కొండలు, చిత్తడి నేలలు ఉన్న ఈ ప్రాంతం అత్యంత కేంద్రీకృతమైన బుగాండా రాజ్యంలో ప్రధాన భాగంగా ఉండేది. బుగాండా రాజ్యానికి చెందిన వివిధ రాజుల (బస్సేకబాకా) మారుతున్న కిబుగా (రాజధాని)కి కూడా ఇది వేదికగా నిలిచింది. ప్రతి కబాకా (రాజు) పట్టాభిషేక సమయంలో లేదా వారి పాలనా కాలంలో, తమకు నచ్చినట్లు కొత్త కొండపై కిబుగా (రాజధాని)ని ఏర్పాటు చేసుకునేవారు.[citation needed]

19వ శతాబ్దం

[మార్చు]

అన్వేషకుడు సర్ రిచర్డ్ బర్టన్ 1860లో ప్రచురించిన తన పుస్తకం ది లేక్ రీజియన్ ఆఫ్ ఈస్ట్ ఆఫ్రికాలో ఈ కిబుగా (రాజధాని) గురించిన తొలి వ్రాతపూర్వక వివరణ ఇచ్చాడు. ఈ పుస్తకంలో, అరబ్ వ్యాపారి స్నే బిన్ అమీర్ సేకరించిన సమాచారం ఆధారంగా బర్టన్ కిబుగాను ఇలా వర్ణించాడు:

...ఈ స్థావరం పొడవు కనీసం ఒక రోజు ప్రయాణం చేసేంత ఉంటుంది, భవనాలు చెరకు, రత్తన్‌లతో నిర్మించబడ్డాయి. సుల్తాన్ (కబాకా) రాజభవనం కనీసం ఒక మైలు పొడవు ఉంటుంది, ఒకే వరుసలో చక్కగా అమర్చబడిన వృత్తాకార గుడిసెలు బలమైన కంచెతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాయి, వాటికి కేవలం నాలుగు గేట్లు మాత్రమే ఉన్నాయి.

1862లో అన్వేషకుడు జాన్ స్పీక్ బుగాండాకు చేరుకున్నప్పుడు, కిబుగా (రాజధాని) బందబరోగా (ప్రస్తుత బందా కొండ) వద్ద ఉండేది, అప్పటి కబాకా (రాజు) ముటెసా I పాలన సాగిస్తున్నాడు.[15]

1875లో, అన్వేషకుడు హెన్రీ మోర్టన్ స్టాన్లీ రాజధాని ప్రస్తుత లుబాగ కొండపై ఉందని నివేదించాడు, అక్కడ అతను అదే కబాకా ముటెసా Iని కలిశాడు.

20వ శతాబ్దం

[మార్చు]

1900లో, పసికందు కబాకా దావూది చ్వా II తరపున ప్రతినిధులు (బుగాండా ప్రధాన మంత్రి అపోలో కగ్వా, ప్రధాన న్యాయమూర్తి స్టానిస్లాస్ ముగ్వన్యా, ముఖ్య కోశాధికారి జకారియా కిసింగిరి, బిషప్ ఆల్ఫ్రెడ్ టక్కర్‌తో కలిసి) బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం తరపున సర్ హ్యారీ జాన్స్టన్‌తో బుగాండా ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారు.[16][17] ఈ ఒప్పందం ఫ్రీహోల్డ్, క్రౌన్ భూమి, మైలో వంటి కొత్త భూ కౌలు విధానాలను సృష్టించింది, కంపాలా అభివృద్ధిని నిర్దేశించే విధంగా భూమిని విభజించి కేటాయించింది.[citation needed]

1906లో పాత కంపాలా, నకసెరో కొండలతో సహా 567 hectares (5.67 km2; 1,400 acres) విస్తీర్ణంలో ఉన్న క్రౌన్ భూములను కంపాలా టౌన్‌షిప్‌గా ప్రకటించారు.[citation needed]

1936లో కంపాలా ఇంపీరియల్ హోటల్.

