Jump to content

కుకూ పిట్ట

వికీపీడియా నుండి

సాధారణ హాక్-కోకిల
ఉప-వయోజన పక్షి
కూత
Scientific classification Edit this classification
Unrecognized taxon (fix): Cuculidae
Genus: Hierococcyx
Species:
H. varius
Binomial name
Hierococcyx varius
(Vahl, 1797)
Synonyms

Cuculus varius
Cuculus ejulans Sundevall, 1837[2]

సాధారణ హాక్-కోకిల (Hierococcyx varius), సాధారణంగా బ్రెయిన్-ఫీవర్ పక్షి (Brain-fever bird)గా పిలవబడే ఈ పక్షి, భారత ఉపఖండంలో నివసించే మధ్యస్థ పరిమాణం గల కోకిల జాతికి చెందినది. ఇది శిక్రాను చాలా దగ్గరగా పోలి ఉంటుంది; ఎగిరే విధానం, కొమ్మపై దిగే తీరు కూడా శిక్రాను గుర్తుకు తెస్తాయి. గద్దలను పోలి ఉండే ఈ రూపసామ్యం కారణంగానే ఈ వర్గానికి "హాక్-కోకిల" అనే సాధారణ పేరు వచ్చింది. ఇతర అనేక కోకిలల మాదిరిగానే ఇవి సంతాన పరాన్నజీవులు (brood parasites); అంటే తమ గుడ్లను బాబ్లర్ పక్షుల గూళ్లలో పెడతాయి.

వేసవి కాలంలోని సంతానోత్పత్తి సమయంలో మగ పక్షులు గట్టిగా, పదేపదే మూడు స్వరాలతో కూడిన కూతను వినిపిస్తాయి. ఈ కూతను "బ్రెయిన్-ఫీవర్" అనే పదాలతో సులభంగా వర్ణించవచ్చు. ఇందులో రెండవ స్వరం ఎక్కువసేపు, మరింత ఎత్తైన శ్రుతిలో ఉంటుంది. ఈ కూత క్రమంగా ఉద్ధృతమై ఒక్కసారిగా ఆగిపోతుంది. కొద్ది నిమిషాల తర్వాత మళ్లీ పునరావృతమవుతుంది. ఈ విధమైన కూత పగలంతా, సూర్యాస్తమయం తర్వాత కూడా, తెల్లవారక ముందే కూడా వినిపించవచ్చు.

వివరణ

[మార్చు]
హాక్-కోకిల (ఎడమ) శిక్రా (కుడి)ను పోలి ఉండే దృశ్య అనుకరణ (mimicry)ను అభివృద్ధి చేసుకుంది.[3]

సాధారణ హాక్-కోకిల ఒక మధ్యస్థ నుండి పెద్ద పరిమాణం గల కోకిల. దీని పొడవు సుమారు 34 సెం.మీ. ఉండి, పరిమాణంలో ఒక పావురాన్ని పోలి ఉంటుంది. శరీరపు పైభాగం బూడిద-బూడిద రంగులో (ashy grey) ఉండగా, దిగువ భాగం తెలుపు రంగులో గోధుమరంగు అడ్డగీతలతో (cross-bars) ఉంటుంది. తోకపై విశాలమైన అడ్డగీతలు ఉంటాయి. మగ, ఆడ పక్షులు ఒకే విధంగా కనిపిస్తాయి. వీటి ప్రత్యేక లక్షణం కళ్ల చుట్టూ ఉండే ప్రకాశవంతమైన పసుపు రంగు వలయం.

ఉప-వయోజన (sub-adult) పక్షుల ఛాతిపై గీతలు ఉండి, అవి చిన్న వయసు శిక్రాలను పోలి కనిపిస్తాయి. పొట్ట భాగంపై పెద్ద గోధుమరంగు చెవ్రాన్ ఆకారపు మచ్చలు ఉంటాయి.[4] మొదటి చూపులో ఇవి గద్దలుగా పొరబడే అవకాశం ఉంది. ఎగురుతున్నప్పుడు ఇవి రెక్కలు కొట్టి, కొంతసేపు తేలియాడే (flap-and-glide) శైలిని ఉపయోగిస్తాయి. ఇది స్పారోహాక్ వర్గానికి చెందిన పక్షుల, ముఖ్యంగా శిక్రా ఎగిరే విధానాన్ని పోలి ఉంటుంది. పైకి ఎగిరి కొమ్మపై దిగినప్పుడు తోకను ఒక వైపు నుండి మరొక వైపుకు ఊపుతాయి. చిన్న పక్షులు, ఉడుతలు వంటి జంతువులు వీటిని చూసి నిజమైన గద్ద వచ్చినట్లు హెచ్చరిక శబ్దాలు చేస్తాయి. మగ, ఆడ పక్షులు ఒకేలా కనిపించినప్పటికీ, మగ పక్షులు సాధారణంగా కొద్దిగా పెద్దవిగా ఉంటాయి.[5]

