కెనడియన్ సాహిత్యం
కెనడియన్ సాహిత్యాన్ని తరచుగా ఫ్రెంచ్, ఆంగ్ల భాషా సాహిత్యాలుగా విభజిస్తారు, ఇవి వరుసగా ఫ్రాన్స్, బ్రిటన్ సాహిత్య సంప్రదాయాలలో పాతుకుపోయాయి. [1] తొలి కెనడియన్ కథనాలు ప్రయాణం, అన్వేషణకు సంబంధించినవి. [2] ఇది చారిత్రక కెనడియన్ సాహిత్యం మూడు ప్రధాన ఇతివృత్తాలుగా అభివృద్ధి చెందింది: ప్రకృతి, సరిహద్దు జీవితం, ప్రపంచంలో కెనడా స్థానం, ఇవన్నీ గ్యారిసన్ మనస్తత్వంతో ముడిపడి ఉన్నాయి. [3] కెనడియన్ సాహిత్యం పరిణామం దాని చారిత్రక, సామాజిక సందర్భాలతో సంక్లిష్టంగా ముడిపడి ఉంది, ఇది తరచుగా కెనడియన్ సమాజం సవాళ్లు, విజయాలను ప్రతిబింబిస్తుంది. [4] 20వ, 21వ శతాబ్దాలలో కెనడియన్ సాహిత్యం అభివృద్ధి చెందుతున్న కొద్దీ, అది స్త్రీవాదం, LGBTQ హక్కులు, వలసదారుల అనుభవాలు, పర్యావరణ సమస్యలు, స్వదేశీ ప్రజలతో సంబంధం, కెనడియన్ విలువలు, గుర్తింపు వంటి విస్తృత శ్రేణి విషయాలు, ఇతివృత్తాలను ప్రస్తావించడం ప్రారంభించింది. [5]
కెనడా కౌన్సిల్ ఫర్ ది ఆర్ట్స్, వివిధ ప్రావిన్షియల్ గ్రాంట్ కార్యక్రమాల వంటి ప్రభుత్వ సంస్థల నుండి లభించే ఆర్థిక సహాయం, కెనడియన్ రచయితల రచనల సృష్టి, ప్రచురణ, ప్రచారాన్ని సులభతరం చేస్తుంది. [6] అనేక మంది కెనడియన్ రచయితలు సాహిత్యంలో నోబెల్ బహుమతి, బుకర్ ప్రైజ్, ఫిక్షన్ కోసం పులిట్జర్ ప్రైజ్తో సహా అంతర్జాతీయ సాహిత్య పురస్కారాలను పొందారు. [7] కెనడియన్ సాహిత్య పురస్కారాలలో గవర్నర్ జనరల్ సాహిత్య పురస్కారాలు, గిల్లర్ ప్రైజ్, అట్వుడ్ గిబ్సన్ రైటర్స్ ట్రస్ట్ ఫిక్షన్ ప్రైజ్, లాట్నర్ గ్రిఫిన్ రైటర్స్ ట్రస్ట్ పోయెట్రీ ప్రైజ్, ఫస్ట్ నేషన్స్, ఇన్యూట్, మెటిస్ సాహిత్యానికి బర్ట్ అవార్డు, పిల్లల కోసం ఉద్దేశించిన సాహిత్యానికి అనేక ప్రశంసలు ఉన్నాయి. [8]
స్వదేశీ సాహిత్యం
[మార్చు]కెనడాలోని స్వదేశీ ప్రజలు సాంస్కృతికంగా విభిన్నంగా ఉంటారు. [9] ప్రతి సమూహానికి దాని స్వంత సాహిత్యం, భాష, సంస్కృతి ఉన్నాయి. [10] [9] అందువల్ల "స్వదేశీ సాహిత్యం" అనే పదం తప్పుదారి పట్టించేదిగా ఉంటుంది, రచయిత్రి జీనెట్ ఆర్మ్స్ట్రాంగ్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో చెప్పినట్లుగా, "నేను 'స్థానిక' సాహిత్యం అనే భావనకు దూరంగా ఉంటాను, అలాంటిది ఏదీ లేదు. మోహాక్ సాహిత్యం ఉంది, ఒకానాగన్ సాహిత్యం ఉంది, కానీ కెనడాలో సాధారణమైన స్థానిక సాహిత్యం అంటూ ఏదీ లేదు". [9]
ఫ్రెంచ్-కెనడియన్ సాహిత్యం
[మార్చు]1802లో, లోయర్ కెనడా శాసనసభ గ్రంథాలయం స్థాపించబడింది. దిగువ, ఎగువ కెనడాలు ఏకీకృతం అయినప్పుడు, అందులోని పుస్తకాలన్నీ తదనంతరం మాంట్రియల్లోని కెనడియన్ పార్లమెంటుకు తరలించబడ్డాయి. 1849 ఏప్రిల్ 25న, వేలాది ఫ్రెంచ్ కెనడియన్ పుస్తకాలు, కొన్ని వందల ఆంగ్ల పుస్తకాలతో పాటు కెనడియన్ పార్లమెంటును కూడా తగలబెట్టారు. ఈ సంఘటన ఫలితంగా, తొలి స్థావరాల నుండి 1820ల వరకు క్యూబెక్లో దాదాపుగా సాహిత్యం లేదనే తప్పుడు అభిప్రాయం ఏర్పడింది.
