కావి రంగు కుండల సంస్కృతి
 కావి రంగు కుండల ఆనవాళ్లు లభించిన ప్రదేశాలు ( క్రీ.పూ.2600 - 1200 ) | |
| భౌగోళిక పరిధి | ఉత్తర భారతదేశం |
|---|---|
| కాలం | కాంస్య యుగం |
| తేదీలు | సుమారు క్రీ.పూ. 2000–1500 |
| ముఖ్యమైన స్థలాలు | అహిచ్ఛత్ర బహద్రాబాద్ బార్గావ్ (పురావస్తు ప్రదేశం) బిసౌలి ఫతేగఢ్ హస్తినాపురం హులాస్ జింఝానా కాట్పాలోన్ కౌశాంబి మితాథల్ ఎర్ర కోట సనౌలి తవ్వకాల ప్రదేశం  |
| లక్షణాలు | విస్తృతమైన రాగి లోహకర్మ కుండలు, రాగి ఆయుధాలతో కూడిన సమాధులు |
| దీనికి ముందు | నవీన శిలాయుగం |
| దీని తరువాత | నలుపు, ఎరుపు రంగుల పాత్రలు పెయింటెడ్ గ్రే వేర్ సంస్కృతి |
| దక్షిణ ఆసియా చరిత్ర సారాంశం భారత ఉపఖండ చరిత్ర |
|---|
కావి రంగు కుండల సంస్కృతి (ఓచర్ కలర్డ్ పాటరీ కల్చర్ - OCP) అనేది "సాధారణంగా క్రీ.పూ. 2000–1500 నాటిది" గా భావించే ఇండో-గాంగెటిక్ మైదానంలోని కాంస్య యుగ సంస్కృతి.[1][2] ఇది తూర్పు పంజాబ్ నుండి ఈశాన్య రాజస్థాన్, పశ్చిమ ఉత్తరప్రదేశ్ల వరకు విస్తరించి ఉంది.[3][4]
ఈ సంస్కృతికి చెందిన కళాఖండాలు మలి హరప్పా సంస్కృతి, వేద సంస్కృతి రెండింటితో సారూప్యతలను చూపుతాయి.[5][6] పురావస్తు శాస్త్రవేత్త అకినోరి ఉయెసుగి దీనిని పూర్వపు హరప్పా బారా శైలికి పురావస్తు కొనసాగింపుగా పరిగణిస్తారు,[7] అయితే పార్పోలా ప్రకారం, ఈ సంస్కృతిలో బండ్లు దొరకడం అనేది మలి హరప్పన్లతో సంబంధం ఉన్న ఇండో-ఇరానియన్లు భారత ఉపఖండంలోకి వలస రావడాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.[6] OCP ఉత్తర భారత కాంస్య యుగపు చివరి దశను సూచిస్తుంది. దీని తర్వాత పెయింటెడ్ గ్రే వేర్ సంస్కృతి, ఆ తర్వాత నార్తర్న్ బ్లాక్ పాలిష్డ్ వేర్ (నలుపు రంగు పాలిష్ చేసిన పాత్రలు) వచ్చాయి.[8]
భౌగోళికం, కాల నిర్ణయం
[మార్చు].svg)
కావి రంగు కుండల సంస్కృతి "సాధారణంగా క్రీ.పూ. 2000-1500 నాటిది".[1] రాజస్థాన్లోని జోధ్పురా సమీపంలో కనుగొనబడిన ప్రత్యేకమైన సెరామిక్ వస్తువుల ప్రారంభ నమూనాలు క్రీ.పూ. 3వ సహస్రాబ్దికి చెందినవి (ఈ జోధ్పురా జైపూర్ జిల్లాలో ఉంది, దీనిని జోధ్పూర్ నగరంతో అయోమయం చెందకూడదు). ఈ సంస్కృతికి చెందిన అనేక ప్రదేశాలు సాహిబీ నది, కృష్ణావతి నది, సోతి నది వంటి దాని ఉపనదుల వెంబడి వర్ధిల్లాయి. ఇవన్నీ ఆరావళి పర్వత శ్రేణులలో జన్మించి హర్యానాలోని మహేంద్రగఢ్ జిల్లాలో అదృశ్యమయ్యే ముందు యమునా నది వైపు దక్షిణంగా, ఈశాన్య దిశగా ప్రవహిస్తాయి.[9] అతరంజీఖేరా, లాల్ ఖిలా (ఎర్ర కోట), జింఝానా, నసీర్పూర్ లాంటి OCP ప్రదేశాలు క్రీ.పూ. 2600 నుండి 1200 వరకు ఉన్నట్లు అంచనా వేయబడ్డాయి.[10]