1931లో, ఉగాండా రైల్వే లైన్ నిర్మాణం ప్రారంభమైన ముప్పై ఐదు సంవత్సరాల తరువాత, కంపాలాను మొంబాసా నౌకాశ్రయంతో కలుపుతూ కంపాలాకు చేరుకుంది.[18]

అక్టోబర్ 9, 1962న, ఉగాండా స్వాతంత్ర్యం పొందింది, తదనంతరం రాజధాని నగరాన్ని ఎంటెబ్బే నుండి కంపాలాకు మార్చారు, అదే సంవత్సరంలో కంపాలాకు నగర హోదా లభించింది.[citation needed]

21వ శతాబ్దం

[మార్చు]

2010లో, కంపాలా కాపిటల్ సిటీ అథారిటీ చట్టం అమలులోకి వచ్చింది, కంపాలా పరిపాలనపై ఉగాండా ప్రభుత్వానికి మరింత నియంత్రణను ఇచ్చింది. ఈ చట్టం కంపాలా నగరం, పరిసర జిల్లాలైన వకిసో, ముకోనో, బుయిక్వే, మ్పిగి, లువెరో మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరిచే లక్ష్యాలతో కంపాలా మెట్రోపాలిటన్ ఫిజికల్ ప్లానింగ్ అథారిటీని సృష్టించింది.[19]

భౌగోళికం

[మార్చు]
విక్టోరియా సరస్సు

భూప్రాకృతిక స్వరూపం

[మార్చు]
కోలోలోలోని అపార్ట్‌మెంట్ బ్లాక్

కంపాలా నగరం మొత్తం 189 km2 (73 square miles) విస్తీర్ణంలో ఉంది, ఇందులో 176 km2 (68 square miles) భూమి, 13 km2 (5.0 square miles) నీరు ఉన్నాయి.

కంపాలా నిదానంగా ప్రవహించే నదులు, చిత్తడి నేలలతో నిండిన లోయలతో కూడిన కొండ ప్రాంతం. నగరంలో ఎత్తైన ప్రదేశం నగర మధ్యలో ఉన్న కోలోలో కొండ శిఖరం, ఇది 1,311 metres (4,301 ft) ఎత్తులో ఉంటుంది, అతి తక్కువ ఎత్తు ఉన్న ప్రదేశం నగరానికి దక్షిణాన విక్టోరియా సరస్సు ఒడ్డున 1,135 metres (3,724 ft) ఎత్తులో ఉంది.

కొండలు

[మార్చు]
కసుబి సమాధులు

కంపాలా మొదట ఏడు కొండలపై నిర్మించబడింది, తరువాత ఇది అసలు ఏడు కొండలకు మించి విస్తరించింది.

అసలు ఏడు కొండలు:

  • వలస ఉగాండాలో బ్రిటిష్ వలస అధికారుల మొదటి స్థానం ఫోర్ట్ లుగార్డ్ ఉన్న పాత కంపాలా కొండ.
  • రెండవది మెంబో కొండ, బ్రిటిష్ వలస పాలన ప్రారంభంలో బుగాండా రాజ్యం రాజధాని.
  • మూడవది కిబులి కొండ, ఇక్కడే కిబులి మసీదు ఉంది.
  • నాల్గవది నమిరెమ్బే కొండ.
  • ఐదవది లుబాగ కొండ, బుగాండా మత యుద్ధాల వైట్ ఫాదర్స్ కాథలిక్ విభాగానికి నిలయం, రూబాగ కాథలిక్ కేథడ్రల్ స్థానం.
  • ఆరవది ఎన్సమ్బ్యా కొండ.
  • ఏడవది నకసెరో కొండ, దీని శిఖరంపై నకసెరో ఫోర్ట్ ఉంది.

శీతోష్ణస్థితి

[మార్చు]

కంపాలా కోపెన్-గీగర్ వాతావరణ వర్గీకరణ వ్యవస్థ కింద ఉష్ణమండల వర్షారణ్య వాతావరణాన్ని (Af) కలిగి ఉంది.