ఆధునిక ప్రాథమిక పాఠశాల విద్యా విధానంతో పాటు, క్యూబెక్ దేశభక్తి పెరగడం, 1837 నాటి లోయర్ కెనడా తిరుగుబాటు వంటి అంశాలే ఫ్రెంచ్-కెనడియన్ కల్పనా సాహిత్యం అభివృద్ధికి దారితీశాయి. ఫిలిప్-ఇగ్నేస్-ఫ్రాంకోయిస్ అబెర్ట్ డి గాస్పే రచించిన ఎల్'ఇన్ఫ్లూయెన్స్ డి'అన్ లివ్రే మొదటి ఫ్రెంచ్-కెనడియన్ నవలగా విస్తృతంగా పరిగణించబడుతుంది. మొదట ప్రాచుర్యం పొందిన ప్రక్రియలు గ్రామీణ నవల, చారిత్రక నవల. ఫ్రెంచ్ రచయితలు, ముఖ్యంగా బాల్జాక్ వంటి రచయితలు, ప్రభావశీలురుగా ఉండేవారు.
1866లో, ఫాదర్ హెన్రీ-రేమండ్ కాస్గ్రెయిన్ క్యూబెక్ తొలి సాహిత్య సిద్ధాంతకర్తలలో ఒకరిగా నిలిచారు. సరైన కాథలిక్ నైతికత ప్రతిబింబాన్ని ప్రదర్శించడమే సాహిత్యం లక్ష్యం కావాలని ఆయన వాదించారు. అయితే, లూయిస్-హోనోరే ఫ్రెచెట్, ఆర్థర్ బ్యూస్ వంటి కొందరు రచయితలు సంప్రదాయాలను బద్దలు కొట్టి మరింత ఆసక్తికరమైన రచనలు చేశారు.
యూనివర్సిటే లావల్, యూనివర్సిటే డి మాంట్రియల్లో విద్యనభ్యసించిన కొత్త రచయితల బృందంతో 1930ల వరకు ఈ ధోరణి కొనసాగింది. మానసిక, సామాజిక పునాదులున్న నవలలు సర్వసాధారణమయ్యాయి. గాబ్రియెల్ రాయ్, ఆన్ హెబర్ట్ అంతర్జాతీయ ఖ్యాతిని కూడా పొందడం ప్రారంభించారు, ఇది అంతకు ముందు ఫ్రెంచ్-కెనడియన్ సాహిత్యానికి జరగలేదు. ఈ కాలంలో, అంతకుముందు కేవలం శోకనాటకాలు, హాస్య నాటకాలకే పరిమితమైన క్యూబెక్ నాటకరంగం, మరింత సంక్లిష్టంగా మారింది.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం గందరగోళం, 1950లలో పారిశ్రామికీకరణ ప్రారంభం,ముఖ్యంగా 1960లలో జరిగిన నిశ్శబ్ద విప్లవంతో ఫ్రెంచ్-కెనడియన్ సాహిత్యం బాగా విస్తరించడం ప్రారంభమైంది. 1979లో అకాడియన్ నవలా రచయిత్రి ఆంటోనిన్ మెయిల్లెట్ ప్రిక్స్ గోన్కోర్ట్ గెలుచుకోవడంతో, ఫ్రెంచ్-కెనడియన్ సాహిత్యం కూడా ప్రపంచవ్యాప్తంగా గొప్ప దృష్టిని ఆకర్షించడం ప్రారంభించింది. [11] క్విబెకోయిస్ సాహిత్యంలో ఒక ప్రయోగాత్మక శాఖ కూడా అభివృద్ధి చెందింది; ఉదాహరణకు కవయిత్రి నికోల్ బ్రోసార్డ్ ఫార్మలిస్ట్ శైలిలో రాశారు. 1979లో, రోచ్ క్యారియర్ ' ది హాకీ స్వెటర్' అనే కథను రాశారు, ఇది ఇంగ్లీష్, ఫ్రెంచ్ మాట్లాడే కెనడా మధ్య ఉన్న సాంస్కృతిక, సామాజిక ఉద్రిక్తతలను ప్రముఖంగా చూపింది.