ఈ సంస్కృతి క్రీ.పూ. 2వ సహస్రాబ్ది ప్రారంభంలో గంగా మైదానానికి చేరుకుంది. ఇటీవల, ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా ఉత్తరప్రదేశ్లోని సహారన్పూర్ జిల్లాలో జరిపిన తవ్వకాలలో రాగి గొడ్డళ్లు, కొన్ని కుండల ముక్కలను కనుగొంది.[11]
కుండలు
[మార్చు]ఈ కుండలు ఎర్రటి రంగును (స్లిప్) కలిగి ఉంటాయి. కానీ దానిని త్రవ్విన పురావస్తు శాస్త్రవేత్తల వేళ్లపై కావి రంగు అంటుకోవడంతో దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది. ఇది కొన్నిసార్లు నల్లటి పెయింటెడ్ బ్యాండ్లతో, కత్తిరించిన నమూనాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది. ఇది తరచుగా రాగి నిల్వలతో కలిసి కనిపిస్తుంది, ఇవి రాగి ఆయుధాలు, ఆంత్రోపోమోర్ఫిక్ (మానవరూప) బొమ్మల వంటి ఇతర కళాఖండాల సమూహాలు.
వ్యవసాయం
[మార్చు]OCP సంస్కృతి గ్రామీణ, వ్యవసాయ ఆధారితమైనది. వరి, బార్లీ, చిక్కుళ్ళు పండించడం, పశువులు, గొర్రెలు, మేకలు, పందులు, గుర్రాలు, కుక్కలను మచ్చిక చేసుకోవడం ఈ సంస్కృతి ప్రత్యేకత. చాలా వరకు స్థావరాలు పరిమాణంలో చిన్న గ్రామాలుగా ఉన్నాయి, కానీ సాంద్రంగా పంపిణీ చేయబడ్డాయి. ఇళ్ళు సాధారణంగా మట్టి, కట్టెలతో నిర్మించబడ్డాయి. జంతువులు, మానవ బొమ్మలు, రాగి, టెర్రకోటతో చేసిన ఆభరణాలు ఇక్కడి ఇతర కళాఖండాలలో ఉన్నాయి.[12]
రాగి నిల్వలు
[మార్చు]
రాగి నిల్వలు అనే పదం భారత ఉపఖండం ఉత్తర ప్రాంతాలలో క్రీ.పూ. 2వ సహస్రాబ్దికి చెందిన రాగి-ఆధారిత కళాఖండాల విభిన్న సమూహాలను సూచిస్తుంది. అరుదుగా త్రవ్వకాల నుండి ఇవి లభించాయి. అనేక విభిన్న ప్రాంతీయ సమూహాలను గుర్తించవచ్చు: దక్షిణ హర్యానా/ఉత్తర రాజస్థాన్, గంగా-యమునా మైదానం, ఛోటానాగ్పూర్, మధ్యప్రదేశ్. ఒక్కో ప్రాంతం వాటి స్వంత లక్షణమైన కళాఖండాల రకాలను కలిగి ఉంటుంది. ప్రారంభంలో, రాగి నిల్వలు ఎక్కువగా గంగా-యమునా దోయాబ్ నుండి మాత్రమే తెలిశాయి, చాలా వర్ణనలు ఈ అంశం చుట్టూనే తిరిగాయి.
దక్షిణ హర్యానా/ఉత్తర రాజస్థాన్ నుండి లభించిన లక్షణమైన కళాఖండాలలో చదునైన గొడ్డళ్లు, హార్పున్లు (ఈటెలు), రెండు అంచుల గొడ్డళ్లు, యాంటెన్నా-పిడి ఉన్న కత్తులు ఉన్నాయి. దోయాబ్ కూడా ఇలాంటి వస్తువులనే కలిగి ఉంది. ఛోటానాగ్పూర్ ప్రాంతం నుండి లభించిన కళాఖండాలు చాలా భిన్నంగా ఉంటాయి; ఇవి కడ్డీలను పోలి ఉంటాయి, దైవానికి సమర్పించేవిగా (మొక్కుబడిగా) ఉంటాయి.
