కాల్షియం కార్బోనేట్

కాల్షియం కార్బోనేట్
పేర్లు
	IUPAC నామము కాల్షియం కార్బోనేట్
	ఇతర పేర్లు అరగోనైట్; కాల్సైట్; సుద్ద; సున్నం; సున్నపురాయి; పాలరాయి; ఆల్చిప్ప; ముత్యం;
గుర్తింపు విషయాలు
సి.ఎ.ఎస్. సంఖ్య	[471-34-1]
పబ్ కెమ్	10112
యూరోపియన్ కమిషన్ సంఖ్య	207-439-9
డ్రగ్ బ్యాంకు	DB06724
కెగ్	D00932
సి.హెచ్.ఇ.బి.ఐ	CHEBI:3311
ఆర్.టి.ఇ.సి.యస్. సంఖ్య	FF9335000
SMILES	[Ca+2].[O-]C([O-])=O
	అంతర్జాతీయ రసాయన గుర్తింపు InChI=1/CH2O3.Ca/c2-1(3)4;/h(H2,2,3,4);/q;+2/p-2;
ధర్మములు
రసాయన సూత్రం	CaCO3
మోలార్ ద్రవ్యరాశి	100.0869 g/mol
స్వరూపం	సన్నని తెల్లటి పొడి లేదా రంగులేని స్ఫటికాలు; సుద్ద రుచి
వాసన	వాసన లేనిది
సాంద్రత	2.711 g/cm3 (కాల్సైట్); 2.83 g/cm3 (అరగోనైట్)
ద్రవీభవన స్థానం	1,339 °C (2,442 °F; 1,612 K) (కాల్సైట్) ; 825 °C (1,517 °F; 1,098 K) (అరగోనైట్)
బాష్పీభవన స్థానం	వియోగం చెందుతుంది
నీటిలో ద్రావణీయత	0.013 g/L (25 °C)
Solubility product, Ksp	3.3×10−9
ద్రావణీయత in విలీన ఆమ్లాలు	కరుగుతుంది
అయస్కాంత ససెప్టిబిలిటి	−3.82×10−5 cm3/mol
వక్రీభవన గుణకం (nD)	1.59
నిర్మాణం
స్ఫటిక నిర్మాణం	త్రికోణమితి ఆకారం
Space group	32/m
ఉష్ణగతిక రసాయన శాస్త్రము
నిర్మాణము మారుటకు; కావాల్సిన ప్రామాణిక; ఎంథ్రఫీ ΔfHo298	−1207 kJ/mol
ప్రామాణిక మోలార్; ఇంథ్రఫీ So298	93 J/(mol·K)
ప్రమాదాలు
భద్రత సమాచార పత్రము	ICSC 1193
	Lethal dose or concentration (LD, LC):
LD50 (median dose)	6450 mg/kg (నోటి ద్వారా, ఎలుక)
	US health exposure limits (NIOSH):
PEL (Permissible)	TWA 15 mg/m3 (మొత్తం) TWA 5 mg/m3 (శ్వాసక్రియ)
సంబంధిత సమ్మేళనాలు
ఇతరఅయాన్లు	{{{value}}}
ఇతర కాటయాన్లు	బెరీలియం కార్బోనేట్; మెగ్నీషియం కార్బోనేట్; స్ట్రాన్షియం కార్బోనేట్; బేరియం కార్బోనేట్; రేడియం కార్బోనేట్; జింక్ కార్బోనేట్; కాడ్మియం కార్బోనేట్; లెడ్(II) కార్బోనేట్;
సంబంధిత సమ్మేళనాలు	కాల్షియం సల్ఫేట్
	Except where otherwise noted, data are given for materials in their standard state (at 25 °C [77 °F], 100 kPa).
	verify (what is ?)
	Infobox references

కాల్షియం కార్బోనేట్ ఒక రసాయన సమ్మేళనం, దీని రసాయన సూత్రం CaCO₃. ఇది సాధారణంగా రాళ్ళలో కాల్సైట్, అరగోనైట్ అనే ఖనిజాలుగా కనిపిస్తుంది. ముఖ్యంగా సుద్ద, సున్నపురాయి, గుడ్డు పెంకులు, నత్త గుల్లలు, షెల్ఫిష్ అస్థిపంజరాలు, ముత్యాలలో ఉంటుంది. కాల్షియం కార్బోనేట్ ఎక్కువగా ఉన్న లేదా దాన్ని పోలి ఉండే పదార్థాలను సున్నపు (కాల్కేరియస్) అని పిలుస్తారు. కాల్షియం కార్బోనేట్ వ్యవసాయ సున్నంలో క్రియాశీలక అంశం. కఠిన జలంలోని కాల్షియం అయాన్లు కార్బోనేట్ అయాన్లతో చర్య జరిపినప్పుడు కాల్షియం కార్బోనేట్ ఉత్పత్తి అవుతుంది, దీన్నే లైమ్‌స్కేల్ అంటారు. వైద్యపరంగా దీనిని కాల్షియం సప్లిమెంట్‌గా, యాంటాసిడ్‌గా ఉపయోగిస్తారు, కానీ అధికంగా తీసుకోవడం ప్రమాదకరం, ఇది హైపర్‌కాల్సెమియా, జీర్ణ సమస్యలకు దారితీస్తుంది.^[8]

రసాయన శాస్త్రం

కాల్షియం కార్బోనేట్ ఇతర కార్బోనేట్‌ల సాధారణ లక్షణాలను పంచుకుంటుంది. ముఖ్యంగా, ఇది:

ఆమ్లాలతో చర్య జరిపి, కార్బోనిక్ ఆమ్లాన్ని విడుదల చేస్తుంది, ఇది త్వరగా కార్బన్ డయాక్సైడ్, నీరుగా విడిపోతుంది:

CaCO₃(s) + 2 H⁺(aq) → Ca²⁺(aq) + CO₂(g) + H₂O(l)

వేడిచేసినప్పుడు కార్బన్ డయాక్సైడ్‌ను విడుదల చేస్తుంది, దీనిని ఉష్ణ వియోగం చర్య, లేదా కాల్సినేషన్ అంటారు (CaCO₃ విషయంలో 840 °C కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద). ఇది కాల్షియం ఆక్సైడ్ (CaO) ను ఏర్పరుస్తుంది, దీనిని సాధారణంగా క్విక్‌లైమ్ అని పిలుస్తారు, చర్య ఎంథాల్పీ 178 kJ/mol తో:

CaCO₃(s) → CaO(s) + CO₂(g)

ఉష్ణోగ్రత, ఉత్పత్తి వాయువు కూర్పును బట్టి వాయురూప హైడ్రోజన్‌తో చర్య జరిపి మీథేన్, నీటి ఆవిరితో పాటు ఘన కాల్షియం ఆక్సైడ్ లేదా కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్‌ను ఏర్పరుస్తుంది. పల్లాడియం, నికెల్ సహా వివిధ లోహాలు ఈ చర్యకు ఉత్ప్రేరకాలుగా పనిచేస్తాయి.

కాల్షియం కార్బోనేట్ కార్బన్ డయాక్సైడ్‌తో సంతృప్తమైన నీటితో చర్య జరిపి కరిగే కాల్షియం బైకార్బోనేట్‌ను ఏర్పరుస్తుంది.

CaCO₃(s) + CO₂(g) + H₂O(l) → Ca(HCO₃)₂(aq)

ఈ చర్య కార్బోనేట్ శిలల కోతలో ముఖ్యమైనది, గుహలను ఏర్పరుస్తుంది, అనేక ప్రాంతాలలో కఠిన జలానికి దారితీస్తుంది.

కాల్షియం కార్బోనేట్ అసాధారణ రూపం హెక్సాహైడ్రేట్ ఇకైట్, CaCO₃·6H₂O. ఇకైట్ 8 °C కంటే తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద మాత్రమే స్థిరంగా ఉంటుంది.

తయారీ

పరిశ్రమల్లో ఉపయోగించే అధిక శాతం కాల్షియం కార్బోనేట్ మైనింగ్ లేదా క్వారీ ద్వారా వెలికితీయబడుతుంది. స్వచ్ఛమైన కాల్షియం కార్బోనేట్‌ను (ఆహారం లేదా ఔషధ వినియోగానికి) స్వచ్ఛమైన క్వారీ మూలం నుండి (సాధారణంగా పాలరాయి) ఉత్పత్తి చేయవచ్చు, లేదా కాల్షియం ఆక్సైడ్ నుండి తయారు చేయవచ్చు. నీటిని కలిపి కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్ వస్తుంది, ఆపై ఈ ద్రావణం గుండా కార్బన్ డయాక్సైడ్ పంపి కావలసిన కాల్షియం కార్బోనేట్‌ను అవక్షేపిస్తారు, దీనిని పరిశ్రమలో అవక్షేపిత కాల్షియం కార్బోనేట్ (PCC) అని పిలుస్తారు. ఈ ప్రక్రియను కార్బోనేటేషన్ అని అంటారు.^[9]

CaO + H₂O → Ca(OH)₂

Ca(OH)₂ + CO₂ → CaCO₃ + H₂O

కాల్షియం క్లోరైడ్ (CaCl₂) నుండి కాల్షియం కార్బోనేట్‌ను స్ఫటికీకరించవచ్చు. అమ్మోనియం కార్బోనేట్ [NH₄]₂CO₃ తో పాటు ఒక డెసికేటర్‌లో CaCl₂ సజల ద్రావణాన్ని ఉంచడం ద్వారా దీనిని చేస్తారు.^[10] డెసికేటర్‌లో అమ్మోనియం కార్బోనేట్ గాలికి గురై అమ్మోనియా, కార్బన్ డయాక్సైడ్, నీరుగా వియోగం చెందుతుంది. అప్పుడు కార్బన్ డయాక్సైడ్ కాల్షియం క్లోరైడ్ సజల ద్రావణంలోకి వ్యాపించి కాల్షియం అయాన్లు, నీటితో చర్య జరిపి కాల్షియం కార్బోనేట్‌ను ఏర్పరుస్తుంది.

నిర్మాణం

సాధారణ పరిస్థితుల్లో CaCO₃ థర్మోడైనమిక్ పరంగా స్థిరమైన రూపం షట్కోణ β-CaCO₃ (ఖనిజం కాల్సైట్). దట్టమైన (2.83 g/cm³) ఆర్థోరాంబిక్ λ-CaCO₃ (ఖనిజం అరగోనైట్), వాతరైట్ అనే ఖనిజంగా సంభవించే షట్కోణ μ-CaCO₃ ఇతర రూపాలు. 85 °C కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతల వద్ద అవక్షేపణ ద్వారా అరగోనైట్ రూపాన్ని తయారు చేయవచ్చు; 60 °C వద్ద అవక్షేపణ ద్వారా వాతరైట్ రూపాన్ని తయారు చేయవచ్చు. కాల్సైట్‌లో ఆరు ఆక్సిజన్ అణువులతో సమన్వయం చేయబడిన కాల్షియం అణువులు ఉంటాయి; అరగోనైట్‌లో అవి తొమ్మిది ఆక్సిజన్ అణువులతో సమన్వయం చేయబడతాయి.^[11] వాతరైట్ నిర్మాణం పూర్తిగా అర్థం కాలేదు.^[12] మెగ్నీషియం కార్బోనేట్ (MgCO₃) కాల్సైట్ నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉంటుంది^[13], అయితే స్ట్రాన్షియం కార్బోనేట్ (SrCO₃), బేరియం కార్బోనేట్ (BaCO₃) వాటి పెద్ద అయానిక్ వ్యాసార్థాలను ప్రతిబింబిస్తూ అరగోనైట్ నిర్మాణాన్ని అవలంబిస్తాయి.

బహురూపాలు (పాలిమార్ఫ్స్)

కాల్షియం కార్బోనేట్ మూడు నిర్జల బహురూపాలలో స్ఫటికీకరిస్తుంది,^[14]^[15] వీటిలో కాల్సైట్ గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద థర్మోడైనమిక్ పరంగా అత్యంత స్థిరంగా ఉంటుంది, అరగోనైట్ కొద్దిగా తక్కువ స్థిరత్వాన్ని కలిగి ఉంటుంది, వాతరైట్ అతి తక్కువ స్థిరత్వాన్ని కలిగి ఉంటుంది.^[16]

స్ఫటిక నిర్మాణం

కాల్సైట్ స్ఫటిక నిర్మాణం త్రికోణమితిగా ఉంటుంది, స్పేస్ గ్రూప్ R3c తో (క్రిస్టలోగ్రఫీ అంతర్జాతీయ పట్టికలలో సంఖ్య 167^[17]), పియర్సన్ గుర్తు hR10 తో.^[18] అరగోనైట్ ఆర్థోరాంబిక్ గా ఉంటుంది, స్పేస్ గ్రూప్ Pmcn (నెం 62), పియర్సన్ గుర్తు oP20 తో.^[19] వాతరైట్ కనీసం రెండు విభిన్న సహజీవన స్ఫటికాకృత నిర్మాణాలను కలిగి ఉంటుంది. ప్రధాన నిర్మాణం స్పేస్ గ్రూప్ P6₃/mmc లో షట్కోణ సౌష్టవాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది, చిన్న నిర్మాణం ఇంకా తెలియదు.^[20]

స్ఫటికీకరణ

సాధారణ పరిస్థితుల్లో సజల ద్రావణాల నుండి మూడు బహురూపాలు ఏకకాలంలో స్ఫటికీకరిస్తాయి.^[16] సంకలనాలు లేని సజల ద్రావణాలలో కాల్సైట్ ప్రధాన ఉత్పత్తిగా సులభంగా ఏర్పడుతుంది, అయితే అరగోనైట్ చిన్న ఉత్పత్తిగా మాత్రమే కనిపిస్తుంది.

