Jump to content

కాళిదాస్ (సినిమా)

వికీపీడియా నుండి
కాళిదాస్
Vidhyadhari (TP Rajakalshmi) on the songbook of Kalidas
దర్శకత్వంహెచ్.ఎమ్.రెడ్డి
నిర్మాతఅర్డెషిర్ ఇరానీ
తారాగణంటిపి రాజలక్ష్మి
పి.జి. వెంకటేశన్
నిర్మాణ
సంస్థ
ఇంపీరియల్ మోవి-టోన్
విడుదల తేదీ
1931 అక్టోబరు 31 (1931-10-31)
దేశంభారతదేశం
భాషలుతమిళ
తెలుగు

కాళిదాస్ (ఉచ్చరిస్తారు [kaːidaːs] transl.. ది సర్వెంట్ ఆఫ్ కాళి అనేది 1931లో హెచ్. ఎం. రెడ్డి దర్శకత్వం వహించిన, అర్దేశిర్ ఇరానీ నిర్మించిన భారతీయ జీవితచరిత్ర సినిమా.[1] ఇది తమిళ తెలుగు భాషలలో మొదటి సౌండ్ సినిమా, ద్రావిడ భాష నిర్మించిన మొదటి సౌండ్ మూవీగా గుర్తించబడింది.[2] ఇది సంస్కృత కవి కాళిదాసు జీవితం ఆధారంగా రూపొందించబడింది, ఇందులో పి. జి. వెంకటేశన్ ప్రధాన పాత్రలో, టి. పి. రాజలక్ష్మి కథానాయికగా, ఎల్. వి. ప్రసాద్, తేవరం రాజంబల్, టి. సుశీల దేవి, జె. సుశీల, ఎం.ఎస్. సంతానలక్ష్మి సహాయ పాత్రలలో నటించారు.

కాళిదాస్ తెలుగులో సంభాషణలు కలిగి ఉండగా, కొన్ని తమిళ పాటలు హిందీ కొన్ని అదనపు సంభాషణలతో పాటు ప్రారంభ, మధ్య ముగింపులో ప్రదర్శించబడ్డాయి.[3] పౌరాణిక ఇతివృత్తం ఉన్నప్పటికీ, ఈ సినిమాలో కర్ణాటక సంగీతకారుడు త్యాగరాజ రచనలు, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ ప్రచార పాటలు, మహాత్మా గాంధీ, భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం గురించి పాటలు వంటి చాలా తరువాతి కాలానికి చెందిన పాటలు ఉన్నాయి. జర్మన్-నిర్మిత సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించి ధ్వనిని రికార్డ్ చేశారు. కాళిదాస్ సినిమా బొంబాయి భారతదేశపు మొట్టమొదటి ధ్వని సినిమా ఆలం అరా (1931) సెట్స్‌లో చిత్రీకరించబడింది, ఎనిమిది రోజుల్లో పూర్తయింది.

1931 అక్టోబరు 31న దీపావళి రోజున కాళిదాస్ భారీ అంచనాలతో విడుదలైంది. ఆ సంవత్సరం నిర్మించి విడుదల చేసిన ఏకైక దక్షిణ భారత సినిమా ఇది. అనేక సాంకేతిక లోపాలు ఉన్నప్పటికీ, ఇది రాజలక్ష్మి గానం ప్రదర్శనకు ప్రశంసలతో విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకుంది, పెద్ద వాణిజ్య విజయాన్ని సాధించింది. కాళిదాసు విజయం కాళిదాసు ఆధారంగా మహాకవి కాళిదాస (1955), మహాకవి కాళిదాస (1960), మహాకావి కాళిదాసు, (1966) వంటి ఇతర సినిమాలకు దారితీసింది.

దాని వాణిజ్యపరంగా విజయంతో పాటు, కాళిదాస్ రాజలక్ష్మి కెరీర్‌లో ఒక పెద్ద మలుపుగా నిలిచి, ఆమెను మంచి పేరున్న గాయనిగా మార్చిం. ఈ సినిమాకి సంబంధించిన ప్రింట్, గ్రామఫోన్ రికార్డ్, లేదా పాటల పుస్తకం ఏదీ లభ్యం కానందున, ఇది ఒక కనుమరుగైన సినిమాగా మిగిలిపోయింది.

