Jump to content

కట్టుపాము

వికీపీడియా నుండి

కట్లపాము
కట్లపాము
Scientific classification Edit this classification
Unrecognized taxon (fix): Elapidae
Genus: Bungarus
Species:
B. fasciatus
Binomial name
Bungarus fasciatus
(Schneider, 1801)
Synonyms
  • Pseudoboa fasciata Schneider, 1801
  • Boa fasciata – Shaw, 1802
  • Bungarus fasciatus (Schneider, 1801)

కట్లపాము (Bungarus fasciatus) ఆసియాకు చెందిన అత్యంత విషపూరితమైన ఎలాపిడే కుటుంబానికి చెందిన జాతి. ఇది భారత ఉపఖండం నుండి ఆగ్నేయాసియా మీదుగా దక్షిణ చైనా వరకు విస్తరించి ఉంటుంది.[1][2][3]

గరిష్ఠంగా 2 m (6 ft 7 in) కంటే ఎక్కువ పొడవు పెరిగే ఈ పాము, అన్ని క్రైట్ జాతులలో అత్యంత పొడవైనది. దీని శరీరంపై కనిపించే బంగారు-పసుపు, నలుపు రంగుల పట్టీలు దీన్ని సులభంగా గుర్తించగల లక్షణం.[4] ఈ జాతి సాధారణంగా భయపడే స్వభావం కలిగి, ప్రశాంతంగా ఉండే పాముగా పరిగణించబడుతుంది. అయితే దీని విషం అత్యంత శక్తివంతమైన నాడీవిషం (న్యూరోటాక్సిక్) కాగా, మనుషులకు ప్రాణాంతకమవుతుంది. ప్రయోగశాలలలో నిర్వహించిన LD50 పరీక్షల ప్రకారం దీని విషపూరిత శక్తి కొన్ని ఇతర క్రైట్ జాతుల కంటే తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, దీని పెద్ద పరిమాణం కారణంగా ఉత్పత్తి చేసే విష పరిమాణం అత్యధికంగా ఉంటుంది.[5]

వివరణ

[మార్చు]

కట్లపామును దాని శరీరాన్ని పూర్తిగా చుట్టుముట్టే నలుపు, పసుపు రంగుల ప్రత్యామ్నాయ పట్టీల ద్వారా సులభంగా గుర్తించవచ్చు. దీని తల వెడల్పుగా, కొద్దిగా చదునుగా ఉంటుంది. తల, మెడ మధ్య స్పష్టమైన తేడా కనిపించదు. కళ్ళు నల్లగా ఉంటాయి. నల్లని తలపై బాణం ఆకారంలో పసుపు రంగు గుర్తులు ఉండగా, పెదవులు, ముక్కు ప్రక్క భాగాలు, గడ్డం, గొంతు పసుపు రంగులో ఉంటాయి.[6]

తోక శరీర పొడవులో సుమారు పదవ వంతు మాత్రమే ఉండి, తక్కువ పొడవుగా ఉంటుంది.

ఇప్పటివరకు నమోదైన అత్యంత పొడవైన కట్లపాము 2.25 m (7 ft 5 in) పొడవు కలిగి ఉంది. అయితే సాధారణంగా కనిపించే పాముల పొడవు సుమారు 1.8 m (5 ft 11 in) ఉంటుంది.[4]

పొలుసుల నిర్మాణం : శరీర మధ్యభాగంలో 15 వరుసల వెనుక పొలుసులు ఉంటాయి. తోక కిందనున్న పొలుసులు (subcaudal scutes) 23–39 వరకు ఉండి విడిపోకుండా ఉంటాయి. వెన్నెముకపై మధ్య వరుసలోని పొలుసులు షట్కోణాకారంలో ఉండి పెద్దవిగా కనిపిస్తాయి. గుద ప్రాంతపు పొలుసు (anal plate) విభజించబడకుండా ఉంటుంది. తోక చివర మొద్దుబారిన ఆకారంలో ఉంటుంది. వెన్నెముక నర ప్రక్రియల వల్ల వీపు మీద స్పష్టమైన మధ్య రేఖ ఏర్పడుతుంది. ఉదర పొలుసులు 200–234 వరకు ఉంటాయి.[7]

1796లో పాట్రిక్ రస్సెల్ "మన్‌సూర్ కొట్టా" ప్రాంతం నుండి పొందిన ఒక నమూనాను Bungarum Pamah అని నమోదు చేశాడు. అతనికి బెంగాల్ నుండి కూడా కొన్ని నమూనాలు లభించాయి.[8]

