Jump to content

కన్యాకుమారి (దేవత)

వికీపీడియా నుండి
దేవి కన్యా కుమారి
దేవత యొక్క చిత్రం
తమిళంகன்னியாகுமாரி
transl. కన్యా దేవత
అనుబంధంశాక్తం, శైవం, వైష్ణవం
నివాసంకన్యాకుమారి
మంత్రంkātyayanāya vidmahe kanyakumāri dhīmahi tanno durgiḥ pracodayāt
ఆయుధములుజపమాల
వాహనంపులి లేదా సింహం
కన్యాకుమారిలోని భగవతి కుమారి అమ్మన్ ఆలయ ప్రవేశద్వారం
దేవాలయ శిఖరం నుండి కనిపించే కుమారియమ్మన్ ఆలయం, హిందూ మహాసముద్రం దృశ్యం

దేవి కన్యా కుమారి హిందూ దేవత అయిన మహాదేవి యొక్క కౌమార దశలో ఉన్న కన్యారూప అవతారంగా పూజించబడుతుంది. హిందూమతంలోని వివిధ సంప్రదాయాల ప్రకారం ఆమెను పార్వతి లేదా లక్ష్మీ దేవి స్వరూపంగా భావిస్తారు. శాక్త సంప్రదాయంలో ఆమెను భద్రకాళి దేవి అవతారంగా ఆరాధిస్తారు. ఆమెకు శ్రీ బాల భద్ర, శ్రీ బాల, కన్యా దేవి, దేవి కుమారి వంటి అనేక పేర్లు ఉన్నాయి.

ఆవిర్భావం

[మార్చు]

ఈ దేవతకు కన్యాకుమారి పట్టణంతో విడదీయరాని సంబంధం ఉంది. ఈ పట్టణం తమిళనాడు రాష్ట్ర దక్షిణ అంచున ఉంది. దేవి కన్యా కుమారి ఆరాధనకు పురాణ ప్రసిద్ధి గాంచిన లుప్త ఖండమైన కుమారి ఖండం (కుమారి కండం)తో కూడా సంబంధం ఉందని నమ్ముతారు.

కన్యా కుమారి, ఘోర తపస్సు చేసి వరప్రాప్తి పొందిన అసురరాజు బాణాసురుడిని సంహరించిన దేవతగా ప్రసిద్ధి చెందింది. వైష్ణవ సంతుడు వాదిరాజ తీర్థ తన తీర్థ ప్రభందం గ్రంథంలో కన్యా కుమారిని లక్ష్మీ దేవిగా పేర్కొంటూ, బాణాసురుని సంహరించేందుకు భూమిపై అవతరించిందని వివరించాడు.[1] దేవి కన్యా కుమారి గురించి రామాయణం, మహాభారతం, సంగకాల సాహిత్య రచనలైన మణిమేకలై, పురనానూరు, మహానారాయణ ఉపనిషత్ లో ప్రస్తావనలు కనిపిస్తాయి. ఈ ఉపనిషత్ కృష్ణ యజుర్వేదంలోని తైత్తిరీయ సంహితకు చెందిన ఒక వైష్ణవ ఉపనిషత్.[2]

క్రీ.శ. 60–80 మధ్యకాలంలో రచించబడిన పెరిప్లస్ ఆఫ్ ది ఎరిత్రేయన్ సీ (Periplus of the Erythraean Sea) గ్రంథ రచయిత భారతదేశ దక్షిణ తీర ప్రాంతంలో కన్యాకుమారి దేవి ఆరాధన విస్తృతంగా ఉండేదని పేర్కొన్నాడు:

“కొమోరి అనే ప్రదేశం, ఓడరేవు ఉంది. జీవితాంతం బ్రహ్మచర్యం పాటించేందుకు సంకల్పించిన పురుషులు, మహిళలు అక్కడికి వచ్చి స్నానం చేసి నివసిస్తారు. ఒకప్పుడు ఒక దేవత అక్కడ నివసించి స్నానం చేసిందని చెబుతారు.”[3][4]