అధిక సంతృప్తత వద్ద వాతరైట్ సాధారణంగా మొదటిసారి అవక్షేపించబడిన దశ, దీని తరువాత వాతరైట్ కాల్సైట్‌గా మారుతుంది.^[21] ఈ ప్రవర్తన ఓస్ట్‌వాల్డ్ నియమాన్ని అనుసరిస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది, దీనిలో అతి తక్కువ స్థిరంగా ఉండే బహురూపం ముందుగా స్ఫటికీకరిస్తుంది, ఆపై మరింత స్థిరమైన దశల క్రమం ద్వారా విభిన్న బహురూపాల స్ఫటికీకరణ జరుగుతుంది.^[22] ఏదేమైనా, అరగోనైట్, దీని స్థిరత్వం వాతరైట్, కాల్సైట్‌ల మధ్య ఉంటుంది, ఇది ఈ నియమానికి మినహాయింపుగా కనిపిస్తుంది, ఎందుకంటే సాధారణ పరిస్థితులలో కాల్సైట్‌కు ముందుగా అరగోనైట్ ఏర్పడదు.^[16]

చర్య పరిస్థితులు కాల్సైట్ నిర్మాణాన్ని నిరోధించినప్పుడు, లేదా అరగోనైట్ న్యూక్లియేషన్‌ను ప్రోత్సహించినప్పుడు అరగోనైట్ మెజారిటీగా ఏర్పడుతుంది. ఉదాహరణకు, మెగ్నీషియం అయాన్ల ఉనికి ద్వారా అరగోనైట్ నిర్మాణం ప్రోత్సహించబడుతుంది,^[23] లేదా జీవశాస్త్ర కాల్షియం కార్బోనేట్ నుండి తీసుకోబడిన ప్రోటీన్లు, పెప్టైడ్‌లను ఉపయోగించడం ద్వారా ఏర్పడుతుంది.^[24] కాడావెరిన్, పాలి(ఇథిలీన్ ఇమైన్) వంటి కొన్ని పాలిఅమైన్లు కాల్సైట్ కంటే అరగోనైట్ ఏర్పాటును సులభతరం చేస్తాయని తేలింది.^[16] సాలిడ్-స్టేట్ ఎన్‌ఎంఆర్ విశ్లేషణ, పాలీ-ఆస్పార్టేట్-స్థిరీకరించిన ఏసిసి మిల్లీసెకండ్-టైమ్‌స్కేల్ ఫ్లిప్స్ కి గురయ్యే నీటి అణువులను కలిగి ఉందని వెల్లడించింది, స్ఫటికీకరణను ఆలస్యం చేయడంలో డైనమిక్ ఆర్ద్రీకరణ ఒక కీలక అంశంగా ఉందని వివరిస్తుంది.^[25]

జీవుల ద్వారా ఎంపిక

మొలస్క్‌లు, ఆర్థ్రోపోడ్‌లు వంటి జీవులు కాల్షియం కార్బోనేట్ మూడు స్ఫటిక బహురూపాలను ముఖ్యంగా రక్షణగా (చర్మం), కండరాల అతుకులుగా పెంచే సామర్థ్యాన్ని చూపించాయి.^[26] అంతేకాక, అవి కాల్సైట్, అరగోనైట్‌ల కంటే అద్భుతమైన దశ ఎంపిక సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి, కొన్ని జీవులు రెండు బహురూపాల మధ్య మారగలవు. దశ ఎంపిక సామర్థ్యం సాధారణంగా ఇటువంటి జీవులు నిర్దిష్ట మాక్రోమాలిక్యూల్స్ లేదా మాక్రోమాలిక్యూల్స్ కలయికలను ఉపయోగించడం వల్ల వస్తుంది.^[27]^[28]^[29]

సంభవించడం

కాల్సైట్ కాల్షియం కార్బోనేట్ అత్యంత స్థిరమైన పాలిమార్ఫ్. ఇది అపారదర్శక నుండి పారదర్శకంగా ఉంటుంది. ఇక్కడ చూపిన ఐస్‌లాండ్ స్పార్ అనే పారదర్శక రకాన్ని 19వ శతాబ్దంలో ధ్రువణ కాంతిని సృష్టించడానికి ఉపయోగించారు.^[30]

భౌగోళిక మూలాలు

కాల్సైట్, అరగోనైట్, వాతరైట్ స్వచ్ఛమైన కాల్షియం కార్బోనేట్ ఖనిజాలు. ప్రధానంగా కాల్షియం కార్బోనేట్ ఉన్న పారిశ్రామికంగా ముఖ్యమైన మూల శిలలలో సున్నపురాయి, సుద్ద, పాలరాయి, ట్రావెర్టైన్ ఉన్నాయి.

జీవ మూలాలు

గుడ్డు పెంకులు, నత్త గుల్లలు, చాలా సముద్రపు గవ్వలు ప్రధానంగా కాల్షియం కార్బోనేట్ కలిగి ఉంటాయి, వీటిని ఆ రసాయనం పారిశ్రామిక వనరులుగా ఉపయోగించవచ్చు.^[31] ఆల్చిప్పలు ఆహార కాల్షియం మూలంగా ఇటీవలి గుర్తింపు పొందాయి, పారిశ్రామిక వనరుగా కూడా ఆచరణాత్మకంగా ఉన్నాయి.^[32]^[33] బ్రోకలీ, కాలే వంటి ముదురు ఆకుపచ్చ కూరగాయలు ఆహారంలో ముఖ్యమైన కాల్షియం కార్బోనేట్ పరిమాణాలను కలిగి ఉంటాయి, కానీ అవి పారిశ్రామిక వనరుగా ఆచరణాత్మకమైనవి కావు.^[34]

లుంబ్రిసిడే కుటుంబంలోని అనెలిడ్స్, వానపాములు, కాల్షిఫెరస్ గ్రంథులు (Kalkdrüsen లేదా glandes de Morren) అని పిలువబడే జీర్ణవ్యవస్థ ప్రాంతీయతను కలిగి ఉంటాయి, ఇవి కాల్షియం, కార్బన్ డయాక్సైడ్ (CO₂) ను కాల్షియం కార్బోనేట్‌గా ప్రాసెస్ చేస్తాయి, తరువాత దానిని మట్టిలోకి విసర్జిస్తాయి.^[35] ఈ గ్రంథుల పనితీరు తెలియదు కానీ జంతువుల కణజాలాలలో CO₂ నియంత్రణ యంత్రాంగంగా పనిచేస్తుందని నమ్ముతారు.^[36] ఆమ్ల నేలల pH ని స్థిరీకరిస్తూ ఈ ప్రక్రియ పర్యావరణపరంగా ముఖ్యమైనది.^[37]

భూమ్యేతర వనరులు

భూమి ఆవల, మార్స్ పై కాల్షియం కార్బోనేట్ ఉనికిని బలమైన ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. ఒకటి కంటే ఎక్కువ ప్రదేశాలలో (ముఖ్యంగా గుసేవ్, హ్యూజెన్స్ క్రేటర్స్ వద్ద) కాల్షియం కార్బోనేట్ సంకేతాలు కనుగొనబడ్డాయి. ఇది గతంలో ద్రవ రూపంలోని నీటి ఉనికికి కొంత సాక్ష్యాన్ని అందిస్తుంది.^[38]^[39]

భూగర్భ శాస్త్రం

కార్బోనేట్ భౌగోళిక ప్రాంతాలలో తరచుగా కనిపిస్తుంది, ఇది ఒక అపారమైన కార్బన్ చక్రాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. కాల్షియం చక్రంలో ముఖ్యమైన భాగాలుగా కాల్షియం కార్బోనేట్ అరగోనైట్, కాల్సైట్, డోలమైట్ లాగా వస్తుంది. కార్బోనేట్ ఖనిజాలు శిలల రకాలను ఏర్పరుస్తాయి: సున్నపురాయి, సుద్ద, పాలరాయి, ట్రావెర్టైన్, టూఫా ఇతరాలు.

వెచ్చని, స్పష్టమైన ఉష్ణమండల జలాల్లో, ధృవాల వైపు కంటే పగడాలు సమృద్ధిగా ఉంటాయి. ప్లాంక్టన్, కోరలైన్ ఆల్గే, స్పాంజ్‌లు, బ్రాకియోపాడ్‌లు, ఎచినోడెర్మ్స్, బ్రయోజోవా, మొలస్క్‌లతో సహా కాల్షియం కార్బోనేట్ సృష్టికర్తలు సాధారణంగా నిస్సార జల వాతావరణంలో కనిపిస్తారు, ఇక్కడ సూర్యరశ్మి, వడకట్టగల ఆహారం ఎక్కువగా ఉంటాయి. అధిక అక్షాంశాల వద్ద చల్లని-నీటి కార్బోనేట్లు ఉన్నాయి కానీ చాలా నెమ్మదిగా వృద్ధి రేటును కలిగి ఉంటాయి. సముద్రపు ఆమ్లీకరణ ద్వారా కాల్సిఫికేషన్ ప్రక్రియలు మారుతాయి.

సముద్రపు క్రస్ట్ ఖండాంతర పలక కిందకు వెళ్ళినప్పుడు అవక్షేపాలు ఆస్తెనోస్పియర్, లిథోస్పియర్‌లోని వెచ్చని మండలాలకు తీసుకువెళ్లబడతాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో కాల్షియం కార్బోనేట్ కుళ్ళిపోయి కార్బన్ డయాక్సైడ్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఇతర వాయువులతో పాటు, ఇది పేలుడు అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలకు దారితీస్తుంది.

కార్బోనేట్ పరిహార లోతు

కార్బోనేట్ కాంపెన్సేషన్ డెప్త్ (CCD) అనేది మహాసముద్రంలో ఉన్న పరిస్థితుల కారణంగా కాల్షియం కార్బోనేట్ అవక్షేపణ రేటు కరిగే రేటుతో సమతుల్యమయ్యే బిందువు. సముద్రపు లోతులో, ఉష్ణోగ్రత పడిపోతుంది, ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. ఒత్తిడి పెరగడం వల్ల కాల్షియం కార్బోనేట్ ద్రావణీయత కూడా పెరుగుతుంది. కాల్షియం కార్బోనేట్ ద్రావణీయత తగ్గుతున్న ఉష్ణోగ్రతతో పెరగడం అనేది ఒక అసాధారణ విషయం.^[40] ఆధునిక మహాసముద్రాలలో కార్బోనేట్ కాంపెన్సేషన్ డెప్త్ సముద్ర మట్టానికి 4,000 నుండి 6,000 మీటర్ల దిగువన ఉంటుంది, విభిన్న బహురూపాలు (కాల్సైట్, అరగోనైట్) వాటి స్థిరత్వం ఆధారంగా వేర్వేరు పరిహార లోతులను కలిగి ఉంటాయి.^[41]

టాఫోనమీలో పాత్ర

కాల్షియం కార్బోనేట్ పెర్మినరలైజేషన్ ద్వారా శిలాజాలను సంరక్షించగలదు. టూ మెడిసిన్ ఫార్మేషన్‌లోని (బాతు ముక్కు డైనోసార్ గుడ్లకు ప్రసిద్ధి చెందిన భౌగోళిక నిర్మాణం) చాలా సకశేరుకాల శిలాజాలు CaCO₃ పెర్మినరలైజేషన్ ద్వారా సంరక్షించబడ్డాయి.^[42] ఈ రకమైన సంరక్షణ సూక్ష్మదర్శిని స్థాయిలో కూడా అధిక వివరాలను పరిరక్షిస్తుంది. అయితే, ఇది ఉపరితలానికి గురైనప్పుడు నమూనాలను వాతావరణ మార్పులకు కూడా గురి చేస్తుంది.^[42]

ట్రైలోబైట్ జనాభా ఒకప్పుడు కాంబ్రియన్ కాలంలో జలచరాలలో అధిక భాగాన్ని కలిగి ఉన్నట్లు భావించారు, ఎందుకంటే వాటి కాల్షియం కార్బోనేట్ అధికంగా ఉండే గుల్లలు ఇతర జాతుల కంటే సులభంగా సంరక్షించబడ్డాయి,^[43] ఇవి పూర్తిగా కైటిన్ గుల్లలను కలిగి ఉంటాయి.

ఉపయోగాలు

నిర్మాణం

కాల్షియం కార్బోనేట్ ప్రధాన ఉపయోగం నిర్మాణ పరిశ్రమలో ఉంది, ఇది నిర్మాణ సామగ్రిగా, రహదారి నిర్మాణానికి సున్నపురాయి కంకరగా, సిమెంట్ తయారీలో భాగంగా, బట్టీలో వేడి చేయడం ద్వారా నిర్మాణదారుల సున్నం తయారీకి ప్రారంభ పదార్థంగా వాడుతారు. అయితే, ప్రధానంగా ఆమ్ల వర్షం వల్ల కలిగే వాతావరణ పరిస్థితుల కారణంగా,^[44] కాల్షియం కార్బోనేట్ (సున్నపురాయి రూపంలో) ఇకపై స్వయంగా నిర్మాణ ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించబడదు, కేవలం నిర్మాణ సామగ్రికి ప్రాథమిక పదార్థంగా మాత్రమే వాడుతారు.