ఈ జాతి చెందిన Bungarus అనే శాస్త్రీయ నామం తెలుగు (& కన్నడ) పదమైన బంగారం (bangarum) నుండి ఉద్భవించింది. దీని శరీరంపై ఉండే పసుపు రంగు వలయాలను సూచిస్తూ ఈ పేరు పెట్టబడింది.[6]

వ్యాప్తి, నివాసం

[మార్చు]

కట్లపాము ఇండో-చైనా ఉపప్రాంతమంతటా, మలయా ద్వీపకల్పం, ఇండోనేషియా ద్వీపసమూహం, అలాగే దక్షిణ చైనా ప్రాంతాలలో కనిపిస్తుంది.[4]

భారతదేశంలోని పశ్చిమ బెంగాల్, ఒడిశా, మిజోరం, అస్సాం, మణిపూర్, బీహార్, త్రిపుర రాష్ట్రాలలో ఇది సాధారణంగా కనిపిస్తుంది. అలాగే నేపాల్, బంగ్లాదేశ్ దేశాలలో కూడా విస్తరించి ఉంది. అయితే భారతదేశంలో పశ్చిమ దిశగా వెళ్తూ దీని సంఖ్య క్రమంగా తగ్గుతుంది.[6]

మధ్య భారతదేశం నుండి తూర్పు దిశగా నేపాల్, బంగ్లాదేశ్, మయన్మార్, కంబోడియా, థాయిలాండ్, లావోస్, వియత్నాం, దక్షిణ చైనా (హైనాన్, హాంకాంగ్ సహా), మలేషియా, అలాగే ఇండోనేషియాలోని ప్రధాన ద్వీపాలైన బోర్నియో, జావా, సుమత్రా, సింగపూర్ వరకు ఈ జాతి వ్యాపించి ఉంది. భారతదేశంలో ఈ జాతి ఆంధ్రప్రదేశ్,[9] బీహార్, ఛత్తీస్‌గఢ్, ఝార్ఖండ్, మధ్యప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర,[10] ఈశాన్య భారతదేశం, ఒడిశా, తమిళనాడు, కేరళ,, పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రాలలో నమోదైంది.[4] ఇటీవల కర్ణాటకలోని హాసన్ జిల్లా, ఝార్ఖండ్‌లోని బొకారో జిల్లాలో చల్కారి, కేరళలోని తిరువనంతపురం, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శ్రీకాకుళం జిల్లాలో అమలాపాడు, అలాగే బీహార్‌లోని సుపౌల్ జిల్లాల నుండి కూడా ఈ జాతి నమోదైంది.[11]

కట్లపాములు అడవుల నుండి వ్యవసాయ భూముల వరకు వివిధ రకాల ఆవాసాలలో కనిపిస్తాయి. ఇవి సాధారణంగా నీటి వనరులకు సమీపంలోని తెల్లచీమల గుట్టలు, ఎలుకల బొరియలలో నివసిస్తాయి. ఎలుకలు, నీటి లభ్యత కారణంగా గ్రామాలు వంటి మానవ నివాస ప్రాంతాల సమీపంలో కూడా తరచుగా కనిపిస్తాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాల బహిరంగ మైదానాలను ఇవి ఎక్కువగా ఇష్టపడతాయి. మయన్మార్‌లో ఈ జాతి 5,000 feet (1,500 m) ఎత్తు వరకు నమోదైంది.[4]

ప్రవర్తన

[మార్చు]

కట్లపాములు సిగ్గరిపడే స్వభావం కలిగినవి. ఇవి సాధారణంగా కనిపించవు, ప్రధానంగా రాత్రిపూట చురుకుగా ఉండే జంతువులు. ఇబ్బంది పెట్టినప్పుడు సాధారణంగా తలను శరీరపు వలయాల క్రింద దాచుకుంటాయి. సాధారణంగా కాటు వేయడానికి ప్రయత్నించవు,[3] అయితే రాత్రివేళల్లో ఇవి మరింత చురుకుగా ఉండి ప్రమాదకరంగా పరిగణించబడతాయి.