ఈ ముడిసరుకు రాజస్థాన్ (ఖేత్రి), బీహార్, పశ్చిమ బెంగాల్, ఒడిశా (ముఖ్యంగా సింగ్భూమ్), మధ్యప్రదేశ్ (మలంజ్ఖండ్) లోని వివిధ వనరుల నుండి గ్రహించబడి ఉండవచ్చు.
హరప్పా నాగరికత, ఇండో-ఇరానియన్లు
[మార్చు]
ఈ సంస్కృతికి చెందిన కళాఖండాలు మలి హరప్పా సంస్కృతి, వేద సంస్కృతి రెండింటితో సారూప్యతలను చూపుతాయి.[5][6] OCP బహుశా మలి హరప్పన్లతో సంబంధం ఉన్న ఇండో-ఇరానియన్లు భారత ఉపఖండంలోకి చొరబడటం వల్ల ప్రభావితమై ఉండవచ్చు.[6]
OCP మూలాలపై వివిధ అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. మలి హరప్పా దశతో సంబంధాలు ఉన్నాయి, కొందరు దీనిని ఆ సంస్కృతికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. ఇతరులు దీనిని స్వతంత్ర సాంస్కృతిక శైలిగా పరిగణిస్తారు.[13] పురావస్తు శాస్త్రవేత్త అకినోరి ఉయెసుగి కావి రంగు కుండల సంస్కృతిని సుమారు క్రీ.పూ. 1900-1300 నాటిదిగా నిర్ధారించారు. ఇది మలి హరప్పా విస్తరణగా, సింధు నాగరికతలో పాతుకుపోయిన ఘగ్గర్ లోయ ప్రాంతీయ సంస్కృతి అయిన మునుపటి బారా శైలికి (సుమారు క్రీ.పూ. 2300 - 1900) పురావస్తు కొనసాగింపుగా భావిస్తూ దీనిని బారా-OCP సాంస్కృతిక సముదాయం అని పిలుస్తారు.[7]
పరిశోధనలు నిర్వహిస్తున్న ASI-పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు ఖననం చేయబడిన రథాలను గుర్రపు రథాలుగా వర్ణించినప్పటికీ,[14] సనౌలిలోని ఖనన ఆచారాలలో ధృవీకరించబడిన విధంగా బండ్ల వినియోగానికి, ఇండో-ఇరానియన్ సంస్కృతికి మధ్య సారూప్యతలను పార్పోలా గమనించారు.[6][5] ఈ ఆవిష్కరణలను ప్రతిబింబిస్తూ, పార్పోలా ఈ బండ్లను గుర్రాలు లాగే రథాలుగా గుర్తించడాన్ని తిరస్కరించారు. దానికి బదులుగా వీటిని ఎద్దులు లాగే బండ్లుగా, మలి హరప్పా సంస్కృతితో సంబంధం ఉన్న ఇండో-ఇరానియన్ స్థిరనివాసుల ప్రారంభ తరంగానికి చెందినవిగా భావించారు:
కాబట్టి, దక్షిణాసియాకు వచ్చిన తొలి ఆర్య భాష మాట్లాడే వలసదారులు (కాపర్ హోర్డ్ ప్రజలు - రాగి నిల్వలను వాడే ప్రజలు) ఎద్దుల బండ్లతో (సనౌలి, దైమాబాద్) BMAC ద్వారా వచ్చారని, ప్రోటో-ఇండో-ఇరానియన్ను వారి భాషగా కలిగి ఉన్నారని అనిపిస్తుంది. అయితే, ఆ తర్వాత కొద్దికాలానికే ప్రారంభ ఇండో-ఆర్యులు వారిని అనుసరించారు (బహుశా కనీసం పాక్షికంగా అయినా వారిలో కలిసిపోయారు).[15]
కుమార్ ప్రకారం, తూర్పు OCP సింధు లిపిని ఉపయోగించనప్పటికీ, మొత్తం OCP దాదాపు ఒకే భౌతిక సంస్కృతిని కలిగి ఉంది, దాని విస్తీర్ణం అంతటా ఒకే భాషను మాట్లాడి ఉండవచ్చు. OCP సంస్కృతి హరప్పా నాగరికతకు సమకాలీన పొరుగు దేశంగా ఉండేది, క్రీ.పూ. 2500, క్రీ.పూ. 2000 మధ్య, ఎగువ గంగా లోయ ప్రజలు సింధు లిపిని ఉపయోగించారు.[16][13]
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]- కల్లూర్ పురావస్తు ప్రదేశం
మూలాలు
[మార్చు]- 1 2 Benedetti, Giacomo. "The Chronology of Puranic Kings and Rigvedic Rishis in Comparison with the Phases of the Sindhu–Sarasvati Civilization" (in ఇంగ్లీష్). p. 224.
