కీచకేశ్వరి ఆలయం

కీచకేశ్వరీ ఆలయం
కీచకేశ్వరీ ఆలయం
	ఒడిశాలో స్థానం
భౌగోళికం
దేశం	భారతదేశం
రాష్ట్రం	ఒడిశా
జిల్లా	మయూర్‌భంజ్
ప్రదేశం	ఖిచింగ్
సంస్కృతి
దైవం	కీచకేశ్వరీ దేవి
వాస్తుశైలి
నిర్మాణ శైలులు	నల్ల రాయితో నిర్మిత ఆలయం; కళింగ శైలి
దేవాలయాల సంఖ్య	2

కీచకేశ్వరీ ఆలయం అనేది హిందూ దేవత చాముండి (అలియాస్ కాళీ)కు అంకితమైన ఆలయం. ఇది భారతదేశంలోని ఉత్తర ఒడిశా రాష్ట్రం, మయూర్‌భంజ్ జిల్లాలోని ఖిచింగ్ గ్రామంలో ఉంది. ఖిచింగ్ అనేది ఒకప్పుడు భంజ రాజుల పురాతన రాజధాని. ఈ ఆలయం బాలాసోర్ నుంచి సుమారు 205 కిలోమీటర్లు, బారిపాడా నుంచి సుమారు 150 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.^[1]^[2]

చరిత్ర

ఈ పట్టణంలో అతి పెద్ద ఆలయం దేవి కీచకేశ్వరీకి అంకితం చేయబడింది. ఈ దేవత మయూర్‌భజ్ ను పాలించిన ప్రధానాధిపతుల కుటుంబ దేవతగా పూజించబడేది. కీచకేశ్వరీ దేవి కేవలం భంజ వంశం యొక్క ఇష్టదేవత మాత్రమే కాకుండా, రాష్ట్ర దేవతగా కూడా పూజింపబడింది.^[3]

మూల ఆలయం క్రీస్తు శకం 7వ లేదా 8వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా భావించబడుతుంది. శతాబ్దాల పాటు అనేక మరమ్మతులు చేయబడ్డాయి.

ప్రధాన ఆలయం ఉదయం 5 గంటలకు భక్తులకు తెరవబడుతుంది, రాత్రి 10 గంటలకు మూసివేయబడుతుంది. అయితే మధ్యాహ్నం 12 గంటల నుంచి 3 గంటల వరకు ఆలయం మూసివేయబడుతుంది.

వాస్తుశిల్పం

ఈ ఆలయం క్లోరైట్ రాయితో నిర్మించబడింది. ఇది నిర్మాణ పరంగా అత్యంత అద్భుతంగా, వెలుపలి భాగంలో చక్కని శిల్పాలతో అలంకరించబడింది. ఈ ఆలయం కళింగ శైలిలో నిర్మితమైన అత్యంత ప్రభావవంతమైన ఆలయాల్లో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. ఈ ఆలయ శైలి భువనేశ్వర్ లో బ్రహ్మేశ్వర ఆలయం, లింగరాజ ఆలయంలకు సమకాలీనమైనది. ఆలయం ఎత్తు సుమారు 100 అడుగులు (30 మీటర్లు) కాగా, మొత్తం విస్తీర్ణం 1764 చదరపు అడుగులు (163.9 చదరపు మీటర్లు).

అసలు దేవాలయం 7వ లేదా 8వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడింది, విధ్వంసానికి గురికావడం వల్ల శిథిలావస్థలో ఉంది. మయూర్‌భంజ్ సంస్థానపు పూర్వపు, చివరి పాలకుడైన మహారాజా ప్రతాప్ చంద్ర భంజ్ దేవ్ దాని దుస్థితిని చూసి దిగ్భ్రాంతి చెందారు. ఆయన 1934లో సుమారు రూ. 85,000 ఖర్చు చేసి ఆలయాన్ని పునరుద్ధరించి, పునర్నిర్మించారు. ఈ క్రమంలో, పార్శ్వ దేవతల అసలు శిల్పాలు, చైత్య తోరణాలు, శృంగార భంగిమలలో ఉన్న జంటల విగ్రహాలు, అలంకారపు చెక్కడాలు, అరబెస్క్ కళాకృతులను ఏమాత్రం చెదరగొట్టకుండా జాగ్రత్తపడ్డారు, ఇవి ఇప్పటికీ ఆలయం యొక్క అసలు భాగాలలో చూడవచ్చు.

