కవిరాజమార్గం

ప్రజల సాహిత్య నైపుణ్యాలను ప్రశంసించే కవిరాజమార్గంలోని ఒక పద్యం

కవిరాజమార్గం (Kannada: ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ) (సా.శ 850) అనేది కన్నడ భాషలో అలంకార శాస్త్రం, కవిత్వం, వ్యాకరణంపై అందుబాటులో ఉన్న తొలి రచన. ఇది ప్రముఖ రాష్ట్రకూట రాజు మొదటి అమోఘవర్షుని చేత ప్రేరేపించబడి లేదా పాక్షికంగా వ్రాయబడింది. ఇది కొంతవరకు సంస్కృత గ్రంథం కావ్యాదర్శనం ఆధారంగా రూపొందించబడిందని కొందరు చరిత్రకారులు పేర్కొన్నారు. మొదటి అమోఘవర్షుని ఆస్థానంలోని కవి, కన్నడ భాషా సిద్ధాంతకర్త శ్రీవిజయ ఈ కవిరాజమార్గానికి సహ రచయిత అయి ఉండవచ్చని కొందరు చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.

కవిరాజమార్గం అనే పేరుకు అక్షరాలా "కవుల కోసం రాజమార్గం" అని అర్థం. ఇది కవులు, పండితుల కోసం (కవిశిక్ష) ఒక మార్గదర్శక పుస్తకంగా వ్రాయబడింది. అంతకు ముందున్న కన్నడ కవిత్వం, సాహిత్యం గురించి ఈ రచనలో చేసిన ప్రస్తావనల నుండి, గత శతాబ్దాలలో గద్య, పద్యాలలో గణనీయమైన రచనలు ఉండి ఉండాలని స్పష్టమవుతుంది.

తొలి జీవితం

మొదటి అమోఘవర్షుని పట్టాభిషేకానికి ముందు పేరు శర్వ. ఇతడు 800లో శ్రీభవన్ లో రాష్ట్రకూట రాజు మూడవ గోవిందుని కి జన్మించాడు. ఆ సమయంలో రాజు కన్నౌజ్‌లో విజయవంతమైన ఉత్తర భారత దండయాత్రల నుండి తిరిగి వస్తున్నాడు. మొదటి అమోఘవర్షుని మన్నె రికార్డులు (803), సిరూర్ పలకలు, సంజన్ రికార్డుల (871) ద్వారా ఈ విషయం తెలుస్తుంది. మొదటి అమోఘవర్షుడు తన 14వ ఏట 814లో సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. ఇతడు కన్నడ భాష, సంస్కృతి, దేశం, ప్రజలపై గొప్ప ఆసక్తిని కనబరిచాడు. ఇతని రచన కవిరాజమార్గం ఈ వివరాలను కూడా తెలుపుతుంది. ఈ రచన ఉత్తరాన గోదావరి, దక్షిణాన కావేరి నదుల మధ్య ఉన్న మొత్తం ప్రాంతాన్ని "కన్నడ దేశం" గా వివరిస్తుంది, ఇందులో ప్రస్తుతం కన్నడ మాట్లాడని ఆధునిక కర్ణాటక ఉత్తర, తూర్పు ప్రాంతాలలోని పెద్ద భూభాగాలు ఉన్నాయి. ఆ రచనలోని ఒక పద్యం ఆంగ్ల అనువాదం కింది విధంగా ఉంది,

“

In all of the earth No fairer land you'll find Than that were rich sweet Kannada Voices the people's mind 'Twixt sacred river twain it lies- From famed Godavari To where the pilgrim rests his eyes Only holy Kaveri... The people of that land are skilled To speak in rhythmic tone, And quick to grasp a poet's thought, So kindred to their own Not students only, but the folk untutored in the school, By instinct use and understand The strict poetic rules. ~ Translateed from Kavirājamārga, 36-40

”

