కేప్ టౌన్
కేప్ టౌన్ | |
|---|---|
 Coat of arms  లోగో | |
| Nickname(s): మదర్ సిటీ (Mother City), టెవెర్న్ ఆఫ్ ది సీస్ (Tavern of the Seas - పురాతన వాడుక) | |
| Motto: Spes Bona (లాటిన్ భాషలో "మంచి ఆశ") | |
 | |
| స్థాపన | 6 ఏప్రిల్ 1652 |
| మునిసిపల్ ప్రభుత్వం | 1839 |
| ప్రభుత్వం | |
| • రకం | మెట్రోపాలిటన్ మునిసిపాలిటీ |
| • మేయర్ | Geordin Hill-Lewis (DA) |
| • డిప్యూటీ మేయర్ | Eddie Andrews (DA) |
| విస్తీర్ణం ఉల్లేఖన లోపం: <ref> ట్యాగుకు, మూసే </ref> లేదు. | |
• మొత్తం | 2,461 కి.మీ2 (950 చ. మై) |
| Highest elevation | 1,590.4 మీ (5,217.8 అ.) |
| Lowest elevation | 0 మీ (0 అ.) |
| Demonym | కేప్టోనియన్ |
| జాతీయత/జాతి వివరణ (2022) | |
| • నల్లజాతి ఆఫ్రికన్లు | 45.7% |
| • కలర్డ్స్ (మిశ్రమ జాతి) | 35.0% |
| • భారతీయులు/ఆసియా వాసులు | 1.6% |
| • శ్వేతజాతీయులు | 16.2% |
| • ఇతరులు | 1.5% |
.jpg)
_(cropped).jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
"కేప్ టౌన్" అనేది దక్షిణాఫ్రికా శాసనసభ రాజధాని నగరం. ఇది దేశంలోనే అత్యంత పురాతన నగరం, దక్షణాఫ్రికా పార్లమెంటు కేంద్ర స్థావరం.[2] జనాభా పరంగా జోహన్నెస్బర్గ్ తర్వాత దేశంలోనే రెండవ అతిపెద్ద నగరం, పశ్చిమ కేప్ రాష్ట్రంలో అతిపెద్ద నగరం.[3] ఈ నగరం కేప్ టౌన్ మెట్రోపాలిటన్ మునిసిపాలిటీ పరిధిలో విస్తరించి ఉంది.
ఈ నగరం తన సహజసిద్ధమైన ఓడరేవు, కేప్ ఫ్లోరిస్టిక్ రీజియన్లోని సుందరమైన ప్రకృతి సౌందర్యం, టేబుల్ మౌంటెన్, కేప్ పాయింట్ వంటి ప్రసిద్ధ గుర్తింపు చిహ్నాలకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. టేబుల్ బే తీరంలో ఉన్న కేప్ టౌన్ సిటీ బౌల్ ప్రాంతం దాని సెంట్రల్ బిజినెస్ డిస్ట్రిక్ట్ (CBD) ను కలిగి ఉంది. పశ్చిమ కేప్ ప్రాంతంలోనే అత్యంత పురాతన పట్టణ ప్రాంతమైన ఈ నగరానికి గొప్ప చారిత్రక, సాంస్కృతిక వారసత్వం ఉంది. మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం వెంబడి సుదీర్ఘ తీరప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది. ఇందులో వెస్ట్ బీచ్ ప్రాంతపు ఉత్తర భాగం, దక్షిణాన ఉన్న ఫాల్స్ బే ప్రాంతం కలిసి ఉన్నాయి.