శీతోష్ణస్థితి డేటా - కంపాలా
నెల జన ఫిబ్ర మార్చి ఏప్రి మే జూన్ జూలై ఆగ సెప్టెం అక్టో నవం డిసెం సంవత్సరం
అత్యధిక రికార్డు °C (°F) 33
(91) 		36
(97) 		33
(91) 		33
(91) 		29
(84) 		29
(84) 		29
(84) 		29
(84) 		31
(88) 		32
(90) 		32
(90) 		32
(90) 		36
(97)
సగటు అధిక °C (°F) 28.6
(83.5) 		29.3
(84.7) 		28.7
(83.7) 		27.7
(81.9) 		27.3
(81.1) 		27.1
(80.8) 		26.9
(80.4) 		27.2
(81.0) 		27.9
(82.2) 		27.7
(81.9) 		27.4
(81.3) 		27.9
(82.2) 		27.8
(82.0)
రోజువారీ సగటు °C (°F) 23.2
(73.8) 		23.7
(74.7) 		23.4
(74.1) 		22.9
(73.2) 		22.6
(72.7) 		22.4
(72.3) 		22.0
(71.6) 		22.2
(72.0) 		22.6
(72.7) 		22.6
(72.7) 		22.5
(72.5) 		22.7
(72.9) 		22.7
(72.9)
సగటు అల్ప °C (°F) 17.7
(63.9) 		18.0
(64.4) 		18.1
(64.6) 		18.0
(64.4) 		17.9
(64.2) 		17.6
(63.7) 		17.1
(62.8) 		17.1
(62.8) 		17.2
(63.0) 		17.4
(63.3) 		17.5
(63.5) 		17.5
(63.5) 		17.6
(63.7)
అత్యల్ప రికార్డు °C (°F) 12
(54) 		14
(57) 		13
(55) 		14
(57) 		15
(59) 		12
(54) 		12
(54) 		12
(54) 		13
(55) 		13
(55) 		14
(57) 		12
(54) 		12
(54)
సగటు వర్షపాతం mm (inches) 68.4
(2.69) 		63.0
(2.48) 		131.5
(5.18) 		169.3
(6.67) 		117.5
(4.63) 		69.2
(2.72) 		63.1
(2.48) 		95.7
(3.77) 		108.4
(4.27) 		138.0
(5.43) 		148.7
(5.85) 		91.5
(3.60) 		1,264.3
(49.77)
సగటు వర్షపాతపు రోజులు (≥ 1.0 mm) 4.8 5.1 9.5 12.2 10.9 6.3 4.7 6.7 8.6 9.1 8.4 7.4 93.7
సగటు సాపేక్ష ఆర్ద్రత (%) 66 68.5 73 78.5 80.5 78.5 77.5 77.5 75.5 73.5 73 71.5 74.5
నెలవారీ సరాసరి ఎండ పడే గంటలు 155 170 155 120 124 180 186 155 150 155 150 124 1,824
Source 1: ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ,[20] మీన్ టెంపరేచర్స్ కొరకు Climate-Data.org[21]
Source 2: BBC Weather[22]

విద్యా వ్యవస్థ

[మార్చు]
మేకెరెరే విశ్వవిద్యాలయం

పూర్వ ప్రాథమిక విద్య ప్రైవేట్ సంస్థల ద్వారా మాత్రమే అందించబడుతుంది, ఇవి కంపాలాలోని వివిధ పరిసరాల్లో ఉన్నాయి, వీటిని విద్యా క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ నియంత్రిస్తుంది. కంపాలా నగరంలో విద్యను ప్రీ-ప్రైమరీ, ప్రైమరీ, సెకండరీ, వృత్తి విద్యా, టెక్నికల్ అండర్ గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్-గ్రాడ్యుయేట్ వంటి విస్తృత శ్రేణి విద్యా శిక్షణను అందించే అనేక ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ సంస్థలు అందిస్తున్నాయి.[citation needed]

