కపిలవస్తు
కపిలవస్తు, భారత ఉపఖండంలోని తూర్పు గంగా మైదానంలో ఉన్న ఒక ప్రాచీన నగరం. ఇది క్రీ.పూ. 6వ, 5వ శతాబ్దాల మధ్య, చివరి ఇనుప యుగంలో శాక్యుల గణసంఘానికి రాజధానిగా ఉండేది. రాజు శుద్ధోదనుడు, రాణి మాయ కపిలవస్తులో నివసించేవారని భావిస్తున్నారు. వారి కుమారుడైన యువరాజు సిద్ధార్థ గౌతముడు (గౌతమ బుద్ధుడు) 29 సంవత్సరాల వయస్సులో మహాభినిష్క్రమణం వరకు ఇక్కడే నివసించాడు.[2]
పాళీ బౌద్ధ గ్రంథాల్లో కపిలవస్తు, గౌతమ బుద్ధుని బాల్య గృహమని చెబుతున్నాయి. ఎందుకంటే అది అతని తండ్రి పాలించిన శాక్యుల రాజధాని. [2] సిద్ధార్థ గౌతముడు తన జీవితంలోని మొదటి 29 సంవత్సరాలు గడిపిన ప్రదేశం కపిలవస్తు. బౌద్ధ గ్రంథాల ప్రకారం, కపిలవస్తు అనే పేరుకు "గోధుమ రంగు ప్రాంతం" అని అర్థం. ఆ ప్రాంతంలో ఉన్న ఎర్రటి ఇసుక వలన దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది. మధ్యయుగ కాలం నాటి, ముఖ్యంగా చైనా నుండి వచ్చిన చాలా విదేశీ వృత్తాంతాలు, కపిలవస్తును "మధ్య భారతదేశం"లో భాగంగా వర్ణించాయి.[3]
దగ్గరలోనే ఉన్న బుద్ధుని జన్మస్థలమైన లుంబినిలా కపిలవస్తు ఎన్నడూ ఒక ప్రధాన పుణ్యక్షేత్రంగా మారలేదు; ఒకవేళ అలా జరిగి ఉంటే, స్పష్టమైన ఆనవాళ్ళు లభించి ఉండేవి. తొలి బౌద్ధ కళలోని వర్ణనలు సూచించినంత పెద్దదిగా ఆ నివాసప్రాంతం బహుశా ఎప్పుడూ ఉండి ఉండదు. భారతదేశంలో బౌద్ధమతం క్షీణించిన తరువాత దాని స్థానం మరుగున పడిపోయింది. నేపాల్, భారత సరిహద్దుకు సమీపంలో ఇప్పుడు రెండు ప్రదేశాలు కపిలవస్తుగా పేర్కొనబడ్డాయి — భారతదేశంలోని ఉత్తర ప్రదేశ్లో ఉన్న పిప్రహ్వా, నేపాల్లోని తిలౌరకోట్ . పిప్రహ్వాలో లభించిన ఆధారాలు (మట్టి స్థూపం లోపల కనుగొనబడిన ఒక పవిత్ర అవశేష పేటికతో సహా) బుద్ధుని మరణ సమయమైన క్రీ.పూ. 5వ-4వ శతాబ్దానికి చెందిన బౌద్ధ కార్యకలాపాలను సూచిస్తున్నాయి. [4]
కపిలవస్తు కోసం అన్వేషణ
[మార్చు]19వ శతాబ్దంలో కపిలవస్తు కోసం జరిగిన అన్వేషణ, ఆ ప్రదేశానికి తొలి యాత్రలు చేసిన చైనీస్ బౌద్ధ సన్యాసులైన ఫాక్సియన్, తరువాత జువాన్జాంగ్ వదిలిపెట్టిన వృత్తాంతాలను అనుసరించింది.[5][6] కొంతమంది పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు నేపాల్లోని ప్రస్తుత తిలౌరకోట్ను, మరికొందరు భారతదేశంలోని ప్రస్తుత పిప్రహ్వాను కపిలవస్తు చారిత్రక ప్రదేశంగా గుర్తించారు. ఈ ప్రదేశం, ఆ ప్రాంతాన్ని ఆవరించి ఉండే శాక్య రాజ్యానికి పరిపాలనా కేంద్రంగా ఉండేది.[7][8] ఈ రెండు ప్రదేశాలలోనూ పురావస్తు శిధిలాలు ఉన్నాయి. పిప్రహ్వాలోని శిధిలాలను బట్టి అది, ఒక స్థూపం, మఠాలు, బహుశా బుద్ధుని అవశేషాలు తదితరాలతో కూడిన ఒక ముఖ్యమైన తొలి బౌద్ధ ప్రదేశమని చూపిస్తున్నాయి. [9] [10] [11]
స్థలాలు
[మార్చు]
తిలౌరకోట్లో శుద్ధోదండ రాజభవనం కోసం స్థలం
పిప్రహ్వాలోని స్థూపం
ప్రాచీన చిత్రణలు
[మార్చు]
బుద్ధుని గర్భధారణ సమయంలో మాయకు వచ్చిన ఏనుగు కల, కపిలవస్తు నగరానికి ఒక గుర్తింపు చిహ్నం.
కపిలవస్తు, సాంచి, స్థూపం 1, ఉత్తర ద్వారం నుండి బుద్ధుని నిష్క్రమణ.
ప్రముఖ వ్యక్తులు
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Marshall, John (1918). Guide To Sanchi, Calcutta: ASI; p.64]
- 1 2 Trainor, K (2010). "Kapilavastu". In Keown, D; Prebish, CS (eds.). Encyclopedia of Buddhism. Milton Park, UK: Routledge. pp. 436–7. ISBN 978-0-415-55624-8.
- ↑ Mosca, Matthew (2020). "Indian Mendicants in Ming and Qing China: A Preliminary Study".
- ↑ Srivastava. "Archaeological Excavations at Piprāhwā and Ganwaria and the Identification of Kapilavastu".
- ↑ Li, Rongxi (translator) (1995). The Great Tang Dynasty Record of the Western Regions Archived 13 జూలై 2018 at the Wayback Machine. Numata Center for Buddhist Translation and Research. Berkeley, California. ISBN 1-886439-02-8
- ↑ Watters, Thomas (1904). On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. Volume1. Royal Asiatic Society, London.
- ↑ Tuladhar, Swoyambhu D. (November 2002), "The Ancient City of Kapilvastu – Revisited" (PDF), Ancient Nepal, no. 151, pp. 1–7, archived from the original (PDF) on 2016-01-09, retrieved 2026-07-13
- ↑ Hellier, Chris (March 2001). "Competing Claims on Buddha's Hometown". Archaeology.org. Retrieved 21 March 2011.
- ↑ Sharda, Shailvee (4 May 2015), "UP's Piprahwa is Buddha's Kapilvastu?", Times of India
- ↑ "Kapilavastu". Archived from the original on 8 January 2011. Retrieved 1 March 2011.
- ↑ Huntington, John C (1986), "Sowing the Seeds of the Lotus" (PDF), Orientations, vol. September 1986, pp. 54–56, archived from the original (PDF) on 28 November 2014