ప్రారంభ రచయితలు, సాహిత్య శైలులు

ఇవీ చూడండి: కర్ణాటక కాలక్రమం

కవిరాజమార్గం మునుపటి కన్నడ రచయితలు, కవులను మాత్రమే కాకుండా కన్నడ భాషలోని వివిధ లిఖిత మాండలికాలలో వాడుకలో ఉన్న ప్రారంభ సాహిత్య శైలుల గురించి కూడా ముఖ్యమైన ప్రస్తావనలు చేసింది. ఈ లిఖిత శైలులను ప్రామాణీకరించడమే ఈ రచన లక్ష్యం. ఈ పుస్తకం బెదండె, చత్తన, గద్యకథ అనే మునుపటి కూర్పు శైలులను గురించి వివరిస్తుంది. ఈ శైలులు పురాతన కవి (అంటే, "తొలినాటి కవులు") చేత గుర్తించబడ్డాయని సూచిస్తుంది. ప్రువాచార్యర్ (అంటే, తొలి వ్యాకరణకర్తలు లేదా అలంకార శాస్త్రవేత్తలు) అనే పదాన్ని కూడా ఉపయోగించింది. అమోఘవర్షుని కంటే ముందున్న అనేక మంది కన్నడ రచయితలను ఈ పుస్తకం పేర్కొంది: కన్నడ గద్య ఉత్తమ రచయితలుగా విమలచంద్రుడు (777), ఉదయ, నాగార్జున, జయభందు, పశ్చిమ గాంగ రాజవంశానికి చెందిన 6వ శతాబ్దపు రాజు దుర్వినీతుడు; కన్నడ కవిత్వానికి ఉత్తమ రచయితలుగా శ్రీవిజయ, కవిశ్వర, చంద్ర పండిత, లోకపాల. కానీ ఈ ప్రారంభ రచయితల రచనలు ఇంకా కనుగొనబడలేదు. కవిరాజమార్గం కన్నడ సాహిత్య వృద్ధిలో ఒక నిర్మాణాత్మక రచన, ఆ కాలంలో ఉనికిలో ఉన్న కన్నడ వ్యాకరణానికి ఇది ఒక మార్గదర్శక పుస్తకం. ఇది అనేక మంది ఔత్సాహిక రచయితలకు మార్గనిర్దేశం చేయడానికి "రాజ మార్గాన్ని" నిర్దేశించింది.

పాత కన్నడ "ప్రాచీన పద్యాలలో" సముచితమైనది కానీ ప్రస్తుత కాలపు రచనలలో ఒక "వృద్ధురాలితో సహవాసం" వలె నిస్సారమైనది అని మొదటి అమోఘవర్షుడు తన విమర్శలో రాశాడు. అతని ప్రకారం, కన్నడను సంస్కృతంతో కలపడం "చెవికి కఠోరంగా" ఉంటుంది, అయితే కన్నడ, సమ-సంస్కృతం కలయిక "సంగీతం" వలె వినడానికి ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది, సమ్మేళనాలలో కన్నడ, సంస్కృతాలను కలపడం "మజ్జిగ, మరుగుతున్న పాలను కలిపినట్లు" అసహ్యంగా ఉంటుంది. 'అంటే', 'మట్టె', 'గడం' వంటి అసభ్యకరమైన పదాల వినియోగాన్ని కూడా ఇతడు ఖండించాడు.

మూలాలు

• Sastri, Nilakanta K.A. (2002) [1955]. A history of South India from prehistoric times to the fall of Vijayanagar. New Delhi: Indian Branch, Oxford University Press. ISBN 0-19-560686-8.
• Kamath, Suryanath U. (2001) [1980]. A concise history of Karnataka : from pre-historic times to the present. Bangalore: Jupiter books. LCCN 80905179. OCLC 7796041.
• Narasimhacharya, R (1988) [1988]. History of Kannada Literature. New Delhi, Madras: Asian Educational Services. ISBN 81-206-0303-6.

• Mugaḷi, Raṃ Śrī (2006) [1946]. The Heritage of Karnataka: in relation to India. Read Books [Bangalore: Satyasodhama]. ISBN 978-1-4067-0232-3.
• Das, Sisir Kumar (2005) [2006]. History of Indian literature, 500-1399: from Courtly to the Popular. New Delhi: Sahitya Akademi. ISBN 81-260-2171-3.
• Various (1988) [1988]. Encyclopaedia of Indian literature – vol 2. Sahitya Akademi. ISBN 81-260-1194-7.
• Reu, Pandit Bisheshwar Nath (1997) [1933]. History of the Rashtrakutas (Rathodas). Jaipur: Publication Scheme. ISBN 81-86782-12-5.
• Kamat, Jyotsna. "The Rashtrakutas". Dynasties of the Deccan. Retrieved 2007-02-03.
• Kamat, Jyotsna. "Kannada Literature under the Rashtrakutas". The Rashtrakutas. Retrieved 2007-02-03.