జనాభా వివరాలు

[మార్చు]
కంపాలా స్ట్రీట్ మ్యాప్

కంపాలా నగర జనాభా 1948లో 62,264 నుండి 2002లో 1,189,142 కు, ఆ తర్వాత 2014లో 1,507,080 కు వేగంగా పెరిగింది. 2019లో జనాభా 1,650,800 గా అంచనా వేయబడింది.[23]

2024 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, కంపాలాలో 1,797,722 మంది నివాసితులు ఉన్నారు, ఇందులో 1,004,884 మంది పురుషులు, 792,838 మంది మహిళలు ఉన్నారు. నగరంలో సగటు కుటుంబ పరిమాణం 2.9 వ్యక్తులు.[24]

ఉగాండా రాజధాని, ఆర్థిక చోదకశక్తి కావడంతో కంపాలా దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలతో పాటు డెమొక్రాటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో, రువాండా, దక్షిణ సూడాన్, ఎరిట్రియా, సోమాలియా వంటి పొరుగు దేశాల నుండి, ఇండియా, చైనా వంటి సుదూర దేశాల నుండి వచ్చిన విభిన్న జాతుల జనాభాను కలిగి ఉంది.

కంపాలా కొరకు చారిత్రక జనాభా డేటా

సంవత్సరం 1948 1959 1969 1980 1991 2002 2014 2019 2024
కంపాలా (అసలు నగరం) 62,264[25] 107,058[25] 330,700[26] 458,503[26] 774,241[26] 1,189,142[26] 1,507,080[26] 1,650,800[26] 1,797,722[24]

సంస్కృతి

[మార్చు]

సాంస్కృతిక సంస్థలు

[మార్చు]

ఉగాండా మ్యూజియం, ఉగాండా నేషనల్ థియేటర్ ప్రముఖ సాంస్కృతిక సంస్థలు. మెంగోలోని బుగాండా రాజ్యానికి నగరం కేంద్రంగా కూడా పనిచేస్తుంది.

అత్యంత ముఖ్యమైన ప్రదేశాలలో కసుబి సమాధులు ఒకటి, ఇది యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం, బుగాండా రాజుల సమాధి స్థలం.[27]

కంపాలా నడిబొడ్డున ఉన్న స్వాతంత్ర్య స్మారక చిహ్నం వలస పాలన నుండి ఉగాండా స్వేచ్ఛకు ప్రతీక.

షాపింగ్, వినోదం

[మార్చు]

సాంప్రదాయ హస్తకళల నుండి ఆధునిక ఫ్యాషన్ వరకు ప్రతిదీ అందిస్తూ, కంపాలా దాని అద్భుతమైన షాపింగ్ వాతావరణానికి ప్రసిద్ధి చెందింది. ఓవినో మార్కెట్ (సెయింట్ బాలికుద్దెంబే మార్కెట్ అని కూడా పిలుస్తారు) ఉగాండాలోని అతిపెద్ద, అత్యంత రద్దీ మార్కెట్లలో ఒకటి. ఇక్కడ బట్టలు, బూట్లు, తాజా కూరగాయలతో సహా అనేక వస్తువులు లభిస్తాయి.

కంపాలా రాత్రి జీవితం నగరం వినోదానికి మరో ముఖ్యమైన అంశం. సంగీతం, నృత్యంతో నగరం సజీవంగా ఉంటుంది, అనేక బార్‌లు, క్లబ్‌లు రాత్రి వరకు వినోదాన్ని అందిస్తాయి. కబలగల, కోలోలో ప్రాంతాలు రాత్రి జీవితానికి ప్రసిద్ధి చెందాయి.

క్రీడలు

[మార్చు]

కంపాలా సిటీ ఆయిలర్స్ నిలయం, ఇది తూర్పు ఆఫ్రికా అగ్రశ్రేణి బాస్కెట్‌బాల్ క్లబ్ జట్లలో ఒకటి. FIBA ఆఫ్రికా క్లబ్స్ ఛాంపియన్స్ కప్‌లో పోటీ పడే ఏకైక తూర్పు ఆఫ్రికా జట్టు ఇది. ఆయిలర్స్ తమ హోమ్ ఆటలను కంపాలా లుగోగో ఏరియాలో ఉన్న MTN అరేనాలో ఆడుతారు.[28]

ఈ నగరం 2017లో IAAF వరల్డ్ క్రాస్ కంట్రీ ఛాంపియన్‌షిప్‌లకు ఆతిథ్యం ఇచ్చింది.