కథ

[మార్చు]

విద్యాధారి, తేజస్వి రాజు విజయవర్మన్ కుమార్తె. యువరాణి తన కొడుకును వివాహం చేసుకోవాలని అతని మంత్రి కోరుకుంటాడు, కానీ ఆమె నిరాకరిస్తుంది. కోపంతో, మంత్రి విద్యాధారి కోసం మరొక సంభావ్య భర్తను వెతకడానికి బయలుదేరాడు. అడవిలో, ఒక నిరక్షరాస్యుడు కౌమాన్ ఒక చెట్టు మీద కూర్చొని, అతను కూర్చున్న కొమ్మను కత్తిరించడం మంత్రి చూస్తాడు. మంత్రి ఆ కౌమాన్ను రాజభవనానికి రమ్మని ఒప్పించి విద్యాధారి అతన్ని వివాహం చేసుకోమని చెబుతాడు. తాను మోసపోయానని విద్యాధారి గ్రహించి, ఒక రైతు తో వివాహం చేసుకున్నప్పుడు, ఆమె పరిహారం కోసం కాళి దేవతను ప్రార్థిస్తుంది. కాళి ఆమె ముందు వచ్చి, తన భర్తకు కాళిదాస్ అని పేరు పెట్టి, అతనికి అద్భుతమైన సాహిత్య ప్రతిభను ఇస్తుంది.[4]

నటీనటులు

[మార్చు]

ఇతర సహాయక పాత్రలను తేవరం రాజంబల్, టి. సుశీల దేవి, జె. సుశీల, ఎం. ఎస్. సంతానలక్ష్మి పోషించారు.[5]

ఉత్పత్తి

[మార్చు]

భారతదేశపు మొట్టమొదటి సౌండ్ ఫిల్మ్ ఆలం అరా (1931) విజయం తరువాత, దాని దర్శకుడు అర్దేషిర్ ఇరానీ దక్షిణ భారత సినిమాల్లోకి ప్రవేశించాలనుకున్నారు.[6] అదే సంవత్సరంలో, అతను తన మాజీ సహాయకుడు హెచ్. రెడ్డి మొదటి దక్షిణ భారత ధ్వని చిత్రానికి దర్శకత్వం వహించడానికి ఎంచుకున్నాడు, ఇది తరువాత సంస్కృత కవి, నాటక రచయిత కాళిదాస జీవితం ఆధారంగా మొదటి తమిళ-తెలుగు చిత్రం కాళిదాస్ అయింది.[7][6] ఇరానీ ఈ చిత్రాన్ని ఇంపీరియల్ మూవీ-టోన్ క్రింద నిర్మించారు.[8][9] టైటిల్ రోల్ పోషించడానికి పి. జి. వెంకటేశన్‌ను ఎంపిక చేశారు.[10] ఎల్. వి. ప్రసాద్-తరువాత ప్రసాద్ స్టూడియోస్ స్థాపించారు-ఆలయ పూజారిగా హాస్య పాత్రలో కనిపించారు.[11][12] రంగస్థల కళాకారిణి టి. పి. రాజలక్ష్మి కథానాయికగా నటించడానికి ఎంపికయ్యారు చలనచిత్ర చరిత్రకారుడు రాండర్ గై ప్రకారం, "కథానాయికగా నటించినందుకు ఆమె స్వయంచాలక ఎంపిక". దీనికి ముందు, రాజలక్ష్మి అనేక నిశ్శబ్ద సినిమాలలో నటించింది, కాళిదాస్ ఆమె మొదటి సౌండ్ సినిమా.[13][14][15] సహాయక పాత్రలను తేవరం రాజంబల్, టి. సుశీల దేవి, జె. సుశీల, ఎస్. సంతానలక్ష్మి పోషించారు.[16][17] జర్మన్ సాంకేతిక నిపుణులు జర్మన్-నిర్మిత పరికరాలను ఉపయోగించి ధ్వనిని రికార్డ్ చేశారు.[18][19] కాళిదాస్ బాంబే (ఇప్పుడు ముంబై) లో ఆలం అరా సెట్స్‌లో చిత్రీకరించబడింది, ఇది ఎనిమిది రోజుల్లో పూర్తయింది, మూలాల ప్రకారం 6,000 అడుగుల (1,800 మీ) లేదా 10,000 అడుగుల (3,000 మీ) ఫిల్మ్‌ను ఉపయోగించింది.[20][21][22] చలనచిత్ర చరిత్రకారుడు ఫిల్మ్ న్యూస్ ఆనందన్ కాళిదాస్ "హడావిడిగా నిర్మించబడింది, సాంకేతికంగా లోపభూయిష్టంగా ఉంది" అని పేర్కొన్నాడు.[9]