ఈ ఆలయం తూర్పు ముఖంగా ఉండే నల్ల క్లోరైట్ రాయితో నిర్మించబడింది, రేఖ విమానాన్ని కలిగి, 1.20 మీటర్ల ఎత్తైన వేదికపై నిలబడి ఉంది. ఆలయం లోపల ఒకే గది ఉంది, అందులో దేవతా విగ్రహం ప్రతిష్ఠించబడి పూజించబడుతుంది. ఆలయం వెలుపలి భాగం నాయకులు, నాగ-నాగిని, గణేశుడు, కీర్తిముఖుడు, ఖఖరముండి, ఇతర దేవతామూర్తుల వంటి అద్భుతమైన శిల్పాలతో అత్యంత అలంకరించబడి ఉంది. నాగిని శిల్పాలతో చెక్కబడిన భారీ స్తంభాలు ఈ ఆలయానికి ప్రత్యేకమైన వారసత్వ సంపద..^[2]

ఆలయ ప్రాంగణంలో ఇటముంధి అని పిలవబడే ఇటుకలతో నిర్మితమైన బాగా సంరక్షించబడిన నిర్మాణం ఒకటి ఉంది.

ప్రతిమా శాస్త్రం

ఈ గర్భగుడిలో పది భుజాలు కలిగిన భయంకరమైన చాముండా–కాళీ దేవి ప్రతిమ ఉంది. ఈ విగ్రహం ఎముకలు, నరాలు స్పష్టంగా కనిపించే క్షీణించిన శరీరంతో, మానవ కపాలాల హారంతో అలంకరించబడి, ఒక శవంపై కూర్చుని ఉంటుంది.

మ్యూజియం

ఖిచింగ్ మ్యూజియం ఒడిశా రాష్ట్రంలో రెండవ అత్యంత పురాతన మ్యూజియంగా గుర్తించబడింది.^[4]

1908లో భారత పురావస్తు శాఖ నిర్వహించిన తవ్వకాల సమయంలో బుద్ధుడు సహా అనేక దేవతల ప్రతిమలు వెలికితీయబడ్డాయి. ఇవన్నీ ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న మ్యూజియంలో భద్రపరచబడ్డాయి. ఈ మ్యూజియాన్ని 1922లో మహారాజా పూర్ణ చంద్ర భంజ్ దేవ్ నిర్మించారు.

ఈ మ్యూజియంలో దుర్గ, గణేశుడు, పార్శ్వనాథుడు, తార, పార్వతి, అర్ధనారీశ్వరుడు, వైష్ణవి, నంది, కార్తికేయుడు, అవలోకితేశ్వరుడు, ధ్యాని బుద్ధుడు, మహిషాసురమర్దిని, ఉమ, మహేశ్వరుడు, మహిళా భక్తుల జీవ పరిమాణ విగ్రహాలు ప్రదర్శించబడ్డాయి. అదేవిధంగా రాగి, ఇనుప పనిముట్లు, మట్టి బొమ్మలు, ముద్రలు, ఆభరణాలు, మట్టి పాత్రలు, నాణేలు, రాతి పనిముట్లు, ఆలయ శిలాఖండాలు కూడా ఇక్కడ ఉన్నాయి. మ్యూజియం ప్రాంగణంలో అనేక పురాతన ఆలయ శిల్ప భాగాలు బహిరంగంగా ప్రదర్శించబడ్డాయి.^[2]

బుద్ధుడు, అవలోకితేశ్వరుడు విగ్రహాల ఉనికి, మతాల మధ్య సమన్వయాన్ని సూచిస్తుంది. ఇది క్రీస్తు శకం 10వ శతాబ్దంలోనే పాలకులు పాటించిన మత సహనానికి అద్దం పడుతుంది.^[1]