కె. ఎ. ఎస్. జగపతి రాజు
| వైస్ అడ్మిరల్ కె. ఎ. ఎస్. జగపతి రాజు PVSM, AVSM, NM | |
|---|---|
| రాజభక్తి |  India |
| సేవలు/శాఖ |  భారతీయ నౌకాదళం |
| ర్యాంకు | _OF-8.svg){kind=small}  వైస్ అడ్మిరల్ |
| పనిచేసే దళాలు | పశ్చిమ నౌకాదళ కమాండ్ దక్షిణ నౌకాదళ కమాండ్ వెస్ట్రన్ ఫ్లీట్ ఐఎన్‌ఎస్ హంస ఐ.ఎన్.ఎస్. విక్రాంత్ ఐఎన్‌ఎస్ దీపక్ ఐఎన్‌ఎస్ తీర్‌ |
| పోరాటాలు / యుద్ధాలు | రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం భారత పాక్ యుద్ధం 1971 |
| పురస్కారాలు |  పరమ విశిష్ట సేవా పతకం అతి విశిష్ట సేవా పతకం నవసేనా పతకం |
వైస్ అడ్మిరల్ కంకిపాటి అప్పల సత్యనారాయణ జగపతి రాజు(కేఏఎస్‌జెడ్ రాజు), పీవీఎస్‌ఎం, ఏవీఎస్‌ఎం, ఎన్‌ఎం భారత నౌకాదళానికి చెందిన మాజీ ఫ్లాగ్ అధికారి. ఆయన 1992 నుండి 1994 వరకు పశ్చిమ నౌకాదళ కమాండ్‌కు ఫ్లాగ్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ (FOC-in-C)గా పనిచేశాడు. నౌకాదళ వైమానిక దళానికి చెందిన తొలి స్క్వాడ్రన్ "ఐఎన్‌ఏఎస్ 300" సభ్యుల్లో ఒకరైన ఆయన, భారత నౌకాదళపు తొలి విమాన వాహక నౌక ఐ.ఎన్.ఎస్. విక్రాంత్‌పై సేవలందించాడు. 1971 భారత–పాకిస్తాన్ యుద్ధంలో "ఐఎన్‌ఎస్ బ్రహ్మపుత్ర" యుద్ధనౌక కార్యనిర్వాహక అధికారిగా విశేష సేవలు అందించినందుకు నవసేనా పతకం అందుకున్నాడు. అనంతరం పశ్చిమ నౌకాదళం, దక్షిణ నౌకాదళ కమాండ్‌లకు కూడా నాయకత్వం వహించాడు.
ప్రారంభ జీవితం, విద్య
[మార్చు]రాజు 1948లో డెహ్రాడూన్‌లోని రాష్ట్రీయ ఇండియన్ మిలిటరీ కాలేజీలో చేరాడు. ప్రవేశ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులైన అనంతరం 1953లో డెహ్రాడూన్‌లోని జాయింట్ సర్వీసెస్ వింగ్ 10వ కోర్సులో ప్రవేశించాడు.[1]
1954 డిసెంబరులో పూణె సమీపంలోని ఖడక్‌వాస్లాలో జాతీయ రక్షణ అకాడమీ ప్రారంభమైంది. అప్పటికి అకాడమీ నిర్మాణం పూర్తికాకపోవడంతో జాయింట్ సర్వీసెస్ వింగ్ 10వ కోర్సు అక్కడికి తరలించబడింది. ఎన్‌డీఏలో శిక్షణ పూర్తిచేసిన అనంతరం, 1958 జూలై 1న రాజు భారత నౌకాదళంలో అధికారిగా నియమితుడైనాడు.[2]
నౌకాదళ జీవితం
[మార్చు]ప్రారంభ సేవలు
[మార్చు]నౌకాదళ వైమానిక శిక్షణ పూర్తిచేసుకున్న అనంతరం రాజు భారత నౌకాదళపు తొలి వైమానిక దళ స్క్వాడ్రన్ "ఐఎన్‌ఏఎస్ 300"లో చేరాడు. ఆయన "హాకర్ సీ హాక్" యుద్ధ విమానాలను నడిపాడు.