ఇవి పెద్ద హాక్-కోకిలతో (Large Hawk-Cuckoo) గందరగోళానికి గురి కావచ్చు. అయితే పెద్ద హాక్-కోకిల గొంతు, ఛాతిపై ముదురు గీతలను కలిగి ఉంటుంది. చిన్న వయసు సాధారణ హాక్-కోకిలలకు లేత రంగు చిబుకం (chin) ఉండగా, చిన్న వయసు పెద్ద హాక్-కోకిలలకు నల్లటి చిబుకం ఉంటుంది.[6]

అస్పష్టమైన కంటి వలయం, నారింజ రంగు ముక్కుతో ఉన్న చిన్న వయసు పక్షి (కోల్‌కతా)

వర్షాకాలం ప్రారంభానికి ముందు వేసవి నెలల్లో మగ పక్షులను వాటి పదేపదే వినిపించే కూతల ద్వారా సులభంగా గుర్తించవచ్చు, అయితే వాటిని కంటితో గుర్తించడం కష్టమవుతుంది. వీటి కూత గట్టిగా వినిపించే మూడు స్వరాల అరుపు. ఇది ఐదు లేదా ఆరు సార్లు వరుసగా పునరావృతమై, క్రమంగా ఉద్ధృతమవుతూ ఒక్కసారిగా ఆగిపోతుంది. ఈ కూత రోజంతా, అలాగే వెన్నెల రాత్రుల్లో కూడా తరచుగా వినిపిస్తుంది.[7] ఆడ పక్షుల కూతలు మాత్రం గరగరలాడే స్వరాల శ్రేణిలా ఉంటాయి.[5]

సాధారణ హాక్-కోకిలలు ప్రధానంగా కీటకాలను ఆహారంగా తీసుకుంటాయి. ముఖ్యంగా వెంట్రుకలు గల గొంగళిపురుగులను తినడంలో ఇవి ప్రత్యేక నైపుణ్యం కలిగి ఉంటాయి. గొంగళిపురుగుల ప్రేగుల్లో తరచుగా విషపదార్థాలు ఉంటాయి. అనేక కోకిలల మాదిరిగానే, ఇవి గొంగళిపురుగును కొమ్మకు నొక్కి, రుద్దడం ద్వారా దాని ప్రేగులను తొలగించి తరువాత మింగేస్తాయి. వెంట్రుకలను కూడా మింగినప్పటికీ, అవి కడుపులో వేరై తరువాత గుళిక (pellet) రూపంలో బయటకు విసర్జించబడతాయి.[6]

వర్గీకరణ, వ్యవస్థీకరణ

[మార్చు]

ఈ జాతి యొక్క నమూనా ప్రదేశం (type locality) తమిళనాడులోని ట్రాంక్వెబార్ (Tranquebar). ఇది ఒకప్పుడు డానిష్ వలస కేంద్రంగా ఉండేది. అక్కడి నుండి ఒక నమూనా మార్టిన్ హెండ్రిక్సెన్ వాల్ వద్దకు చేరగా, ఆయన 1797లో ఈ జాతిని శాస్త్రీయంగా వర్ణించాడు.[8]

ఈ జాతిని ఇతర హాక్-కోకిలలతో కలిసి Hierococcyx ప్రజాతిలో వర్గీకరిస్తారు. అయితే కొన్ని వర్గీకరణ పద్ధతుల్లో దీనిని Cuculus ప్రజాతిలో కూడా చేర్చుతారు.[4]