కాల్షియం కార్బోనేట్ ఒక బ్లాస్ట్ ఫర్నేస్‌లో ఇనుప ఖనిజం నుండి ఇనుము శుద్ధీకరణలో కూడా ఉపయోగించబడుతుంది. కార్బోనేట్ కాల్షియం ఆక్సైడ్‌ను ఇవ్వడానికి ఇన్ సిటు కాల్సినేట్ చేయబడుతుంది, ఇది ఉన్న వివిధ మలినాలతో స్లాగ్‌ను ఏర్పరుస్తుంది, శుద్ధి చేసిన ఇనుము నుండి వేరు చేస్తుంది.^[45]

చమురు పరిశ్రమలో డ్రిల్లింగ్ ద్రవాలకు కాల్షియం కార్బోనేట్ నిర్మాణ-బ్రిడ్జింగ్, ఫిల్టర్‌కేక్-సీలింగ్ ఏజెంట్‌గా జోడించబడుతుంది; డౌన్‌హోల్ ఒత్తిడిని నియంత్రించడానికి డ్రిల్లింగ్ ద్రవాల సాంద్రతను పెంచే వెయిటింగ్ పదార్థంగా ఇది వాడుకలో ఉంది. స్విమ్మింగ్ పూల్స్‌కు pH కరెక్టర్‌గా ఆల్కలీనిటీ నిర్వహణ, క్రిమిసంహారక ఏజెంట్ ఆమ్ల లక్షణాలను ఎదుర్కోవడానికి కాల్షియం కార్బోనేట్‌ను కలుపుతారు.^[46]

చక్కెర దుంపల నుండి చక్కెరను శుద్ధి చేయడంలో కూడా ముడి పదార్థంగా ఇది వాడుతారు; కాల్షియం ఆక్సైడ్, కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఉత్పత్తి చేయడానికి ఆంత్రాసైట్ తో ఒక బట్టీలో కాల్చిన తరువాత ఇది మంచినీటిలో నానబెట్టి, కార్బోనేటేషన్ సమయంలో ముడి రసంలోని మలినాలను అవక్షేపించడానికి కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్ సస్పెన్షన్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.^[47]

సుద్ద రూపంలో కాల్షియం కార్బోనేట్ సాంప్రదాయకంగా బ్లాక్ బోర్డ్ సుద్దలో ప్రధాన భాగం. ఏదేమైనా, ఆధునిక ఉత్పత్తి చేయబడిన సుద్ద ఎక్కువగా జిప్సం, హైడ్రేటెడ్ కాల్షియం సల్ఫేట్ CaSO₄·2H₂O. బయోరాక్‌ను పెంచడానికి కాల్షియం కార్బోనేట్ ప్రధాన మూలం. అవక్షేపిత కాల్షియం కార్బోనేట్ (PCC) స్లర్రీ రూపంలో పంపిణీ చేయబడి లాటెక్స్ గ్లోవ్స్ తయారీలో పూరక పదార్థంగా వాడుతారు, తద్వారా పదార్థం, ఉత్పత్తి ఖర్చులలో గరిష్ట ఆదా సాధించవచ్చు.^[48]

డైపర్‌లు, కొన్ని నిర్మాణ ఫిల్మ్‌లలో ఉపయోగించే మైక్రోపోరస్ ఫిల్మ్‌లో చక్కటి కాల్షియం కార్బోనేట్ (GCC) ముఖ్యమైన అంశం, బయాక్సియల్ స్ట్రెచింగ్ ద్వారా ఫిల్మ్ తయారీ సమయంలో కాల్షియం కార్బోనేట్ కణాల చుట్టూ రంధ్రాలు ఏర్పడతాయి. GCC, PCC లు కాగితంలో పూరకంగా వాడబడతాయి ఎందుకంటే అవి కలప ఫైబర్ కంటే చౌకగా ఉంటాయి. ముద్రణ, వ్రాత కాగితం 10-20% కాల్షియం కార్బోనేట్ కలిగి ఉంటుంది. ఉత్తర అమెరికాలో నిగనిగలాడే కాగితం తయారీలో కయోలిన్ స్థానంలో కాల్షియం కార్బోనేట్ వాడకం ప్రారంభమైంది. యూరప్ కొన్నేళ్లుగా దీనిని ఆల్కలీన్ కాగితపు తయారీగా లేదా ఆమ్ల రహిత కాగితపు తయారీగా ఆచరిస్తోంది. కాగితం ఫిల్లింగ్, కోటింగ్‌ల కోసం ఉపయోగించే పిసిసి (PCC) అవక్షేపించబడుతుంది, 0.4 నుండి 3 మైక్రోమీటర్ల సమానమైన గోళాకార వ్యాసాలతో వివిధ ఆకారాలు, పరిమాణాలలో తయారవుతుంది.

కాల్షియం కార్బోనేట్‌ను పెయింట్‌లలో విస్తృతంగా వాడుతారు,^[49] ముఖ్యంగా మ్యాట్ ఎమల్షన్ పెయింట్‌లో పెయింట్ బరువులో 30% సుద్ద లేదా పాలరాయి ఉంటుంది. ఇది ప్లాస్టిక్స్‌లో కూడా ప్రసిద్ధ పూరకమే.^[49] కొన్ని సాధారణ ఉదాహరణలలో ప్లాస్టిసైజ్ చేయని పాలీ వినైల్ క్లోరైడ్ (uPVC) డ్రెయిన్‌పైపులలో దాదాపు 15-20% సుద్ద, uPVC విండో ప్రొఫైల్‌లో 5-15% స్టియరేట్-కోటెడ్ సుద్ద లేదా పాలరాయి ఉంటాయి. PVC కేబుల్స్ మెకానికల్ లక్షణాలను (తన్యత బలం, పొడిగింపు), విద్యుత్ లక్షణాలను మెరుగుపరచడానికి కాల్షియం కార్బోనేట్‌ను 70 phr (రెసిన్‌లో వంద భాగాలకు భాగాలు) వరకు వాడుకోవచ్చు. దృఢత్వాన్ని పెంచడానికి పాలీప్రొఫైలిన్ సమ్మేళనాలు తరచుగా కాల్షియం కార్బోనేట్‌తో నింపబడతాయి, ఇది అధిక వినియోగ ఉష్ణోగ్రతల వద్ద ముఖ్యమైన అవసరం అవుతుంది.^[50] ఇక్కడ శాతం తరచుగా 20-40% ఉంటుంది. ఇది థర్మోసెట్టింగ్ రెసిన్‌లలో (షీట్, బల్క్ మోల్డింగ్ సమ్మేళనాలు) కూడా పూరకంగా ఉపయోగించబడుతుంది^[50], కంప్రెషన్ మోల్డ్ చేసిన "మట్టి" పోకర్ చిప్‌ల కొన్ని రకాలను రూపొందించడానికి ఏబిఎస్ (ABS), ఇతర పదార్ధాలతో కూడా కలపబడింది.^[51] నీటిలో కాల్షియం ఆక్సైడ్ వేయడం ద్వారా తయారు చేసిన అవక్షేపిత కాల్షియం కార్బోనేట్‌ను తెల్లటి పెయింట్‌గా వాడతారు, దీన్ని వైట్‌వాషింగ్ అని అంటారు.^[52]^[53]

వ్యాపార, డూ-ఇట్-యువర్సెల్ఫ్ సంసంజనాలు (adhesives), సీలాంట్లు, డెకరేటింగ్ ఫిల్లర్ల విస్తృత శ్రేణికి కాల్షియం కార్బోనేట్ జోడించబడుతుంది.^[49] సిరామిక్ టైల్ అడ్హెసివ్స్ సాధారణంగా 70% నుండి 80% సున్నపురాయిని కలిగి ఉంటాయి. పగుళ్లను అలంకరించే పూరకాలు పాలరాయి లేదా డోలమైట్ ఇలాంటి స్థాయిలను కలిగి ఉంటాయి. రంగుల అద్దాల కిటికీలను అమర్చడంలో పుట్టీతో కూడా ఇది కలుపుతారు, అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద గ్లేజెస్, పెయింట్స్ కాల్చినప్పుడు బట్టీ అల్మారాలకు అంటుకోకుండా గ్లాస్‌ను నిరోధించేందుకు నిరోధకంగా వాడుతారు.^[54]^[55]^[56]^[57]

సిరామిక్ గ్లేజ్ అనువర్తనాల్లో కాల్షియం కార్బోనేట్‌ను వైటింగ్ అని పిలుస్తారు,^[49] ఇది చాలా గ్లేజ్‌లకు దాని తెల్లటి పొడి రూపంలో ఒక సాధారణ పదార్ధం. ఈ పదార్ధాన్ని కలిగి ఉన్న గ్లేజ్‌ను బట్టీలో కాల్చినప్పుడు, వైటింగ్ గ్లేజ్‌లో ఫ్లక్స్ పదార్ధంగా పనిచేస్తుంది. గ్రౌండ్ కాల్షియం కార్బోనేట్ అనేది ఒక రాపిడి పదార్థం (స్కౌరింగ్ పౌడర్‌గా, గృహోపకరణాల స్కౌరింగ్ క్రీమ్‌ల పదార్ధంగా). ముఖ్యంగా దాని కాల్సైట్ రూపంలో, మోహ్స్ స్కేల్‌పై 3 తక్కువ కాఠిన్యం స్థాయిని కలిగి ఉంటుంది, ఇది గాజు, ఇతర సిరామిక్స్, ఎనామెల్, కాంస్య, ఇనుము, ఉక్కులను గీతలు పడకుండా రక్షిస్తుంది, అల్యూమినియం, రాగి వంటి మృదువైన లోహాలపై మితమైన ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. కాల్షియం కార్బోనేట్, డీఅయోనైజ్డ్ నీటితో తయారు చేసిన పేస్ట్‌ను వెండిపై మురికిని శుభ్రం చేయడానికి వాడవచ్చు.^[58]

ఆరోగ్యం, ఆహారం

కాల్షియం కార్బోనేట్‌ను వైద్యపరంగా చవకైన ఆహారపు కాల్షియం సప్లిమెంట్‌గా లేదా గ్యాస్ట్రిక్ యాంటాసిడ్‌గా విరివిగా ఉపయోగిస్తారు^[59] (టమ్స్, ఈనో (Eno) వంటివి). హైపర్‌ఫాస్ఫాటేమియా చికిత్సకు ఫాస్ఫేట్ బైండర్‌గా కూడా ఇది ఉపయోగపడుతుంది (ప్రధానంగా మూత్రపిండాల వైఫల్యం ఉన్న రోగులలో). ఫార్మాస్యూటికల్ పరిశ్రమలో టాబ్లెట్‌లు, ఇతర ఫార్మాస్యూటికల్స్ కోసం జడ పూరకంగా దీన్ని వాడుతారు.^[60]

కాల్షియం ఆక్సైడ్, టూత్‌పేస్ట్ తయారీలో కాల్షియం కార్బోనేట్‌ను ఉపయోగిస్తారు, ఆర్గానిక్ యాపిల్స్ వంటి ఉత్పత్తులలో ఉపయోగించినప్పుడు ఫుడ్ ప్రిజర్వేటివ్, కలర్ రిటైనర్‌గా ఇది ప్రాచుర్యం పొందింది.^[61]

హీమోడయాలసిస్ నిర్వహణలో ఉన్న రోగులకు ఫాస్ఫేట్ బైండర్‌గా కాల్షియం కార్బోనేట్ చికిత్సాపరంగా వాడబడుతుంది. ఇది ఎక్కువగా సూచించబడే ఫాస్ఫేట్ బైండర్ రూపం, ముఖ్యంగా డయాలసిస్ కాని దీర్ఘకాలిక మూత్రపిండ వ్యాధిలో దీనిని వాడుతారు. వైద్యులు ఎక్కువగా ఖరీదైన, కాల్షియం లేని ఫాస్ఫేట్ బైండర్‌లను సూచిస్తున్నారు, ముఖ్యంగా సెవెలామర్‌ను (sevelamer).

సప్లిమెంట్లు, పోషకాలు పెంచిన ఆహారాలు, కాల్షియం అధికంగా ఉండే ఆహారాల ద్వారా వచ్చే అదనపు కాల్షియం మిల్క్-ఆల్కలీ సిండ్రోమ్‌కు కారణమవుతుంది, ఇది తీవ్రమైన విషప్రభావాన్ని కలిగిస్తుంది, ప్రాణాంతకం కావచ్చు. 1915 లో, బెర్ట్రామ్ సిప్పీ పాలు, క్రీమ్ ప్రతి గంటకు తీసుకునే సిప్పీ పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టాడు. ఇది పెప్టిక్ అల్సర్ వ్యాధి నుండి రోగలక్షణ ఉపశమనాన్ని అందించింది. కానీ దీని వల్ల రాబోయే దశాబ్దాలలో కిడ్నీ వైఫల్యం, ఆల్కలోసిస్, హైపర్‌కాల్సెమియా ఏర్పడ్డాయి. పెప్టిక్ అల్సర్ వ్యాధికి సమర్థవంతమైన చికిత్సలు వచ్చాక మిల్క్-ఆల్కలీ సిండ్రోమ్ పురుషులలో క్షీణించింది. 1990 ల నుండి ఇది బోలు ఎముకల వ్యాధి నివారణ కోసం రోజుకు 1.2 నుండి 1.5 గ్రాముల సిఫార్సు పరిధికి మించి కాల్షియం సప్లిమెంట్లను తీసుకునే మహిళల్లో తరచుగా నివేదించబడింది,^[62]^[63] ఇది నిర్జలీకరణ ద్వారా మరింత తీవ్రమవుతుంది. ఓవర్-ది-కౌంటర్ ఉత్పత్తులకు కాల్షియం జోడించబడింది, ఇది తెలియకుండానే అధిక వినియోగానికి దారితీస్తుంది. అధిక కాల్షియం తీసుకోవడం హైపర్‌కాల్సెమియాకు దారితీస్తుంది, దీని సమస్యలలో వాంతులు, కడుపు నొప్పి, మానసిక స్థితి మారడం ఉంటాయి.^[64]

ఆహార సంకలితం (food additive) గా దీనిని E170 గా గుర్తిస్తారు,^[65] దీని INS నంబర్ 170. ఆమ్లత్వ నియంత్రకం, యాంటీకేకింగ్ ఏజెంట్, స్టెబిలైజర్ లేదా రంగుగా ఇది EU లో ఆమోదించబడింది,^[66] US^[67], ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండ్లలో కూడా ఆమోదం పొందింది.^[68] దీనిని "హోల్‌మీల్ మినహా యూకే (UK) మిల్లింగ్ బ్రెడ్ ఫ్లోర్ మొత్తానికి చట్టం ద్వారా జోడించారు".^[69]^[70] ఆహారంలో కాల్షియం మూలంగా సోయా పాలు, బాదం పాలు ఉత్పత్తులలో దీనిని వాడుతారు; కాల్షియం కార్బోనేట్ ఆవు పాలలోని కాల్షియంతో సమానమైన జీవ లభ్యతను కలిగి ఉంటుందని ఒక అధ్యయనం సూచిస్తోంది.^[71] కాల్షియం కార్బోనేట్‌ను అనేక డబ్బా, బాటిల్ కూరగాయల ఉత్పత్తులలో గట్టిపరిచే ఏజెంట్‌గా వాడుతారు.

