కల్పిత కథ
కల్పిత కథ అనేది గద్యంలో లేదా పద్యంలో ఉండే ఒక సంక్షిప్త కల్పిత కథగా నిర్వచించబడిన ఒక సాహిత్య ప్రక్రియ. ఇందులో జంతువులు, పౌరాణిక జీవులు, మొక్కలు, నిర్జీవ వస్తువులు లేదా ప్రకృతి శక్తులకు మానవ లక్షణాలను ఆపాదించి చిత్రీకరిస్తారు. ఇది ఒక నిర్దిష్ట నైతిక పాఠాన్ని ("నీతి") వివరిస్తుంది లేదా దానికి దారితీస్తుంది, ఈ పాఠాన్ని చివరలో ఒక సంక్షిప్త సూక్తి లేదా నానుడి రూపంలో స్పష్టంగా చేర్చవచ్చు.
నీతికథకు, ఉపమానానికి ఉన్న తేడా ఏమిటంటే, ఉపమానంలో జంతువులు, మొక్కలు, నిర్జీవ వస్తువులు, ప్రకృతి శక్తులు అనేవి మానవునికి ఉండే మాటలు లేదా ఇతర శక్తులను ప్రదర్శించే కర్తలుగా ఉండవు . దీనికి విరుద్ధంగా, జంతు కథలో మాట్లాడే జంతువులు పాత్రలుగా ఉంటాయి. [1]
వాడుక ఎల్లప్పుడూ ఇంత స్పష్టంగా విభజించబడలేదు. క్రొత్త నిబంధన కింగ్ జేమ్స్ వెర్షన్లో, "మిథోస్" ను అనువాదకులు తిమోతికి మొదటి పత్రిక, తిమోతికి రెండవ పత్రిక, తీతుకు పత్రిక, పేతురుకు మొదటి పత్రికలో "కథ" గా అనువదించారు.
ప్రపంచ చరిత్ర
[మార్చు]నీతి కథ జానపద సాహిత్యం అత్యంత శాశ్వతమైన రూపాలలో ఒకటి, ఇది సాహిత్య సంకలనాల కంటే మౌఖిక ప్రసారం ద్వారా విదేశాలకు వ్యాపించిందని ఆధునిక పరిశోధకులు అంగీకరిస్తున్నారు. దాదాపు ప్రతి దేశ సాహిత్యంలోనూ నీతి కథలు కనిపిస్తాయి.
భారతదేశం
[మార్చు]భారతదేశానికి నీతి కథల గొప్ప సంప్రదాయం ఉంది, వాటిలో చాలా వరకు సాంప్రదాయ కథల నుండి ఉద్భవించాయి, స్థానిక ప్రకృతి అంశాలకు సంబంధించినవి. భారతీయ నీతి కథలు తరచుగా ఒక నిర్దిష్ట నీతిని బోధిస్తాయి. [2] కొన్ని కథలలో దేవతలకు జంతు రూపాలు ఉంటాయి, మరికొన్నింటిలో పాత్రలు ఇతర సంస్కృతులలో కనిపించే వాటిలాంటి ప్రాచీనమైన, మాట్లాడే జంతువులుగా ఉంటాయి. క్రీస్తుపూర్వం మొదటి సహస్రాబ్దిలో ప్రాచీన భారతదేశంలో వందలాది నీతి కథలు రచించబడ్డాయి, ఇవి తరచుగా చట్ర కథలలోని కథలుగా ఉండేవి. భారతీయ నీతి కథలలో మానవులు, జంతువులు కలగలిసి ఉంటాయి. ఈసప్ నీతికథలతో పోలిస్తే సంభాషణలు తరచుగా పొడవుగా ఉంటాయి, జంతువులు మోసం, వంచనతో ఒకదానిపై ఒకటి పైచేయి సాధించడానికి ప్రయత్నించే తీరు హాస్యభరితంగా ఉంటుంది. భారతీయ నీతి కథలలో, మానవాళిని జంతువుల కంటే శ్రేష్ఠమైనదిగా చూపలేదు. భారతదేశంలో నీతి కథలకు ప్రధాన ఉదాహరణలు పంచతంత్రం, జాతక కథలు . వీటిలో విష్ణు శర్మ పంచతంత్రం, హితోపదేశం, విక్రమ్ అండ్ ది వాంపైర్, సింతిపాస్ ఏడుగురు జ్ఞానులు వంటి నీతి కథల సంకలనాలు ఉన్నాయి, ఇవి తరువాత పాత ప్రపంచం అంతటా ప్రభావవంతంగా మారాయి. బెన్ E. పెర్రీ (ఈసప్ నీతికథల " పెర్రీ ఇండెక్స్ " సంకలకర్త) బౌద్ధ జాతక కథలలో కొన్ని, పంచతంత్రంలోని కొన్ని నీతికథలు ఇలాంటి గ్రీకు, సమీప ప్రాచ్య కథలచే ప్రభావితమై ఉండవచ్చని వివాదాస్పదంగా వాదించారు. వ్యాసుని మహాభారతం, వాల్మీకి రామాయణం వంటి పూర్వపు భారతీయ ఇతిహాసాలలో కూడా ప్రధాన కథలో నీతి కథలు ఉండేవి, తరచుగా అవి ఉప కథలుగా లేదా నేపథ్య కథలుగా ఉండేవి. సమీప ప్రాచ్యం నుండి వచ్చిన అత్యంత ప్రసిద్ధ జానపద కథలు వెయ్యిన్నొక్క రాత్రులు, వీటిని అరేబియన్ నైట్స్ అని కూడా పిలుస్తారు.
