కణజాల శాస్త్రం
కణజాల శాస్త్రం (హిస్టాలజీ),[help 1] దీన్ని సూక్ష్మ శరీర నిర్మాణ శాస్త్రం, మైక్రోఅనాటమీ లేదా హిస్టోఅనాటమీ అని కూడా పిలుస్తారు.[1][2][3] ఇది జీవ కణజాలాల సూక్ష్మ శరీర నిర్మాణ శాస్త్రం గురించి అధ్యయనం చేసే జీవశాస్త్రం విభాగం.[4][5][6][7] మైక్రోస్కోప్ లేకుండా కనిపించే పెద్ద నిర్మాణాలను పరిశీలించే గ్రాస్ అనాటమీకి హిస్టాలజీ సూక్ష్మ ప్రతిరూపంగా నిలుస్తుంది.[7][8]
చారిత్రాత్మకంగా సూక్ష్మ శరీర నిర్మాణ శాస్త్రాన్ని ఆర్గానాలజీ (అవయవాల అధ్యయనం), హిస్టాలజీ (కణజాలాల అధ్యయనం), సైటోలజీ (కణాల అధ్యయనం) గా విభజించారు. అయితే ఆధునిక వాడుకలో ఈ అంశాలన్నీ హిస్టాలజీ విభాగం కిందకే వస్తాయి.[9] వైద్య పరిభాషలో వ్యాధిగ్రస్తులైన కణజాలాన్ని సూక్ష్మదర్శినితో గుర్తించడం, అధ్యయనం చేయడాన్ని హిస్టోపాథాలజీ అంటారు, ఇది హిస్టాలజీలో ఒక విభాగం.[9][10] పురాజీవ శాస్త్ర విభాగంలో శిలాజ జీవుల హిస్టాలజీని పాలియోహిస్టాలజీ అని పిలుస్తారు.[11][12]
జీవ కణజాలాలు
[మార్చు]జంతు కణజాల వర్గీకరణ
[మార్చు]జంతు కణజాలాలలో నాలుగు ప్రాథమిక రకాలు ఉన్నాయి: కండర కణజాలం, నాడీ కణజాలం, సంధాయక కణజాలం, ఉపకళా కణజాలం.[7][13] జంతు కణజాలాలన్నీ ఈ నాలుగు ప్రధాన కణజాల రకాల ఉపరకాలుగా పరిగణించబడతాయి (ఉదాహరణకు, రక్త కణాలు బాహ్య కణ మాతృకలో నిలిపి ఉంచబడతాయి కాబట్టి రక్తం సంధాయక కణజాలంగా వర్గీకరించబడింది).[13]
- ఉపకళా కణజాలం
- సరళ ఉపకళా కణజాలం
- సింపుల్ స్క్వామస్ ఎపిథీలియం
- సింపుల్ క్యూబాయిడల్ ఎపిథీలియం
- సింపుల్ కొలమ్నార్ ఎపిథీలియం
- సూడోస్ట్రాటిఫైడ్ కొలమ్నార్ ఎపిథీలియం
- స్ట్రాటిఫైడ్ ఎపిథీలియం
- స్ట్రాటిఫైడ్ స్క్వామస్ ఎపిథీలియం
- స్ట్రాటిఫైడ్ క్యూబాయిడల్ ఎపిథీలియం
- స్ట్రాటిఫైడ్ కొలమ్నార్ ఎపిథీలియం
- ట్రాన్సిషనల్ ఎపిథీలియం
- బహుకణ గ్రంథులు
- సరళ ఉపకళా కణజాలం
- కండర కణజాలం
- మృదు కండరం
- అస్థిపంజర కండరం
- హృదయ కండరం
- సంధాయక కణజాలం
- నాడీ కణజాలం
- కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ
- పరిధీయ నాడీ వ్యవస్థ
- ప్రత్యేక గ్రాహకాలు
వృక్ష కణజాల వర్గీకరణ
[మార్చు]