1961 ఫిబ్రవరిలో భారతదేశపు తొలి విమాన వాహక నౌక ఐ.ఎన్.ఎస్. విక్రాంత్‌ను బెల్‌ఫాస్ట్‌లో నౌకాదళంలో ప్రవేశపెట్టారు. ఆ సమయంలో ఐఎన్‌ఏఎస్ 300 వేల్స్‌లోని "ఆర్‌ఎన్‌ఏఎస్ బ్రాడీ" కేంద్రంలో స్థావరముండేది. అదే సంవత్సరం ఆగస్టులో స్క్వాడ్రన్‌కు చెందిన సీ హాక్ విమానాలు ఇంగ్లీష్ ఛానల్‌లో విక్రాంత్‌పై మోహరించబడ్డాయి.[3] మధ్యధరా సముద్రంలో సముద్ర పరీక్షలు పూర్తిచేసుకున్న అనంతరం విక్రాంత్ నవంబరులో భారత జలాల్లోకి చేరుకుంది. ఆ సందర్భంగా భారత వైమానిక దళ విమానాలు స్వాగతం పలికాయి. ఐఎన్‌ఏఎస్ 300, ఐఎన్‌ఏఎస్ 310 స్క్వాడ్రన్లు సంయుక్తంగా వైమానిక విన్యాసాలు నిర్వహించాయి.[4] అనంతరం స్క్వాడ్రన్ తమిళనాడులోని "సూలూరు వైమానిక స్థావరానికి" తరలించబడింది. [5]
1968 జనవరి 1న రాజుకు లెఫ్టినెంట్ కమాండర్ హోదాలో తాత్కాలిక పదోన్నతి లభించింది..[6] అనంతరం ఆయన "ఐఎన్‌ఎస్ గరుడ" నౌకాదళ వైమానిక స్థావరంలో విధులు నిర్వహించాడు.[7]
1969 జూన్‌లో వెల్లింగ్టన్‌లోని "డిఫెన్స్ సర్వీసెస్ స్టాఫ్ కాలేజ్"లో 1970 జనవరిలో ప్రారంభమయ్యే కోర్సుకు ఎంపికయ్యాడు.[8] ఆ కోర్సు పూర్తిచేసిన తరువాత "ఐఎన్‌ఎస్ బ్రహ్మపుత్ర"కు కార్యనిర్వాహక అధికారిగా నియమితుడైనాడు.
1971 మధ్యకాలంలో, విమాన వాహక నౌక ఐఎన్‌ఎస్ విక్రాంత్, ఫ్రిగేట్లు ఐఎన్‌ఎస్ బ్రహ్మపుత్ర, ఐఎన్‌ఎస్ బియాస్‌లను పశ్చిమ నౌకాదళం నుండి తూర్పు నౌకాదళ కమాండ్‌కు బదిలీ చేశారు.[9] దీంతో 1971 నవంబరు 1న రియర్ అడ్మిరల్ ఎస్. హెచ్. శర్మ నాయకత్వంలో తూర్పు నౌకాదళం అధికారికంగా ఏర్పాటైంది.[10]
ఐఎన్‌ఎస్ బ్రహ్మపుత్రను బంగాళాఖాతంలో మోహరించారు. యుద్ధ సమయంలో చిట్టగాంగ్‌పై జరిగిన నౌకాదళ దాడుల్లో ఆ నౌక పాల్గొంది. డిసెంబరు 14న ఐఎన్‌ఎస్ విక్రాంత్ ఇంధనం నింపుకోవడానికి పరదీప్‌కు వెళ్లగా, తూర్పు నౌకాదళ కమాండర్ తన ఫ్లాగ్‌ను తాత్కాలికంగా ఐఎన్‌ఎస్ బ్రహ్మపుత్రకు మార్చాడు. బ్రహ్మపుత్ర కార్యనిర్వాహక అధికారిగా యుద్ధంలో చూపిన ధైర్యసాహసాలకు గుర్తింపుగా రాజుకు నవసేనా పతకం ప్రదానం చేశారు.[11][2]
యుద్ధానంతర సేవలు
[మార్చు]యుద్ధం ముగిసిన అనంతరం రాజుకు కమాండర్ హోదాకు పదోన్నతి లభించింది. 1973లో ఢిల్లీలోని ఎర్రకోటలో జరిగిన స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ వేడుకల్లో నిర్వహించిన త్రివిధ దళాల గౌరవ వందనానికి ఆయన నాయకత్వం వహించాడు..[12] అనంతరం రివర్-తరగతి ఫ్రిగేట్ ఐఎన్‌ఎస్ తీర్‌కు కమాండింగ్ ఆఫీసర్‌గా నియమితుడైనాడు. అప్పటికి ఐఎన్‌ఎస్ తీర్‌ను శిక్షణా నౌకగా మార్చి, మాజీ ఫ్లాగ్‌షిప్ ఐఎన్‌ఎస్ ఢిల్లీతో కలిసి మొదటి శిక్షణా స్క్వాడ్రన్లో చేర్చారు.[13]
తదుపరి కాలంలో రాజు నౌకాదళ ప్రధాన కార్యాలయంలో జాయింట్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశారు. 1979లో అప్పటి ఉప ప్రధానమంత్రి, రక్షణ మంత్రి జగ్జీవన్ రామ్ నేతృత్వంలోని అధికారిక ప్రతినిధి బృందంలో సభ్యుడిగా బల్గేరియా, రొమేనియా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ దేశాలను సందర్శించాడు.[14] అనంతరం ఫ్లీట్ ట్యాంకర్ "ఐఎన్‌ఎస్ దీపక్"కు కమాండింగ్ ఆఫీసర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు.