ఈ సినిమాలోని నటులు తమిళంతో సహా వివిధ భాషలు మాట్లాడారు (రాజలక్ష్మి తెలుగు (వెంకటసన్), హిందీ (ప్రసాద్).[23] వెంకటేశన్ మొదటి భాష తెలుగు, అతను తమిళ పదాలను సరిగ్గా ఉచ్చరించలేకపోయాడు కాబట్టి, అతని సంభాషణలు తెలుగులో ఉండేవి.[23] హెచ్. ఎం. రెడ్డి కాళిదాస్ అనే పేరుతో ఒక తెలుగు చిత్రాన్ని చిత్రీకరించి, నిర్మించారని, ఇది తెలుగు నిర్మాణంగా ఉండవచ్చని సూచిస్తుందని రాజలక్ష్మి తన ఇంటర్వ్యూలో పేర్కొన్నారు.[24] సినీ విమర్శకుడు, పాత్రికేయుడు కల్కి కృష్ణమూర్తి, ఆనంద వికటన్ కోసం ఈ సినిమా గురించి తన సమీక్షలో, ఈ సినిమాలో తెలుగు సంభాషణలు ఉన్నాయని, తమిళ పాటలు ప్రారంభంలో, మధ్యలో, చివరలో ఉన్నాయని, కానీ తమిళ ప్రసంగం లేదని పేర్కొన్నారు.[25] గై ప్రకారం, తన సందేహాలను తగ్గించుకోవడానికి జర్మన్ సౌండ్ రికార్డింగ్ పరికరాలు తమిళ భాషలో రికార్డ్ చేస్తాయా అని ఇరానీకి మొదట్లో తెలియదు, అతను కొంతమంది నటులను తమిళంలో మాట్లాడేలా, తెలుగులో వెంకటేశన్‌తో పాడేలా చేశాడు. హిందీని రికార్డ్ చేయడానికి పరికరాలు ఇప్పటికే ఉపయోగించబడుతున్నందున, అతను ఇతర నటులను ఆ భాషను మాట్లాడేలా చేశాడు-పరికరాలు ప్రతి భాషను స్పష్టంగా రికార్డ్ చేస్తాయి.[26] బహుళ భాషల వాడకం కారణంగా, ఫిల్మ్ న్యూస్ ఆనందన్, బిర్గిత్ మేయర్, గై వంటి మూలాలు కాళిదాస్ మొదటి తమిళ ధ్వని చిత్రం అని పిలవడానికి నిరాకరించాయి, బదులుగా దీనిని భారతదేశపు మొట్టమొదటి బహుభాషా చిత్రం అని పిలిచారు.[27][28][29] 2010లో వచ్చిన సినిమాస్ ఆఫ్ సౌత్ ఇండియా: కల్చర్, రెసిస్టెన్స్, ఐడియాలజీ అనే పుస్తకంలో సౌమ్య దేచమ్మ మాట్లాడుతూ, "దక్షిణ భారతదేశంలోని రెండు ముఖ్యమైన భాషా మార్కెట్లలో దాని మార్కెట్ సామర్థ్యాన్ని పెంచడానికి" ఈ సినిమాలో తెలుగు సంభాషణలు చేర్చబడ్డాయని పేర్కొంది.[30]

సంగీతం

[మార్చు]

