Jump to content

కుందన్ లాల్ గుజ్రాల్

వికీపీడియా నుండి
కుందన్ లాల్ గుజ్రాల్
జననంసుమారు  1902
చక్వాల్ , పంజాబ్ , బ్రిటిష్ ఇండియా (ప్రస్తుతం పంజాబ్, పాకిస్థాన్‌లో ఉంది)
మరణంc. 1997
ఢిల్లీ , భారతదేశం
విద్యమెట్రిక్యులేషన్
జీవిత సహచరిరామ్ ప్రకాష్ దేవి
పాకశాస్త్ర విషయాలు
వంట శైలిభారతీయ వంటకాలు
ప్రస్తుత రెస్టారెంట్లు
  • మోతీ మహల్ డీలక్స్
గెలిచిన అవార్డులు
  • IATO (ఇండియన్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ టూర్ ఆపరేటర్స్) - 1990 తందూరి చికెన్‌ను కనుగొన్నందుకు[1]

కుందన్ లాల్ గుజ్రాల్ (ID1) -1997 న్యూ ఢిల్లీ చెందిన భారతీయ చెఫ్, రెస్టారెంట్ యజమాని.[2] అతను బటర్ చికెన్, పనీర్ మఖనీ, తందూరి చికెన్, దాల్ మఖనీ సహా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రాచుర్యం పొందిన అనేక భారతీయ వంటకాలను కనుగొన్నాడు.[3][4][5][6][7][8] అతను మోతీ మహల్ డీలక్స్ రెస్టారెంట్ చైన్ వ్యవస్థాపకుడు.[9]

ప్రారంభ జీవితం

[మార్చు]

కుందన్ లాల్ గుజ్రాల్ 1902 లో బ్రిటిష్ ఇండియా పంజాబ్ ప్రావిన్స్ చక్వాల్ జిల్లా (ఇప్పుడు పాకిస్తాన్‌లోని పంజాబ్‌లో ఉంది) దివాన్ చంద్ గుజ్రాల్, మాయా దేవిలకు పంజాబీ హిందూ ఖత్రి కుటుంబంలో జన్మించారు.[10] ఆయన ఏకైక సోదరుడు చున్ని లాల్ న్యుమోనియా కారణంగా 18 సంవత్సరాల వయసులో మరణించాడు. ఆయన తండ్రి వస్త్ర వ్యాపారి. కుందన్ లాల్ గుజ్రాల్ చక్వాల్‌లో మెట్రిక్యులేషన్ పూర్తి చేశారు. ఆయన బ్రిటిష్ ఇండియాలోని వాయువ్య సరిహద్దు ప్రావిన్స్‌లోని పెషావర్‌లో మోఖా సింగ్ లాంబా యాజమాన్యంలోని మోతీ మహల్ అనే చిన్న తినుబండారంలో పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. ఆయన రామ్ ప్రకాష్ దేవిని వివాహం చేసుకున్నారు, వీరికి 1935 నవంబర్ 26న నంద్ లాల్ గుజ్రాల్ అనే కుమారుడు జన్మించాడు.

1947లో భారత విభజన సమయంలో ఆయన తన కుటుంబంతో కలిసి భారతదేశానికి వలస వచ్చి ఢిల్లీ స్థిరపడ్డారు. ఆ తరువాత అతను పాత ఢిల్లీ దర్యాగంజ్‌లో మోతీ మహల్ పేరుతో ఒక తినుబండారాన్ని ప్రారంభించాడు.

ప్రసిద్ధి చెందింది

[మార్చు]

కుందన్ లాల్ గుజ్రాల్ తందూరి చికెన్, ముర్ఘ్ మఖనీ, దాల్ మఖనీ వంటి ప్రసిద్ధ పాక ఆవిష్కరణలకు ప్రసిద్ధి చెందారు.[11][12][13][14]

తందూరి చికెన్ ఆవిష్కరణ

[మార్చు]

బ్రిటిష్ ఇండియా పెషావర్ గోరా బజార్లో ఉన్న మోకా సింగ్ లాంబా యాజమాన్యంలోని ఒక చిన్న రెస్టారెంట్‌లో గుజ్రాల్ చెఫ్‌గా ప్రారంభించారు.[15] అతను పెరుగు మెరినేడ్ చికెన్ ముక్కలను వక్రీకరించి, వాటిని తందూర్లో అంటించి ప్రయోగాలు చేశాడు (ఇది గతంలో బ్రెడ్ కోసం మాత్రమే ఉపయోగించబడింది). ఈ ప్రయోగం ప్రసిద్ధ వంటకం తందూరి చికెన్కు దారితీసింది. [16][17] ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న భారతీయ రెస్టారెంట్లలో తందూరి చికెన్ మరొక ప్రసిద్ధ వంటకం. [18][19]

