కుర్బానీ
ఖుర్బాన్ (Arabic: قربان) లేదా ఉద్హియ్యా అనేది ఇస్లామిక్ చట్టంలో పేర్కొన్నట్లుగా, ఈద్ అల్-అధా సందర్భంగా పశువును ఆచారపూర్వకంగా బలి ఇవ్వడం.[1][2]
ఈ పదం, భావన ఖుర్ఆన్ నుండి ఉద్భవించాయి. ఖుర్ఆన్ ముస్లింల పవిత్ర గ్రంథం. ఇది యూద మతంలోని కోర్బాన్ భావనకు సమానమైనది. యూద మతంలో “కోర్బాన్ షెలామీమ్” (శాంతి సమర్పణ), “కోర్బాన్ ఓలాహ్” (దహన సమర్పణ) వంటి అనేక రకాల కోర్బాన్ ఆచారాలు ఉన్నాయి. ఇస్లామీయ ఖుర్బాన్లో బలి చేసిన మాంసాన్ని పేదల మధ్య, ఖుర్బాన్ ఇచ్చిన వ్యక్తి మధ్య, అలాగే అతని కుటుంబ సభ్యుల మధ్య సమానంగా పంచుతారు.[3] ఖుర్బాన్ను సూచించడానికి సాధారణంగా ఉపయోగించే మరో పదం ఉద్హియ్యా (أضحية). ఇస్లామిక్ చట్టం ప్రకారం, దేవుని ప్రసన్నత, పుణ్యఫలాన్ని పొందేందుకు, ఒక నిర్దిష్ట వ్యక్తి నిర్దిష్ట రోజుల్లో ఒక ప్రత్యేక జంతువును బలి ఇవ్వడాన్ని ఉద్హియ్యా అంటారు.
వ్యుత్పత్తి
[మార్చు]ఈ పదం అనేక సెమిటిక్ భాషల్లో సమాన మూలం కలిగిన పదంగా కనిపిస్తుంది. ఇది త్రి-వ్యంజన సెమిటిక్ మూలపదం q-r-b (ق ر ب) నుండి ఉద్భవించింది; దీని అర్థం సమీపత్వం లేదా దగ్గర కావడం. ఈ పదానికి సంబంధించిన అత్యంత ప్రాచీన ఆధారం అక్కాడియన్ భాషలోని aqriba అనే పదం.[4] ఈ పదం హీబ్రూ భాషలోని Hebrew: קרבן, romanized: qorbān (“అర్పణ”), సిరియాక్ భాషలోని Classical Syriac: ܩܘܪܒܢܐ, romanized: qurbānā (“బలి”) పదాలతో అక్షరరూపం, అర్థ పరంగా సంబంధం కలిగి ఉంది. ఇవన్నీ సమాన మూలం గల అరబిక్ త్రిలిటరల్ పదం నుండి వచ్చినవే; దీని అర్థం “ఎవరినైనా చేరుకునే మార్గం లేదా సాధనం” లేదా “సమీపత్వం”.[5] ఈ పదానికి నేరుగా “బలి” అనే అర్థం లేకపోయినా, అబ్రహామిక్ మతాలలో, సమీప ప్రాచ్య ప్రాంతాల ఆరాధనా సంప్రదాయాల్లో దీర్ఘకాలంగా ఉపయోగించబడటం వలన, దేవునికి దగ్గర కావడానికి చేసే సమర్పణ అనే సమానార్థక భావాన్ని సంతరించుకుంది.[6]
ఖుర్ఆన్, హదీస్
[మార్చు]ఖుర్బాన్ అనే పదం ఖుర్ఆన్లో మూడు సార్లు ప్రస్తావించబడింది: ఒకసారి జంతు బలికి సంబంధించి, మరి రెండు సార్లు దేవునికి దగ్గర చేసే ఏ కార్యానికైనా సాధారణ అర్థంలో ఉపయోగించబడింది. దీనికి విరుద్ధంగా, dhabīḥah అనే పదం ఉద్హియ్యా రోజుల వెలుపల జరిగే సాధారణ ఇస్లామీయ జంతు వధను సూచిస్తుంది. ఈద్ అల్-అధా సందర్భంగా చేసే ఖుర్బాన్కు సంబంధించిన హదీస్లలో ఉద్హియ్యా అనే పదం తరచుగా ఖుర్బాన్తో సమానార్థకంగా ఉపయోగించబడుతుంది.