కాళిదాస్ లో భాస్కర దాస్ స్వరపరిచి రాసిన యాభై పాటలు ఉన్నాయి.[31][32] చలనచిత్ర చరిత్రకారుడు ఎస్. థియోడోర్ బాస్కరన్ తన 1996 పుస్తకం, ది ఐ ఆఫ్ ది సర్పెంట్: యాన్ ఇంట్రడక్షన్ టు తమిళ్ సినిమా పాటలన్నీ తమిళంలో ఉన్నాయని పేర్కొన్నాడు.[33] బిర్గిత్ మేయర్ తన 2009 పుస్తకం ఎస్తెటిక్ ఫార్మేషన్స్ లో భాస్కరన్ ను వ్యతిరేకిస్తూ, ఈ సినిమాలో తెలుగు పాటలు ఉన్నాయని,[28] ఈ అభిప్రాయానికి సినిమాస్ ఆఫ్ సౌత్ ఇండియా: కల్చర్, రెసిస్టెన్స్, ఐడియాలజీ లో సౌమ్య దేచమ్మ మద్దతు ఇచ్చింది.[30]

ఈ సినిమా పురాణాల ఆధారంగా రూపొందించినప్పటికీ, ఇందులో కర్ణాటక సంగీతకారుడు త్యాగరాజ, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ ప్రచార పాటలు వంటి చాలా తరువాతి కాలాల నుండి రచనలు ఉన్నాయి.[9] ఫిల్మ్ న్యూస్ ఆనందన్ రెడ్డి "తన మార్గంలో వచ్చిన కళాత్మకమైన దేనినైనా జోడించడానికి బహుశా సంతోషించాడని పేర్కొన్నాడు. ఔచిత్యం అనేది ఒక సమస్య కాదు". సెల్వరాజ్ వేలాయుతమ్ రచించిన 2008 పుస్తకం తమిళ్ సినిమా: ది కల్చరల్ పాలిటిక్స్ ఆఫ్ ఇండియాస్ అదర్ ఫిల్మ్ ఇండస్ట్రీ, బిర్గిత్ మేయర్ రచించిన ఎస్తెటిక్ ఫార్మేషన్స్ ఈ సినిమాలో ప్రదర్శించిన జాతీయవాద పాటలకు ప్రధాన కథాంశంతో సంబంధం లేదని నిర్దేశించాయి, అయితే రాండర్ గై ఆ కాలంలో, "చారిత్రక ఖచ్చితత్వం సంగీతం వలె ముఖ్యమైనది కాదు. దేవతలు ఆధునిక కవితలు లేదా జాతీయవాద పాటలను పాడటం అసాధారణం కాదు".[11][19][34]

దేశభక్తి పాట "గాంధీయిన్ కై రట్టినమే" ("రట్టినమ్.. గాంధీ కై భనామం"... అని కూడా పిలువబడే "గాంధీ [మహాత్మా] గాంధీ నిర్వహించే చరఖా", దీనిని టి. పి. రాజలక్ష్మి పాడారు, కాళిదాస్ కథతో సంబంధం లేదు-ఈ పాట చరఖాను ప్రశంసించింది (జాతీయవాదానికి గాంధీ చిహ్నమైన చక్రం).[18][35] త్యాగరాజుని రెండు రచనలు, "ఎంట నేర్చీన" "సురరాగధార" లను కూడా రాజలక్ష్మి ప్రదర్శించారు, వీటిలో రెండోది శంకరభారణం రాగం ఆధారంగా రూపొందించబడింది.[36][37] రాజలక్ష్మి ప్రదర్శించిన మరో పాట, "మన్మద బాణమదా", ఎంతో ప్రజాదరణ పొందింది, దీనిని గై "కథానాయిక ప్రేమ భావోద్వేగ విస్ఫోటనం" గా అభివర్ణించారు.[38][38]}} మరో పాట, "ఇందియార్గల్ నమ్మవర్కుల్ ఎనో వీన్ సందాయ్", భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం గురించి భారతీయుల మధ్య ఐక్యత అవసరం గురించి మాట్లాడింది.[18][38][39] గై "మన్మద బాణమదా" ను "తమిళ సినిమా మొదటి హిట్ పాట" గా అభివర్ణించారు.[40]

విడుదల

[మార్చు]
Tamil language advertisement with all text, no visuals
కాళిదాస్ కోసం ప్రీ-రిలీజ్ ప్రకటన