టేబుల్ మౌంటెన్ నేషనల్ పార్క్ నగర సరిహద్దులలోనే ఉంది. నగర పరిసరాలలో అనేక ఇతర ప్రకృతి సంరక్షణ కేంద్రాలు, సмуద్ర రక్షిత ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. వీటిలో కిర్స్టెన్బోష్ నేషనల్ బొటానికల్ గార్డెన్ ఒకటి. ఇది దక్షణాఫ్రికాలోని ఆరు ప్రత్యామ్నాయ జీవమండలాలలో (biomes) ఐదింటిని కలిగి ఉండి, కేప్ ప్రాంతానికి చెందిన అనేక స్థానిక వృక్ష జాతులను ప్రదర్శిస్తుంది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన పర్యాటక కేంద్రమైన కేప్ టౌన్, ప్రపంచంలోనే అత్యుత్తమ నగరంగా, ప్రయాణికులకు అనుకూలమైన ప్రదేశంగా పలుమార్లు అంతర్జాతీయ గౌరవాలను అందుకుంది. 2014 లో The New York Times, 2025 లో Time Out పత్రిక, గత 8 సంవత్సరాలుగా (2017 నుండి 2025 వరకు) The Telegraph ఈ నగరాన్ని అగ్రస్థానంలో నిలిపాయి. కేప్ టౌన్ దక్షణాఫ్రికాలోనే అత్యధిక గృహ ఆదాయాలు, అత్యల్ప నిరుద్యోగిత రేటు, అత్యధిక మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడులు, బలమైన సేవా పనితీరు, అతిపెద్ద పర్యాటక ఆకర్షణ, అత్యంత దృఢమైన రియల్ ఎస్టేట్ మార్కెట్ కలిగిన నగరంగా తన ప్రత్యేకతను చాటుకుంటోంది.
చరిత్ర
[మార్చు] "Khoisan group renames the cape"— 2012 నాటి వార్తా నివేదిక |
ప్రారంభ కాలం
[మార్చు]ఈ ప్రాంతంలో మానవ నివాసానికి సంబంధించిన అత్యంత ప్రాచీన ఆధారాలు 1920ల చివరలో ఫిష్ హోక్ లోని పీర్స్ కేవ్లో కనుగొనబడ్డాయి. వీటి కాల నిర్ణయంపై అనేక చర్చలు జరిగాయి. ఎగువ ప్లీస్టోసీన్ (Pleistocene) కాలానికి చెందినవిగా భావించిన ఈ అంచనాలను శాస్త్రవేత్తలు సవరించారు. డి.డి. స్టైండర్ బృందం నిర్వహించిన రేడియోకార్బన్ డేటింగ్ ఆధారంగా ఈ అస్థిపంజర అవశేషాలు మధ్య-హోలోసీన్ (Holocene) కాలానికి (క్రీ.పూ. 5448 - క్రీ.పూ. 5136) చెందినవిగా నిర్ధారించారు.[4]
ఈ ప్రాంతానికి చేరుకున్న మొదటి యూరోపియన్ అన్వేషకుడు బార్టోలోమియు డయాస్ 1488 లో ఇక్కడికి వచ్చారు. ఆయన దీనికి "తుఫానుల కేప్" (Cape of Storms) అని పేరు పెట్టారు. ఆ తర్వాత పోర్చుగల్ రాజు రెండవ జాన్ దీనిని "కేప్ ఆఫ్ గుడ్ " (మంచి ఆశను ఇచ్చే అగ్రం) గా మార్చారు. భారత ఉపఖండానికి, ఈస్ట్ ఇండీస్కు సмуద్ర మార్గం సుగమమవతుందనే గొప్ప ఆశాభావంతో ఈ పేరు పెట్టడం జరిగింది. 1497 లో పోర్చుగీస్ అన్వేషకుడు వాస్కోడిగామా కేప్ ఆఫ్ గుడ్ హోప్ను సందర్శించినట్లు రికార్డులు పేర్కొంటున్నాయి.