ఆర్థిక వ్యవస్థ

[మార్చు]
ద చర్చ్ హౌస్, డౌన్‌టౌన్ కంపాలా

నగరం సెంట్రల్ బిజినెస్ డిస్ట్రిక్ట్ నుండి దాదాపు 14 kilometres (8.7 mi) తూర్పున ఉన్న ముకోనో జిల్లాలోని నమన్వేలో ఉన్న కంపాలా బిజినెస్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ పార్క్‌కు భారీ పరిశ్రమలను తరలించడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి,[29] తద్వారా నగర ట్రాఫిక్ రద్దీని తగ్గించవచ్చు.

అనధికారిక రంగం కంపాలా GDPకి పెద్ద సహకారం అందిస్తోంది. అధికారిక రంగంలో పనిచేసే పౌరులు తమ కుటుంబాల కోసం మరింత ఆదాయాన్ని ఆర్జించేందుకు అనధికారిక కార్యకలాపాలలో కూడా పాల్గొంటారు.

రవాణా

[మార్చు]

కంపాలా ఉగాండాలో అతిపెద్ద విమానాశ్రయం అయిన ఎంటెబ్బే అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం సేవలు అందుకుంటోంది.

కంపాలాలో టాక్సీ స్టేషన్

బోడా-బోడాలు (స్థానిక మోటర్‌బైక్ రవాణా) నగరంలో, వెలుపల అనేక ప్రాంతాలకు ప్రాప్యతనిచ్చే ప్రసిద్ధ రవాణా విధానం. రద్దీ ట్రాఫిక్ గుండా వెళ్ళడానికి బోడా-బోడాలు ఉపయోగకరంగా ఉంటాయి, అయినప్పటికీ చాలా వరకు సరైన నిర్వహణ లేక ప్రమాదకరంగా ఉంటాయి.[30]

ప్రార్థనా మందిరాలు

[మార్చు]
  • కంపాలాలో బహాయి దేవాలయం
    కంపాలాలో బహాయి దేవాలయం
  • నమిరెమ్బే కొండపై ఉన్న సెయింట్ పాల్స్ ఆంగ్లికన్ కేథడ్రల్
    నమిరెమ్బే కొండపై ఉన్న సెయింట్ పాల్స్ ఆంగ్లికన్ కేథడ్రల్
  • రోమన్ కాథలిక్ చర్చి స్థానమైన రూబాగ కేథడ్రల్
    రోమన్ కాథలిక్ చర్చి స్థానమైన రూబాగ కేథడ్రల్
  • ఉగాండా జాతీయ మసీదు (ఇస్లాం)
    ఉగాండా జాతీయ మసీదు (ఇస్లాం)

ప్రార్థనా మందిరాలలో ప్రధానంగా క్రైస్తవ చర్చిలు, దేవాలయాలు ఉన్నాయి. ముస్లిం మసీదులు కూడా ఉన్నాయి. నగరం శివార్లలోని కికయా కొండపై ఉన్న 'మదర్ టెంపుల్ ఆఫ్ ఆఫ్రికా' అని పిలువబడే బహాయి ఆరాధనా మందిరానికి కంపాలా ఆతిథ్యం ఇస్తుంది. ఈ ఆలయాన్ని 1961 జనవరిలో ప్రారంభించారు.[31]

ఆరోగ్య సంరక్షణ

[మార్చు]