పంచతంత్రం అనేది ప్రాచీన భారతీయ నీతి కథల సమాహారం. విష్ణు శర్మకు ఆపాదించబడిన మొట్టమొదటిగా నమోదు చేయబడిన రచన, సుమారు క్రీ.పూ. 300 నాటిది. ఈ కథలు సంకలనం కంటే చాలా పురాతనమైనవి కావచ్చు, ఎందుకంటే పుస్తక సంకలనానికి ముందు అవి మౌఖికంగా తరతరాలుగా చెప్పబడి ఉండేవి. "పంచతంత్ర" అనే పదం "పంచ" (సంస్కృతంలో "ఐదు" అని అర్థం), "తంత్ర" ("నేయడం" అని అర్థం) అనే పదాల కలయిక. కథాంశాలను, నైతిక పాఠాలను అనేక కోణాల్లో అల్లి ఒక పుస్తకాన్ని రూపొందించడాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.
సమకాలీన కాలంలో, పిల్లల పుస్తకాలలో నీతికథ ప్రాముఖ్యత తగ్గించబడినప్పటికీ, అది ఆధునిక వయోజన సాహిత్యానికి పూర్తిగా అనుగుణంగా మార్చబడింది.
1880వ దశకంలో, ఐరిష్-అమెరికన్ పాత్రికేయుడు, జానపద పరిశోధకుడు జోయెల్ చాండ్లర్ హారిస్, 'అంకుల్ రెమస్' అనే పేరుతో దక్షిణ ప్రాంత బానిసత్వ నేపథ్యంలో ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ నీతికథలను రాశారు. అతని కథలు ( బ్రెర్ రాబిట్, బ్రెర్ ఫాక్స్, బ్రెర్ బేర్ వంటి జంతు పాత్రలతో సహా) కథ చెప్పే విధానానికి ఆధునిక ఉదాహరణలు, వీటిని లూయిస్ డి. రూబిన్ జూనియర్ వంటి పండితులు ప్రశంసించారు. [3] అయితే, హారిస్ రచనలు విమర్శలను కూడా అందుకున్నాయి; రూబిన్ ప్రకారం, హారిస్ వేర్పాటువాద భావజాలాన్ని కొనసాగించినట్లు, అలాగే తన కథలలో బానిసల నేపథ్యాన్ని, పాత్రను ఆకర్షణీయంగా చూపినట్లు అనిపించింది. [4]
ఫెలిక్స్ సాల్టెన్ బాంబి (1923) ఒక Bildungsroman —ఒక కథానాయకుడి పరిణితి చెందే కథను— ఒక నీతికథ రూపంలో చెప్పబడింది. జేమ్స్ థర్బర్ తన పుస్తకాలైన ఫేబుల్స్ ఫర్ అవర్ టైమ్ (1940), ఫర్దర్ ఫేబుల్స్ ఫర్ అవర్ టైమ్ (1956) లలో, ది బీస్ట్ ఇన్ మీ అండ్ అదర్ యానిమల్స్ (1948) లోని " ది ప్రిన్సెస్ అండ్ ది టిన్ బాక్స్ " కథలో, లాంతర్న్స్ అండ్ లాన్సెస్ (1961) లోని "ది లాస్ట్ క్లాక్: ఎ ఫేబుల్ ఫర్ ది టైమ్, సచ్ యాజ్ ఇట్ ఈజ్, ఆఫ్ మ్యాన్" కథలో ప్రాచీన నీతి కథల శైలిని ఉపయోగించారు. 1917 నాటి బోల్షెవిక్ విప్లవానికి ఒక రూపకంగా నిలిచిన వ్లాడిస్లావ్ రేమాంట్ ' ది రివోల్ట్ ' (1922), "సమానత్వం"ను ప్రవేశపెట్టడం కోసం తమ పొలాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్న జంతువుల తిరుగుబాటును వర్ణించింది. జార్జ్ ఓర్వెల్ యానిమల్ ఫార్మ్ (1945) కూడా ఇదే విధంగా జంతు నీతి కథల ముసుగులో, ప్రత్యేకంగా స్టాలినిస్ట్ కమ్యూనిజాన్ని, సాధారణంగా నిరంకుశత్వాన్ని వ్యంగ్యంగా విమర్శించింది.