కాళిదాస్ విడుదలను ప్రకటిస్తూ ఒక ప్రకటన 1931 అక్టోబరు 30న ది హిందూ ప్రచురించబడింది, అక్కడ ఈ చిత్రం "తమిళ తెలుగు పాటలతో నగరంలో ప్రదర్శించబడిన మొదటి టాకీ" అని ప్రకటించబడింది.[41] కాళిదాస్ మొదటిసారిగా మద్రాసు (ప్రస్తుతం చెన్నై ఉన్న థియేటర్ సినిమా సెంట్రల్ (ఇప్పుడు మురుగన్ థియేటర్ అని పిలుస్తారు) లో 31 అక్టోబర్ 1931న దీపావళి పండుగ సందర్భంగా థియేటర్లలో విడుదలైంది, ఇది శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం సమానంగా జరిగింది.[41][42]


ఈ సినిమా రీళ్లను మద్రాసుకు తీసుకెళ్లినప్పుడు, వేలాది మంది ప్రజలు నగరంలోని సెంట్రల్ రైల్వే స్టేషన్ వద్ద గుమిగూడారు వాల్ టాక్స్ రోడ్ వెంబడి ఉన్న రీల్ బాక్సును అనుసరించి సినిమా సెంట్రల్ వరకు, గులాబీ రేకులను విసిరి, కొబ్బరికాయలను పగలగొట్టి, ధూపం తగలబెట్టారు.[19][43] ఈ చిత్రం పోస్టర్లలో, తమిళ తెలుగు పేసి పాడు పదం (ఆంగ్లం: "తమిళ తెలుగు మాట్లాడే పాడే సినిమా") అని ఉంది.[19] తమిళ ధ్వని చిత్రాన్ని నిర్మించే మునుపటి ప్రయత్నం, నాలుగు-రీల్ లఘు చిత్రం (ఎస్. థియోడోర్ బాస్కరన్ చేత కొరతి డాన్స్ సాంగ్స్ గా గుర్తించబడింది) కాళిదాస్ పాటు ఒక ఆకర్షణీయమైన ప్రదర్శనగా ప్రదర్శించబడింది.[33] ఇందులో రాజలక్ష్మి, జిప్సీ నర్తకి ఝాన్సీ బాయి నటించారు.[10] టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా ఇచ్చిన 2015 ఇంటర్వ్యూలో, రాజలక్ష్మి కుమార్తె కమల మాట్లాడుతూ, ఈ చిత్రం విడుదలైనప్పుడు, "మద్రాసులో ప్రజలు థియేటర్ల వెలుపల సుమారు 4 నుండి 5 కిలోమీటర్ల దూరం నిలబడి [రాజలక్ష్మి] తన మొదటి పెసం పదములో నటించడాన్ని చూసేవారు. ఆమెకు ఇక్కడ గర్జనతో స్వాగతం పలికారు. రోడ్లపై టోరిక్షాల్లో ఏర్పాటు చేసిన స్పీకర్ల నుండి ఆమె పేరును ప్రకటించారు, ఎందుకంటే టాకీ ప్రజలకు కొత్తది".[15]

కాళిదాస్ సినిమా వాణిజ్యపరంగా విజయవంతమైంది, 75,000 రూపాయలకు పైగా వసూలు చేసింది, హిందూ తమిళ్ తిసాయ్ 2013 అంచనా ప్రకారం దాని బడ్జెట్‌ను సులభంగా 8,000 రూపాయలు (2021 ధరలలో 1.50 కోట్ల రూపాయల విలువ) కవర్ చేసింది.[44] సిని నిర్మాత, రచయిత జి. ధనంజయన్ మాట్లాడుతూ, "ప్రేక్షకులు తమ భాషలోని సంభాషణలు, పాటలతో ఆడియో విజువల్స్ చూడటం కొత్తదనం" కాబట్టి ఈ సినిమా విజయవంతమైంది.[5]