హాబీల్, ఖాబీల్
[మార్చు]ఖుర్ఆన్లో ఈ పదం మొదటిసారిగా హాబీల్, ఖాబీల్ (అబేలు, కైన్) సమర్పణల కథలో ఉపయోగించబడింది.[1]
“ఆదం ఇద్దరు కుమారుల కథను వారికి సత్యంగా చదివి వినిపించు. వారు ఇద్దరూ బలి (ఖుర్బాన్) సమర్పించినప్పుడు, ఒకరి నుండి అది స్వీకరించబడింది; మరొకరి నుండి స్వీకరించబడలేదు. అప్పుడు తరువాతివాడు మొదటివాడితో ‘నేను నిన్ను తప్పకుండా చంపుతాను’ అన్నాడు. అప్పుడు అతడు చెప్పాడు: ‘నిశ్చయంగా అల్లాహ్ భక్తిశీలుల (అల్-ముత్తఖూన్) నుండి మాత్రమే స్వీకరిస్తాడు.’”
ఖుర్ఆన్ కథనంలో, కేవలం బలి ఆచారాన్ని నిర్వహించడం సరిపోదని, అది పవిత్రత లేదా నిజమైన భక్తి లేకుండా చేస్తే దేవుని ఆమోదం పొందదని స్పష్టంగా చెప్పబడింది. తక్వా (దైవభీతి లేదా దేవుని చైతన్యం) బలి ద్వారా దేవుని అనుగ్రహం పొందడానికి ప్రధాన ప్రమాణంగా ఉద్ఘాటించబడింది. అందువల్ల ఆచారం రూపకల్పన మాత్రమే కాక, అంతరంగ భక్తి కూడా ముఖ్యమని భావించబడింది. హాబీల్ తన సోదరునితో మాట్లాడుతూ, తనపై దాడి జరిగినా ప్రతీకారం కోసం చేయి ఎత్తనని ప్రకటించాడు.[1]
ఖుర్ఆన్ వెలుపల ఉన్న సంప్రదాయ కథనాల్లో ఈ సమర్పణ గురించి మరింత వివరాలు కనిపిస్తాయి. 14వ శతాబ్దపు మతపండితుడు ఇబ్న్ కతీర్, ఇస్రాయిలియ్యాత్ ఆధారంగా, హాబీల్ ఒక గొర్రెను బలిగా సమర్పించాడని, అతని సోదరుడు ఖాబీల్ తన పొలంలో పండించిన పంటలో కొంత భాగాన్ని సమర్పించాడని వివరిస్తాడు. దేవుని నిర్ణయించిన విధాన ప్రకారం, ఆమోదించబడిన బలిని ఆకాశం నుండి దిగిన అగ్ని దహనం చేసేది. అందువల్ల అగ్ని దిగివచ్చి హాబీల్ సమర్పించిన జంతువును దహనం చేయగా, ఖాబీల్ సమర్పణ తిరస్కరించబడింది. దీనివల్ల ఖాబీల్ అసూయకు లోనై, మానవ చరిత్రలో తొలి హత్యగా తన సోదరుడు హాబీల్ను హత్య చేశాడు. తన కార్యానికి పశ్చాత్తాపపడకుండా ఉండటంతో, ఖాబీల్ దేవుని క్షమాభిక్షను పొందలేదు, శపించబడ్డాడు.