అనేక కాల్షియం సప్లిమెంట్ సూత్రీకరణలలో సీసం (లెడ్) రసాయన మూలకం ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది,^[72] ఇది ప్రజారోగ్య సమస్యను సృష్టిస్తుంది.^[73] సీసం సాధారణంగా కాల్షియం సహజ వనరులలో కనిపిస్తుంది.^[72]

వ్యవసాయం, ఆక్వాకల్చర్

వ్యవసాయ సున్నం, పొడి సుద్ద లేదా సున్నపురాయిని ఆమ్ల నేలను తటస్థీకరించడానికి చౌకైన పద్ధతిగా వాడుతారు, మొక్కలు నాటడానికి అనుకూలంగా ఉండేలా చేస్తారు, కల్చర్ ప్రారంభించే ముందు చెరువు మట్టి pH నియంత్రణ కోసం ఆక్వాకల్చర్ పరిశ్రమలో కూడా దీనిని వాడుతారు.^[74] కాల్కేరియస్ నేలలో పురుగుమందుల శోషణను ఇది ప్రభావితం చేయగలదా లేదా అని అర్థం చేసుకోవడానికి ఆసక్తి ఉంది.^[75]

గృహ శుభ్రత

కాల్షియం కార్బోనేట్ అనేది కామెట్ (క్లెన్సర్) వంటి గృహ శుభ్రపరిచే పొడులలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం, ఇది స్క్రబ్బింగ్ ఏజెంట్‌గా ఉపయోగించబడుతుంది.

కాలుష్య ఉపశమనం

1989 లో, కెన్ సిమన్స్ అనే పరిశోధకుడు మసాచుసెట్స్‌లోని వెట్‌స్టోన్ బ్రూక్‌లోకి CaCO₃ ని ప్రవేశపెట్టాడు.^[76] ఆమ్ల వర్షం నుండి ప్రవాహంలో ఉన్న ఆమ్లాన్ని కాల్షియం కార్బోనేట్ ఎదుర్కొంటుందని, గుడ్లు పెట్టడం ఆపివేసిన ట్రౌట్ చేపలను కాపాడుతుందని అతని ఆశ. అతని ప్రయోగం విజయవంతమైనప్పటికీ, సున్నపురాయితో చికిత్స చేయని బ్రూక్ ప్రాంతంలో ఇది అల్యూమినియం అయాన్ల పరిమాణాన్ని పెంచింది. నదీ పర్యావరణ వ్యవస్థలలో ఆమ్ల వర్షం ప్రభావాలను తటస్థీకరించడానికి CaCO₃ జోడించవచ్చని ఇది చూపిస్తుంది. ప్రస్తుతం మట్టి, నీటిలో ఆమ్ల పరిస్థితులను తటస్థీకరించడానికి కాల్షియం కార్బోనేట్ వాడబడుతుంది.^[77]^[78] 1970 ల నుండి, స్వీడన్‌లో ఆమ్లీకరణను తగ్గించడానికి ఇటువంటి లైమింగ్ పెద్ద ఎత్తున ఆచరించబడుతోంది, అనేక వేల సరస్సులు, ప్రవాహాలు పదేపదే సున్నం వేయబడుతున్నాయి.^[79]

కాల్షియం కార్బోనేట్‌ను ఫ్లూ-గ్యాస్ డీసల్ఫరైజేషన్ అనువర్తనాల్లో బొగ్గు, ఇతర శిలాజ ఇంధనాలను కాల్చే పెద్ద విద్యుత్ కేంద్రాల నుండి వెలువడే హానికరమైన SO₂, NO₂ ఉద్గారాలను తొలగించడానికి కూడా వాడుతారు.^[77]

ప్లాస్టిక్స్

కాల్షియం కార్బోనేట్ సాధారణంగా ప్లాస్టిక్ పరిశ్రమలో ఫిల్లర్‌గా వాడబడుతుంది. ఇది ప్లాస్టిక్ పదార్థంలో కలుపుకున్నప్పుడు, ఇది పదార్థం కాఠిన్యం, దృఢత్వం, డైమెన్షనల్ స్థిరత్వం, ప్రాసెసిబిలిటీని మెరుగుపరుస్తుంది.^[80]

కాల్సినేషన్ సమతుల్యత

కాల్షియం ఆక్సైడ్ (క్విక్‌లైమ్) ఉత్పత్తి చేయడానికి బొగ్గు మంటలను ఉపయోగించి సున్నపురాయి కాల్సినేషన్ ప్రాచీన కాలం నుండి ప్రపంచవ్యాప్తంగా అభ్యసిస్తున్నారు. సున్నపురాయి కాల్షియం ఆక్సైడ్‌ను ఇచ్చే ఉష్ణోగ్రత సాధారణంగా 825 °C గా ఇస్తారు, కానీ సంపూర్ణ ఉష్ణోగ్రతను పేర్కొనడం తప్పుదారి పట్టించవచ్చు. కాల్షియం కార్బోనేట్ ఏ ఉష్ణోగ్రత వద్దనైనా కాల్షియం ఆక్సైడ్, కార్బన్ డయాక్సైడ్‌తో సమతుల్యతతో ఉంటుంది. ప్రతి ఉష్ణోగ్రత వద్ద కార్బన్ డయాక్సైడ్ పాక్షిక పీడనం ఉంటుంది, అది కాల్షియం కార్బోనేట్‌తో సమతుల్యతను కలిగి ఉంటుంది. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఈ సమతుల్యత కాల్షియం కార్బోనేట్‌కు అనుకూలంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే సమతౌల్య CO₂ పీడనం గాలిలోని పాక్షిక CO₂ పీడనంలో ఒక చిన్న భాగం మాత్రమే, ఇది దాదాపు 0.035 kPa.

550 °C పైన ఉష్ణోగ్రతల వద్ద సమతౌల్య CO₂ పీడనం గాలిలోని CO₂ పీడనాన్ని మించిపోవడం ప్రారంభమవుతుంది. కాబట్టి 550 °C పైన, కాల్షియం కార్బోనేట్ గాలిలోకి CO₂ ను విడుదల చేయడం ప్రారంభిస్తుంది. అయితే, బొగ్గుతో నడిచే బట్టీలో, CO₂ ఏకాగ్రత గాలిలో కంటే చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. వాస్తవానికి, బట్టీలోని ఆక్సిజన్ అంతా మంటలో వినియోగించబడితే, బట్టీలోని CO₂ పాక్షిక పీడనం 20 kPa వరకు ఉండవచ్చు.^[81]

ఉష్ణోగ్రత దాదాపు 800 °C కి చేరుకునే వరకు ఈ పాక్షిక పీడనం సాధించబడదని పట్టిక చూపుతుంది. కాల్షియం కార్బోనేట్ నుండి CO₂ ను ఆర్థికంగా ఉపయోగకరమైన రేటులో అవుట్‌గ్యాస్ చేయడానికి, సమతౌల్య పీడనం పరిసర CO₂ పీడనాన్ని గణనీయంగా మించిపోవాలి. ఇది వేగంగా జరగడానికి, సమతౌల్య పీడనం 101 kPa మొత్తం వాతావరణ పీడనాన్ని మించిపోవాలి, ఇది 898 °C వద్ద జరుగుతుంది.

CaCO₃ పై CO₂ సమతౌల్య పీడనం (P) వర్సెస్ ఉష్ణోగ్రత (T).^[82]
P (kPa)	0.055	0.13	0.31	1.80	5.9	9.3	14	24	34	51	72	80	91	101	179	901	3961
T (°C)	550	587	605	680	727	748	777	800	830	852	871	881	891	898	937	1082	1241

ద్రావణీయత

మారుతున్న CO₂ పీడనంతో

ఒక వేడి నీటి బుగ్గ నుండి ట్రావెర్టైన్ కాల్షియం కార్బోనేట్ నిక్షేపాలు

కాల్షియం కార్బోనేట్ స్వచ్ఛమైన నీటిలో తక్కువగా కరుగుతుంది (క్రింద చూపిన విధంగా సాధారణ వాతావరణ CO₂ పాక్షిక పీడనం వద్ద 47 mg/L).

దాని ద్రావణ సమతుల్యత ఈ సమీకరణం ద్వారా ఇవ్వబడుతుంది (కుడి వైపున కరిగిన కాల్షియం కార్బోనేట్‌తో):

CaCO₃ ⇌ Ca²⁺ + CO2−3

K_sp = 3.7×10⁻⁹ నుండి 8.7×10⁻⁹ 25 °C వద్ద

ఇక్కడ [Ca²⁺][CO2−3] కరిగే ఉత్పత్తికి డేటా మూలంపై ఆధారపడి K_sp = 3.7×10⁻⁹ నుండి K_sp = 8.7×10⁻⁹ వరకు 25 °C వద్ద ఇవ్వబడింది.^[82]^[83] ఈ సమీకరణం అర్థం ఏమిటంటే కాల్షియం అయాన్ల మోలార్ సాంద్రత (కరిగిన Ca²⁺ మోల్స్ ప్రతి లీటరు ద్రావణానికి), కరిగిన CO2−3 మోలార్ సాంద్రత గుణకారం K_sp విలువను మించకూడదు. ఈ సరళంగా కనిపించే ద్రావణీయత సమీకరణం నీటితో కార్బన్ డయాక్సైడ్ సంక్లిష్ట సమతుల్యతతో పాటు తీసుకోవాలి. కొన్ని CO2−3 ద్రావణంలోని H⁺ తో కలుస్తాయి:

HCO−3 ⇌ H⁺ + CO2−3

K_a2 = 5.61×10⁻¹¹ 25 °C వద్ద

HCO−3 ని బైకార్బోనేట్ అయాన్ అంటారు. కాల్షియం బైకార్బోనేట్ కాల్షియం కార్బోనేట్ కంటే నీటిలో చాలా రెట్లు ఎక్కువ కరుగుతుంది-నిజానికి ఇది ద్రావణంలో మాత్రమే ఉంటుంది.

కొన్ని HCO−3 ద్రావణంలో H⁺ తో కలుస్తాయి:

H₂CO₃ ⇌ H⁺ + HCO−3

K_a1 = 2.5×10⁻⁴ 25 °C వద్ద

కొన్ని H₂CO₃ నీరు, కరిగిన కార్బన్ డయాక్సైడ్‌గా విడిపోతాయి:

H₂O + CO₂(aq) ⇌ H₂CO₃

K_h = 1.70×10⁻³ 25 °C వద్ద

కరిగిన కార్బన్ డయాక్సైడ్ వాతావరణ కార్బన్ డయాక్సైడ్‌తో సమతుల్యతతో ఉంటుంది:

⁠P_CO₂[CO₂]⁠ =

H_{\rm {v}}

ఇక్కడ

H_{\rm {v}}

= 29.76 atm/(mol/L) 25 °C వద్ద (హెన్రీ అస్థిరత), P_CO₂ అనేది CO₂ పాక్షిక పీడనం.

పరిసర గాలికి, P_CO₂ దాదాపు 3.5×10⁻⁴ atm (లేదా సమానంగా 35 పాస్కల్). పై చివరి సమీకరణం కరిగిన CO₂ సాంద్రతను కరిగిన CaCO₃ సాంద్రతతో సంబంధం లేకుండా P_CO₂ విధిగా స్థిరపరుస్తుంది. వాతావరణ CO₂ పాక్షిక పీడనం వద్ద, కరిగిన CO₂ సాంద్రత లీటరుకు 1.2×10⁻⁵ మోల్స్. దానికి ముందు ఉన్న సమీకరణం H₂CO₃ సాంద్రతను CO₂ సాంద్రత విధిగా స్థిరపరుస్తుంది. [CO₂] = 1.2×10⁻⁵ కి, ఇది [H₂CO₃] = లీటరుకు 2.0×10⁻⁸ మోల్స్‌ని ఇస్తుంది.

కాల్షియం అయాన్ ద్రావణీయత 25 °C వద్ద CO₂ పాక్షిక పీడనం (K_sp = 4.47×10⁻⁹)
P_CO₂ (atm)	pH	[Ca²⁺] (mol/L)
10⁻¹²	12.0	5.19×10⁻³
10⁻¹⁰	11.3	1.12×10⁻³
10⁻⁸	10.7	2.55×10⁻⁴
10⁻⁶	9.83	1.20×10⁻⁴
10⁻⁴	8.62	3.16×10⁻⁴
3.5×10⁻⁴	8.27	4.70×10⁻⁴
10⁻³	7.96	6.62×10⁻⁴
10⁻²	7.30	1.42×10⁻³
10⁻¹	6.63	3.05×10⁻³
1	5.96	6.58×10⁻³
10	5.30	1.42×10⁻²

H₂O ⇌ H⁺ + OH⁻

K = 10⁻¹⁴ 25 °C వద్ద

(ఇది అన్ని సజల ద్రావణాలకు వర్తిస్తుంది), ద్రావణం విద్యుత్ తటస్థంగా ఉండాలనే నియమం ద్వారా మిగిలిన ఐదు తెలియని సాంద్రతలను ఏకకాలంలో పరిష్కరించడానికి సాధ్యపడుతుంది.

ప్రక్కన ఉన్న పట్టిక పరిసర CO₂ పాక్షిక పీడనం విధిగా [Ca²⁺], [H⁺] ఫలితాన్ని చూపుతుంది (లెక్కింపు కోసం K_sp = 4.47×10⁻⁹ తీసుకోబడింది).

పరిసర CO₂ వాతావరణ స్థాయిలలో ద్రావణం 47 mg/L గరిష్ట CaCO₃ ద్రావణీయతతో కొద్దిగా ఆల్కలీన్‌గా ఉంటుందని పట్టిక సూచిస్తుంది.
పరిసర CO₂ పాక్షిక పీడనం వాతావరణ స్థాయిల కంటే తగ్గించబడినందున, ద్రావణం మరింత ఆల్కలీన్‌గా మారుతుంది.
పరిసర CO₂ పాక్షిక పీడనం వాతావరణం కంటే ఎక్కువగా పెరిగినప్పుడు, pH పడిపోతుంది, కార్బోనేట్ అయాన్ చాలా వరకు బైకార్బోనేట్ అయాన్‌గా మారుతుంది, దీని ఫలితంగా Ca²⁺ ద్రావణీయత పెరుగుతుంది.

కఠిన జలం ఉన్న ప్రాంతాల్లోని ప్రజల రోజువారీ జీవితంలో దీని ప్రభావం ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తుంది.

రెండు హైడ్రేటెడ్ కాల్షియం కార్బోనేట్ దశలు, మోనోహైడ్రోకాల్సిట్ CaCO₃·H₂O, ఇకైట్ CaCO₃·6H₂O పరిసర పరిస్థితులలో నీటి నుండి అవక్షేపించబడవచ్చు, మెటాస్టేబుల్ దశలుగా కొనసాగుతాయి.