పగటి సమయంలో ఇవి గడ్డి పొదల్లో, గుంటల్లో లేదా కాలువల్లో విశ్రాంతి తీసుకుంటాయి. రెచ్చగొట్టినా కూడా నిదానంగా, మందగమనంగా ప్రవర్తిస్తాయి. వర్షాకాలంలో ఇవి ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి.[6]

ఆహారం

[మార్చు]

కట్లపాము ప్రధానంగా ఇతర పాములను ఆహారంగా తీసుకుంటుంది. అదనంగా చేపలు, కప్పలు, స్కింక్ బల్లులు, పాము గుడ్లను కూడా తింటుంది. కట్లపాము వేటాడే పాములలో కొన్ని:

  • సన్‌బీమ్ పాము Xenopeltis unicolor
  • రెయిన్‌బో వాటర్ స్నేక్ Enhydris enhydris[12]
  • రెడ్-టెయిల్డ్ పైప్ స్నేక్ Cylindrophis ruffus[12]
  • చెక్వర్డ్ కీల్‌బ్యాక్ Fowlea piscator
  • బఫ్-స్ట్రైప్డ్ కీల్‌బ్యాక్ Amphiesma stolatum
  • ఎలుకపాము లేదా ధామన్ Ptyas mucosus
  • ఇండో-చైనా ఎలుకపాము Ptyas korros
  • క్యాట్ స్నేక్ Boiga trigonata
  • రస్సెల్ వైపర్ (Daboia russelii)
  • సాధారణ క్రైట్ (Bungarus caeruleus)

విష ప్రభావంతో వేటజంతువు కదలలేని స్థితికి చేరిన తరువాత, కట్లపాము దానిని తల భాగం నుండి మింగడం ప్రారంభిస్తుంది.[6]

ప్రజనన అలవాట్లు

[మార్చు]

ప్రస్తుతం కట్లపాము ప్రజనన అలవాట్ల గురించి చాలా తక్కువ సమాచారం మాత్రమే అందుబాటులో ఉంది. మయన్మార్‌లో ఒక ఆడ కట్లపాము ఎనిమిది గుడ్ల సమూహాన్ని పొదుగుతూ ఉండగా గుర్తించారు. వాటిలో నాలుగు గుడ్లు మే నెలలో పొదిగాయి. గుడ్ల నుండి బయటకు వచ్చిన పిల్లపాముల పొడవు 298–311 మిల్లీమీటర్లుగా నమోదైంది. సుమారు 914 మిల్లీమీటర్ల పొడవు వచ్చినప్పుడు, అంటే జీవితంలో మూడవ సంవత్సరంలో, ఈ జాతి లైంగిక పరిపక్వతను పొందుతుందని భావిస్తున్నారు.[13]

విషం

[మార్చు]

కట్లపాము విషంలో ప్రధానంగా న్యూరోటాక్సిన్లు (సినాప్స్‌కు ముందు, తరువాత పనిచేసే న్యూరోటాక్సిన్లు) ఉంటాయి. దీని LD50 విలువలు SC మార్గంలో 2.4 mg/kg[5]–3.6 mg/kg, IV మార్గంలో 1.289 mg/kg, IP మార్గంలో 1.55 mg/kg గా నమోదయ్యాయి.[14][15]

ఒక కట్లపాము కాటులో సాధారణంగా 20–114 మిల్లీగ్రాముల విషం విడుదలవుతుంది.[14] Engelmann, Obst (1981) ప్రకారం, దీని విష ఉత్పత్తి (పొడి బరువు ఆధారంగా) 114 మిల్లీగ్రాముల వరకు ఉంటుంది.[16]

ఈ జాతి విషం వల్ల కలిగే ప్రధాన వైద్య లక్షణాలలో: వాంతులు, కడుపు నొప్పి, విరేచనాలు, తల తిరగడం వంటివి ఉంటాయి.

తీవ్రమైన విషప్రభావం సంభవించినప్పుడు శ్వాసకోశ వైఫల్యం ఏర్పడవచ్చు. ఫలితంగా శ్వాస ఆడక ఊపిరాడక మరణం సంభవించే అవకాశం ఉంది.[17]

కట్లపాము విషం శరీరంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు మూత్రపిండాలను కూడా దెబ్బతీయగలదని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి.[18] వైద్య విషశాస్త్ర అధ్యయనాల ప్రకారం, చికిత్స అందని సందర్భాల్లో కట్లపాము కాటు వల్ల మరణాల రేటు 1–10% వరకు ఉండవచ్చు. అయితే మనుషులు ఈ పాముతో చాలా అరుదుగా సంపర్కంలోకి రావడం, అలాగే రక్షణాత్మకంగా కాటు వేసినప్పుడు విషం పూర్తిగా ప్రవేశించే అవకాశం తక్కువగా ఉండటం ఇందుకు కారణంగా భావిస్తున్నారు.[3]

ప్రస్తుతం భారతదేశం, ఇండోనేషియాలో ఈ పాము విషానికి వ్యతిరేకంగా పనిచేసే బహుళ-ప్రభావిత (పాలీవేలెంట్) ప్రతివిషంలు (Antivenoms) అందుబాటులో ఉన్నాయి.