ఈ జాతికి రెండు ఉపజాతులు (subspecies) గుర్తించబడ్డాయి. వాటిలో ఒకటి భారతదేశంలో కనిపించే నామినేట్ ఉపజాతి (nominate subspecies), మరొకటి శ్రీలంక పర్వత ప్రాంతాలలో కనిపించే ciceliae.[9] భారతీయ జనాభాలోని పక్షులు ciceliae కంటే లేత రంగు ఈకలను కలిగి ఉంటాయి.[4]

వ్యాప్తి

[మార్చు]

సాధారణ హాక్-కోకిల భారత ఉపఖండంలోని చాలా ప్రాంతాల్లో కనిపిస్తుంది. పశ్చిమాన పాకిస్తాన్ నుండి ప్రారంభమై, హిమాలయ పర్వతాల అడుగు ప్రాంతాల గుండా తూర్పున నేపాల్, భూటాన్, బంగ్లాదేశ్, ఈశాన్య భారతదేశం వరకు విస్తరించి ఉంటుంది.[10] దక్షిణ దిశగా ఇది శ్రీలంక వరకు వ్యాపించింది.

భారతదేశంలోని కొన్ని పక్షులు శీతాకాలంలో శ్రీలంకకు వలస వెళ్తాయి. శ్రీలంక మధ్యభాగంలోని పర్వత ప్రాంతాల్లో కనిపించే ciceliae ఉపజాతి అక్కడే స్థిర నివాసిగా ఉంటుంది. ఈ జాతి సాధారణంగా స్థిరనివాసి అయినప్పటికీ, ఎత్తైన ప్రాంతాల్లో, పొడి వాతావరణం గల ప్రాంతాల్లో స్థానికంగా వలసలు చేస్తుంది. హిమాలయాల్లో సాధారణంగా 1000 మీటర్ల కంటే తక్కువ ఎత్తులో కనిపిస్తుంది; అంతకంటే ఎక్కువ ఎత్తుల్లో పెద్ద హాక్-కోకిల ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.[5]

ఈ జాతి ప్రధానంగా చెట్లపై నివసించే (arboreal) పక్షి; నేలపైకి చాలా అరుదుగా దిగుతుంది. దీని నివాస ప్రదేశాలలో తోటలు, చెట్ల గుంపులు, ఆకురాల్చే అడవులు (deciduous forests), అర్థ-సతతహరిత అడవులు (semi-evergreen forests) ఉన్నాయి.[5]

ప్రవర్తన, జీవావరణ శాస్త్రం

[మార్చు]
వెంట్రుకలుగల గొంగళిపురుగును తింటున్న హాక్-కోకిల

ఇతర అనేక కోకిలల మాదిరిగానే, ఈ జాతి కూడా ఒక సంతాన పరాన్నజీవి (brood parasite). ఇది ప్రధానంగా Turdoides ప్రజాతికి చెందిన బాబ్లర్ పక్షుల గూళ్లలో తన గుడ్లను పెడుతుంది. ఇవే దీని ఏకైక ఆతిథ్య జాతులు కావచ్చని భావిస్తున్నారు.[4] అదనంగా, Garrulax ప్రజాతికి చెందిన లాఫింగ్-త్రష్ పక్షుల గూళ్లలో కూడా పరాన్నజీవిత్వం ప్రదర్శించినట్లు నివేదికలు ఉన్నాయి.[11] దీని సంతానోత్పత్తి కాలం మార్చి నుండి జూన్ వరకు ఉంటుంది. ఈ కాలం కొన్ని Turdoides ప్రజాతికి చెందిన బాబ్లర్ పక్షుల సంతానోత్పత్తి కాలంతో సమానంగా ఉంటుంది. ప్రతి గూళ్లో ఒకే గుడ్డును పెడుతుంది. ఆ గుడ్డు ఆతిథ్య పక్షి గుడ్లలాగే నీలిరంగులో ఉంటుంది. పొదిగిన పిల్ల సాధారణంగా ఆతిథ్య పక్షి గుడ్లను గూడు నుండి బయటకు నెట్టివేస్తుంది. తరువాత దత్తత తల్లిదండ్రుల చేత పెంచబడి, దాదాపు ఒక నెలపాటు వాటిని అనుసరిస్తూ పరిపక్వత సాధిస్తుంది.[6]