రాండర్ గై తన 1997 పుస్తకం 'స్టార్‌లైట్, స్టార్‌బ్రైట్: ది ఎర్లీ తమిళ్ సినిమా'లో కాళిదాస్‌ను ఒక "మోటు ప్రయోగం"గా అభివర్ణించారు, ఇందులో లిప్ సింక్ సరిగా లేదని పేర్కొన్నారు ; పాత్రలు నోరు తెరిచినప్పుడు శబ్దం రాదని, సంభాషణ లేదా పాట వినిపించినప్పుడు కళాకారులు మౌనంగా ఉండేవారని ఆయన అన్నారు. ప్రజలు సాంకేతిక మెళకువలను పట్టించుకోకుండా సినిమా చూడటానికి పోటెత్తారని ఆయన చెప్పారు.[45] ఆనంద వికటన్ పత్రికకు రాసిన తన సమీక్షలో కల్కి కృష్ణమూర్తి, సినిమాలో ఉపయోగించిన దుస్తులను చూసి తాను అబ్బురపడ్డానని పేర్కొన్నారు. ఆయన రాజలక్ష్మి నటనను, ఆమె నృత్యాన్ని ప్రశంసించారు కానీ ఆమె గానాన్ని విమర్శిస్తూ, స్వర తంత్రులను సరిచేయించుకోవడానికి ఆమె వైద్యుడిని సంప్రదించాల్సి వచ్చిందని అన్నారు.[3] తమిళ వార్తాపత్రిక స్వదేశమిత్రన్, సినిమా థియేట్రికల్ విడుదలకు రెండు రోజుల ముందు 1931 అక్టోబర్ 29న కాళిదాస్‌కు అనుకూలమైన సమీక్షను ప్రచురించింది , అందులో సమీక్షకుడు, కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యలకు విరుద్ధంగా, రాజలక్ష్మి గానాన్ని ప్రశంసించారు.[32]

వారసత్వం

[మార్చు]

కాళిదాస్ విడుదలతో దక్షిణ భారత చలనచిత్ర రంగంలో ధ్వని రాక, నాటక కళాకారుల సినిమాల్లోకి వలసలను ప్రేరేపించింది.[46] 1931లో నిర్మించి విడుదల చేసిన ఏకైక దక్షిణ భారత చిత్రం కాళిదాస్.[47][48] ఈ సినిమా ప్రింట్ లేదా గ్రామోఫోన్ రికార్డు మనుగడ సాగించలేదు, ఇది కోల్పోయిన చిత్రంగా మారింది. [49][47] 1964లో నేషనల్ ఫిల్మ్ ఆర్కైవ్ ఆఫ్ ఇండియా స్థాపించబడటానికి చాలా కాలం ముందు ఈ సినిమా "దుమ్ము దులుపుకుంది" అని 2014లో ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ పేర్కొంది.[50] మిగిలి ఉన్న కళాఖండాలలో కొన్ని స్టిల్స్, ప్రకటనలు, పాట పుస్తకం ముఖచిత్రం మాత్రమే ఉన్నాయి. [51][52][47] 2002 డిసెంబరు నాటికి, ఫిల్మ్ న్యూస్ ఆనందన్ ఈ సినిమాకి సంబంధించిన అనేక ఛాయాచిత్రాలను భద్రపరిచారు.[53]