మొక్కల విషయానికి వస్తే కణజాలాల అధ్యయనం వృక్ష శరీర నిర్మాణ శాస్త్రం (ప్లాంట్ అనాటమీ) పరిధిలోకి వస్తుంది, ఇందులో కింది నాలుగు ప్రధాన రకాలు ఉన్నాయి:
- బాహ్యచర్మ కణజాలం
- నాళికా కణజాలం
- మూల కణజాలం
- విభాజ్య కణజాలం
వైద్య హిస్టాలజీ
[మార్చు]వ్యాధిగ్రస్తులైన కణజాలాన్ని సూక్ష్మదర్శినితో గుర్తించడం, అధ్యయనం చేయడాన్ని హిస్టోపాథాలజీ అంటారు, ఇది హిస్టాలజీలో ఒక విభాగం.[7][8] ఇది అనాటమికల్ పాథాలజీ, సర్జికల్ పాథాలజీలో ముఖ్యమైన భాగం, ఎందుకంటే క్యాన్సర్, ఇతర వ్యాధుల ఖచ్చితమైన రోగ నిర్ధారణకు కణజాల నమూనాల హిస్టోపాథలాజికల్ పరీక్ష తరచుగా అవసరం.[14] శిక్షణ పొందిన వైద్యులు, తరచుగా లైసెన్స్ పొందిన పాథాలజిస్టులు హిస్టోపాథలాజికల్ పరీక్షలు చేసి వారి పరిశీలనల ఆధారంగా రోగనిర్ధారణ సమాచారాన్ని అందిస్తారు.
వృత్తులు
[మార్చు]సూక్ష్మదర్శినితో పరీక్ష కోసం కణజాలాలను సిద్ధం చేసే హిస్టాలజీ విభాగాన్ని హిస్టోటెక్నాలజీ అంటారు. పరీక్ష కోసం హిస్టోలాజికల్ నమూనాలను సిద్ధం చేసే శిక్షణ పొందిన సిబ్బంది ఉద్యోగ శీర్షికలు అనేక రకాలుగా ఉంటాయి, వీటిలో హిస్టోటెక్నీషియన్లు, హిస్టోటెక్నాలజిస్టులు,[15] హిస్టాలజీ టెక్నీషియన్లు, టెక్నాలజిస్టులు, మెడికల్ లేబొరేటరీ టెక్నీషియన్లు, బయోమెడికల్ శాస్త్రవేత్తలు ఉన్నారు.
నమూనా తయారీ
[మార్చు]మైక్రోస్కోపిక్ పరిశీలనకు ముందు చాలా హిస్టోలాజికల్ నమూనాలకు తయారీ అవసరం; ఈ పద్ధతులు నమూనా, పరిశీలన పద్ధతిపై ఆధారపడి ఉంటాయి.[13]
స్థిరీకరణ (ఫిక్సేషన్)
[మార్చు]
కణజాలాలు, కణాల నిర్మాణాన్ని సంరక్షించడానికి రసాయన ఫిక్సేటివ్లను ఉపయోగిస్తారు; సూక్ష్మదర్శిని కింద పరిశీలనకు అవసరమైన కణజాల సన్నని విభాగాలను కత్తిరించడంలో సహాయపడేలా స్థిరీకరణ కణజాలాలను గట్టిపరుస్తుంది.[7][16] ఫిక్సేటివ్లు సాధారణంగా ప్రోటీన్లను కోలుకోలేని విధంగా క్రాస్-లింక్ చేయడం ద్వారా కణజాలాలను (కణాలను) సంరక్షిస్తాయి.[16] లైట్ మైక్రోస్కోపీ కోసం విస్తృతంగా ఉపయోగించే ఫిక్సేటివ్ 10% న్యూట్రల్ బఫర్డ్ ఫార్మాలిన్ లేదా NBF.[17][16][13]
ఎలక్ట్రాన్ మైక్రోస్కోపీ కోసం సాధారణంగా ఉపయోగించే ఫిక్సేటివ్ గ్లూటరాల్డిహైడ్, సాధారణంగా ఫాస్ఫేట్ బఫర్డ్ సెలైన్లో 2.5% ద్రావణంగా ఉంటుంది.[13] ఎలక్ట్రాన్ మైక్రోస్కోపీ కోసం ఉపయోగించే ఇతర ఫిక్సేటివ్లు ఓస్మియం టెట్రాక్సైడ్ లేదా యురేనైల్ అసిటేట్.[13]
