కరుణ షాహా
కరుణ షాహా ( నీ ఘోష్ ; 1 జనవరి 1921 - 5 మే 1996) భారతీయ కళాకారిణి. కలకత్తాలోని ప్రభుత్వ కళా పాఠశాలలో చదివిన మొదటి కొద్దిమంది మహిళలలో ఆమె ఒకరు. వివిధ మాధ్యమాలలో నగ్న అధ్యయనాలకు షాహా ప్రసిద్ధి చెందింది.
ప్రారంభ జీవితం, విద్య
[మార్చు]కరుణ 1921 జనవరి 1న బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీలోని కలకత్తాలో (ఇప్పుడు కోల్కతా , పశ్చిమ బెంగాల్ ) జన్మించారు . చిన్నప్పటి నుంచీ, ఆమెకు ఇంట్లోనే ఆర్ట్, మ్యూజిక్ ట్యూటర్ల ద్వారా పెయింటింగ్, గానంలో శిక్షణ ఇచ్చారు. ఆమెకు ఆర్ట్ టీచర్లలో ఒకరైన OC గంగోలి, గవర్నమెంట్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్ (ఇప్పుడు గవర్నమెంట్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్ & క్రాఫ్ట్ )లో బాలికల కోసం కొత్త అవకాశం గురించి ఆమె తల్లిదండ్రులకు తెలియజేశారు. ఆమె ఆర్టిస్ట్ కావాలనుకుంటే అధికారిక ఆర్ట్ కోర్సును అభ్యసించాలని అతను ఆమెను పట్టుబట్టాడు. తదనంతరం, కరుణ 1939లో బెల్టాలా గర్ల్స్ స్కూల్ నుండి మెట్రిక్యులేషన్ పూర్తి చేసిన తర్వాత ఆర్ట్ స్కూల్లో చేరారు. ఫలితంగా, 1949లో కలకత్తాలోని గవర్నమెంట్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్లో చేరిన మొదటి మహిళా విద్యార్థులలో ఆమె ఒకరు.[1]
కెరీర్
[మార్చు]కళ
[మార్చు]ప్రారంభ సంవత్సరాలు
[మార్చు]1948లో, కోల్కతాలోని అకాడమీ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్లో నిర్వహించబడిన గవర్నమెంట్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్ వార్షిక విద్యార్థి ప్రదర్శనలో కరుణ తన మొదటి అవార్డును గెలుచుకుంది . మరుసటి సంవత్సరం, సాంచి స్థూపం యొక్క గేట్వే యొక్క ఆమె పోస్టేజ్ స్టాంప్ డిజైన్ను పాన్ ఇండియా పోటీలో ఎంపిక చేసి ప్రదానం చేశారు. 'ఆర్ట్ ఇన్ ఇండస్ట్రీ' ప్రదర్శనలో ఆమె పోస్టర్, పుస్తక కవర్, లెటర్ డిజైన్కు కూడా ఆమె అనేక ప్రశంసలు అందుకుంది. 1950లో జీన్ రెనోయిర్ చిత్రం, ది రివర్ సెట్ల కోసం తొమ్మిది అడుగుల పొడవైన అల్పానాను ప్రత్యేకంగా రూపొందించమని అడిగినప్పుడు ఆమెకు ఒక ప్రధాన నియామకం వచ్చింది . 50లలో, కరుణ ప్రధానంగా వివిధ మాధ్యమాలలో తల, బొమ్మల అధ్యయనాలపై పని చేయడం కొనసాగించింది, అది ఆమె శక్తిగా మారింది.[2][3]
ఇటలీలో అధ్యయనాలు
[మార్చు]ఇటాలియన్ ప్రభుత్వం నుండి స్కాలర్షిప్ పొందిన తరువాత షాహా ఇటలీ ఫ్లోరెన్స్ సందర్శించారు. ఆమె 1959 నుండి 1962 వరకు అకాడెమియా డి బెల్లె ఆర్టి డి ఫైరెంజ్లో చదువుకుంది, ఫ్రెస్కో, కుడ్య చిత్రలేఖనంలో డిప్లొమా పొందింది. ఈ సమయంలో, ఐరోపాలోని అనేక ఇతర గ్యాలరీలు, మ్యూజియంలను సందర్శించే అవకాశం కూడా ఆమెకు లభించింది.[4] అకాడమీలో ఆమె స్టూడియో శిక్షణతో పాటు యూరోపియన్ మాస్టర్స్ అధ్యయనాలు మానవ బొమ్మలపై, ముఖ్యంగా నగ్న చిత్రాలపై ఆమె ఆసక్తిని మరింత పెంచాయి. 1962లో ఇటలీ నుండి తిరిగి వచ్చిన షాహా కలకత్తాలో 'నగ్న చిత్రాలను చిత్రించే మహిళ' గా పేరు సంపాదించింది.[1]
తరువాతి సంవత్సరాలు