కన్యాకుమారి ప్రాంతం మొదట చేర రాజవంశం పాలనలో ఉండేది. తరువాత త్రావణ్కూర్ రాజుల ఆధీనంలోకి వెళ్లింది. 1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన వరకు ఇది బ్రిటిష్ ఆధిపత్యంలోని త్రావణ్కూర్ రాజ్య భాగంగా కొనసాగింది. స్వాతంత్ర్యం అనంతరం త్రావణ్కూర్ భారతదేశంలో విలీనం అయింది. రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత కన్యాకుమారి జిల్లా తమిళనాడులో భాగమైంది.[5] ఆది పరాశక్తి యొక్క స్త్రీ స్వరూపాలను (వ్యక్త, అవ్యక్త రూపాలలో) ప్రకృతి అని, పురుష స్వరూపాలను పురుషుడు అని పిలుస్తారు. హిందూమతంలోని వివిధ సంప్రదాయాలలో ఈ ప్రకృతిని ఆది పరాశక్తి, భద్ర, శక్తి, దేవి, భగవతి, అమ్మన్, రాజరాజేశ్వరి, షోడశి మొదలైన పేర్లతో ఆరాధిస్తారు.[4][6]

ప్రకృతిలో వ్యక్తమయ్యే సమస్త భౌతిక అంశాలు స్త్రీత్వానికి ప్రతీకలుగా భావించబడతాయి. అందువల్ల ప్రకృతిని మాతృదేవతగా ఆరాధిస్తారు. అలాగే జ్ఞానం, సంపద, శక్తి వంటి అవ్యక్త తత్వాలు కూడా స్త్రీ స్వరూపమైన ప్రకృతిగానే పరిగణించబడతాయి. సృష్టి, స్థితి, నియంత్రణలను నిర్వహించే పురుష తత్వమైన పరబ్రహ్మ (పురుషుడు) కార్యాలకు అవసరమైన శక్తి ఈ ప్రకృతినుంచే ఉద్భవిస్తుంది.[4][7]

తంత్ర సంప్రదాయంలో ప్రకృతి ఆరాధనను వివిధ పద్ధతులలో నిర్వహిస్తారు. అవి:

  • దక్షిణాచారం (కుడిచేతి మార్గం) – సాత్విక ఆచారాలు
  • వామాచారం (ఎడమచేతి మార్గం) – రాజసిక ఆచారాలు
  • మధ్యమాచారం – తామసిక, మిశ్రిత ఆచారాలు

సాత్విక లేదా దక్షిణాచార పద్ధతిలో ఆరాధించే దేవిని సాధారణంగా శ్రీ భగవతి అని పిలుస్తారు. వామాచార పద్ధతిలో ఆరాధించే దేవిని మహావిద్య సంప్రదాయంలోని విధంగానే మహాదేవి అని సంబోధిస్తారు.[8]

పురాణగాథ

[మార్చు]
అరేబియా సముద్రం, బంగాళాఖాతం, హిందూ మహాసముద్ర సంగమం వద్ద ఉన్న ఆలయం

అసుర వంశంలో జన్మించిన బాణాసురుడు కన్యాకుమారి ప్రాంతానికి రాజుగా ఉండేవాడు. అతడు అత్యంత శక్తివంతమైన పాలకుడు. కఠోరమైన తపస్సు చేసి బ్రహ్మ నుండి ఒక వరాన్ని పొందాడు. ఆ వరం ప్రకారం అతనిని కేవలం ఒక యౌవనారంభ దశలో ఉన్న కన్య మాత్రమే సంహరించగలదు.[4][9]

ఈ మహావరం వల్ల బాణాసురుడు నిర్భయుడై ప్రపంచమంతటా అల్లకల్లోలం సృష్టించడం ప్రారంభించాడు. అతడు ఇంద్రుడును ఓడించి స్వర్గసింహాసనం నుండి తొలగించాడు. అనంతరం సమస్త దేవతలను వారి నివాసస్థానాల నుండి బహిష్కరించాడు.