1982 ఆగస్టు 27న రాజు భారత నౌకాదళపు తొలి విమాన వాహక నౌక ఐ.ఎన్.ఎస్. విక్రాంత్‌కు 15వ కమాండింగ్ ఆఫీసర్‌గా నియమితుడై కెప్టెన్ ఎ. ఘోష్ నుండి బాధ్యతలు స్వీకరించాడు. ఆయన నాయకత్వంలో సీ హారియర్ యుద్ధ విమానాలు భారత నౌకాదళంలో ప్రవేశించాయి. 1983 డిసెంబరు 20న విక్రాంత్‌పై తొలి సీ హారియర్ డెక్ ల్యాండింగ్ విజయవంతంగా నిర్వహించబడింది. సుమారు రెండున్నర సంవత్సరాలు విక్రాంత్‌కు కమాండింగ్ ఆఫీసర్‌గా సేవలందించిన అనంతరం, గోవాలోని నౌకాదళ వైమానిక స్థావరం "ఐఎన్‌ఎస్ హంస"కు కమాండింగ్ ఆఫీసర్‌గా నియమితుడైనాడు.
ఫ్లాగ్ ర్యాంక్ సేవలు
[మార్చు]1986 జనవరి 6న కంకిపాటి అప్పల సత్యనారాయణ జగపతి (కేఏఎస్‌జెడ్) రాజు రియర్ అడ్మిరల్ హోదాకు పదోన్నతి పొందాడు. పదోన్నతి అనంతరం ఆయన ముంబైలోని పశ్చిమ నౌకాదళ ప్రధాన కార్యాలయంలో చీఫ్ ఆఫ్ స్టాఫ్, వెస్ట్రన్ నావల్ కమాండ్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టాడు.[15] ఈ పదవిలో ఉన్న సమయంలో పశ్చిమ నౌకాదళానికి సంబంధించిన కార్యాచరణ, నిర్వహణ, ప్రణాళికా కార్యక్రమాల పర్యవేక్షణలో కీలక పాత్ర పోషించాడు.
1988లో ఆయన "ఫ్లాగ్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్ వెస్ట్రన్ ఫ్లీట్ (FOCWF)"గా నియమితుడైనాడు. ఈ హోదాలో భారత నౌకాదళంలోని అత్యంత శక్తివంతమైన యుద్ధ నౌకల సముదాయమైన పశ్చిమ నౌకాదళానికి నాయకత్వం వహించాడు. ఆయన నాయకత్వంలో పశ్చిమ నౌకాదళం అనేక విన్యాసాలు, కార్యాచరణల్లో పాల్గొని తన యుద్ధసామర్థ్యాన్ని మరింత బలోపేతం చేసుకుంది.
1989లో ఆయనకు అతి విశిష్ట సేవా పతకం ప్రదానం చేశాడు. శాంతికాలంలో అత్యుత్తమ సేవలను అందించిన సీనియర్ సైనికాధికారులకు ఈ పురస్కారం ప్రదానం చేస్తారు.
1990లో రాజు వైస్ అడ్మిరల్ హోదాకు పదోన్నతి పొంది దక్షిణ నౌకాదళ కమాండ్‌కు ఫ్లాగ్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ (FOC-in-C)గా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు.[16] కొచ్చిలోని ఈ కమాండ్ భారత నౌకాదళానికి ప్రధాన శిక్షణా కమాండ్‌గా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆయన హయాంలో నౌకాదళ శిక్షణా వ్యవస్థను మరింత ఆధునికీకరించేందుకు చర్యలు చేపట్టాడు.
1992లో ఆయనను పశ్చిమ నౌకాదళ కమాండ్‌కు ఫ్లాగ్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్‌గా నియమించారు. ఈ కమాండ్ భారత నౌకాదళంలోని అత్యంత కీలక కార్యాచరణ కమాండ్‌గా పరిగణించబడుతుంది. ముంబై కేంద్రంగా పనిచేసే ఈ కమాండ్ అరేబియా సముద్రంలో భారత సముద్ర భద్రత, నౌకాదళ కార్యాచరణలకు నాయకత్వం వహిస్తుంది.
1993లో ఆయనకు భారత శాంతికాల అత్యున్నత సైనిక విశిష్ట సేవా పురస్కారాల్లో ఒకటైన పరమ విశిష్ట సేవా పతకం (PVSM) ప్రదానం చేశారు.