ఆరోగ్య సంరక్షణ సేవలకు కంపాలా దేశ ప్రధాన కేంద్రం. ఇది ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులు, ప్రైవేట్ క్లినిక్‌లు, ప్రత్యేక వైద్య కేంద్రాలను అందిస్తుంది, ఇవి స్థానికులతో పాటు అంతర్జాతీయ సందర్శకులకు సేవలు అందిస్తాయి. సంరక్షణ నాణ్యత సౌకర్యం రకాన్ని బట్టి మారుతుంది, అయితే సాధారణంగా కంపాలా దేశంలోనే ఉత్తమ వైద్య ఎంపికలను అందిస్తుంది.[32]

ప్రముఖ వ్యక్తులు

[మార్చు]

రాజకీయాలు

[మార్చు]
  • ఇదీ అమీన్ (దాదా)
  • యోవేరీ ముసెవేని, ఆఫ్రికా సుదీర్ఘ పాలక అధ్యక్షులలో ఒకరు
  • పోలో మువాంగా, మాజీ అధ్యక్షుడు, ప్రధాన మంత్రి

వ్యాపారం

[మార్చు]
  • సుధీర్ రూపరేలియా, ఉగాండా పారిశ్రామికవేత్త, రూపరేలియా గ్రూప్ వ్యవస్థాపక చైర్మన్

క్రీడలు

[మార్చు]
  • డెనిస్ ఒన్యాంగో, ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు
  • స్టీఫెన్ కిప్రోటిచ్, లాంగ్ డిస్టెన్స్ రన్నర్, 2012 ఒలింపిక్స్‌లో బంగారు పతక విజేత

చిత్రమాలిక

[మార్చు]
  • మెంబో ప్యాలెస్
    మెంబో ప్యాలెస్
  • కంపాలా నగర దృశ్యం
    కంపాలా నగర దృశ్యం
  • పార్లమెంటు భవన ప్రవేశద్వారం
    పార్లమెంటు భవన ప్రవేశద్వారం
  • స్ట్రైడ్ స్మారక చిహ్నం
    స్ట్రైడ్ స్మారక చిహ్నం
  • రాత్రిపూట కంపాలా నగరం
    రాత్రిపూట కంపాలా నగరం
  • స్వాతంత్ర్య స్మారక చిహ్నం
    స్వాతంత్ర్య స్మారక చిహ్నం
  • ఉగాండా మ్యూజియం
    ఉగాండా మ్యూజియం

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]
  • ఉగాండాలోని బ్యాంకుల జాబితా
  • కంపాలాలోని ఎత్తైన భవనాల జాబితా