సాహిత్యానికి నోబెల్ బహుమతి
అంతర్జాతీయ అవార్డులు గెలుచుకున్న కెనడియన్ రచయితలు
[మార్చు]- ఆలిస్ మున్రో (2013)
అంతర్జాతీయ బుకర్ బహుమతి
- ఆలిస్ మున్రో (2009)
- మైఖేల్ ఒండాట్జే, ది ఇంగ్లీష్ పేషెంట్ (1992)
- మార్గరెట్ అట్వుడ్, ది బ్లైండ్ అస్సాసిన్ (2000)
- యాన్ మార్టెల్, లైఫ్ ఆఫ్ పై (2002)
- మార్గరెట్ అట్వుడ్, ది టెస్టమెంట్స్ (2019)
కల్పన కోసం పులిట్జర్ బహుమతి
- కరోల్ షీల్డ్స్, ది స్టోన్ డైరీస్ (1995)
నేషనల్ బుక్ క్రిటిక్స్ సర్కిల్ అవార్డు
- కరోల్ షీల్డ్స్, ది స్టోన్ డైరీస్ (1994)
అంతర్జాతీయ డబ్లిన్ సాహిత్య పురస్కారం
- అలిస్టర్ మాక్లియోడ్, నో గ్రేట్ మిస్చీఫ్ (2001)
- రావి హేగే, డి నీరోస్ గేమ్ (2008)
ఆరెంజ్ ప్రైజ్
- అన్నే మైఖేల్స్, ఫ్యూజిటివ్ పీసెస్ (1997)
- కరోల్ షీల్డ్స్, లారీస్ పార్టీ (1998)
కామన్వెల్త్ రచయితల బహుమతి
- ఆలివ్ సీనియర్, సమ్మర్ లైట్నింగ్ (1987)
- మోర్డెకై రిచ్లర్, సోలమన్ గుర్స్కీ వాజ్ హియర్ (1990)
- రోహింటన్ మిస్త్రీ, సచ్ ఎ లాంగ్ జర్నీ (1991)
- రోహింటన్ మిస్త్రీ, ఎ ఫైన్ బ్యాలెన్స్ (1996)
- ఆస్టిన్ క్లార్క్, ది పాలిష్డ్ హో (2003)
- లారెన్స్ హిల్, ది బుక్ ఆఫ్ నీగ్రోస్ (2008)
జర్మన్ పుస్తక వాణిజ్యం శాంతి బహుమతి
- మార్గరెట్ అట్వుడ్ (2017)
అవార్డులు
[మార్చు]కెనడాలో సాహిత్యానికి అనేక ప్రతిష్టాత్మకమైన పురస్కారాలు ఉన్నాయి:
- అట్లాంటిక్ రచయితల పోటీ అట్లాంటిక్ ప్రావిన్సుల అంతటా ఉన్న ప్రతిభను వెలుగులోకి తెస్తుంది.