ప్రకృతిలోని ప్రాథమిక శక్తులకు ప్రతీకలైన అగ్ని (అగ్ని తత్వం), వరుణుడు (జల తత్వం), వాయుడు (వాయు తత్వం) మొదలైన దేవతలు సమన్వయాన్ని కోల్పోయారు. ఇంద్రుడు (ఆకాశ తత్వం) పంచభూతాలను సమర్థవంతంగా నియంత్రించలేకపోవడంతో విశ్వవ్యాప్తంగా అశాంతి, విధ్వంసం వ్యాపించాయి.[4] స్థానిక జానపద కథల ప్రకారం, ప్రపంచంలో శాంతి, సమతుల్యతను పునరుద్ధరించగలది ఒక్క భగవతి మాత్రమే అని నమ్ముతారు. అందువల్ల భగవతి భారత ఉపఖండం దక్షిణ అంచున కుమారి రూపంలో అవతరించి, బాణాసురుని సంహరించి ప్రకృతి సమతుల్యతను పునరుద్ధరించేందుకు సిద్ధపడింది.[6][7]

యౌవనారంభ దశలో ఉన్న కన్యగా ఆమెకు శివుడు పట్ల అపారమైన భక్తి ఉండేది. శివుడు ఆమెను వివాహం చేసుకోవాలని నిర్ణయించాడు. వివాహానికి సంబంధించిన ఏర్పాట్లు అన్నీ పూర్తయ్యాయి. శివుడు శుచీంద్రం నుండి కన్యాకుమారికి బయలుదేరాడు. వివాహ ముహూర్తం బ్రహ్మముహూర్త సమయంలో నిర్ణయించబడింది.

అయితే, బాణాసురుని సంహరించగలది కేవలం ఒక కన్యా దేవత మాత్రమే అని గ్రహించిన మహర్షి నారదుడు, వివాహం జరగకుండా అడ్డుకోవాలని సంకల్పించాడు. అతడు ఒక కోడిపుంజును ముందుగానే కూయించాడు. దాంతో శుభముహూర్తం గడిచిపోయిందని భావించి శివుడు వివాహాన్ని నిలిపివేశాడు. ఈ విధంగా నారదుడు శివుడు, కన్యాకుమారి వివాహాన్ని అడ్డుకోగలిగాడు.[2][4][5]

కన్యాకుమారి శివుని కోసం ఎంతోకాలం వేచి చూసింది. చివరకు శివుడు తనను తిరస్కరించాడని భావించింది. ఆ అవమానం, బాధ, దుఃఖం, కోపంతో ఆమె తనకు కనిపించిన ప్రతిదాన్ని ధ్వంసం చేసింది. వివాహ విందు కోసం సిద్ధం చేసిన ఆహారాన్ని చెల్లాచెదురుగా విసిరివేసి, తన గాజులను పగులగొట్టింది. ఆమె విసిరివేసిన ఆహార కణాలే నేడు కన్యాకుమారి తీరంలో కనిపించే రంగురంగుల ఇసుకలకు మూలమని స్థానికులు నమ్ముతారు.

తరువాత ఆమె మనస్సు ప్రశాంతమై, నిరంతర తపస్సులో నిమగ్నమైంది. అనేక యుగాల తరువాత, బాణాసురుడు ఆమె అసలు స్వరూపాన్ని గుర్తించకుండా ఆమెను ఆకర్షించడానికి ప్రయత్నించాడు. అతని దురాశకు కోపగించిన కుమారి వెంటనే బాణాసురుని సంహరించింది.