[మార్చు]ఇటలీ నుండి తిరిగి వచ్చిన తరువాత, షాహా కొన్ని వాణిజ్య కళల వ్యాపారాలలో తన వంతు ప్రయత్నం చేసింది. మరొక కళాకారిణి భాగస్వామ్యంతో, ఆమె యూనిట్ 62 అనే తన సొంత వాణిజ్య కళా సంస్థను ప్రారంభించింది, అది వెంటనే మూసివేయబడింది. మరో ప్రకటనల ఏజెన్సీలో ఆమె పని కాలం కూడా స్వల్పకాలం మాత్రమే కొనసాగింది. తరువాత, ఆమె పాఠశాల బోధనలో స్థిరమైన వృత్తి ఎంపికను కనుగొంది. 1964లో, ఆమె కొత్తగా ప్రారంభమైన బాలికల కోసం ఆధునిక ఉన్నత పాఠశాలలో చేరారు, అక్కడ ఆమె 1988లో పదవీ విరమణ చేసే వరకు పూర్తి సమయం బోధించారు.[4] ఆ కాలంలోని మహిళా కళాకారుల కోసం ఒక సంఘాన్ని నిర్మించాలనే ప్రణాళికతో, షాహా ది గ్రూప్ అనే కళాకారిణి సమూహాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి నాయకత్వం వహించారు, ఇందులో మొదట్లో మీరా ముఖర్జీ, షాను లాహిరి, సంతోష్ రోహత్గి, శ్యామశ్రీ బసులు ఉన్నారు. వారి ప్రారంభ ప్రదర్శన 1983లో కోల్కతాలోని అకాడమీ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్లో జరిగింది. తరువాతి సంవత్సరాల్లో ఈ బృందం కోల్కతా, ఢిల్లీ, ముంబైలో ప్రదర్శనలను కొనసాగించింది. 1990ల నాటికి, షాహా రచనలు మరింత అధివాస్తవికంగా మారాయి, ఎక్కువగా సామాజిక ప్రతీకవాదాన్ని వర్ణించాయి.[1]
సంగీతం
[మార్చు]ఆర్ట్ స్కూల్లో చదువుతో పాటు, కరుణ హిరేంద్ర గోస్వామి, సచిన్ దాస్ మోతీలాల్ వంటి ఉపాధ్యాయుల వద్ద శిక్షణ పొందుతూ నిష్ణాతులైన శాస్త్రీయ గాయకురాలిగా మారింది. దీని తర్వాత బెంగాలీ సినిమాలకు ప్లేబ్యాక్ గానం కూడా జరిగింది. 1944, 1946 మధ్య, ఆమె గాన కార్యక్రమాలు ఆమెను ఇండియన్ పీపుల్స్ థియేటర్ అసోసియేషన్తో అనుసంధానించాయి . ఆమె ఈ బృందంతో కలిసి వివిధ ప్రాంతాలలో పర్యటించి ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది. కాలక్రమేణా, ఆమె ఆల్ ఇండియా రేడియో కార్యక్రమాలలో కూడా క్రమం తప్పకుండా పాల్గొనేవారు,, ఆమె రెండు రవీంద్ర సంగీత రికార్డులను హిస్ మాస్టర్స్ వాయిస్ విడుదల చేసింది.[3]
వ్యక్తిగత జీవితం
[మార్చు]1946లో కరుణ రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్, శాంతినికేతన్ ఫోటోలకు ప్రసిద్ధి చెందిన ఫోటోగ్రాఫర్ శంభు షాహాను వివాహం చేసుకున్నారు. వారికి ఒక కుమార్తె, ప్రఖ్యాత జీవశాస్త్రవేత్త అయిన చంద్రిమా షాహా.[5]
మరణం, వారసత్వం
[మార్చు]షాహా 5 మే 1996న మరణించారు. 1996–97లో న్యూఢిల్లీలోని ఆర్ట్ హెరిటేజ్ గ్యాలరీలో ఆమె రచనల పునరాలోచన నిర్వహించబడింది. ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్లో కరుణను పరిచయం చేస్తూ, కళా విమర్శకుడు ప్రశాంత్ దావ్ ఇలా రాశారు, 'బెంగాల్కు చెందిన అత్యంత నిష్కపటమైన, నిర్భయమైన మహిళా కళాకారులలో ఒకరైన కరుణ షాహా చేసిన విలువైన సహకారాన్ని ప్రస్తావించకుండా భారతదేశంలో సమకాలీన కళ గురించిన చర్చ పూర్తి కాదు.' [6]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ 1.0 1.1 1.2 Guha-Thakurta, Tapati (2001). In her own right : remembering the artist Karuna Shaha. Calcutta: Seagull Books. ISBN 81-7046-199-5. OCLC 47863747.
- ↑ "Bengal alpona, "The River by Jean Renoir"— part 1". Chantal Jumel (in ఇంగ్లీష్). 2015-08-05. Archived from the original on 2023-02-03. Retrieved 2023-02-03.
- ↑ 3.0 3.1 "Biography: Karuna Shaha". Art of Karuna and Shambhu Shaha. Retrieved 2023-02-03.
- ↑ 4.0 4.1 LaDuke, Betty (1992). Women Artists: Multi-Cultural Visions. New Jersey: The Red Sea Press, Inc. p. 50. ISBN 0932415784.
- ↑ Shaha, Shambhu (2001). Captured moments, a life. Chandrima Shaha. Calcutta: Seagull Books. ISBN 81-7046-200-2. OCLC 47965614.
- ↑ "List of Past Exhibitions (1977–2015)" (PDF). Art Heritage Gallery. November 2016. Retrieved 3 February 2023.[permanent dead link]