కాళిదాస్ రాజలక్ష్మి కెరీర్‌లో ఒక ప్రధాన పురోగతి, ఆమెను "డబ్బింగ్ సింగింగ్ స్టార్" గా మార్చింది.[54][55] కాళిదాసుని జీవితం ఆధారంగా తీసిన ఇతర సినిమాలలో కన్నడ చిత్రం మహాకవి కాళిదాస (1955), హిందీ సినిమా కవి కాళిదాస (1959), తెలుగు సినిమా మహాకవి కాలిదాస (1960), తమిళ సినిమా మహాకవి కళిదాస (1966), కన్నడ సినిమా కవిరత్న కాళిదాస (1983) ఉన్నాయి.[56][57][58][59][60]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Rajan 1997, p. 2.
  2. ↑ Harsh, B. H. (5 February 2026). "Passion, history, and the roots of Telugu cinema". The New Indian Express (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 6 February 2026. Retrieved 6 February 2026.
  3. 1 2 Krishnamurthy, Kalki (16 November 1931). "'கல்கி' −2: காளிதாஸ் – திரைப்பட விமர்சனம்" ['Kalki −2': Kalidas – Film Review]. Ananda Vikatan (in తమిళం). Retrieved 31 May 2017.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  4. ↑ Baskaran 1996, pp. 88–89.
  5. 1 2 "Tamil Talkies completes 80 years today !". Sify. 31 October 2011. Archived from the original on 5 January 2012. Retrieved 20 January 2014.
  6. 1 2 Narasimham, M. L. (14 January 2016). "Blast from the Past: Mahakavi Kalidasu (1960)". The Hindu. Archived from the original on 17 April 2019. Retrieved 17 April 2019.
  7. ↑ Pillai 2015, p. 103.
  8. ↑ Rajadhyaksha & Willemen 1998, p. 253.
  9. 1 2 Rajadhyaksha & Willemen 1998, p. 254.
  10. 1 2 Rangarajan, Malathi (10 May 2012). "Tryst with the past". The Hindu. Retrieved 13 February 2014.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  11. ↑ "Talking about talkies". Deccan Chronicle. 19 July 2013. Retrieved 19 July 2013.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  12. ↑ Raman, Mohan V. (22 June 2011). "The Rani of Cinema". The Hindu. Archived from the original on 29 October 2013. Retrieved 19 June 2013.
  13. ↑ Guy, Randor (27 March 2009). "Blast from the Past – Miss Kamala 1938". The Hindu. Retrieved 23 April 2014.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  14. 1 2 Balachandran, Logesh (13 August 2015). "Tamil cinema's first heroine – TP Rajalakshmi". The Times of India. Archived from the original on 15 August 2015. Retrieved 15 August 2015.
  15. ↑ "Tamil Talkies completes 80 years today !". Sify. 31 October 2011. Archived from the original on 5 January 2012. Retrieved 20 January 2014.
  16. ↑ Baskaran 1996, p. 88.
  17. 1 2 3 Guy, Randor (November 2006). "The first talking Tamil picture" (PDF). Madras Musings. p. 5. Archived from the original (PDF) on 1 August 2015. Retrieved 1 August 2015.
  18. 1 2 3 4 Vincent, Pheroze L. (25 November 2009). "Romancing the reel". The Hindu. Archived from the original on 29 October 2013. Retrieved 25 August 2013.
  19. ↑ Sastry 1993, p. 15.
  20. ↑ "The story so far ..." The Sunday Indian. 8 July 2012. Archived from the original on 2 August 2016. Retrieved 2 August 2016.
  21. ↑ Balabharathi (2012). தமிழ் சினிமா 80 பாகம்-1 [Tamil Cinema 80 Part-1] (in తమిళం). Chennai: Nakkheeran Publications. p. 12. ISBN 978-93-81828-40-3.
  22. 1 2 Rangarajan, Malathi (10 May 2012). "Tryst with the past". The Hindu. Retrieved 13 February 2014.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  23. ↑ Muthuvel, S. (20 August 2023). "Let's watch Kalidas (1931) together". Madras Musings (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 2 December 2024. Retrieved 19 May 2025. He filmed it and went on to produce a Telugu film titled Kalidas. I received the chance to play the role of the princess in the film.
  24. ↑ Krishnamurthy, Kalki (16 November 1931). "'கல்கி' −2: காளிதாஸ் – திரைப்பட விமர்சனம்" ['Kalki −2': Kalidas – Film Review]. Ananda Vikatan (in తమిళం). Retrieved 31 May 2017.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  25. ↑ Guy, Randor (November 2006). "The first talking Tamil picture" (PDF). Madras Musings. p. 5. Archived from the original (PDF) on 1 August 2015. Retrieved 1 August 2015.
  26. ↑ Film News Anandan (1998). "Tamil Cinema History – The Early Days (1916–1936)". Indolink. {{cite web}}: |access-date= requires |url= (help)CS1 maint: deprecated archival service (link)
  27. 1 2 Meyer 2009, p. 97.