- సంవత్సరపు ఉత్తమ తొలి నవలకు బుక్స్ ఇన్ కెనడా ఫస్ట్ నవల అవార్డు
- 1975 నుండి ప్రజాదరణను కోల్పోకుండా శ్రేష్ఠతను సాధించిన కెనడియన్ రచయితల రచనలను గౌరవించే కెనడియన్ రచయితల సంఘం వయోజన సాహిత్య పురస్కారాలు [12]
- సిబిసి సాహిత్య పురస్కారాలు
- కెనడా సాంస్కృతిక, మేధో వారసత్వానికి చేసిన విశిష్ట సేవలకు గాను కెనడా కౌన్సిల్ మోల్సన్ బహుమతి
- ఆంగ్లంలో రాసే కెనడియన్ రచయిత తొలి కథా సంకలనానికి ఇచ్చే డనూటా గ్లీడ్ సాహిత్య పురస్కారం
- లెస్బియన్, గే, బైసెక్సువల్ లేదా ట్రాన్స్జెండర్ వర్గాలలోని వర్ధమాన రచయితకు ఇచ్చే డేన్ ఓగిల్వీ బహుమతి
- గ్రాఫిక్ సాహిత్యం, నవలల కోసం డగ్ రైట్ అవార్డులు
- కెనడియన్ థియేటర్ కంపెనీ ప్రదర్శించిన ఉత్తమ కెనడియన్ నాటకానికి ఫ్లాయిడ్ ఎస్. చాల్మర్స్ కెనడియన్ ప్లే అవార్డ్స్
- ఉత్తమ నాన్ ఫిక్షన్ రచనకు హిలరీ వెస్టన్ రైటర్స్ ట్రస్ట్ నాన్ ఫిక్షన్ బహుమతి
- ఉత్తమ నూతన కవిగా గెరాల్డ్ లాంపర్ట్ పురస్కారం
- ఉత్తమ కెనడియన్ నాన్-ఫిక్షన్ సైన్స్ కోసం లేన్ ఆండర్సన్ అవార్డు
- ఉత్తమ కెనడియన్ నవల లేదా ఆంగ్లంలోని చిన్న కథల పుస్తకానికి ఇచ్చే గిల్లర్ బహుమతి
- ఉత్తమ కెనడియన్ కల్పనా సాహిత్యం, కవిత్వం, కల్పనేతర సాహిత్యం, నాటకం, అనువాదానికి, ఆంగ్లం, ఫ్రెంచ్ రెండింటిలోనూ ఇచ్చే గవర్నర్ జనరల్ అవార్డులు
- ఉత్తమ కవితా సంకలనానికి ఇచ్చే గ్రిఫిన్ కవితా పురస్కారం, ఒక కెనడియన్ కవికి, ఒక అంతర్జాతీయ కవికి ఒక్కో పురస్కారం.
- ఫస్ట్ నేషన్స్, మెటిస్, ఇన్యూట్ రచయితల సాహిత్య రచనలకు స్వదేశీ స్వరాల పురస్కారాలు
- మధ్య కెరీర్లో ఉన్న మహిళా రచయితలకు మరియన్ ఎంగెల్ అవార్డు
- జీవితకాల విశిష్ట సాధనకు గాను ఒక కెనడియన్ రచయితను గౌరవించే మాట్ కోహెన్ అవార్డు.
- అత్యుత్తమ "ప్రజల కవి"కి మిల్టన్ ఏకార్న్ కవితా పురస్కారాలు
- జాతీయ వ్యాపార పుస్తక పురస్కారం
- పారాగ్రాఫ్ హ్యూ మాక్లెన్నన్ ఫిక్షన్ బహుమతి
- మహిళ రాసిన కవిత్వానికి ఇచ్చే పాట్ లౌథర్ పురస్కారం
- ఇంటర్నేషనల్ కౌన్సిల్ ఫర్ కెనడియన్ స్టడీస్ వారి పియరీ సవార్డ్ అవార్డు (ఉదా: కెనడాలో సాహిత్య సంస్కృతి, మహిళా రచనారంగం కోసం ఫే హమ్మిల్ )
- కెనడియన్ సైన్స్ ఫిక్షన్, ఫాంటసీ కోసం ప్రిక్స్ అరోరా అవార్డులు, ఇంగ్లీష్, ఫ్రెంచ్ భాషలలో
- వర్ధమాన రచయితల కోసం ఆర్బిసి బ్రాన్వెన్ వాలెస్ అవార్డు
- ఉత్తమ కల్పనా రచనకు ఇచ్చే రోజర్స్ రైటర్స్ ట్రస్ట్ ఫిక్షన్ ప్రైజ్
- రాజకీయ రచనకు షాగ్నెస్సీ కోహెన్ అవార్డు
- స్టీఫెన్ లీకాక్ హాస్య పురస్కారం
- కెనడియన్ సాహిత్యానికి, కొత్త రచయితలకు మార్గదర్శకత్వం వహించడంలో తమ జీవితకాలంలో విశిష్టమైన కృషి చేసిన రచయితకు ఇచ్చే డబ్ల్యూఓ మిచెల్ సాహిత్య పురస్కారం.