మారుతున్న pH, ఉష్ణోగ్రత, లవణీయతతో: స్విమ్మింగ్ పూల్స్‌లో CaCO₃ స్కేలింగ్

లవణీయత, pH ప్రభావాలు 25 °C వద్ద స్కేలింగ్ ఆశించే ముందు గరిష్ట కాల్షియం అయాన్ స్థాయిపై

ఉష్ణోగ్రత, బైకార్బోనేట్ సాంద్రత ప్రభావాలు pH 7, 5,000 ppm లవణీయత వద్ద స్కేలింగ్ ఆశించే ముందు గరిష్ట కాల్షియం అయాన్ స్థాయిపై

ఓపెన్ ఈక్విలిబ్రియం దృష్టాంతానికి విరుద్ధంగా, చాలా స్విమ్మింగ్ పూల్స్ బఫర్‌గా దాదాపు 2 mmol/L ఏకాగ్రతకు సోడియం బైకార్బోనేట్ (NaHCO₃) జోడించడం ద్వారా నిర్వహించబడతాయి, తరువాత ఆమ్ల లేదా ప్రాథమికమైన HCl, NaHSO₄, Na₂CO₃, NaOH లేదా క్లోరిన్ సూత్రీకరణల ద్వారా pH నియంత్రణ జరుగుతుంది. ఈ పరిస్థితిలో, కరిగిన అకర్బన కార్బన్ వాతావరణ CO₂ తో సమతుల్యతకు దూరంగా ఉంటుంది.

నెమ్మదిగా ప్రతిచర్య
H₂CO₃ ⇌ CO₂(aq) + H₂O;^[84]
లోతైన నీటి కాలమ్‌లో పరిమిత గాలి ఆదానం;
బఫర్ సామర్థ్యాన్ని నిర్వహించడానికి బైకార్బోనేట్ ఆవర్తన పునరుద్ధరణ (తరచుగా మొత్తం ఆల్కలీనిటీ కొలత ద్వారా అంచనా వేయబడుతుంది).

ఈ పరిస్థితిలో, చాలా వేగవంతమైన ప్రతిచర్యలకు విచ్ఛేదన స్థిరాంకాలు

H₂CO₃ ⇌ H⁺ + HCO−3 ⇌ 2 H⁺ + CO2−3

జోడించిన HCO−3 సాంద్రత నుండి ద్రావణంలో కరిగిన ప్రతి అకర్బన కార్బన్ జాతుల సాంద్రతలను అంచనా వేయడానికి అనుమతిస్తాయి.^[85]

[Ca²⁺]_max = ⁠K_spK_a2⁠ × ⁠[H⁺][HCO−3]⁠

CaCO₃ కొరకు ద్రావణీయత ఉత్పత్తి (K_sp), కరిగిన అకర్బన కార్బన్ జాతులకు (K_a2 సహా) విచ్ఛేదన స్థిరాంకాలు అన్నీ ఉష్ణోగ్రత, లవణీయత ద్వారా గణనీయంగా ప్రభావితమవుతాయి.^[85] మొత్తం ప్రభావం ఏమిటంటే [Ca²⁺]_max మంచినీటి నుండి ఉప్పునీటికి పెరుగుతుంది, ఉష్ణోగ్రత, pH లేదా జోడించిన బైకార్బోనేట్ స్థాయితో తగ్గుతుంది.

ఈ ధోరణులు పూల్ నిర్వహణకు దృష్టాంతం, కానీ స్కేలింగ్ జరుగుతుందా లేదా అనేది పూల్‌లోని Mg²⁺, [B(OH)₄]⁻, ఇతర అయాన్‌లతో పరస్పర చర్యలు, అలాగే సూపర్‌శాచురేషన్ ప్రభావాలతో సహా ఇతర అంశాలపై కూడా ఆధారపడి ఉంటుంది.^[86]^[87]

బలమైన లేదా బలహీనమైన ఆమ్ల ద్రావణంలో ద్రావణీయత

బలమైన (హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం), మోస్తరు బలమైన (సల్ఫామిక్ ఆమ్లం) లేదా బలహీనమైన (ఎసిటిక్ ఆమ్లం, సిట్రిక్ ఆమ్లం, సోర్బిక్ ఆమ్లం, లాక్టిక్ ఆమ్లం, ఫాస్ఫోరిక్ ఆమ్లం) ఆమ్లాల ద్రావణాలు వాణిజ్యపరంగా అందుబాటులో ఉన్నాయి. వీటిని సాధారణంగా లైమ్‌స్కేల్ డిపాజిట్లను తొలగించడానికి డెస్కేలింగ్ ఏజెంట్లుగా ఉపయోగిస్తారు. ఒక లీటరు ఆమ్ల ద్రావణం ద్వారా "కరిగించబడే" CaCO₃ గరిష్ట మొత్తాన్ని పై సమతౌల్య సమీకరణాలను ఉపయోగించి లెక్కించవచ్చు.

తగ్గుతున్న ఆమ్ల సాంద్రత [A] = [A⁻] తో బలమైన మోనోయాసిడ్ విషయంలో, మనం (CaCO₃ మోలార్ ద్రవ్యరాశి = 100 g/mol తో) పొందుతాము:

[A] (mol/L)	1	10⁻¹	10⁻²	10⁻³	10⁻⁴	10⁻⁵	10⁻⁶	10⁻⁷	10⁻¹⁰
ప్రారంభ pH	0.00	1.00	2.00	3.00	4.00	5.00	6.00	6.79	7.00
తుది pH	6.75	7.25	7.75	8.14	8.25	8.26	8.26	8.26	8.27
కరిగిన CaCO₃ (g/L ఆమ్లం)	50.0	5.00	0.514	0.0849	0.0504	0.0474	0.0471	0.0470	0.0470

బలమైన ఆమ్ల సాంద్రతల కోసం, అన్ని జాతులు Ca²⁺, A⁻ కి సంబంధించి తుది స్థితిలో తక్కువ సాంద్రతను కలిగి ఉంటాయి, తద్వారా తటస్థత సమీకరణం సుమారుగా 2[{{chem2|Ca(2+)}] = [A⁻] కు తగ్గుతుంది, ఇది [{{chem2|Ca(2+)}] ≈ 0.5 [A⁻] ఇస్తుంది.

బలహీనమైన మోనోయాసిడ్ విషయంలో (ఇక్కడ మనం pK_a = 4.76 తో ఎసిటిక్ యాసిడ్ తీసుకుంటాము) తగ్గుతున్న మొత్తం యాసిడ్ గాఢత [A] = [A⁻] + [AH] తో, మనం పొందుతాము:

[A] (mol/L)	[Ca²⁺] ≈ 0.5 [A⁻] ^{[విడమరచి రాయాలి]}	10⁻¹	10⁻²	10⁻³	10⁻⁴	10⁻⁵	10⁻⁶	10⁻⁷	10⁻¹⁰
ప్రారంభ pH	2.38	2.88	3.39	3.91	4.47	5.15	6.02	6.79	7.00
తుది pH	6.75	7.25	7.75	8.14	8.25	8.26	8.26	8.26	8.27
కరిగిన CaCO₃ (g/L ఆమ్లం)	49.5	4.99	0.513	0.0848	0.0504	0.0474	0.0471	0.0470	0.0470

అదే మొత్తం ఆమ్ల సాంద్రత కోసం, బలహీనమైన ఆమ్లం ప్రారంభ pH బలమైన ఆమ్లం కంటే తక్కువ ఆమ్లంగా ఉంటుంది; అయితే, కరిగే గరిష్ట CaCO₃ మొత్తం సుమారుగా సమానంగా ఉంటుంది.

ఫాస్పోరిక్ ఆమ్లం విషయంలో గణన మరింత క్లిష్టంగా ఉంటుంది. దీన్ని సంఖ్యాపరంగా పరిష్కరిస్తే ఇలా ఉంటుంది:

[A] (mol/L)	1	10⁻¹	10⁻²	10⁻³	10⁻⁴	10⁻⁵	10⁻⁶	10⁻⁷	10⁻¹⁰
ప్రారంభ pH	1.08	1.62	2.25	3.05	4.01	5.00	5.97	6.74	7.00
తుది pH	6.71	7.17	7.63	8.06	8.24	8.26	8.26	8.26	8.27
కరిగిన CaCO₃ (g/L ఆమ్లం)	62.0	7.39	0.874	0.123	0.0536	0.0477	0.0471	0.0471	0.0470