ఈ ఆల్డిహైడ్ ఫిక్సేటివ్ల ప్రధాన చర్య ఏమిటంటే ఫార్మాల్డిహైడ్ విషయంలో మిథిలీన్ వంతెనల ఏర్పాటు ద్వారా ప్రోటీన్లలోని అమైనో సమూహాలను క్రాస్-లింక్ చేయడం, లేదా గ్లూటరాల్డిహైడ్ విషయంలో క్రాస్-లింక్ల ద్వారా అనుసంధానించడం. ఈ ప్రక్రియ కణాలు, కణజాలాల నిర్మాణ సమగ్రతను కాపాడుతూనే ప్రోటీన్ల జీవసంబంధ కార్యకలాపాలను, ముఖ్యంగా ఎంజైమ్లను దెబ్బతీస్తుంది.
ఎంపిక, కత్తిరింపు
[మార్చు]
మొత్తం అసలైన కణజాలాన్ని తదుపరి ప్రక్రియలో పెట్టాల్సిన అవసరం లేని సందర్భాల్లో సంబంధిత కణజాలాన్ని ఎంచుకోవడం ఎంపిక. మిగిలిన వాటిని భవిష్యత్తులో పరిశీలించాల్సిన అవసరం వస్తే అలాగే భద్రపరుస్తారు.
తరువాత విభజన కోసం సంబంధిత ఉపరితలాలను బహిర్గతం చేయడానికి కణజాల నమూనాలను కత్తిరించడాన్ని ట్రిమ్మింగ్ అంటారు. క్యాసెట్లలో సరిపోయే తగిన పరిమాణంలో కణజాల నమూనాలను సృష్టించడానికి కూడా ఇది సహాయపడుతుంది.[18]
ఎంబెడ్డింగ్
[మార్చు]కణజాలాలకు మద్దతుగా, సన్నని కణజాల ముక్కలను కత్తిరించడానికి అనుమతించడానికి కణజాలాలను కఠినమైన మాధ్యమంలో పొందుపరుస్తారు.[13][7] సాధారణంగా ముందుగా కణజాలాల నుండి నీటిని తీసివేసి, ఎంబెడ్డింగ్ మీడియాతో కలిసే మాధ్యమంతో భర్తీ చేయాలి.[16]
పారాఫిన్ మైనం
[మార్చు]
లైట్ మైక్రోస్కోపీ కోసం పారాఫిన్ మైనం అత్యంత తరచుగా ఉపయోగించే ఎంబెడ్డింగ్ పదార్థం.[16][17] పారాఫిన్ జీవ కణజాల ప్రధాన భాగమైన నీటితో కలవదు, కాబట్టి దానిని ముందుగా డీహైడ్రేషన్ దశల ద్వారా తొలగించాలి.[16] మిగిలి ఉన్న నీటి జాడలను తొలగించడానికి నమూనాలను క్రమక్రమంగా కేంద్రీకృతమైన ఇథనాల్ స్నానాల ద్వారా 100% ఇథనాల్ వరకు బదిలీ చేస్తారు.[13][16] డీహైడ్రేషన్ తర్వాత క్లియరింగ్ ఏజెంట్ ఉపయోగిస్తారు, ఇది ఆల్కహాల్ను తొలగించి మైనంతో కలుస్తుంది, చివరగా జిలీన్ను భర్తీ చేయడానికి, కణజాలంలోకి చొరబడటానికి కరిగిన పారాఫిన్ మైనం కలుపుతారు.[13] పారాఫిన్లో చొరబడిన తర్వాత కణజాలాలను అచ్చులలో ఉంచుతారు, స్థానంలో ఉన్న తర్వాత మైనం చల్లబడి బ్లాక్ను, కణజాలాన్ని గట్టిపరుస్తుంది.[17][16]