- రూమ్ ఆఫ్ వన్స్ ఓన్ వార్షిక కవిత్వం, సాహిత్య పురస్కారం
- కెనడాలో ప్రారంభమైన 3-రోజుల నవల పోటీ వార్షిక సాహిత్య మారథాన్
- మధ్య-వయస్సులో ఉన్న విశిష్ట రచయితకు ఇచ్చే రైటర్స్ ట్రస్ట్ ఎంగెల్/ఫిండ్లీ అవార్డు
- రైటర్స్ ట్రస్ట్ / మెక్క్లెల్లాండ్ & స్టీవార్ట్ జర్నీ ప్రైజ్
బాలల, యువ వయోజన సాహిత్యానికి పురస్కారాలు:
- అట్లాంటిక్ రచయితల పోటీ యువ వయోజన నవల బహుమతి
- ఆర్. రాస్ అన్నెట్ బాలల సాహిత్య పురస్కారం
- చారిత్రక కల్పన కోసం జెఫ్రీ బిల్సన్ అవార్డు
- ఆన్ కానర్ బ్రైమర్ అవార్డు
- కెనడియన్ లైబ్రరీ అసోసియేషన్ బుక్ ఆఫ్ ది ఇయర్ అవార్డు (పిల్లల కోసం)
- CLA యంగ్ అడల్ట్ కెనడియన్ బుక్ అవార్డు
- షీలా ఎ. ఎగోఫ్ బాలల సాహిత్య బహుమతి
- ఎలిజబెత్ మ్రాజిక్-క్లీవర్ కెనడియన్ పిక్చర్ బుక్ అవార్డు
- ఫ్లాయిడ్ ఎస్. చాల్మర్స్ యువ వయోజనుల థియేటర్ అవార్డు
- అమెలియా ఫ్రాన్సెస్ హోవార్డ్-గిబ్బన్ ఇలస్ట్రేటర్స్ అవార్డు
- సంవత్సరపు సమాచార పుస్తకం
- ఐఓడిఇ పుస్తక పురస్కారం
- జానెట్ సావేజ్ బ్లాచ్ఫోర్డ్ పిల్లల, యువ వయోజన సాహిత్య బహుమతి
- పిల్లల రచనకు మాక్స్, గ్రెటా ఎబెల్ స్మారక పురస్కారం
- పిల్లల నాన్-ఫిక్షన్ కోసం నార్మా ఫ్లెక్ అవార్డు
- ఇంగ్లీష్, ఫ్రెంచ్ భాషలలో, పాఠ్యరూపంలో లేదా చిత్రాలతో కూడిన ఉత్తమ కెనడియన్ బాలల సాహిత్యానికి గవర్నర్-జనరల్ అవార్డులు
- పిల్లల సాహిత్యానికి విక్కీ మెట్కాఫ్ అవార్డు
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Keith, W. J. (2006). Canadian Literature in English. The Porcupine's Quill. p. 19. ISBN 978-0-88984-283-0.
- ↑ R.G. Moyles, ed. (September 28, 1994). Improved by Cultivation: English-Canadian Prose to 1914. Broadview Press. p. 15. ISBN 978-1-55111-049-3.
- ↑ New, William H. (2002). Encyclopedia of Literature in Canada. University of Toronto Press. pp. 259–261. ISBN 978-0-8020-0761-2.
- ↑ "Literary History in English 1960-1980". The Canadian Encyclopedia. February 5, 2013. Retrieved July 10, 2025.
- ↑ Post, Seagulls (August 4, 2023). "Canadian Literature: A Diverse Tapestry of Voices and Experiences". Seagulls Post. Retrieved July 10, 2025.
- ↑ "Funding". Canada Council for the Arts. May 11, 2023. Retrieved July 10, 2025.
- ↑ New, William H. (2012). Encyclopedia of Literature in Canada. University of Toronto Press. p. 55. ISBN 978-0-8020-0761-2.
- ↑ "Canadian Book Awards". Livres Canada Books. Retrieved July 10, 2025.
- 1 2 3 Eigenbrod, Renate; et al. (2003). "Aboriginal Literatures in Canada: A Teacher's Resource Guide A Teacher's Resource Guide" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2016-09-10. Retrieved 2019-11-05.
- ↑ "Culture". indigenousfoundations.adm.arts.ubc.ca (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 2017-03-24. Retrieved 2017-03-21.
- ↑ "Tous les lauréats".
- ↑ "Canadian Authors Association Literary Awards". Canadian Authors. Archived from the original on 2014-04-25. Retrieved 2014-04-24.