మూలాలు

↑ Aylward, Gordon; Findlay, Tristan (2008). SI Chemical Data Book (4th ed.). John Wiley & Sons Australia. ISBN 978-0-470-81638-7.
↑ Rohleder, J.; Kroker, E. (2001). Calcium Carbonate: From the Cretaceous Period Into the 21st Century. Springer Science & Business Media. ISBN 978-3-7643-6425-0.
↑ Benjamin, Mark M. (2002). Water Chemistry. McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-238390-4.
↑ "Occupational safety and health guideline for calcium carbonate" (PDF). US Dept. of Health and Human Services. Archived (PDF) from the original on 30 April 2011. Retrieved 31 March 2011.
↑ "CRC Handbook of Chemistry and Physics" (PDF). Archived from the original (PDF) on 29 October 2018. Retrieved 29 October 2018.
↑ ^6.0 ^6.1 Zumdahl, Steven S. (2009). Chemical Principles 6th Ed. Houghton Mifflin Company. p. A21. ISBN 978-0-618-94690-7.
↑ NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards. "#0090". National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH).
↑ Strumińska-Parulska, DI (2015). "Determination of ²¹⁰Po in calcium supplements and the possible related dose assessment to the consumers". Journal of Environmental Radioactivity. 150: 121–125. doi:10.1016/j.jenvrad.2015.08.006. PMID 26318774.
↑ "Precipitated Calcium Carbonate". Archived from the original on 11 January 2014. Retrieved 11 January 2014.
↑ Kim, Yi-Yeoun; Schenk, Anna S.; Ihli, Johannes; Kulak, Alex N.; Hetherington, Nicola B. J.; Tang, Chiu C.; Schmahl, Wolfgang W.; Griesshaber, Erika; Hyett, Geoffrey; Meldrum, Fiona C. (September 2014). "A critical analysis of calcium carbonate mesocrystals". Nature Communications (in ఇంగ్లీష్). 5 (1): 4341. Bibcode:2014NatCo...5.4341K. doi:10.1038/ncomms5341. ISSN 2041-1723. PMC 4104461. PMID 25014563.
↑ "Substrati cristallini di carbonato di calcio (CaCO₃): Proprietà e applicazioni". www.samaterials.it (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2026-02-06.
↑ Demichelis, Raffaella; Raiteri, Paolo; Gale, Julian D.; Dovesi, Roberto (2013). "The Multiple Structures of Vaterite". Crystal Growth & Design. 13 (6): 2247–2251. Bibcode:2013CrGrD..13.2247D. doi:10.1021/cg4002972. ISSN 1528-7483.
↑ "Magnesite Mineral: Composition, Crystal Structure, and Geological Occurrence Explained". mineralexpert.org. Retrieved 2026-02-06.
↑ Morse, John W.; Arvidson, Rolf S.; Lüttge, Andreas (2007-02-01). "Calcium Carbonate Formation and Dissolution". Chemical Reviews (in ఇంగ్లీష్). 107 (2): 342–381. doi:10.1021/cr050358j. ISSN 0009-2665. PMID 17261071. Archived from the original on 1 December 2022. Retrieved 15 December 2022.
↑ Lippmann, Friedrich (1973). Sedimentary carbonate minerals. Springer. ISBN 3-540-06011-1. OCLC 715109304.
↑ ^16.0 ^16.1 ^16.2 ^16.3 Nahi, Ouassef; Kulak, Alexander N.; Zhang, Shuheng; He, Xuefeng; Aslam, Zabeada; Ilett, Martha A.; Ford, Ian J.; Darkins, Robert; Meldrum, Fiona C. (2022-11-20). "Polyamines Promote Aragonite Nucleation and Generate Biomimetic Structures". Advanced Science. 10 (1) 2203759. doi:10.1002/advs.202203759. ISSN 2198-3844. PMC 9811428. PMID 36403251. S2CID 253707446.
↑ Welberry, T. R, ed. (2006). International tables for crystallography. Chester, England: International Union of Crystallography. doi:10.1107/97809553602060000001. ISBN 978-0-7923-6590-7. OCLC 166325528. S2CID 146060934.
↑ Chessin, H.; Hamilton, W. C.; Post, B. (1965-04-01). "Position and thermal parameters of oxygen atoms in calcite". Acta Crystallographica. 18 (4): 689–693. Bibcode:1965AcCry..18..689C. doi:10.1107/S0365110X65001585. ISSN 0365-110X. Archived from the original on 15 December 2022. Retrieved 15 December 2022.
↑ Negro, AD (1971). "Refinement of the crystal structure of aragonite" (PDF). American Mineralogist: Journal of Earth and Planetary Materials. 56: 768–772. Archived (PDF) from the original on 15 December 2022. Retrieved 15 December 2022 – via GeoScienceWorld.
↑ Kabalah-Amitai, Lee; Mayzel, Boaz; Kauffmann, Yaron; Fitch, Andrew N.; Bloch, Leonid; Gilbert, Pupa U. P. A.; Pokroy, Boaz (2013-04-26). "Vaterite Crystals Contain Two Interspersed Crystal Structures". Science. 340 (6131): 454–457. Bibcode:2013Sci...340..454K. doi:10.1126/science.1232139. ISSN 0036-8075. PMID 23620047. S2CID 206546317.
↑ Bots, Pieter; Benning, Liane G.; Rodriguez-Blanco, Juan-Diego; Roncal-Herrero, Teresa; Shaw, Samuel (2012-07-03). "Mechanistic Insights into the Crystallization of Amorphous Calcium Carbonate (ACC)". Crystal Growth & Design (in ఇంగ్లీష్). 12 (7): 3806–3814. Bibcode:2012CrGrD..12.3806B. doi:10.1021/cg300676b. ISSN 1528-7483. Archived from the original on 15 December 2022. Retrieved 15 December 2022.
↑ Cardew, Peter T.; Davey, Roger J. (2019-10-02). "The Ostwald Ratio, Kinetic Phase Diagrams, and Polymorph Maps". Crystal Growth & Design (in ఇంగ్లీష్). 19 (10): 5798–5810. Bibcode:2019CrGrD..19.5798C. doi:10.1021/acs.cgd.9b00815. ISSN 1528-7483. S2CID 202885778. Archived from the original on 15 December 2022. Retrieved 15 December 2022.
↑ Zhang, Shuheng; Nahi, Ouassef; Chen, Li; Aslam, Zabeada; Kapur, Nikil; Kim, Yi-Yeoun; Meldrum, Fiona C. (June 2022). "Magnesium Ions Direct the Solid-State Transformation of Amorphous Calcium Carbonate Thin Films to Aragonite, Magnesium-Calcite, or Dolomite". Advanced Functional Materials (in ఇంగ్లీష్). 32 (25) 2201394. doi:10.1002/adfm.202201394. ISSN 1616-301X. S2CID 247587883.
↑ Metzler, Rebecca A.; Evans, John Spencer; Killian, Christopher E.; Zhou, Dong; Churchill, Tyler H.; Appathurai, Narayana P.; Coppersmith, Susan N.; Gilbert, P. U. P. A. (2010-05-12). "Nacre Protein Fragment Templates Lamellar Aragonite Growth". Journal of the American Chemical Society (in ఇంగ్లీష్). 132 (18): 6329–6334. Bibcode:2010JAChS.132.6329M. doi:10.1021/ja909735y. ISSN 0002-7863. PMID 20397648. Archived from the original on 15 December 2022. Retrieved 15 December 2022.
↑ Vinod-Kumar; Smith-Penzel; Redrouthu; Gindele; Gebauer; Mathies (2025). "Investigation of the structure and dynamics of amorphous calcium carbonate by NMR: stabilization by poly-aspartate and comparison to monohydrocalcite". Physical Chemistry Chemical Physics. 27 (19): 13291–13300. Bibcode:2025PCCP...2710348V. doi:10.1039/d5cp01002k. PMID 40326785.
↑ Lowenstam, H.A.; Weiner, S. (1989). On Biomineralization. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-504977-0.
↑ Belcher, A. M.; Wu, X. H.; Christensen, R. J.; Hansma, P. K.; Stucky, G. D.; Morse, D. E. (May 1996). "Control of crystal phase switching and orientation by soluble mollusc-shell proteins". Nature (in ఇంగ్లీష్). 381 (6577): 56–58. Bibcode:1996Natur.381...56B. doi:10.1038/381056a0. ISSN 1476-4687. S2CID 4285912. Archived from the original on 15 December 2022. Retrieved 15 December 2022.
↑ Falini, Giuseppe; Albeck, Shira; Weiner, Steve; Addadi, Lia (1996-01-05). "Control of Aragonite or Calcite Polymorphism by Mollusk Shell Macromolecules". Science (in ఇంగ్లీష్). 271 (5245): 67–69. Bibcode:1996Sci...271...67F. doi:10.1126/science.271.5245.67. ISSN 0036-8075. S2CID 95357556. Archived from the original on 15 December 2022. Retrieved 15 December 2022.
↑ Marin, Frédéric (October 2020). "Mollusc shellomes: Past, present and future". Journal of Structural Biology (in ఇంగ్లీష్). 212 (1) 107583. doi:10.1016/j.jsb.2020.107583. PMID 32721585. S2CID 220850117.
↑ Russell, Daniel E . 17 February 2008. Retrieved December 31, 2010. "Helgustadir Iceland Spar Mine Archived 8 మే 2019 at the Wayback Machine" mindat.org
↑ Horne, Francis (23 October 2006). "How are seashells created?". Scientific American. Archived from the original on 19 March 2011. Retrieved 25 April 2012.
↑ "Oyster shell calcium". WebMD. Retrieved 25 April 2012.
↑ "Oyster Shell Calcium Carbonate". Caltron Clays & Chemicals. Archived from the original on 10 September 2013. Retrieved 25 April 2012.
↑ Mangels, Ann Reed (June 4, 2014). "Bone nutrients for vegetarians". The American Journal of Clinical Nutrition. 100 (1): 469S–475S. doi:10.3945/ajcn.113.071423. PMID 24898231.
↑ Robertson, James D. (1936). "The Function of the Calciferous Glands of Earthworms". Journal of Experimental Biology. 13 (3): 279–297. Bibcode:1936JExpB..13..279R. doi:10.1242/jeb.13.3.279. Archived from the original on 5 February 2024. Retrieved 2024-02-05.
↑ Briones, María Jesús Iglesias; Ostle, Nicholas J.; Piearce, Trevor G. (2008). "Stable isotopes reveal that the calciferous gland of earthworms is a CO2-fixing organ". Soil Biology and Biochemistry. 40 (2): 554–557. doi:10.1016/j.soilbio.2007.09.012. Archived from the original on 29 January 2012. Retrieved 2024-02-05.
↑ "Ecological functions of earthworms in soil". eDepot. Archived from the original on 5 February 2024. Retrieved 2024-02-05.
↑ Boynton, W. V.; Ming, D. W.; Kounaves, S. P.; et al. (2009). "Evidence for Calcium Carbonate at the Mars Phoenix Landing Site" (PDF). Science. 325 (5936): 61–64. Bibcode:2009Sci...325...61B. doi:10.1126/science.1172768. PMID 19574384. S2CID 26740165. Archived (PDF) from the original on 5 March 2016. Retrieved 7 January 2015.
↑ Clark, B. C. III; Arvidson, R. E.; Gellert, R.; Morris, R. V.; Ming, D. W.; Richter, L.; Ruff, S. W.; Michalski, J. R.; Farrand, W. H.; Yen, A.; Herkenhoff, K. E.; Li, R.; Squyres, S. W.; Schröder, C.; Klingelhöfer, G.; Bell, J. F. (2007). "Evidence for montmorillonite or its compositional equivalent in Columbia Hills, Mars" (PDF). Journal of Geophysical Research. 112 (E6): E06S01. Bibcode:2007JGRE..112.6S01C. doi:10.1029/2006JE002756. hdl:1893/17119. Archived (PDF) from the original on 29 July 2018. Retrieved 20 April 2018.
↑ Weyl, P.K. (1959). "The change in solubility of calcium carbonate with temperature and carbon dioxide content". Geochimica et Cosmochimica Acta. 17 (3–4): 214–225. Bibcode:1959GeCoA..17..214W. doi:10.1016/0016-7037(59)90096-1.
↑ Burton, Elizabeth (1990). "Carbonate carbonatescompensation depthcompensation depth". Carbonate compensation depth. p. 73. doi:10.1007/1-4020-4496-8_46. ISBN 978-1-4020-4496-0. Archived from the original on 22 December 2023. Retrieved 22 December 2023 – via Elsevier.
↑ ^42.0 ^42.1 Trexler, D. (2001). "Two Medicine Formation, Montana: geology and fauna". In Tanke, D. H.; Carpenter, K. (eds.). Mesozoic Vertebrate Life. Indiana University Press. pp. 298–309. ISBN 978-0-253-33907-2.
↑ Ward, Peter (2006). Out of Thin Air: Dinosaurs, Birds, and Earth's Ancient Atmosphere (in ఇంగ్లీష్). doi:10.17226/11630. ISBN 978-0-309-66612-1. Archived from the original on 1 January 2018. Retrieved 31 December 2017.
↑ "Effects of Acid Rain". US Environmental Protection Agency. 8 September 2006. Archived from the original on 2 March 2015. Retrieved 14 March 2015.
↑ "Blast Furnace". Science Aid. Archived from the original on 17 December 2007. Retrieved 30 December 2007.
↑ Sfetcu, Nicolae (2014-05-02). Health & Drugs: Disease, Prescription & Medication (in ఇంగ్లీష్). Nicolae Sfetcu.
↑ McGinnis, R. A. Beet-Sugar Technology (2nd ed.). Beet Sugar Development Foundation. p. 178.
↑ "Precipitated Calcium Carbonate uses". Archived from the original on 25 July 2014.
↑ ^49.0 ^49.1 ^49.2 ^49.3 "Calcium Carbonate Powder". Reade Advanced Materials. 4 February 2006. Archived from the original on 22 February 2008. Retrieved 30 December 2007.
↑ ^50.0 ^50.1 "Calcium carbonate in plastic applications". Imerys Performance Minerals. Archived from the original on 4 August 2008. Retrieved 1 August 2008.
↑ "Why do calcium carbonate play an important part in Industrial". www.xintuchemical.com (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 7 October 2018. Retrieved 2018-10-07.
↑ "precipitated calcium carbonate commodity price". www.dgci.be. Archived from the original on 7 October 2018. Retrieved 2018-10-07.
↑ Jimoh, O.A.; et al. (2017). "Understanding the Precipitated Calcium Carbonate (PCC) Production Mechanism and Its Characteristics in the Liquid–Gas System Using Milk of Lime (MOL) Suspension" (PDF). South African Journal of Chemistry. 70: 1–7. doi:10.17159/0379-4350/2017/v70a1. Archived (PDF) from the original on 21 September 2018. Retrieved 7 October 2018.
↑ "Topic: Re: Can our calcium carbonate "waste" be utilized in other industries so we can divert it from landfills?". www.chemicalprocessing.com. 4 March 2010. Archived from the original on 23 March 2017. Retrieved 2021-02-03.
↑ "Why do calcium carbonate play an important part in Industry?". www.xintuchemical.com. Archived from the original on 7 October 2018. Retrieved 2021-02-03.
↑ "Calcium Carbonates / Calcite/ Limestone. CaCO3 | Rajasthan Minerals & Chemicals". www.rmcl.co.in. Archived from the original on 15 April 2021. Retrieved 2021-02-03.
↑ "Calcium Carbonate". kamceramics.com. Archived from the original on 15 April 2021. Retrieved 2021-02-03.
↑ "Ohio Historical Society Blog: Make It Shine". Ohio History Connection Collections Blog. Ohio Historical Society. 2 June 2011. Archived from the original on 23 March 2012. Retrieved 2 June 2011.
↑ "Calcium Carbonate". Medline Plus. National Institutes of Health. 1 October 2005. Archived from the original on 17 October 2007. Retrieved 30 December 2007.
↑ Lieberman, Herbert A.; Lachman, Leon; Schwartz, Joseph B. (1990). Pharmaceutical Dosage Forms: Tablets. New York: Dekker. p. 153. ISBN 978-0-8247-8044-9.
↑ "Food Additives – Names Starting with C". Chemistry.about.com. 10 April 2012. Archived from the original on 16 October 2006. Retrieved 2012-05-24.
↑ Caruso JB, Patel RM, Julka K, Parish DC (July 2007). "Health-behavior induced disease: return of the milk-alkali syndrome". J Gen Intern Med. 22 (7): 1053–5. doi:10.1007/s11606-007-0226-0. PMC 2219730. PMID 17483976.
↑ Beall DP, Henslee HB, Webb HR, Scofield RH (May 2006). "Milk-alkali syndrome: a historical review and description of the modern version of the syndrome". Am. J. Med. Sci. 331 (5): 233–42. doi:10.1097/00000441-200605000-00001. PMID 16702792. S2CID 45802184.
↑ Gabriely, Ilan; Leu, James P.; Barzel, Uriel S. (2008). "Clinical problem-solving, back to basics". New England Journal of Medicine. 358 (18): 1952–6. doi:10.1056/NEJMcps0706188. PMID 18450607.
↑ "E-numbers: E170 Calcium carbonate". Food-Info.net. Archived from the original on 14 October 2022. Retrieved 19 April 2008. 080419 food-info.net
↑ "Current EU approved additives and their E Numbers". UK Food Standards Agency. Archived from the original on 7 October 2010. Retrieved 27 October 2011.
↑ "Listing of Food Additives Status Part I". US Food and Drug Administration. Archived from the original on 14 March 2013. Retrieved 27 October 2011.
↑ "Standard 1.2.4 – Labelling of ingredients". Australia New Zealand Food Standards Code. 8 September 2011. Archived from the original on 2 September 2013. Retrieved 27 October 2011.
↑ Holdstock, Lee. "Why go organic?". Real Bread Campaign. Soil Association Certification Limited. Archived from the original on 14 October 2022. Retrieved 3 April 2021.
↑ "Bread and Flour Regulations 1998 A summary of responses to the consultation and Government Reply" (PDF). Department for Environment, Food and Rural Affairs. August 2013. Archived (PDF) from the original on 19 September 2021. Retrieved 9 April 2021.
↑ Zhao, Y.; Martin, B. R.; Weaver, C. M. (2005). "Calcium bioavailability of calcium carbonate fortified soymilk is equivalent to cow's milk in young women". The Journal of Nutrition. 135 (10): 2379–2382. doi:10.1093/jn/135.10.2379. PMID 16177199.
↑ ^72.0 ^72.1 Kauffman, John F.; Westenberger, Benjamin J.; Robertson, J. David; Guthrie, James; Jacobs, Abigail; Cummins, Susan K. (2007-07-01). "Lead in pharmaceutical products and dietary supplements". Regulatory Toxicology and Pharmacology (in ఇంగ్లీష్). 48 (2): 128–134. doi:10.1016/j.yrtph.2007.03.001. ISSN 0273-2300. PMID 17467129. Archived from the original on 11 July 2021. Retrieved 11 July 2021.
↑ Ross, Edward A.; Szabo, N. J.; Tebbett, I. R. (2000). "Lead Content of Calcium Supplements". JAMA. 284 (11): 1425–1429. doi:10.1001/jama.284.11.1425. PMID 10989406.
↑ Oates, J. A. H. (11 July 2008). Lime and Limestone: Chemistry and Technology, Production and Uses. John Wiley & Sons. pp. 111–113. ISBN 978-3-527-61201-7.
↑ El-Aswad, Ahmed F.; Fouad, Mohamed R.; Badawy, Mohamed E. I.; Aly, Maher I. (2023-05-31). "Effect of Calcium Carbonate Content on Potential Pesticide Adsorption and Desorption in Calcareous Soil". Communications in Soil Science and Plant Analysis (in ఇంగ్లీష్). 54 (10): 1379–1387. Bibcode:2023CSSPA..54.1379E. doi:10.1080/00103624.2022.2146131. ISSN 0010-3624. S2CID 253559627. Archived from the original on 18 August 2023. Retrieved 18 August 2023.
↑ "Limestone Dispenser Fights Acid Rain in Stream". The New York Times. Associated Press. 13 June 1989. Archived from the original on 28 July 2018. Retrieved 27 July 2018.
↑ ^77.0 ^77.1 "Environmental Uses for Calcium Carbonate". Congcal. 6 September 2012. Archived from the original on 4 January 2014. Retrieved 5 August 2013.
↑ Schreiber, R. K. (1988). "Cooperative federal-state liming research on surface waters impacted by acidic deposition". Water, Air, & Soil Pollution. 41 (1): 53–73. Bibcode:1988WASP...41...53S. doi:10.1007/BF00160344. S2CID 98404326. Archived from the original on 10 January 2018. Retrieved 28 August 2017.
↑ Guhrén, M.; Bigler, C.; Renberg, I. (2006). "Liming placed in a long-term perspective: A paleolimnological study of 12 lakes in the Swedish liming program". Journal of Paleolimnology. 37 (2): 247–258. Bibcode:2007JPall..37..247G. doi:10.1007/s10933-006-9014-9. S2CID 129439066.
↑ "Why calcium carbonate used in plastic industry". EuroPlas. Retrieved 12 July 2024.
↑ "Solvay Precipitated Calcium Carbonate: Production". Solvay. 9 March 2007. Archived from the original on 19 October 2007. Retrieved 30 December 2007.
↑ ^82.0 ^82.1 Lide, D. R., ed. (2005). CRC Handbook of Chemistry and Physics (86th ed.). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5.
↑ "Selected Solubility Products and Formation Constants at 25 °C". California State University, Dominguez Hills. Archived from the original on 25 May 2006. Retrieved 7 June 2007.
↑ Wang, X.; Conway, W.; Burns, R.; McCann, N.; Maeder, M. (2010). "Comprehensive Study of the Hydration and Dehydration Reactions of Carbon Dioxide in Aqueous Solution". The Journal of Physical Chemistry A. 114 (4): 1734–40. Bibcode:2010JPCA..114.1734W. doi:10.1021/jp909019u. PMID 20039712.
↑ ^85.0 ^85.1 Mook, W. (2000). "Chemistry of carbonic acid in water". Environmental Isotopes in the Hydrological Cycle: Principles and Applications (PDF). Paris: INEA/UNESCO. pp. 143–165. Archived from the original (PDF) on 18 March 2014. Retrieved 18 March 2014.
↑ Wojtowicz, J. A. (1998). "Factors affecting precipitation of calcium carbonate" (PDF). Journal of the Swimming Pool and Spa Industry. 3 (1): 18–23. Archived from the original (PDF) on 18 March 2014. Retrieved 18 March 2014.
↑ Wojtowicz, J. A. (1998). "Corrections, potential errors, and significance of the saturation index" (PDF). Journal of the Swimming Pool and Spa Industry. 3 (1): 37–40. Archived from the original (PDF) on 24 August 2012. Retrieved 18 March 2014.