థామస్ సి. జెర్డన్ (T. C. Jerdon) ప్రకారం, ఈ పిల్లలు ప్రతిసారీ ఆతిథ్య పక్షి గుడ్లను బయటకు నెట్టివేయవు; కొన్నిసార్లు యువ హాక్-కోకిలలు, యువ బాబ్లర్లు ఒకే గూళ్లో కలిసి కనిపించవచ్చని ఆయన పేర్కొన్నాడు.[12]

బాబ్లర్ల గుంపుతో కలిసి సంచరించే సమయంలో, హాక్-కోకిల పిల్ల ఆహారం కోసం కీ-కీ అనే కర్కశమైన శబ్దం చేస్తుంది. ఆ గుంపులోని దత్తత తల్లిదండ్రులు లేదా ఇతర బాబ్లర్లు కూడా దానికి ఆహారం పెట్టవచ్చు.[5]

భారతదేశంలో ఈ జాతికి ప్రధాన ఆతిథ్య పక్షులు Turdoides striatus, Turdoides affinis.[13] హాక్-కోకిలలు Turdoides malcolmi అనే పెద్ద బూడిదరంగు బాబ్లర్ గూళ్లలో కూడా పరాన్నజీవిత్వం ప్రదర్శిస్తాయి.[7][14]

శ్రీలంకలో దీని ప్రధాన ఆతిథ్య పక్షి Turdoides striatus.[15]

Oxyspirura ప్రజాతికి చెందిన పరాన్నజీవి నేత్ర-కృములు (eye-worms) ఈ జాతి పక్షుల కంటి గవాక్షం (orbital cavity)లో గుర్తించబడ్డాయి.[16]

సంస్కృతిలో

[మార్చు]

ఈ పక్షి కూతను ఆంగ్ల భాషలో సాధారణంగా బ్రెయిన్-ఫీవర్ (brain-fever) అని లిప్యంతరీకరించారు. పాత పుస్తకాలలో ఈ పేరును పొరపాటున ఆసియా కోయిల్ (Asian koel) కోసం కూడా ఉపయోగించారు. ఫ్రాంక్ ఫిన్ ఈ పక్షి గురించి ఇలా వ్యాఖ్యానించాడు: “దాని స్వరం, నిరంతర పునరావృతం వల్ల గానీ, లేక ‘brain-fever’ అనే పదాన్ని క్రమంగా ఎత్తైన స్వరంలో పలుకుతున్నట్లుగా వినిపించడం వల్ల గానీ, దానికి ఆ పేరు పూర్తిగా తగినదే.”[17]

చార్ల్స్ ఎం. ఇంగ్లిస్ ఈ పక్షి కూతను ఇలా వర్ణించాడు: “O lor’! O lor’! how very hot it’s getting—we feel it, we feel it, we feel it”.[18]

భారతదేశంలోని వివిధ భాషల్లో ఈ పక్షి కూతకు వేర్వేరు అర్థాలు ఆపాదించబడ్డాయి. హిందీలో దీనిని పియాన్ కహాన్ (piyān kahān – “నా ప్రియుడు ఎక్కడ?”) అని, బెంగాలీలో చోఖ్ గెలో (chokh gelo – “నా కళ్ళు పోయాయి”) అని, మరాఠీలో పావస్ ఆలా (paos ala – “వర్షాలు వచ్చాయి”) అని భావిస్తారు. బోడో భాషలో ఈ కూత హాబ్ ఫిషా హౌవా (haab fisha houwa) లాగా వినిపిస్తుంది, దీని అర్థం “ప్రియమైన కుమారుడా, నువ్వెక్కడ ఉన్నావు?” అని.

అయితే పీ కహాన్ లేదా పపీహా అనే పిలుపు నిజానికి పెద్ద హాక్-కోకిల (Hierococcyx sparverioides) యొక్క కేకను మరింత సరిగ్గా సూచిస్తుంది. హిమాలయ ప్రాంతాల్లో, వాటి అడుగు భాగాల్లో ఈ జాతి సాధారణ హాక్-కోకిల స్థానాన్ని ఆక్రమిస్తుంది.[6]

బ్రెయిన్-ఫీవర్ పక్షి కూత తెల్లవారుజామున ప్రారంభమై రోజంతా వినిపిస్తుంది. పౌర్ణమి వంటి వెన్నెల రాత్రుల్లో కూడా దీని స్వరం తరచుగా వినబడుతుంది.[7]