సెక్షనింగ్
[మార్చు]
లైట్ మైక్రోస్కోపీ కోసం మైక్రోటోమ్లో అమర్చిన కత్తిని కణజాల విభాగాలను కత్తిరించడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఇవి గాజు మైక్రోస్కోప్ స్లైడ్పై అమర్చబడతాయి.[13]
రంగు వేయడం (స్టెయినింగ్)
[మార్చు]లైట్ లేదా ఎలక్ట్రాన్ మైక్రోస్కోప్లో జీవ కణజాలం తక్కువ స్వాభావిక కాంట్రాస్ట్ను కలిగి ఉంటుంది.[19] కణజాలానికి విరుద్ధతను ఇవ్వడానికి, ఆసక్తికరమైన లక్షణాలను హైలైట్ చేయడానికి స్టెయినింగ్ ఉపయోగించబడుతుంది. కణజాలంలోని నిర్దిష్ట రసాయన భాగాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకోవడానికి స్టెయిన్ను ఉపయోగించినప్పుడు హిస్టోకెమిస్ట్రీ అనే పదాన్ని ఉపయోగిస్తారు.[13]
చరిత్ర
[మార్చు]17వ శతాబ్దంలో ఇటాలియన్ శాస్త్రవేత్త మార్సెల్లో మాల్పిఘి చిన్న జీవ ఎంటిటీలను అధ్యయనం చేయడానికి మైక్రోస్కోప్లను ఉపయోగించాడు; కొంతమంది ఆయనను హిస్టాలజీ, సూక్ష్మ పాథాలజీ రంగాల స్థాపకుడిగా పరిగణిస్తారు.[20][21]
19వ శతాబ్దంలో హిస్టాలజీ స్వతహాగా ఒక విద్యా విభాగంగా అవతరించింది. ఫ్రెంచ్ అనాటమిస్ట్ జేవియర్ బిచాట్ 1801లో అనాటమీలో కణజాల భావనను ప్రవేశపెట్టాడు,[22] "కణజాలాల అధ్యయనం" సూచించడానికి ఉపయోగించే "హిస్టాలజీ" అనే పదం 1819లో కార్ల్ మేయర్ రాసిన పుస్తకంలో మొదటిసారి కనిపించింది.[23][24][20]
1906లో ఫిజియాలజీ లేదా మెడిసిన్లో నోబెల్ బహుమతిని హిస్టాలజిస్టులు కామిల్లో గొల్గి, శాంటియాగో రామోన్ వై కాజల్కు ప్రదానం చేశారు. ఒకే చిత్రాల విభిన్న వివరణల ఆధారంగా మెదడులోని నాడీ నిర్మాణం గురించి వారు విరుద్ధమైన వివరణలు ఇచ్చారు. రామోన్ వై కాజల్ తన సరైన సిద్ధాంతానికి, గొల్గి తను కనుగొన్న సిల్వర్-స్టెయినింగ్ టెక్నిక్కు బహుమతిని గెలుచుకున్నారు.[25]
భవిష్యత్ దిశలు
[మార్చు]ఇన్ వివో హిస్టాలజీ సాంకేతికతలను అభివృద్ధి చేయడం పట్ల ఆసక్తి పెరుగుతోంది (ప్రధానంగా MRIని ఉపయోగించి), ఇది స్థిర కణజాల నమూనాల నుండి కాకుండా జీవించి ఉన్న రోగులలో ఆరోగ్యకరమైన, వ్యాధిగ్రస్తులైన కణజాలాల గురించి నాన్-ఇన్వాసివ్గా సమాచారాన్ని సేకరించడానికి వైద్యులకు వీలు కల్పిస్తుంది.