  28. ↑ Guy, Randor (October 2012). "Tamil Cinema 75 – A Look Back" (PDF). Anna Nagar Times. Archived from the original (PDF) on 17 January 2014. Retrieved 13 February 2014.
  29. 1 2 Dechamma C. C. & Prakash 2010, p. 13, introduction.
  30. ↑ Baskaran 1996, p. 42.
  31. 1 2 Nagarajan, Chola. "தமிழ் சினிமாவின் முதல் சாதனைப் பெண் : வறுமை துரத்திய ஒரு சாதகப் பறவை!" [Tamil cinema's first successful woman: The skylark who drove away despair]. Keetru (in తమిళం). Archived from the original on 5 March 2016. Retrieved 2 August 2016.
  32. 1 2 Baskaran 1996, p. 89.
  33. ↑ Lakshmi, K. (12 September 2004). "Cinema and politics". The Hindu. Archived from the original on 15 September 2016. Retrieved 15 September 2016.
  34. ↑ Baskaran, S. Theodore (6 January 2002). "Music for the people". The Hindu. Archived from the original on 16 January 2014. Retrieved 15 August 2013.
  35. ↑ Baskaran 1996, p. 75; Gokulsing & Dissanayake 2013, p. 129.
  36. ↑ Kolappan, B. (20 September 2013). "South India's first heroine stormed male bastion". The Hindu. Archived from the original on 13 February 2014. Retrieved 13 February 2014.
  37. 1 2 3 Balakrishnan, V. (18 July 2015). "தமிழ் சினிமா முன்னோடிகள்: தமிழ்த் திரை உலகின் முதல் கதாநாயகி டி.பி.ராஜலஷ்மி!" [Features of Tamil cinema: The first heroine of Tamil films, T. P. Rajalakshmi!]. Ananda Vikatan (in తమిళం). Archived from the original on 31 May 2017. Retrieved 31 May 2017.
  38. ↑ Meyer 2009, p. 105.
  39. ↑ Guy 1997, p. 58.
  40. 1 2 Poorvaja, S. (1 November 2016). "A reel revolution from 85 years ago". The Hindu. Archived from the original on 1 November 2016. Retrieved 1 November 2016.
  41. ↑ Gokulsing & Dissanayake 2013, p. 129.
  42. ↑ Krishnamachari, Suganthy (25 April 2008). "Celebrations ... in and on AIR". The Hindu. Archived from the original on 29 October 2013. Retrieved 15 August 2013.
  43. ↑ "இன்று தமிழின் முதல் பேசும் சினிமா வெளியான நாள்" [Today is the day the first Tamil sound film was released]. Hindu Tamil Thisai (in తమిళం). 31 October 2013. Archived from the original on 1 April 2021. Retrieved 1 April 2021.
  44. ↑ Guy 1997, p. 54.
  45. ↑ Velayutham 2008, pp. 113–114.
  46. 1 2 3 Guy, Randor (November 2006). "The first talking Tamil picture" (PDF). Madras Musings. p. 5. Archived from the original (PDF) on 1 August 2015. Retrieved 1 August 2015.
  47. ↑ Rangan, Baradwaj (17 March 2011). "Romancing the screen". The Hindu. Archived from the original on 3 December 2014. Retrieved 2 July 2015.
  48. ↑ "Talking about talkies". Deccan Chronicle. 19 July 2013. Retrieved 19 July 2013.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  49. ↑ "In reel time". The Indian Express. 5 September 2014. Archived from the original on 5 September 2014. Retrieved 4 July 2015.
  50. ↑ Narasimham, M. L. (9 September 2012). "Wake up, industry". The Hindu. Archived from the original on 18 January 2014. Retrieved 18 January 2014.
  51. ↑ Film News Anandan (1998). "Tamil Cinema History – The Early Days (1916–1936)". Indolink. {{cite web}}: |access-date= requires |url= (help)CS1 maint: deprecated archival service (link)
  52. ↑ Rangarajan, Malathi (12 December 2002). "A pioneer speaks ..." The Hindu. Archived from the original on 2 August 2016. Retrieved 2 August 2016.
  53. ↑ Balachandran, Logesh (18 October 2014). "First Rani of South Indian Cinema". Deccan Chronicle. Archived from the original on 20 October 2014. Retrieved 30 June 2015.
  54. ↑ Patel, Bhaichand (5 April 2015). "Southern sirens". The Asian Age. Archived from the original on 29 June 2015. Retrieved 29 June 2015.
  55. ↑ "State Awards for films" (PDF). Ministry of Information and Broadcasting. 28 April 1957. Archived from the original (PDF) on 18 May 2016. Retrieved 2 August 2016.
  56. ↑ Rajadhyaksha & Willemen 1998, p. 202.
  57. ↑ Narasimham, M. L. (14 January 2016). "Blast from the Past: Mahakavi Kalidasu (1960)". The Hindu. Archived from the original on 17 April 2019. Retrieved 17 April 2019.
  58. ↑ "8th National Film Awards". International Film Festival of India. pp. 32–33. Archived from the original on 12 October 2013. Retrieved 2 March 2014.
  59. ↑ Ganesan & Narayana Swamy 2007, p. 241.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=కాళిదాస్_(సినిమా)&oldid=4905971" నుండి వెలికితీశారు