ముర్గ్ మఖనీ ఆవిష్కరణ

[మార్చు]

మిగిలిపోయిన లేదా అమ్ముడుపోని తందూరి టిక్కాలు (ఆ సమయంలో శీతలీకరణ సౌకర్యాలు లేకపోవడం వల్ల తందూర్లో వండిన చికెన్ ముక్కలు) వృధా కాకుండా ఉండటానికి, గుజ్రాల్ తందూరి టిక్కాలకు వెన్నతో టమోటా గ్రేవీ జోడించి, చికెన్‌ను మృదువుగా చేసి, మరుసటి రోజు వాటిని విక్రయించగలిగాడు. ఈ పాక ప్రమాదం ప్రసిద్ధ వంటకానికి దారితీసింది. [20][21][22][23] నేడు, ముర్ఘ్ మఖానీ లేదా బటర్ చికెన్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా భారతీయ రెస్టారెంట్లలో అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన కూర. [24][25][26][27]

దాల్ మఖానీ ఆవిష్కరణ

[మార్చు]

గుజ్రాల్ దాల్ మఖానీని కనిపెట్టినందుకు కూడా ప్రసిద్ధి చెందాడు, ఇది టాన్జీ టమోటాలు, వెన్న, రిచ్ క్రీమ్ కలయికతో తయారు చేసిన తేలికపాటి మసాలా దినుసుల కూర. మిశ్రమ మసాలా దినుసులు, పాల ఉత్పత్తుల కలయికను ప్రసిద్ధ దాల్ మఖనీ అని పిలుస్తారు.[28][29]

వారసత్వం

[మార్చు]

పాకిస్తాన్ నుండి పారిపోయిన తరువాత, కుందన్ లాల్ గుజ్రాల్ ఢిల్లీలో స్థిరపడి, ఢిల్లీవాసులకు తందూరి చికెన్ పరిచయం చేయడానికి ఒక చిన్న ఢాబాను (రోడ్డు పక్కన తినుబండారాలు) తెరిచారు.[30] ఆయన దర్యాగంజ్‌లో ఒక చిన్న స్థలాన్ని కొనుగోలు చేసి మోతీ మహల్‌ను ఏర్పాటు చేశారు.[31] ఈ ప్రదేశం త్వరగా ప్రాచుర్యం పొందింది ఒక సంవత్సరం లోపల కుందన్ లాల్ జగ్గీ & గుజ్రాల్ ప్రక్కనే ఉన్న ప్రాంతాన్ని కొనుగోలు చేసి, అతని తినుబండారాన్ని 400 సీట్ల రెస్టారెంట్గా మార్చారు. భారత మాజీ ప్రధానులు జవహర్లాల్ నెహ్రూ, ఇందిరా గాంధీ, భారత మాజీ అధ్యక్షుడు డాక్టర్ జాకీర్ హుస్సేన్, నటులు రాజ్ కపూర్, నర్గీస్ దత్, సోవియట్ నాయకుడు మిఖాయిల్ గోర్బచేవ్ వంటి ప్రముఖులు ప్రసిద్ధ పోషకులలో ఉన్నారు.[32][33][34]