పదవీ విరమణ
[మార్చు]వైస్ అడ్మిరల్ కేఏఎస్‌జెడ్ రాజు 1994లో సుమారు 36 సంవత్సరాల విశిష్ట నౌకాదళ సేవ అనంతరం పదవీ విరమణ చేశాడు.[17]
పదవీ విరమణ అనంతరం భారత ప్రభుత్వం ఆయనను నౌకాదళ ఆధునికీకరణ, దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలకు సంబంధించిన పలు అధ్యయన కమిటీలలో సభ్యుడిగా నియమించింది. వీటిలో ముఖ్యమైనది "కేఏఎస్‌జెడ్ రాజు కమిటీ". ఈ కమిటీ భారత నౌకాదళ భవిష్యత్తు నిర్మాణం, సిబ్బంది నిర్వహణ, ఆధునికీకరణకు సంబంధించిన పలు సిఫార్సులు చేసింది. ఆ నివేదికలోని అనేక సూచనలు తరువాత నౌకాదళ విధాన రూపకల్పనలో ఉపయోగించబడ్డాయి.
పురస్కారాలు, గౌరవాలు
[మార్చు]కేఏఎస్‌జెడ్ రాజు తన విశిష్ట నౌకాదళ సేవలకు గాను పలు ప్రతిష్ఠాత్మక సైనిక పురస్కారాలు అందుకున్నాడు.
- పరమ విశిష్ట సేవా పతకం (PVSM) – 1993
- అతి విశిష్ట సేవా పతకం (AVSM) – 1989
- నవసేనా పతకం (NM) – 1971 భారత–పాకిస్తాన్ యుద్ధంలో ప్రదర్శించిన ధైర్యసాహసాలకు
వ్యక్తిగత జీవితం
[మార్చు]కేఏఎస్‌జెడ్ రాజు భార్య పేరు రాజేశ్వరి రాజు. వారికి ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు. నౌకాదళ సేవల అనంతరం కూడా ఆయన సముద్ర భద్రత, నౌకాదళ వ్యూహాలు, రక్షణ విధానాలకు సంబంధించిన అంశాలపై ఆసక్తి కనబరిచాడు.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "For Our Alumni". www.rimcollian.in (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 2020-10-22. Retrieved 2026-06-29.
- 1 2 "VICE ADMIRAL KASZ RAJU TAKES OVER WESTERN NAVAL COMMAND" (PDF). archive.pib.gov.in. 31 August 1992.
- ↑ Singh 1991, p. 312.
- ↑ "FLYING WELCOME TO VIKRANT" (PDF). archive.pib.gov.in. 26 October 1961.
- ↑ Singh 1991, p. 144.
- ↑ "NAVAL PROMOTIONS" (PDF). archive.pib.gov.in. 1 January 1968.
- ↑ Hiranandani 1999, p. 516.
- ↑ "NAVAL OFFICERS FOR STAFF COLLEGE" (PDF). archive.pib.gov.in. 23 June 1969.
- ↑ Krishnan 2011.
- ↑ "NAVY EASTERN FLEET FORMED ADM SARMA PLACED IN COMMAND" (PDF).
- ↑ Hiranandani 1999, p. 654.
- ↑ "INDEPENDENCE DAY FULL DRESS REHEARSAL ON SUNDAY" (PDF). archive.pib.gov.in. 14 August 1973.
- ↑ "THE ADMIRALS OF THE NAVY WHO OCCUPIED THE BIG WHITE CHAIR IN SOUTH BLOCK & ARE NO MORE NEED TO BE REMEMBERED WITH THEIR CONTRIBUTIONS TO THE RISE OF THE INDIAN NAVY—ADM JG NADKARNI WAS KNOWN FOR OP GODSAL –A SEAMANSHIP TASK WELL DONE SIR BZ ! RIP. – Maritime Museum C-443 Defence Colony. New Delhi". Archived from the original on 2023-10-01. Retrieved 2026-06-29.
- ↑ "SHRI JAGJIVAN RAM TO VISIT BULGARIA ROMANIA AND U.K." (PDF). archive.pib.gov.in. 25 May 1979.
- ↑ "NEW DIRECTOR GENERAL COAST GUARD APPOINTED" (PDF). archive.pib.gov.in. 5 July 1987.
- ↑ "VICE ADMIRAL RAJU TAKES OVER AS DEPUTY CHIEF OF NAVAL STAFF" (PDF). archive.pib.gov.in. 10 March 1989.
- ↑ "VICE ADMIRAL VISHNU BHAGWAT TAKES OVER AS FOC-IN-C (WEST)" (PDF). archive.pib.gov.in. 31 December 1994.