సాధారణ పేర్లు

[మార్చు]

చిత్రమాలిక

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. 1 2 Stuart, B.; Nguyen, T.Q.; Thy, N.; Vogel, G.; Wogan, G.; Srinivasulu, C.; Srinivasulu, B.; Das, A.; Thakur, S.; Mohapatra, P. (2013). "Bungarus fasciatus". IUCN Red List of Threatened Species. 2013 e.T192063A2034956. doi:10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T192063A2034956.en. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 November 2021.
  2. ↑ మూస:NRDB species
  3. 1 2 3 "Clinical Toxinology-Bungarus fasciatus". the original నుండి 2016-03-04 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2011-11-10.
  4. 1 2 3 4 5 6 Smith, Malcolm A. Fauna of British India...Vol III - Serpentes, pages 411 to 413
  5. 1 2 Venom and toxin research group (1990). Snake of medical importance: Banded krait. Singapore. ISBN 9971-62-217-3.{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
  6. 1 2 3 4 5 6 7 Daniels, J.C. (2002), Book of Indian Reptiles and Amphibians, pp. 134-135.
  7. 1 2 Boulenger, George A., (1890), The Fauna of British India including Ceylon and Burma, Reptilia and Batrachia. page 388.
  8. ↑ Russell, Patrick (1796). An account of Indian serpents, collected on the coast of Coromandel: containing descriptions and drawings of each species, together with experiments and remarks on their several poisons. p. 3.
  9. ↑ Srinivasulu, C; D. Venkateshwarlu; M. Seetharamaraju (26 June 2009). "Rediscovery of the Banded Krait Bungarus fasciatus (Schneider 1801) (Serpentes: Elapidae) from Warangal District, Andhra Pradesh, India". Journal of Threatened Taxa. 1 (6): 353–354. doi:10.11609/jott.o1986.353-4.
  10. ↑ Khaire, NeelimKumar (2008) [2006]. Snakes of Maharashtra, Goa and Karnataka. Pune: Indian Herpetological Society. p. 40.
  11. ↑ "Slithering wonder in black and yellow". 9 April 2012.
  12. 1 2 Knierim, Tyler., Barnes, Curt H., Hodges, Cameron., (2017), Natural History Note: Banded Krait (Bungarus fasciatus) diet. Herpetological Review 48(1):204 · March 2017
  13. ↑ Evans, G.H. (1906): Breeding of the banded krait (Bungarus fasciatus) in Burma. J. Bombay nat. Hist. Soc. 16:519–520 as mentioned in Daniels, J.C. (2002), Book of Indian Reptiles and Amphibians References, ser no 28, pg 219.
  14. 1 2 "LD50". the original నుండి 2012-02-01 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  15. ↑ "LD50 menu".
  16. ↑ Engelmann, Wolf-Eberhard (1981). Snakes: Biology, Behavior, and Relationship to Man. Leipzig; English version NY, USA: Leipzig Publishing; English version published by Exeter Books (1982). pp. 51. ISBN 0-89673-110-3.
  17. ↑ Davidson, Terence. "IMMEDIATE First aid for bites by Kraits". Snakebites First Aid. University of California, San Diego. the original నుండి 2 April 2012 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 December 2011.
  18. ↑ Sarkar, Naren; Basu, Souvik; Chandra, Preeti; Chowdhuri, Soumeek; Mukhopadhyay, Partha Pratim (2018-01-29). "Nephrotoxicity in krait bite: a rare case series of three fatalities in consecutive bites by a single snake". Egyptian Journal of Forensic Sciences. 8 (1): 12. doi:10.1186/s41935-018-0040-3. ISSN 2090-5939.
  • Boulenger, George A. (1890), The Fauna of British India including Ceylon and Burma, Reptilia and Batrachia. Taylor and Francis, London.
  • Daniels, J.C. (2002), Book of Indian Reptiles and Amphibians. BNHS, Oxford University Press, Mumbai.
  • Knierim, Tyler; Barnes, Curt H.; Hodges, Cameron (2017), Natural History Note: Banded Krait (Bungarus fasciatus) diet. Herpetological Review 48(1):204.
  • Smith, Malcolm A. (1943), The Fauna of British India, Ceylon and Burma including the whole of the Indo-Chinese Sub-region. Vol. III – Serpentes. Taylor and Francis, London.
  • Whitaker, Romulus (2002), Common Indian Snakes: A Field Guide. Macmillan India Limited, ISBN 0-333-90198-3.

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=కట్టుపాము&oldid=4849950" నుండి వెలికితీశారు