మరణించే క్షణానికి ముందు, తన ఎదుట ఉన్నది స్వయంగా ఆది పరాశక్తి అని బాణాసురుడు గ్రహించాడు. తన పాపాలను క్షమించమని ఆమెను ప్రార్థించాడు. బాణాసురుని సంహరించిన తరువాత కుమారి తన అసలు రూపమైన పార్వతి స్వరూపాన్ని ధరించి తన భర్త శివుడుతో మళ్లీ కలిసింది. అయినప్పటికీ, ఆమె దివ్యసాన్నిధ్యం భగవతి కుమారి అమ్మన్ ఆలయంలో శాశ్వతంగా కొనసాగుతుందని విశ్వసిస్తారు.[6][7]

వైష్ణవం సంప్రదాయం ప్రకారం, వాదిరాజ తీర్థ తన తీర్థ ప్రబంధంలో దేవి కన్యా కుమారిని స్వయంగా లక్ష్మీ దేవి అవతారంగా పేర్కొన్నాడు. శివభక్తుడైన బాణాసురుని సంహరించేందుకు ఆమె భూమిపై అవతరించిందని ఆయన వివరిస్తాడు.[10]

శ్రీయంత్రం యొక్క రేఖాచిత్ర రూపం

ఆరాధన

[మార్చు]

భగవతి కుమారి అమ్మన్ ఆలయం 52 శక్తి పీఠాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. సతి దేవి శరీరంలోని వెన్నెముక భాగం ఇక్కడ పడిందని, దాని కారణంగా ఈ ప్రాంతంలో కుండలినీ శక్తి ఆవిర్భవించిందని విశ్వసిస్తారు.[2]

ఈ ఆలయంలోకి ప్రధానంగా పశ్చిమ ద్వారం ద్వారా ప్రవేశిస్తారు. తూర్పు ద్వారం సంవత్సరంలో కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాలలో మాత్రమే తెరవబడుతుంది. ముఖ్యంగా:

  • తై మాసం అమావాస్య రోజున
  • ఆడి (కర్కిడక) మాసం అమావాస్య రోజున
  • నవరాత్రి ఉత్సవాల సమయంలో
  • కార్తికై మాసంలో

ఆలయంలో జరిగే ఆచారాలు, కర్మకాండల సందర్భంలో దేవిని బాలాంబిక (బాలికా దేవత)గా ధ్యానిస్తారు (సంకల్పం చేస్తారు). ఇక్కడ ఆమెను కాత్యాయనీ దేవిగా, అంటే నవదుర్గలలో ఒకరిగా భావిస్తారు. అలాగే భక్తులు ఆమెను భద్రకాళి రూపంలో కూడా ఆరాధిస్తారు.[4] దేవి కన్యా కుమారి కన్యాత్వం, తపస్సుకు అధిష్ఠాన దేవతగా పూజించబడుతుంది. ప్రాచీన కాలంలో అనేక మంది ఇక్కడే సన్యాస దీక్షను స్వీకరించేవారని విశ్వసిస్తారు.[6] ఆలయంలో జరిగే పూజా విధానాలు, ఆచారాలు శంకరాచార్యుల ఆగమ సంప్రదాయాల ప్రకారం నిర్వహించబడతాయి.

ఆలయంలోని ఇతర ముఖ్య ఆకర్షణల్లో పాతాళ గంగా తీర్థం, కాలభైరవ ఆలయం ఉన్నాయి. కాలభైరవుడు శివుని ఉగ్ర స్వరూపం. కాలాన్ని (కాల తత్త్వాన్ని) కూడా సంహరించగల శక్తి ఆయనకు ఉందని నమ్ముతారు. 51 శక్తి పీఠాలలో ప్రతి ఒక్కదానిలో ఆలయ రక్షక దేవతగా ఒక కాలభైరవ ఆలయం ఉంటుంది.