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ 1.0 1.1 "Table 1.1 : Estimated Land Area and Projected Population by Sex by Lower Local Government" (PDF). Uganda Bureau of Statistics.
  2. ↑ 2.0 2.1 "Kampala". Collins English Dictionary. HarperCollins. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 August 2019.
  3. ↑ "Kampala". Lexico UK English Dictionary. Oxford University Press. the original నుండి 2020-08-02 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  4. ↑ మూస:Cite American Heritage Dictionary
  5. ↑ "Kampala (City, Uganda) - Population Statistics, Charts, Map and Location". citypopulation.de. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-12-31.
  6. ↑ "About the Authority - KAMPALA CAPITAL CITY AUTHORITY | For a better City". www.kcca.go.ug. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-05-08.
  7. ↑ Kampala Population 2019[permanent dead link]
  8. ↑ "Kampala, Uganda Metro Area Population 1950-2023". www.macrotrends.net. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-01.
  9. ↑ Wang, Xuantong; Rafa, Mickey; Moyer, Jonathan D.; Li, Jing; Scheer, Jennifer; Sutton, Paul (16 January 2019). "Estimation and Mapping of Sub-National GDP in Uganda Using NPP-VIIRS Imagery". Remote Sensing. 11 (2): 163. Bibcode:2019RemS...11..163W. doi:10.3390/rs11020163.
  10. ↑ "City Mayors: World's fastest-growing urban areas (1)". www.citymayors.com.
  11. ↑ Muhindo, Clare (2016-02-26). "Kampala Ranked Best City In East Africa". New Vision. the original నుండి 2019-08-27 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2019-08-27.
  12. ↑ "Quality of Living City Ranking". mobilityexchange.mercer.com. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2021-01-16.
  13. ↑ "Visit Kampala, Uganda". Visit Africa. the original నుండి 9 January 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: January 9, 2024.
  14. ↑ "Kampala: Origin of The Name". Myetymology.com. ఒరిజినల్ నుండి 31 December 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 11 June 2014.
  15. ↑ "Journal of the Discovery of the Source of the Nile". Harper. 1864.
  16. ↑ "The great Buganda land grab of 1900". Daily Monitor. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2019-10-27.
  17. ↑ Gutkind, P.C.W; Southall, A.W (1957). Townsmen In The Making, Kampala and its suburbs. Kampala: East African Institute Of Social Research. p. 4. ISBN 978-0013388883. {{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help)
  18. ↑ Lubega, Henry (2015-04-18). "History of Uganda Railway". Daily Monitor. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2019-08-27.
  19. ↑ "Kampala Capital City Act, 2010". Uganda Legal Information Institute. 2010-12-28. the original నుండి 2019-08-23 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2019-08-27.
  20. ↑ "World Weather Information Service: Kampala". World Meteorological Organization. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2019-08-27.
  21. ↑ "Kampala Climate". Climate-Data.org. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2019-08-27.
  22. ↑ "Kampala". BBC Weather. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2019-08-27.
  23. ↑ "Uganda: Regions, Major Cities & Towns". CityPopulation.de. 18 January 1980. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 August 2019.
  24. ↑ 24.0 24.1 "Kampala City | NPHC 2024". National Population and Housing Census 2024. Uganda Bureau of Statistics. 11 June 2025. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 August 2025.
  25. ↑ 25.0 25.1 Parkin, David (2013-11-05). Neighbours and Nationals in an African City Ward. Routledge. ISBN 9781136532412.
  26. ↑ 26.0 26.1 26.2 26.3 26.4 26.5 "Statistical – Page 20 – Uganda Bureau of Statistics". ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2019-09-17.
  27. ↑ "Kasubi Tombs Ruins". Atlas Obscura (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-07-20.
  28. ↑ Mutebi, Charles (2013-05-17). "Juruni Eyes 2013 Basketball Crown". New Vision. the original నుండి 2019-08-27 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2019-08-27.
  29. ↑ "Distance between Kampala Road and Namanve Industrial Park, Mukono, Central Region, Uganda". Globefeed Distance Calculator. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2019-08-27.
  30. ↑ Kagolo, Francis; Kariuki, Joseph (2008-08-24). "Deadly Ride: Boda Bodas Leading Cause of Hospital Casualties". New Vision. the original నుండి 2019-08-27 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2019-08-27.
  31. ↑ "Fifty years on, Uganda's Baha'i temple stands as a symbol of unity and progress – Bahá'í World News Service (BWNS)". 18 January 2011.
  32. ↑ "Best Hospitals in Uganda". 18 May 2021.

బయటి లింకులు

[మార్చు]
ప్రపంచం

ఆఫ్రికా

మధ్య · తూర్పు · ఉత్తర · దక్షిణ · ఉప-సహారా · పశ్చిమ

అమెరికా

Anglo · Caribbean · Central · Latin · Middle · ఉత్తర · Northern · దక్షిణ

ఆసియా

మధ్య · Eastern · Northern · దక్షిణ · Southeastern · Southwestern/Western

ఐరోపా

Central · Northern · Southern · Western · Eastern

ఓషియానియా

Australasia · Melanesia · Micronesia · Polynesia

ధ్రువప్రాంతం

ఆర్కిటిక్ · అంటార్కిటికా

ఇతర ప్రాంతాలు

Asia-Pacific · Caucasus · en:Far East · భారత ఉపఖండం · మధ్యప్రాచ్యం

మహాసముద్రాలు

ప్రపంచం  · అట్లాంటిక్  · ఆర్క్‌టిక్  · హిందూ  · పసిఫిక్  · దక్షిణ

ప్రపంచ ఖండాలు కూడా చూడండి
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=కంపాలా&oldid=4847359" నుండి వెలికితీశారు