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]- నేషనల్ సొసైటీ ఫర్ హిస్టోటెక్నాలజీ
గమనికలు
[మార్చు]- ↑ హిస్టాలజీ పదం నియో-లాటిన్. గ్రీకు పదాలైన హిస్టోస్ ("కణజాలం"), లాజియా ("అధ్యయనం") కలయికతో "కణజాలాల అధ్యయనం" అనే అర్థంలో ఏర్పడింది.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Microanatomy definition and meaning". Collins English Dictionary.
- ↑ Kiminori Sato (2018). Functional Histoanatomy of the Human Larynx. Springer. ISBN 9789811055867.
- ↑ Hamid M. Said (2012). Physiology of the Gastrointestinal Tract (5 ed.). Academic Press. p. 630. ISBN 9780123820273.
- ↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; "Britannica histology" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు - ↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; "Defined terms histology" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు - ↑ Maximow, Alexander A.; Bloom, William (1957). A textbook of Histology (Seventh ed.). Philadelphia: W. B. Saunders Company.
- 1 2 3 4 5 6 Leeson, Thomas S.; Leeson, C. Roland (1981). Histology (Fourth ed.). W. B. Saunders Company. pp. 600. ISBN 978-0721657042.
- 1 2 ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; "Stedman's medical dictionary" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు - 1 2 ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; "Leeson and Leeson, 19812" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు - ↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; "Stedman's medical dictionary2" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు - ↑ Padian, Kevin; Lamm, Ellen-Thérèse, eds. (2013). Bone histology of fossil tetrapods : Advancing methods, analysis, and interpretation (1st ed.). University of California Press. p. 298. ISBN 978-0-520-27352-8.
- ↑ Canoville A, Chinsamy A (2015). "Bone Microstructure of the Stereospondyl Lydekkerina Huxleyi Reveals Adaptive Strategies to the Harsh Post Permian-Extinction Environment". The Anatomical Record. 298 (7): 1237–54. doi:10.1002/ar.23160. PMID 25857487. S2CID 43628074.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; "Ross and Pawlina, 2016" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు - ↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; "Rosai, 2007" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు - ↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; "Titford and Bowman, 2012" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు - 1 2 3 4 5 6 7 8 Bancroft, John; Stevens, Alan, eds. (1982). The Theory and Practice of Histological Techniques (2nd ed.). Longman Group Limited.
- 1 2 3 ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; "Wick, 2019" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు - ↑ Slaoui, Mohamed; Fiette, Laurence (2011). "Histopathology Procedures: From Tissue Sampling to Histopathological Evaluation". Drug Safety Evaluation. Methods in Molecular Biology. Vol. 691. pp. 69–82. doi:10.1007/978-1-60761-849-2_4. ISBN 978-1-60327-186-8. ISSN 1064-3745. PMID 20972747.
- ↑ Drury, R. A. B.; Wallington, E. A. (1980). Carleton's Histological Technique (5th ed.). Oxford University Press. pp. 520. ISBN 0-19-261310-3.
- 1 2 Bracegirdle B (1977). "The History of Histology: A Brief Survey of Sources". History of Science. 15 (2): 77–101. Bibcode:1977HisSc..15...77B. doi:10.1177/007327537701500201. S2CID 161338778.
- ↑ Motta PM (1998). "Marcello Malpighi and the foundations of functional microanatomy". Anat Rec. 253 (1): 10–2. doi:10.1002/(SICI)1097-0185(199802)253:1<10::AID-AR7>3.0.CO;2-I. PMID 9556019.