బాహ్య లింకులు

International Chemical Safety Card 1193
ATC సంకేతాలు: A02AC01, A12AA04
The British Calcium Carbonate Association – What is calcium carbonate Archived 24 మే 2008 at the Wayback Machine
CDC – NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards – Calcium Carbonate

[1] Aylward, Gordon; Findlay, Tristan (2008). SI Chemical Data Book (4th ed.). John Wiley & Sons Australia. ISBN 978-0-470-81638-7.

[2] Rohleder, J.; Kroker, E. (2001). Calcium Carbonate: From the Cretaceous Period Into the 21st Century. Springer Science & Business Media. ISBN 978-3-7643-6425-0.

[3] Benjamin, Mark M. (2002). Water Chemistry. McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-238390-4.

[4] "Occupational safety and health guideline for calcium carbonate" (PDF). US Dept. of Health and Human Services. Archived (PDF) from the original on 30 April 2011. Retrieved 31 March 2011.

[5] "CRC Handbook of Chemistry and Physics" (PDF). Archived from the original (PDF) on 29 October 2018. Retrieved 29 October 2018.

[b1-6] 6.0 ^6.1 Zumdahl, Steven S. (2009). Chemical Principles 6th Ed. Houghton Mifflin Company. p. A21. ISBN 978-0-618-94690-7.

[7] NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards. "#0090". National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH).

[jer15-8] Strumińska-Parulska, DI (2015). "Determination of ²¹⁰Po in calcium supplements and the possible related dose assessment to the consumers". Journal of Environmental Radioactivity. 150: 121–125. doi:10.1016/j.jenvrad.2015.08.006. PMID 26318774.

[PCC-9] "Precipitated Calcium Carbonate". Archived from the original on 11 January 2014. Retrieved 11 January 2014.

[10] Kim, Yi-Yeoun; Schenk, Anna S.; Ihli, Johannes; Kulak, Alex N.; Hetherington, Nicola B. J.; Tang, Chiu C.; Schmahl, Wolfgang W.; Griesshaber, Erika; Hyett, Geoffrey; Meldrum, Fiona C. (September 2014). "A critical analysis of calcium carbonate mesocrystals". Nature Communications (in ఇంగ్లీష్). 5 (1): 4341. Bibcode:2014NatCo...5.4341K. doi:10.1038/ncomms5341. ISSN 2041-1723. PMC 4104461. PMID 25014563.

[11] "Substrati cristallini di carbonato di calcio (CaCO₃): Proprietà e applicazioni". www.samaterials.it (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2026-02-06.

[DemichelisRaiteri2013-12] Demichelis, Raffaella; Raiteri, Paolo; Gale, Julian D.; Dovesi, Roberto (2013). "The Multiple Structures of Vaterite". Crystal Growth & Design. 13 (6): 2247–2251. Bibcode:2013CrGrD..13.2247D. doi:10.1021/cg4002972. ISSN 1528-7483.

[13] "Magnesite Mineral: Composition, Crystal Structure, and Geological Occurrence Explained". mineralexpert.org. Retrieved 2026-02-06.

[14] Morse, John W.; Arvidson, Rolf S.; Lüttge, Andreas (2007-02-01). "Calcium Carbonate Formation and Dissolution". Chemical Reviews (in ఇంగ్లీష్). 107 (2): 342–381. doi:10.1021/cr050358j. ISSN 0009-2665. PMID 17261071. Archived from the original on 1 December 2022. Retrieved 15 December 2022.

[15] Lippmann, Friedrich (1973). Sedimentary carbonate minerals. Springer. ISBN 3-540-06011-1. OCLC 715109304.

[Nahi-2022-16] 16.0 ^16.1 ^16.2 ^16.3 Nahi, Ouassef; Kulak, Alexander N.; Zhang, Shuheng; He, Xuefeng; Aslam, Zabeada; Ilett, Martha A.; Ford, Ian J.; Darkins, Robert; Meldrum, Fiona C. (2022-11-20). "Polyamines Promote Aragonite Nucleation and Generate Biomimetic Structures". Advanced Science. 10 (1) 2203759. doi:10.1002/advs.202203759. ISSN 2198-3844. PMC 9811428. PMID 36403251. S2CID 253707446.

[17] Welberry, T. R, ed. (2006). International tables for crystallography. Chester, England: International Union of Crystallography. doi:10.1107/97809553602060000001. ISBN 978-0-7923-6590-7. OCLC 166325528. S2CID 146060934.

[18] Chessin, H.; Hamilton, W. C.; Post, B. (1965-04-01). "Position and thermal parameters of oxygen atoms in calcite". Acta Crystallographica. 18 (4): 689–693. Bibcode:1965AcCry..18..689C. doi:10.1107/S0365110X65001585. ISSN 0365-110X. Archived from the original on 15 December 2022. Retrieved 15 December 2022.

[19] Negro, AD (1971). "Refinement of the crystal structure of aragonite" (PDF). American Mineralogist: Journal of Earth and Planetary Materials. 56: 768–772. Archived (PDF) from the original on 15 December 2022. Retrieved 15 December 2022 – via GeoScienceWorld.

[20] Kabalah-Amitai, Lee; Mayzel, Boaz; Kauffmann, Yaron; Fitch, Andrew N.; Bloch, Leonid; Gilbert, Pupa U. P. A.; Pokroy, Boaz (2013-04-26). "Vaterite Crystals Contain Two Interspersed Crystal Structures". Science. 340 (6131): 454–457. Bibcode:2013Sci...340..454K. doi:10.1126/science.1232139. ISSN 0036-8075. PMID 23620047. S2CID 206546317.

[21] Bots, Pieter; Benning, Liane G.; Rodriguez-Blanco, Juan-Diego; Roncal-Herrero, Teresa; Shaw, Samuel (2012-07-03). "Mechanistic Insights into the Crystallization of Amorphous Calcium Carbonate (ACC)". Crystal Growth & Design (in ఇంగ్లీష్). 12 (7): 3806–3814. Bibcode:2012CrGrD..12.3806B. doi:10.1021/cg300676b. ISSN 1528-7483. Archived from the original on 15 December 2022. Retrieved 15 December 2022.

[22] Cardew, Peter T.; Davey, Roger J. (2019-10-02). "The Ostwald Ratio, Kinetic Phase Diagrams, and Polymorph Maps". Crystal Growth & Design (in ఇంగ్లీష్). 19 (10): 5798–5810. Bibcode:2019CrGrD..19.5798C. doi:10.1021/acs.cgd.9b00815. ISSN 1528-7483. S2CID 202885778. Archived from the original on 15 December 2022. Retrieved 15 December 2022.

[23] Zhang, Shuheng; Nahi, Ouassef; Chen, Li; Aslam, Zabeada; Kapur, Nikil; Kim, Yi-Yeoun; Meldrum, Fiona C. (June 2022). "Magnesium Ions Direct the Solid-State Transformation of Amorphous Calcium Carbonate Thin Films to Aragonite, Magnesium-Calcite, or Dolomite". Advanced Functional Materials (in ఇంగ్లీష్). 32 (25) 2201394. doi:10.1002/adfm.202201394. ISSN 1616-301X. S2CID 247587883.

[24] Metzler, Rebecca A.; Evans, John Spencer; Killian, Christopher E.; Zhou, Dong; Churchill, Tyler H.; Appathurai, Narayana P.; Coppersmith, Susan N.; Gilbert, P. U. P. A. (2010-05-12). "Nacre Protein Fragment Templates Lamellar Aragonite Growth". Journal of the American Chemical Society (in ఇంగ్లీష్). 132 (18): 6329–6334. Bibcode:2010JAChS.132.6329M. doi:10.1021/ja909735y. ISSN 0002-7863. PMID 20397648. Archived from the original on 15 December 2022. Retrieved 15 December 2022.

[25] Vinod-Kumar; Smith-Penzel; Redrouthu; Gindele; Gebauer; Mathies (2025). "Investigation of the structure and dynamics of amorphous calcium carbonate by NMR: stabilization by poly-aspartate and comparison to monohydrocalcite". Physical Chemistry Chemical Physics. 27 (19): 13291–13300. Bibcode:2025PCCP...2710348V. doi:10.1039/d5cp01002k. PMID 40326785.

[26] Lowenstam, H.A.; Weiner, S. (1989). On Biomineralization. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-504977-0.

[27] Belcher, A. M.; Wu, X. H.; Christensen, R. J.; Hansma, P. K.; Stucky, G. D.; Morse, D. E. (May 1996). "Control of crystal phase switching and orientation by soluble mollusc-shell proteins". Nature (in ఇంగ్లీష్). 381 (6577): 56–58. Bibcode:1996Natur.381...56B. doi:10.1038/381056a0. ISSN 1476-4687. S2CID 4285912. Archived from the original on 15 December 2022. Retrieved 15 December 2022.

[28] Falini, Giuseppe; Albeck, Shira; Weiner, Steve; Addadi, Lia (1996-01-05). "Control of Aragonite or Calcite Polymorphism by Mollusk Shell Macromolecules". Science (in ఇంగ్లీష్). 271 (5245): 67–69. Bibcode:1996Sci...271...67F. doi:10.1126/science.271.5245.67. ISSN 0036-8075. S2CID 95357556. Archived from the original on 15 December 2022. Retrieved 15 December 2022.

[29] Marin, Frédéric (October 2020). "Mollusc shellomes: Past, present and future". Journal of Structural Biology (in ఇంగ్లీష్). 212 (1) 107583. doi:10.1016/j.jsb.2020.107583. PMID 32721585. S2CID 220850117.

[Russell2008-30] Russell, Daniel E . 17 February 2008. Retrieved December 31, 2010. "Helgustadir Iceland Spar Mine Archived 8 మే 2019 at the Wayback Machine" mindat.org

[31] Horne, Francis (23 October 2006). "How are seashells created?". Scientific American. Archived from the original on 19 March 2011. Retrieved 25 April 2012.

[32] "Oyster shell calcium". WebMD. Retrieved 25 April 2012.

[33] "Oyster Shell Calcium Carbonate". Caltron Clays & Chemicals. Archived from the original on 10 September 2013. Retrieved 25 April 2012.

[34] Mangels, Ann Reed (June 4, 2014). "Bone nutrients for vegetarians". The American Journal of Clinical Nutrition. 100 (1): 469S–475S. doi:10.3945/ajcn.113.071423. PMID 24898231.

[35] Robertson, James D. (1936). "The Function of the Calciferous Glands of Earthworms". Journal of Experimental Biology. 13 (3): 279–297. Bibcode:1936JExpB..13..279R. doi:10.1242/jeb.13.3.279. Archived from the original on 5 February 2024. Retrieved 2024-02-05.

[36] Briones, María Jesús Iglesias; Ostle, Nicholas J.; Piearce, Trevor G. (2008). "Stable isotopes reveal that the calciferous gland of earthworms is a CO2-fixing organ". Soil Biology and Biochemistry. 40 (2): 554–557. doi:10.1016/j.soilbio.2007.09.012. Archived from the original on 29 January 2012. Retrieved 2024-02-05.

[37] "Ecological functions of earthworms in soil". eDepot. Archived from the original on 5 February 2024. Retrieved 2024-02-05.

[38] Boynton, W. V.; Ming, D. W.; Kounaves, S. P.; et al. (2009). "Evidence for Calcium Carbonate at the Mars Phoenix Landing Site" (PDF). Science. 325 (5936): 61–64. Bibcode:2009Sci...325...61B. doi:10.1126/science.1172768. PMID 19574384. S2CID 26740165. Archived (PDF) from the original on 5 March 2016. Retrieved 7 January 2015.