భారతీయ రచయిత అలన్ సీలీ రచించిన ఒక నవలకు The Brainfever Bird అనే పేరు ఈ పక్షి ఆధారంగా పెట్టబడింది.[19]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ BirdLife International (2016). "Hierococcyx varius". IUCN Red List of Threatened Species. 2016 e.T22683846A93003793. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683846A93003793.en. Retrieved 12 November 2021.
  2. ↑ Gyldenstolpe, N (1926). "Types of birds in the Royal Natural History Museum in Stockholm" (PDF). Arkiv för Zoologi. 19A: 1–116. Archived from the original (PDF) on 2012-02-24. Retrieved 2026-05-31.
  3. ↑ Davies, N.B.; Welbergen, J.A. (2008). "Cuckoo–hawk mimicry? An experimental test" (PDF). Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 275 (1644): 1817–1822. doi:10.1098/rspb.2008.0331. PMC 2587796. PMID 18467298. Archived from the original (PDF) on 2011-06-03.
  4. 1 2 3 4 Rasmussen, PC; JC Anderton (2005). Birds of South Asia: The Ripley Guide. Vol. 2. Smithsonian Institution & Lynx Edicions. p. 229.
  5. 1 2 3 4 5 Ali S, Ripley SD (1981). Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 3 (2nd ed.). New Delhi: Oxford University Press. pp. 200–202.
  6. 1 2 3 4 Payne, RB (2005). The Cuckoos. Oxford University Press. pp. 16, 469, 471–473. ISBN 0-19-850213-3.
  7. 1 2 3 Ali, Salim; J C Daniel (2002). The book of Indian Birds, Thirteenth Centenary edition. Bombay Natural History Society/Oxford University Press. ISBN 0-19-566523-6.
  8. ↑ Vahl, MH (1797). Skrivter af Naturhistorie-Selskabet, Kjøbenhavn, 4, Heft 1. p. 60.
  9. ↑ Phillips, WWA (1949). "A new race of the Common Hawk Cuckoo from Ceylon". Bulletin of the British Ornithologists' Club. 69 (6): 56–57.
  10. ↑ "BirdLife International (2022) Species factsheet: Hierococcyx varius". datazone.birdlife.org. Retrieved 2022-05-11.
  11. ↑ Gaston, AJ; Zacharias VJ (2000). "Hosts of the Common Hawk Cuckoo" (PDF). Forktail. 16: 182. Archived from the original (PDF) on 2008-08-28. Retrieved 2009-05-31.
  12. ↑ Jerdon, TC (1862). The birds of India. Volume 1. Military Orphan Press. p. 330.
  13. ↑ Prasad G; Nameer PO; MV Reshmi (2001). "Brood parasitism by Indian Hawk-Cuckoo (Hierococcyx varius Vahl)" (PDF). Zoos' Print Journal. 16 (8): 554–556. doi:10.11609/jott.zpj.16.8.554-6. Archived from the original (PDF) on 2011-09-29. Retrieved 2009-06-03.
  14. ↑ Blanford, WT (1895). The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma. Birds Volume 3. Taylor and Francis, London. pp. 213–214.
  15. ↑ Lushington, Cicely (1949). "Change in habits of the Ceylon Hawk-Cuckoo (Hierococcyx varius ciceliae Phillips)". Journal of the Bombay Natural History Society. 48 (3): 582–584.
  16. ↑ Sultana, Ameer (1964). "Some new eye-worms from birds in India". Parasitology Research. 23 (6): 532–547. doi:10.1007/BF00259692. PMID 14134900. S2CID 9569721.
  17. ↑ Finn, Frank (1904). The birds of Calcutta. Thacker, Spink & Co.
  18. ↑ Fletcher, T. B.; Inglis, C.M. (1924). "Some Common Indian Birds. No 26. The hawk-cuckoo (Hierococcyx varius)". The Agricultural Journal of India. 19: 111–116.
  19. ↑ Sealy, I Allan (2003). The Brainfever Bird. Picador. ISBN 0-330-41205-1.

ఇతర ఆధారాలు

[మార్చు]

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=కుకూ_పిట్ట&oldid=4869842" నుండి వెలికితీశారు