కన్యాకుమారి ఆలయంలోని కాలభైరవుని పేరు నిమిష కాగా, అక్కడి శక్తి సర్వాణి. సమీపంలోని శుచీంద్రం శక్తి పీఠంలో కాలభైరవుని పేరు సంహార కాగా, అక్కడి శక్తి నారాయణి. ఇవి దక్షిణాసియాలో ప్రసిద్ధి చెందిన 51 శక్తి పీఠాలలో రెండు.[2]

అదనంగా, దేవి బాల్యసఖులుగా భావించే విజయసుందరి, బాలసుందరి దేవతల ఆలయాలు కూడా ఉన్నాయి.

నవరాత్రి మండపం అనే సభామండపంలో భక్తులు సంగీత కళాప్రదర్శనలు నిర్వహించి దేవికి సమర్పిస్తారు. శ్రీపాద పారా అనే శిల కన్యాకుమారి దేవి పాదముద్రల ఆకారంలో ఉందని నమ్ముతారు. ఇదే ప్రదేశం నేడు వివేకానంద పారాగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇక్కడే స్వామి వివేకానంద తన జీవితాన్ని క్రియాశీల సన్యాసిగా సమాజసేవకు అంకితం చేయాలనే ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానోదయాన్ని పొందినట్లు విశ్వసిస్తారు.[2]

ఆలయంలోని ప్రధాన విగ్రహం నిలుచున్న భంగిమలో చేతిలో అక్షమాల ధరించి ఉంటుంది. విగ్రహ పీఠంపై సింహం చెక్కబడి ఉండటం ఆమె ఆది పరాశక్తి స్వరూపమని సూచిస్తుంది. ఆలయంలో నాలుగు స్తంభాల మండపం ఉంది. ఈ స్తంభాలను తట్టినప్పుడు వీణ, మృదంగం, వేణువు, జలతరంగిణి వాద్యాల ధ్వనులను పోలిన శబ్దాలు వినిపిస్తాయని చెబుతారు.[9]

దేవి కన్యాకుమారి గాయత్రీ మంత్రం:

kātyayanāya vidmahe
kanyakumāri dhīmahi
tanno durgiḥ pracodayāt

[5]

భక్తులు దేవికి ఎర్రని చీరలు, నెయ్యి దీపాలను సమర్పిస్తారు. ఆలయ ప్రదక్షిణ సమయంలో లలితా సహస్రనామం పారాయణం చేయడం అత్యంత శుభప్రదంగా భావించబడుతుంది.[4]

ప్రాముఖ్యత

[మార్చు]

తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని కన్యాకుమారి పట్టణంలో ఉన్న భగవతి కుమారి అమ్మన్ ఆలయం దేవి కన్యాకుమారికి అంకితమైన ప్రధాన ఆలయం. ఇది భారతదేశపు దక్షిణ అంచున, బంగాళాఖాతం, అరేబియా సముద్రం, హిందూ మహాసముద్రం సంగమ ప్రాంతంలో ఉంది.

పురాణాల ప్రకారం ఈ ఆలయాన్ని మహర్షి పరశురాముడు ప్రతిష్ఠించాడని చెబుతారు. భక్తులు దేవిని భక్తిశ్రద్ధలతో ప్రార్థించినప్పుడు మనస్సులోని కఠినత్వం తొలగిపోతుందని, చాలామందికి కళ్లలో కన్నీళ్లు ఉబికి వస్తాయని లేదా అంతరంగంలో గాఢమైన ఆధ్యాత్మిక అనుభూతి కలుగుతుందని విశ్వసిస్తారు.[6]