- ↑ Civilsdaily, (15 August 2017). "Case study | Pottery – Evolution and significance".
- ↑ Singh 2008, p. 216.
- ↑ Kumar 2017, pp. 83–85.
- 1 2 3 Gupta & Mani 2017.
- 1 2 3 4 5 6 Parpola 2020.
- 1 2 Uesugi, Akinori, (2018). "An Overview on the Iron Age in South Asia", in Abstracts for the International Symposium on the Iron Age in South Asia, 2 and 3 June 2018, at Kansai University, Osaka, p. 6: "...During the early second millennium BCE, the Bara-OCP (Ochre-Coloured pottery) cultural complex expanded from the Ghaggar valley to the western part of the Ganga valley. This cultural complex [...] has its origin rooted in the Indus Civilization in the preceding period, its eastward expansion indicates the colonization of the western Ganga valley probably giving great impetus to the Neolithic-Chalcolithic communities in the Ganga valley to transform into a more complex society..."
- ↑ "Chronological order of poetry". Archived from the original on 4 December 2024. Retrieved 24 May 2024.
- ↑ Cultural Contours of India: Dr. Satya Prakash Felicitation Volume, Vijai Shankar Śrivastava, 1981. ISBN 0391023586
- ↑ Singh 2008, p. 218.
- ↑ Ali, Mohammad (28 February 2017). "Copper axes point to an ancient culture story". Archived from the original on 25 April 2018. Retrieved 25 April 2018 – via www.thehindu.com.
- ↑ Singh 2008, pp. 216–218.
- 1 2 Singh 2008, pp. 216–217.
- ↑ Kumar, Vijay. "A note on Chariot Burials found at Sinauli district Baghpat U.P" (PDF). Indian Journal of Archaeology.
- ↑ Parpola 2020, p. 191.
- ↑ Kumar 2017, p. 105.
ఆధారాలు
[మార్చు]- Gupta, S.P., ed. (1995), The lost Sarasvati and the Indus Civilization, Jodhpur: Kusumanjali Prakashan
- Gupta, Vinay; Mani, B.R. (2017). "Painted Grey Ware Culture: Changing Perspectives". Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology: 377–378.
- Kumar, Vijay (October 2017). "Archaeological Gazetteer of Aligarh & Hathras Districts with special reference to OCP & Other Proto-Historic Cultures of Indo-Gangetic Plains" (PDF). Indian Journal of Archaeology. 2 (4): 55–394. Archived from the original on 22 February 2021. Retrieved 26 July 2019.
- Parpola, Asko (2020). "Royal "Chariot" burials of Sanauli near Delhi and Archaeological correlates of Prehistoric Indo-Iranian languages". Studia Orientalia Electronica. 8: 176. doi:10.23993/store.98032. S2CID 226331373.
- Sharma, Deo Prakash (2002), Newly Discovered Copper Hoard, Weapons of South Asia (C. 2800-1500 B.C.), Delhi: Bharatiya Kala Prakashan
- Singh, Upinder (2008), A History of Ancient and Early Medieval India From the Stone Age to the 12th Century, Pearson Education India, ISBN 9788131711200
- Yule, P. (1985), Metalwork of the Bronze Age in India, Munich: C.H. Beck, ISBN 3-406-30440-0
- Yule, P.; Hauptmann, A.; Hughes, M. (1992) [1989], "The Copper Hoards of the Indian Subcontinent: Preliminaries for an Interpretation", Jahrbuch des Römisch-Germanischen Zentralmuseums Mainz: 36, 193–275, ISSN 0076-2741
- Yule, Paul (2014), A New Prehistoric Anthropomorphic Figure from the Sharqiyah, Oman, in: 'My Life is like the Summer Rose' Maurizio Tosi e l'Archeologia come modo de vivere, Papers in Honour of Maurizio Tosi on his 70th Birthday, Oxford: BAR Intern. Series 2690