ఇబ్రాహీం, ఇస్మాయీల్
[మార్చు]
ఖుర్బాన్ ఆచారం ప్రవక్త ఇబ్రాహీం (ఇబ్రాహీం), ఆయన కుమారుడు ఇస్మాయీల్ (ఇస్మాయీల్) కథతో ముడిపడి ఉంది. ఇబ్రాహీంకు తన కుమారుడిని బలి ఇవ్వాలని సూచించే ఒక స్వప్నం లేదా దర్శనం కలిగిందని మతకథనం చెబుతుంది. ఖుర్ఆన్ కథనం ప్రకారం, ఆయన కుమారుడు కూడా దేవుని ఆజ్ఞకు విధేయతగా తనను తాను బలి ఇవ్వడానికి సిద్ధమయ్యాడు. ఈద్ అల్-అధా (Arabic: عید الأضحى, romanized: ʿĪd al-ʾAḍḥā, lit. 'బలి పండుగ') తండ్రి, కుమారుడు ఇద్దరూ దేవుని ఆజ్ఞకు సంపూర్ణ విధేయతను చూపిన ఈ సంఘటనను స్మరించుకుంటూ జరుపబడుతుంది.
అయితే ఇబ్రాహీం తన కుమారుడిని బలి ఇవ్వబోయే సమయంలో, దేవుడు ఆయనను ఆపి బదులుగా ఒక గొర్రెను బలి ఇవ్వమని ప్రసాదించాడు. ఖుర్ఆన్కు సంబంధించిన ప్రసిద్ధ వ్యాఖ్యానం తఫ్సీర్ అల్-జలాలైన్ ప్రకారం, ఆ గొర్రె హాబీల్ దేవునికి సమర్పించిన అదే గొర్రె అని, అది ఈడెన్ తోట నుండి తిరిగి పంపబడిందని చెప్పబడింది. బలి కోసం ఇతర పశువులను కూడా అనుమతించినప్పటికీ, సహీహ్ ముస్లింలోని ఒక హదీస్ ప్రకారం, ఇస్లామీయ ప్రవక్త ముహమ్మద్ ఈద్ అల్-అధా సందర్భంగా కొమ్ములుగల తెల్ల గొర్రెలను బలి ఇవ్వడాన్ని ఇష్టపడ్డారని పేర్కొనబడింది; ఎందుకంటే అవి ఇబ్రాహీం, హాబీల్ సమర్పించిన గొర్రెలను సూచిస్తాయని భావించబడింది.[8]
ఈ సంఘటనను స్మరించుకుంటూ, కొన్ని నిర్దిష్ట పశువులను ఆచారపూర్వకంగా బలి ఇస్తారు. ఆ మాంసంలో మూడో వంతు బలి ఇచ్చిన కుటుంబం వినియోగించుకుంటుంది; మిగతా భాగాన్ని పేదలు, అవసరంలో ఉన్నవారికి పంచుతారు.[9]
ఖుర్బాన్కు సంబంధించిన నియమాలు
[మార్చు]ముస్లింలలో అధిక భాగం కోసం, ఈద్ అల్-అధా సందర్భంగా ఖుర్బాన్ చేయడం ఎంతో ప్రాముఖ్యమైన మతాచారంగా పరిగణించబడుతుంది. అయితే ఇది అన్ని ఇస్లామీయ న్యాయపద్ధతుల ప్రకారం తప్పనిసరి (farīḍah – فريضة) కాదు. హనఫీ న్యాయశాఖలో మాత్రమే దీనిని కచ్చితమైన బాధ్యతగా భావిస్తారు.[10]
జంతువును బలి ఇవ్వడం ఇస్లామీయ క్యాలెండర్లోని 12వ చంద్రమాసమైన ధు అల్-హిజ్జా 10వ తేదీ ఉదయం నుండి 12వ తేదీ సూర్యాస్తమయం వరకు చట్టబద్ధంగా అనుమతించబడింది. అయితే షాఫిఈ న్యాయశాఖ ప్రకారం, ఇది 13వ తేదీ సూర్యాస్తమయం వరకు చేయవచ్చు.[8][11] ఈ రోజుల్లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ముస్లింలు ఖుర్బాన్ నిర్వహిస్తారు; అంటే నిర్దిష్ట రోజుల్లో ఒక జంతువును బలి ఇవ్వడం.