ఆలయ ఉత్సవాలు

[మార్చు]
  • చిత్రా పౌర్ణమి ఉత్సవం – మే నెల పౌర్ణమి రోజున జరుపుతారు.
  • నవరాత్రి ఉత్సవం – సెప్టెంబర్–అక్టోబర్ నెలల్లో తొమ్మిది రోజులపాటు జరుగుతుంది. ఈ సందర్భంగా సంగీత కళాకారులు నవరాత్రి మండపంలో తమ కళాప్రతిభను దేవికి సమర్పిస్తారు.
  • వైశాఖ ఉత్సవం – మే–జూన్ నెలల్లో పది రోజులపాటు జరుగుతుంది. ఈ ఉత్సవం చివరలో తోణి ఎళునెల్లత్తు అనే పడవ ఉత్సవం నిర్వహిస్తారు. ఉత్సవకాలంలో దేవిని ఉదయం, సాయంత్రం ఊరేగింపుగా తీసుకెళ్తారు. ఆరాట్టు సందర్భంగా తూర్పు ద్వారం తెరవబడుతుంది. తొమ్మిదవ రోజు దేవిని పడవలో తీసుకెళ్లి నీటిపై ప్రదక్షిణ చేయిస్తారు.[4]
  • కలభం ఉత్సవం – కర్కిడక (ఆడి) మాసంలోని చివరి శుక్రవారం (జూలై–ఆగస్టు) రోజున దేవి విగ్రహానికి గంధపు లేపనం చేస్తారు.[11]

నిర్వహణ, దర్శన సమయాలు

[మార్చు]

ఈ ఆలయం భక్తుల దర్శనార్థం ఉదయం 6:00 గంటల నుండి 11:00 గంటల వరకు, సాయంత్రం 4:00 గంటల నుండి రాత్రి 8:00 గంటల వరకు తెరిచి ఉంటుంది.[5]

ఈ ఆలయాన్ని తమిళనాడు ప్రభుత్వంకు చెందిన హిందూ మత, ధార్మిక దానధర్మాల శాఖ (Hindu Religious and Charitable Endowments Department) నిర్వహించి పరిపాలిస్తుంది.[12]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ S. K. Achar (1997). Sri Vadiraja's Teertha Prabhanda: An [sic] Unique Travel Guide of 107 Holy Kshetras of Bharath. Srinivasa Publications, Tirumala Tirupati Devasthanams. p. 94.
  2. 1 2 3 4 5 "Kanya Kumari Temple". Kanyakumari info. 2012. Retrieved 2013-07-24.
  3. ↑ Manna, Sibendu (1993). Mother Goddess Candi: Its Socio Ritual Impact on the Folk Life. South Asia Books. ISBN 8185094608.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 "Kanyakumari Temples of Tamilnadu". templenet. 2013. Retrieved 2013-07-25.
  5. 1 2 3 4 "Siri kanyakumari Amman temple". Dinamalar. 2013. Retrieved 2013-07-25.
  6. 1 2 3 4 5 "Legends of Kanya Kumari". Amritapuri. 8 February 2000. Retrieved 2013-07-24.
  7. 1 2 3 The Yajur Veda (Taittiriya Sanhita). Translated by Keith, Arthur Berriedale. BiblioBazaar. 29 April 2009. ISBN 978-0559137778.
  8. ↑ "Dakshinachara". Taantrik.com. 21 April 2013. Archived from the original on 19 August 2013. Retrieved 25 July 2013.
  9. 1 2 Harshananda, Swami (2012). Hindu Pilgrim centres (2nd ed.). Bangalore, India: Ramakrishna Math. pp. 63–66. ISBN 978-81-7907-053-6.
  10. ↑ Vādirāja (1997). Sri Vadiraja's Theertha Prabandha: An Unique Travel Guide of 107 Holy Kshetras of Bharath (in ఇంగ్లీష్). Srinivasa Publications.
  11. ↑ "India". Archived from the original on 2019-11-01. Retrieved 2013-07-25.
  12. ↑ Hindu Religious and Charitable Endowments Act, 1959

మరింత సమాచారం కోసం

[మార్చు]

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]

మూస:Regions of Kanyakumari

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=కన్యాకుమారి_(దేవత)&oldid=4852967" నుండి వెలికితీశారు