ఆయన ఇక్కడ తన ప్రసిద్ధ వంటకాలను వడ్డించారు. తరువాత 1970లలో కుందన్ లాల్ కుమారుడు నంద్ లాల్ గుజ్రాల్ మోతీ మహల్ డీలక్స్ రెస్టారెంట్ల గొలుసును స్థాపించడానికి దక్షిణ ఢిల్లీ మోతీ మహల్‌ను విస్తరించారు. ప్రస్తుతం, కుందన్ లాల్ గుజ్రాల్ మనవడు మోనిష్ గుజ్రాల్ 2003లో మోతీ మహల్ డీలక్స్ మేనేజ్మెంట్ సర్వీసెస్‌ను స్థాపించి, వ్యాపారాన్ని భారతదేశం అంతటా ఫ్రాంచైజీలు విస్తరించారు. నేడు, ఇది పాత ఢిల్లీ ఒక చిన్న రెస్టారెంట్ నుండి భారతదేశం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా 150 కి పైగా ఫ్రాంచైజీలతో ఆధునిక భోజనశాలల గొలుసుగా ఎదిగింది.[35][36][37]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ "Welcome to IATO :- Indian Association of Tour Operators". iato.in. IATO. Archived from the original on 2024-12-22. Retrieved 2026-07-05.
  2. ↑ "Kundan Lal Gujral: Father of butter chicken". 21 August 2021.
  3. ↑ "father of butter chicken". 21 August 2021.
  4. ↑ "Recipe: Chef Monish Gujral shares the knowhow of their famed Signature Butter Chicken". www.indulgexpress.com. 9 January 2020.
  5. ↑ "TBI Food Secrets: The Humble Origins of the Hugely Popular Butter Chicken". The Better India. 15 November 2016.
  6. ↑ "5 facts about Kundan lal Gujral, the man who gave the world butter chicken&tandoori dishes". TNT-The NorthEast Today.
  7. ↑ Chauhan, Divya (11 July 2016). "This Man Gave The World Butter Chicken, The Iconic Curry We Love". ScoopWhoop (in English).{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  8. ↑ Sahni, Diksha (22 December 2011). "Moti Mahal: Delhi's Gastronomic Pearl". WSJ.
  9. ↑ Nakra, Rachana (25 September 2009). "Utterly, butterly unbelievable". www.livemint.com (in ఇంగ్లీష్).
  10. ↑ Moti Mahal's tandoori trail. Roli Books. 5 January 2004. ISBN 9351940233.
  11. ↑ "The History of Butter Chicken, Indian Cuisine's Most Loved Curry". NDTV Food. Archived from the original on 2024-07-23. Retrieved 2026-07-05.
  12. ↑ "The modern dal makhani was invented by Moti Mahal".
  13. ↑ Bhattacharya, Rupa; Trivedi-Grenier, Leena (2 August 2017). "Your Favorite Indian Takeout was Invented by a Refugee Fleeing Pakistan". Vice.
  14. ↑ "Welcome to IATO :- Indian Association of Tour Operators". iato.in. Archived from the original on 2024-12-22. Retrieved 2026-07-05.
  15. ↑ "The History of Tandoori Chicken". 19 January 2019.
  16. ↑ Vellampalli, AuthorJaya. "The tale of Tandoori chicken". Telangana Today.
  17. ↑ Behura, Monica (21 July 2008). "High on bar Be Cues". The Economic Times.
  18. ↑ "Partition Changed India's Food Cultures Forever". The Wire.
  19. ↑ "Tandoori chicken: inventor's grandson shares first-ever recipe". gulfnews.com (in ఇంగ్లీష్). 24 May 2012.
  20. ↑ https://www.pressreader.com/india/mail-today/20190317/281724090881977 – via PressReader. {{cite web}}: Missing or empty |title= (help)
  21. ↑ Balasubramaniam, Chitra (10 August 2017). "A palatial offering". The Hindu (in Indian English).
  22. ↑ Pitman, Isabelle (4 March 2016). "Don't Miss Moti Mahal Restaurant". Culture Trip. Archived from the original on 9 సెప్టెంబర్ 2024. Retrieved 5 జూలై 2026. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  23. ↑ Helstosky, Carol (2014). The Routledge History of Food (in ఇంగ్లీష్). Routledge. ISBN 9781317621126.
  24. ↑ Haksar, Nandita (21 July 2018). "How intolerance has left India's culinary culture poorer". Scroll.in.
  25. ↑ Sep 15, Mumbai Mirror (15 September 2016). "Want your Naan dipped in alcohol?". The Times of India.{{cite news}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  26. ↑ "The unsaid story of Butter Chicken". DFT Blog. 1 May 2018.[permanent dead link]
  27. ↑ "Dilli Diaries: The Butter Chicken Connect". HungryForever Food Blog. 10 May 2017. Archived from the original on 7 డిసెంబర్ 2022. Retrieved 5 జూలై 2026. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  28. ↑ February 21, Sourish Bhattacharyya (21 February 2016). "Punjabi platter minus butter chicken". India Today (in ఇంగ్లీష్).{{cite web}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  29. ↑ "Who Invented the Dal Makhani". Little India: Overseas Indian, NRI, Asian Indian, Indian American. 30 January 2014.
  30. ↑ "Tandoori chicken | dish". Encyclopedia Britannica (in ఇంగ్లీష్). 16 November 2023.
  31. ↑ "EatTreat". eattreat.in. Archived from the original on 2019-08-02. Retrieved 2026-07-05.
  32. ↑ Mathur, Ajeet N. (2016). IIMA-Strategies for Future: Understanding International Business (in ఇంగ్లీష్). Random House India. ISBN 9788184003673.
  33. ↑ "Indra Gandhi with Mr Kundan Lal Gujral - Picture of Moti Mahal, New Delhi - TripAdvisor". www.tripadvisor.in (in ఇంగ్లీష్).
  34. ↑ "In Search of Lost Butter Chicken". National Geographic Traveller India.
  35. ↑ "Moti Mahal, Daryaganj: The world-famous restaurant continues to live its legacy". The Indian Express (in Indian English). 3 February 2015.
  36. ↑ "Forbes India Magazine - Print". www.forbesindia.com.
  37. ↑ "Historic Moti Mahal enters kitchens with convenience food". Deccan Herald (in ఇంగ్లీష్). 22 July 2010.