21వ శతాబ్దంలో, నేపుల్స్కు చెందిన రచయిత, చిత్రకారుడు సబాటినో షియా వందకు పైగా నీతి కథలను రచించారు. [5] పాత్రలు కేవలం జంతువులు మాత్రమే కాదు, ప్రకృతిలోని వస్తువులు, జీవులు, అంశాలు కూడా ఉన్నాయి—అన్నీ మానవ సమాజాన్ని బహిర్గతం చేసే పాత్రను పోషిస్తాయి. ఈ రచనలతో పాటు, సియా తన కథల కోసం పెయింటింగ్ను మాధ్యమంగా కూడా ఉపయోగిస్తుంది: అతని సేకరణ "Не забувати ніколи" ఉదాహరణకు, అనేది హోలోడోమోర్పై ఒక వ్యాఖ్యానం. [6] లాటిన్ అమెరికాలో, జువాన్, విక్టర్ అటౌకురి గార్సియా సోదరులు కూడా ఈ నీతికథ పునరుజ్జీవనానికి దోహదపడ్డారు. కానీ వారు ఒక వినూత్నమైన ఆలోచనతో అలా చేస్తారు: ఆ ప్రాంతపు సాంప్రదాయ సాహిత్యాన్ని వ్యాప్తి చేయడానికి నీతికథను ఒక సాధనంగా ఉపయోగించడం. 2003లో ప్రచురించబడిన ఫాబులాస్ పెరువానాస్ అనే పుస్తకంలో, వారు ఆండియన్, అమెజోనియన్ పెరు పురాణాలు, ఇతిహాసాలు, నమ్మకాలను సేకరించి నీతి కథలుగా వ్రాశారు. [7]
ఆఫ్రికన్-అమెరికన్, అవార్డు గ్రహీత రచయిత్రి ఆక్టేవియా ఇ. బట్లర్, 1971 నుండి రచనలు ప్రచురిస్తున్నప్పటికీ, 2006లో ఆమె మరణించిన దాదాపు ఇరవై సంవత్సరాల తర్వాత ప్రజాదరణ పొందిన మాధ్యమాలలో తిరిగి ప్రాచుర్యం పొందారు. ది మాక్ఆర్థర్ ఫౌండేషన్ "అతీంద్రియ నీతి కథలు"గా అభివర్ణించే వాటితో, ఆమె కథలు వాతావరణ మార్పు, జాతి అసమానత వంటి సామాజిక సమస్యలను ఆమె పాఠకులలో చాలా మందికి ఇప్పటికీ సంబంధితంగా ఉండే విధంగా ప్రస్తావిస్తాయి. [8]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Vuong, Quan-Hoang (2024). Wild Wise Weird. AISDL. ISBN 979-8353946595.
- ↑ Ohale, Nagnath (2020-05-25). "Indian Fables Stories – In Indian Culture Indian fables with morals". In Indian Culture (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 2020-07-31. Retrieved 2020-07-16.
- ↑ Bickley, R. Bruce Jr (2008-04-01). Joel Chandler Harris: A Biography and Critical Study (in ఇంగ్లీష్). University of Georgia Press. pp. 66–69. ISBN 978-0-8203-3185-0.
- ↑ Rubin, Louis D. Jr. "Joel Chandler Harris Criticism: Uncle Remus and the Ubiquitous Rabbit". eNotes (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-04-15.
- ↑ "Sabatino Scia – Sito Ufficiale". Sabatino Scia (in ఇటాలియన్). Archived from the original on 2025-02-21. Retrieved 2025-04-30.
- ↑ "Le favole di protesta occidentale di Sabatino Scia". Sabatino Scia (in ఇటాలియన్). Archived from the original on 2025-02-10. Retrieved 2025-04-25.
- ↑ "Fábulas peruanas". International Children's Digital Library. Archived from the original on 2025-08-26. Retrieved 2025-04-25.
- ↑ George, Lynell (2022-11-17). "The Visions of Octavia Butler". The New York Times (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ISSN 0362-4331. Retrieved 2025-04-30.