బలిగా సమర్పించే జంతువులకు కొన్ని నియమాలు ఉన్నాయి. అవి గొర్రెలు, మేకలు, పిల్ల గొర్రెలు, ఆవులు (ఎద్దులు, గేదెలు), లేదా ఒంటెలు కావచ్చు. ఇది యూద మతంలోని నియమాలకంటే భిన్నమైనది. బలిగా ఇచ్చే జంతువులు ఆరోగ్యంగా ఉండాలి; వ్యాధులు లేకుండా ఉండాలి; అంధత్వం లేదా ఒక కంటి లోపం ఉండకూడదు; చెవులు లేదా తోకలో భాగాలు కోయబడకూడదు (డాకింగ్ లేదా చెవులు/తోక కోయడం నిషేధిత చర్యలు). అలాగే అవి ధబీహా నియమాలకు అనుగుణంగా బలి చేయబడాలి. చాలా ఫిఖ్ పాఠశాలలు జంతువు గృహపాలితమైనదై ఉండాలని అంగీకరిస్తాయి.[12]
అదనంగా, ఇస్లామీయ చట్టం ప్రకారం బలి ముందు జంతువులను మత్తు మందులతో స్పృహ తప్పించడం నిషేధించబడింది. అందువల్ల సాధారణంగా ఎటువంటి మత్తు మందులు ఇవ్వకుండా జంతువు యొక్క కామన్ క్యారొటిడ్ ఆర్టరీ కోయబడుతుంది.[13]
సాధారణంగా బలి చేసిన మాంసాన్ని మూడు సమాన భాగాలుగా విభజిస్తారు. ఒక భాగం బలి చేసిన వ్యక్తికి, ఒక భాగం అతని కుటుంబానికి, మరొక భాగం పేదలకు అందజేయబడుతుంది.[3]
మూలాలు
[మార్చు]- 1 2 3 Quran 5:27
- ↑ International Islamic University of Malaysia, Kitab Al-Adhiya (Book of Sacrifices) Translation of Sahih Muslim book 22, https://www.iium.edu.my/deed/hadith/muslim/022_smt.html Archived 2023-03-26 at the Wayback Machine Accessed 9/28/21
- 1 2 Tabraze Azam (8 October 2012). "Do I have to give 1/3 of the Sacrificial (Udhiya) Meat away in Charity?". Seekers Guidance. Archived from the original on 20 June 2024. Retrieved 20 June 2024. citing al-Hadiyya al-Ala’iyya of Ala al-Din Abidin
- ↑ "قَرَّبَ - Translation in English - bab.la". Archived from the original on 2024-04-17. Retrieved 2021-09-28.
- ↑ Ambros, Arne Amadeus. 2004. A Concise Dictionary of Koranic Arabic. Wiesbaden: Reichert. P. 2Gg22 [Q-R-B]
- ↑ Robertson Smith, The Religion of The Semites, 1889, p 49
- ↑ "Surah Al-Maidah- 27". Archived from the original on 2021-08-04. Retrieved 2021-09-28.
- 1 2 "The Complete Story of Qurbani: Qurbani in the Qur'an and Hadith | Muslim Hands UK". muslimhands.org.uk. 17 July 2019. Archived from the original on 2024-06-21. Retrieved 2021-11-06.
- ↑ "Id al-Adha". Oxford Islamic Studies Online. Archived from the original on April 10, 2019. Retrieved 2020-07-11.
- ↑ "Rules of Qurbani: All Your Questions Answered | Muslim Hands UK". 9 August 2016. Archived from the original on 17 April 2024. Retrieved 28 September 2021.
- ↑ "Rules of Qurbani: All Your Questions Answered | Muslim Hands UK". muslimhands.org.uk. 9 August 2016. Archived from the original on 2024-04-17. Retrieved 2021-11-06.
- ↑ "Rules of Qurban - MAA International". Archived from the original on 2024-06-21. Retrieved 2021-09-28.
- ↑ "Up to 99 million animals 'needlessly killed without stunning' every year". Independent.co.uk. 24 December 2021. Archived from the original on 7 May 2023. Retrieved 27 April 2022.
బాహ్య లింకులు
[మార్చు]