[Clark2007-39] Clark, B. C. III; Arvidson, R. E.; Gellert, R.; Morris, R. V.; Ming, D. W.; Richter, L.; Ruff, S. W.; Michalski, J. R.; Farrand, W. H.; Yen, A.; Herkenhoff, K. E.; Li, R.; Squyres, S. W.; Schröder, C.; Klingelhöfer, G.; Bell, J. F. (2007). "Evidence for montmorillonite or its compositional equivalent in Columbia Hills, Mars" (PDF). Journal of Geophysical Research. 112 (E6): E06S01. Bibcode:2007JGRE..112.6S01C. doi:10.1029/2006JE002756. hdl:1893/17119. Archived (PDF) from the original on 29 July 2018. Retrieved 20 April 2018.

[weyl1959-40] Weyl, P.K. (1959). "The change in solubility of calcium carbonate with temperature and carbon dioxide content". Geochimica et Cosmochimica Acta. 17 (3–4): 214–225. Bibcode:1959GeCoA..17..214W. doi:10.1016/0016-7037(59)90096-1.

[41] Burton, Elizabeth (1990). "Carbonate carbonatescompensation depthcompensation depth". Carbonate compensation depth. p. 73. doi:10.1007/1-4020-4496-8_46. ISBN 978-1-4020-4496-0. Archived from the original on 22 December 2023. Retrieved 22 December 2023 – via Elsevier.

[twoturn-42] 42.0 ^42.1 Trexler, D. (2001). "Two Medicine Formation, Montana: geology and fauna". In Tanke, D. H.; Carpenter, K. (eds.). Mesozoic Vertebrate Life. Indiana University Press. pp. 298–309. ISBN 978-0-253-33907-2.

[43] Ward, Peter (2006). Out of Thin Air: Dinosaurs, Birds, and Earth's Ancient Atmosphere (in ఇంగ్లీష్). doi:10.17226/11630. ISBN 978-0-309-66612-1. Archived from the original on 1 January 2018. Retrieved 31 December 2017.

[44] "Effects of Acid Rain". US Environmental Protection Agency. 8 September 2006. Archived from the original on 2 March 2015. Retrieved 14 March 2015.

[45] "Blast Furnace". Science Aid. Archived from the original on 17 December 2007. Retrieved 30 December 2007.

[46] Sfetcu, Nicolae (2014-05-02). Health & Drugs: Disease, Prescription & Medication (in ఇంగ్లీష్). Nicolae Sfetcu.

[47] McGinnis, R. A. Beet-Sugar Technology (2nd ed.). Beet Sugar Development Foundation. p. 178.

[precaco3-48] "Precipitated Calcium Carbonate uses". Archived from the original on 25 July 2014.

[reade-49] 49.0 ^49.1 ^49.2 ^49.3 "Calcium Carbonate Powder". Reade Advanced Materials. 4 February 2006. Archived from the original on 22 February 2008. Retrieved 30 December 2007.

[Imerys-50] 50.0 ^50.1 "Calcium carbonate in plastic applications". Imerys Performance Minerals. Archived from the original on 4 August 2008. Retrieved 1 August 2008.

[51] "Why do calcium carbonate play an important part in Industrial". www.xintuchemical.com (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 7 October 2018. Retrieved 2018-10-07.

[52] "precipitated calcium carbonate commodity price". www.dgci.be. Archived from the original on 7 October 2018. Retrieved 2018-10-07.

[JimohEtAl2017-53] Jimoh, O.A.; et al. (2017). "Understanding the Precipitated Calcium Carbonate (PCC) Production Mechanism and Its Characteristics in the Liquid–Gas System Using Milk of Lime (MOL) Suspension" (PDF). South African Journal of Chemistry. 70: 1–7. doi:10.17159/0379-4350/2017/v70a1. Archived (PDF) from the original on 21 September 2018. Retrieved 7 October 2018.

[54] "Topic: Re: Can our calcium carbonate "waste" be utilized in other industries so we can divert it from landfills?". www.chemicalprocessing.com. 4 March 2010. Archived from the original on 23 March 2017. Retrieved 2021-02-03.

[55] "Why do calcium carbonate play an important part in Industry?". www.xintuchemical.com. Archived from the original on 7 October 2018. Retrieved 2021-02-03.

[56] "Calcium Carbonates / Calcite/ Limestone. CaCO3 | Rajasthan Minerals & Chemicals". www.rmcl.co.in. Archived from the original on 15 April 2021. Retrieved 2021-02-03.

[57] "Calcium Carbonate". kamceramics.com. Archived from the original on 15 April 2021. Retrieved 2021-02-03.

[Make_it_Shine-58] "Ohio Historical Society Blog: Make It Shine". Ohio History Connection Collections Blog. Ohio Historical Society. 2 June 2011. Archived from the original on 23 March 2012. Retrieved 2 June 2011.

[medline-59] "Calcium Carbonate". Medline Plus. National Institutes of Health. 1 October 2005. Archived from the original on 17 October 2007. Retrieved 30 December 2007.

[60] Lieberman, Herbert A.; Lachman, Leon; Schwartz, Joseph B. (1990). Pharmaceutical Dosage Forms: Tablets. New York: Dekker. p. 153. ISBN 978-0-8247-8044-9.

[61] "Food Additives – Names Starting with C". Chemistry.about.com. 10 April 2012. Archived from the original on 16 October 2006. Retrieved 2012-05-24.

[pmid17483976-62] Caruso JB, Patel RM, Julka K, Parish DC (July 2007). "Health-behavior induced disease: return of the milk-alkali syndrome". J Gen Intern Med. 22 (7): 1053–5. doi:10.1007/s11606-007-0226-0. PMC 2219730. PMID 17483976.

[pmid16702792-63] Beall DP, Henslee HB, Webb HR, Scofield RH (May 2006). "Milk-alkali syndrome: a historical review and description of the modern version of the syndrome". Am. J. Med. Sci. 331 (5): 233–42. doi:10.1097/00000441-200605000-00001. PMID 16702792. S2CID 45802184.

[64] Gabriely, Ilan; Leu, James P.; Barzel, Uriel S. (2008). "Clinical problem-solving, back to basics". New England Journal of Medicine. 358 (18): 1952–6. doi:10.1056/NEJMcps0706188. PMID 18450607.

[65] "E-numbers: E170 Calcium carbonate". Food-Info.net. Archived from the original on 14 October 2022. Retrieved 19 April 2008. 080419 food-info.net

[66] "Current EU approved additives and their E Numbers". UK Food Standards Agency. Archived from the original on 7 October 2010. Retrieved 27 October 2011.

[67] "Listing of Food Additives Status Part I". US Food and Drug Administration. Archived from the original on 14 March 2013. Retrieved 27 October 2011.

[68] "Standard 1.2.4 – Labelling of ingredients". Australia New Zealand Food Standards Code. 8 September 2011. Archived from the original on 2 September 2013. Retrieved 27 October 2011.

[lhbread-69] Holdstock, Lee. "Why go organic?". Real Bread Campaign. Soil Association Certification Limited. Archived from the original on 14 October 2022. Retrieved 3 April 2021.

[defra13-70] "Bread and Flour Regulations 1998 A summary of responses to the consultation and Government Reply" (PDF). Department for Environment, Food and Rural Affairs. August 2013. Archived (PDF) from the original on 19 September 2021. Retrieved 9 April 2021.

[71] Zhao, Y.; Martin, B. R.; Weaver, C. M. (2005). "Calcium bioavailability of calcium carbonate fortified soymilk is equivalent to cow's milk in young women". The Journal of Nutrition. 135 (10): 2379–2382. doi:10.1093/jn/135.10.2379. PMID 16177199.

[Kauffman-2007-72] 72.0 ^72.1 Kauffman, John F.; Westenberger, Benjamin J.; Robertson, J. David; Guthrie, James; Jacobs, Abigail; Cummins, Susan K. (2007-07-01). "Lead in pharmaceutical products and dietary supplements". Regulatory Toxicology and Pharmacology (in ఇంగ్లీష్). 48 (2): 128–134. doi:10.1016/j.yrtph.2007.03.001. ISSN 0273-2300. PMID 17467129. Archived from the original on 11 July 2021. Retrieved 11 July 2021.

[ross20-73] Ross, Edward A.; Szabo, N. J.; Tebbett, I. R. (2000). "Lead Content of Calcium Supplements". JAMA. 284 (11): 1425–1429. doi:10.1001/jama.284.11.1425. PMID 10989406.

[Oates2008-74] Oates, J. A. H. (11 July 2008). Lime and Limestone: Chemistry and Technology, Production and Uses. John Wiley & Sons. pp. 111–113. ISBN 978-3-527-61201-7.

[75] El-Aswad, Ahmed F.; Fouad, Mohamed R.; Badawy, Mohamed E. I.; Aly, Maher I. (2023-05-31). "Effect of Calcium Carbonate Content on Potential Pesticide Adsorption and Desorption in Calcareous Soil". Communications in Soil Science and Plant Analysis (in ఇంగ్లీష్). 54 (10): 1379–1387. Bibcode:2023CSSPA..54.1379E. doi:10.1080/00103624.2022.2146131. ISSN 0010-3624. S2CID 253559627. Archived from the original on 18 August 2023. Retrieved 18 August 2023.

[New_York_Times-76] "Limestone Dispenser Fights Acid Rain in Stream". The New York Times. Associated Press. 13 June 1989. Archived from the original on 28 July 2018. Retrieved 27 July 2018.

[env-77] 77.0 ^77.1 "Environmental Uses for Calcium Carbonate". Congcal. 6 September 2012. Archived from the original on 4 January 2014. Retrieved 5 August 2013.

[Schreiber-1988-78] Schreiber, R. K. (1988). "Cooperative federal-state liming research on surface waters impacted by acidic deposition". Water, Air, & Soil Pollution. 41 (1): 53–73. Bibcode:1988WASP...41...53S. doi:10.1007/BF00160344. S2CID 98404326. Archived from the original on 10 January 2018. Retrieved 28 August 2017.

[Guhrén-2006-79] Guhrén, M.; Bigler, C.; Renberg, I. (2006). "Liming placed in a long-term perspective: A paleolimnological study of 12 lakes in the Swedish liming program". Journal of Paleolimnology. 37 (2): 247–258. Bibcode:2007JPall..37..247G. doi:10.1007/s10933-006-9014-9. S2CID 129439066.

[80] "Why calcium carbonate used in plastic industry". EuroPlas. Retrieved 12 July 2024.

[solvaypcc2007-81] "Solvay Precipitated Calcium Carbonate: Production". Solvay. 9 March 2007. Archived from the original on 19 October 2007. Retrieved 30 December 2007.

[crc-82] 82.0 ^82.1 Lide, D. R., ed. (2005). CRC Handbook of Chemistry and Physics (86th ed.). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5.

[83] "Selected Solubility Products and Formation Constants at 25 °C". California State University, Dominguez Hills. Archived from the original on 25 May 2006. Retrieved 7 June 2007.

[84] Wang, X.; Conway, W.; Burns, R.; McCann, N.; Maeder, M. (2010). "Comprehensive Study of the Hydration and Dehydration Reactions of Carbon Dioxide in Aqueous Solution". The Journal of Physical Chemistry A. 114 (4): 1734–40. Bibcode:2010JPCA..114.1734W. doi:10.1021/jp909019u. PMID 20039712.

[Mook_2000-85] 85.0 ^85.1 Mook, W. (2000). "Chemistry of carbonic acid in water". Environmental Isotopes in the Hydrological Cycle: Principles and Applications (PDF). Paris: INEA/UNESCO. pp. 143–165. Archived from the original (PDF) on 18 March 2014. Retrieved 18 March 2014.

[86] Wojtowicz, J. A. (1998). "Factors affecting precipitation of calcium carbonate" (PDF). Journal of the Swimming Pool and Spa Industry. 3 (1): 18–23. Archived from the original (PDF) on 18 March 2014. Retrieved 18 March 2014.

[87] Wojtowicz, J. A. (1998). "Corrections, potential errors, and significance of the saturation index" (PDF). Journal of the Swimming Pool and Spa Industry. 3 (1): 37–40. Archived from the original (PDF) on 24 August 2012. Retrieved 18 March 2014.

[4]

[5]

[1]

[2]

[3]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]

[36]

[37]

[38]

[39]

[40]

[41]

[42]

[43]

[44]

[45]

[46]

[47]

[48]

[49]

[50]

[51]

[52]

[53]

[54]

[55]

[56]

[57]

[58]

[59]

[60]

[61]

[62]

[63]

[64]

[65]

[66]

[67]

[68]

[69]

[70]

[71]

[72]

[73]

[74]

[75]

[76]

[77]

[78]

[79]

[80]

[81]

[82]

[83]

[84]

[85]

[86]

[87]

రసాయన శాస్త్రం

తయారీ

నిర్మాణం

బహురూపాలు (పాలిమార్ఫ్స్)

స్ఫటిక నిర్మాణం

స్ఫటికీకరణ

జీవుల ద్వారా ఎంపిక

సంభవించడం

భౌగోళిక మూలాలు

జీవ మూలాలు

భూమ్యేతర వనరులు

భూగర్భ శాస్త్రం

కార్బోనేట్ పరిహార లోతు

టాఫోనమీలో పాత్ర

ఉపయోగాలు

నిర్మాణం

ఆరోగ్యం, ఆహారం

వ్యవసాయం, ఆక్వాకల్చర్

గృహ శుభ్రత

కాలుష్య ఉపశమనం

ప్లాస్టిక్స్

కాల్సినేషన్ సమతుల్యత

ద్రావణీయత

మారుతున్న CO2 పీడనంతో

మారుతున్న pH, ఉష్ణోగ్రత, లవణీయతతో: స్విమ్మింగ్ పూల్స్‌లో CaCO3 స్కేలింగ్

బలమైన లేదా బలహీనమైన ఆమ్ల ద్రావణంలో ద్రావణీయత

మూలాలు

బాహ్య లింకులు

మారుతున్న CO₂ పీడనంతో

మారుతున్న pH, ఉష్ణోగ్రత, లవణీయతతో: స్విమ్మింగ్ పూల్స్‌లో CaCO₃ స్కేలింగ్