- ↑ Bichat X (1801). "Considérations générales". Anatomie générale appliquée à la physiologie et à la médecine (in ఫ్రెంచ్). Paris: Chez Brosson, Gabon et Cie, Libraires, rue Pierre-Sarrazin, no. 7, et place de l'École de Médecine. pp. cvj–cxj.
- ↑ Mayer AF (1819). Ueber Histologie und eine neue Eintheilung der Gewebe des menschlichen Körpers (in జర్మన్). Bonn: Adolph Marcus.
- ↑ Bock O (2015). "A history of the development of histology up to the end of the nineteenth century". Research. 2: 1283. doi:10.13070/rs.en.2.1283 (inactive 12 July 2025). the original నుండి 13 April 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 May 2018.
{{cite journal}}: CS1 maint: DOI inactive as of జూలై 2025 (link) - ↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; "NobelPrize1906" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు - Adelmann HB, Malpighi M (1966). Marcello Malpighi and the Evolution of Embryology. Vol. 5. Ithaca, N.Y.: Cornell University Press. OCLC 306783.
- Bennike TB, Kastaniegaard K, Padurariu S, Gaihede M, Birkelund S, Andersen V, Stensballe A (March 2016). "Comparing the proteome of snap frozen, RNAlater preserved, and formalin-fixed paraffin-embedded human tissue samples". EuPA Open Proteomics. 10: 9–18. doi:10.1016/j.euprot.2015.10.001. PMC 5988570. PMID 29900094.
- Dapson RW, Horobin RW (2009). "Dyes from a twenty-first century perspective". Biotech Histochem. 84 (4): 135–7. doi:10.1080/10520290902908802. PMID 19384743. S2CID 28563610.
- Weiss AT, Delcour NM, Meyer A, Klopfleisch R (July 2011). "Efficient and cost-effective extraction of genomic DNA from formalin-fixed and paraffin-embedded tissues". Veterinary Pathology. 48 (4): 834–8. doi:10.1177/0300985810380399. PMID 20817894. S2CID 34974790.
- Rather LJ (1978). The Genesis of Cancer: A Study in the History of Ideas. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 9780801821035.
Most of Bichat's twenty-one tissues can be subsumed under the four categories generally accepted by contemporary histologists; epithelium, connective tissue, muscle, and nerve. Four of Bichat's tissues fall under the heading of epithelium (epidermoid, mucous, serous, and synovial); six under connective tissue (dermoid, fibrous, fibrocartilaginous, cartilaginous, osseous, and cellular); two under muscle; and two under nerve — the distinction between nervous governing "animal" life and nervous governing "organic" life corresponds with that between the voluntary and involuntary nervous systems. The arteries and the veins, long sources of contention, are classified today as compound tissues. The absorbents and the exhalants (which Bichat thought to be open-ended vessels) have dropped out or been replaced by the lymphatics. His medullary system has no counterpart among the present-day tissues.
<references> లో "Adelmann and Malpighi, 1966" అనే పేరుతో నిర్వచించిన <ref> ట్యాగును ముందరి పాఠ్యంలో వాడలేదు.ఉల్లేఖన లోపం: <references> లో "Bennike et al., 2016" అనే పేరుతో నిర్వచించిన <ref> ట్యాగును ముందరి పాఠ్యంలో వాడలేదు.ఉల్లేఖన లోపం: <references> లో "Dapson and Horobin, 2009" అనే పేరుతో నిర్వచించిన <ref> ట్యాగును ముందరి పాఠ్యంలో వాడలేదు.ఉల్లేఖన లోపం: <references> లో "Weiss et al., 2011" అనే పేరుతో నిర్వచించిన <ref> ట్యాగును ముందరి పాఠ్యంలో వాడలేదు.ఉల్లేఖన లోపం: <references> లో "Rather, 1978" అనే పేరుతో నిర్వచించిన <ref> ట్యాగును ముందరి పాఠ్యంలో వాడలేదు.