1510 లో జరిగిన సాల్ట్ రివర్ యుద్ధంలో పోర్చుగీస్ అడ్మిరల్ ఫ్రాన్సిస్కో డి అల్మెయిడాతో పాటు ఆయన అరవై నలుగురు సైనికులు మరణించారు.[5] ఈ ప్రాంతంలో నివసించే ఖోయ్ఖోయ్ తెగకు చెందిన "గోరింగ్హైкవా" ప్రజలు ప్రత్యేకంగా శిక్షణ పొందిన పశువులను ఈ శత్రువులపైకి ఉసిగొల్పి వారిని ఓడించారు.[6]
గోరినైక్వా ప్రజలు ఈ ప్రాంతంలో నివసించే ఖోయ్ఖోయ్ వంశాలలో ఒకరు. 16వ శతాబ్దపు చివరలో ఫ్రెంచ్, డానిష్, డచ్, ఇంగ్లీష్, ప్రధానంగా పోర్చుగీస్ నౌకలు తూర్పు దేశాలకు వెళ్లే మార్గంలో టేబుల్ బే వద్ద క్రమం తప్పకుండా ఆగేవి. వారు తాజా మాంసం, ఇతర ప్రయాణ సదుపాయాల కోసం స్థానిక తెగలతో పొగాకు, రాగి, ఇనుము వంటి వస్తువుల మార్పిడి వ్యాపారం చేసేవారు.
డచ్ కాలం
[మార్చు]
1652 లో జాన్ వాన్ రీబీక్, యునైటెడ్ డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ (VOC) ఉద్యోగులు డచ్ ఈస్ట్ ఇండీస్కు ప్రయాణించే నౌకల కోసం ఒక విశ్రాంతి స్థావరాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి కేప్ కాలనీకి వచ్చారు. వారు అక్కడ 'ఫోర్ట్ డి గోడె హూప్' కోటను నిర్మించారు (తర్వాత దీని స్థానంలో క్యాజイル ఆఫ్ గుడ్ హోప్ నిర్మించబడింది).
ఈ కాలంలో తగినంత శ్రమశక్తి లభించకపోవడంతో వలస స్థావరం నెమ్మదిగా విస్తరించింది. ఈ కార్మిక కొరతను అధిగమించడానికి స్థానిక అధికారులు ఇండోనేషియా, మడగాస్కర్ ప్రాంతాల నుండి బానిసలను దిగుమతి చేసుకున్నారు. ఈ ప్రజలే నేటి కేప్ కలర్డ్స్, కేప్ మలేయ్ సామాజిక వర్గాల పూర్వీకులు.[7]
వాన్ రీబీక్, ఆయన తర్వాత వచ్చిన VOC గవర్నర్ల హయాంలో అనేక వ్యవసాయ వృక్ష జాతులు కేప్కు పరిచయం చేయబడ్డాయి. వీటిలో ద్రాక్ష, తృణధాన్యాలు, వేరుశనగలు, బంగాళాదుంపలు, యాపిల్స్, నిమ్మజాతి పండ్లు ఈ ప్రాంతపు సమాజాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థలపై శాశ్వత ప్రభావాన్ని చూపాయి.[8]
బ్రిటీష్ కాలం
[మార్చు]డచ్ రిపబ్లిక్ కాస్తా ఫ్రెంచ్ రిపబ్లిక్ ఆధీనంలోని బటావియన్ రిపబ్లిక్గా మారడంతో, బ్రిటన్ డచ్ కాలనీలను, VOC ఆస్తులను తన ఆధీనంలోకి తెచ్చుకోవడానికి ప్రయత్నాలు ప్రారంభించింది.
బ్రిటన్ 1795 లో కేప్ టౌన్ను స్వాధీనం చేసుకుంది, కానీ 1803 ఒప్పందం ప్రకారం దానిని తిరిగి డచ్ వారికి అప్పగించింది. 1806 లో జరిగిన బ్లూబెర్గ్ యుద్ధం తర్వాత బ్రిటీష్ దళాలు కేప్ టౌన్ను మళ్లీ ఆక్రమించాయి. నెపోలియన్ యుద్ధాల సమయంలో బటావియన్ రిపబ్లిక్ బ్రిటన్ ప్రత్యర్థి అయిన ఫ్రాన్స్తో చేతులు కలపడమే ఇందుకు కారణం. ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత 1814 నాటి ఆంగ్లో-డచ్ ఒప్పందం ప్రకారం కేప్ టౌన్ శాశ్వతంగా యునైటెడ్ కింగ్డమ్కు అప్పగించబడింది.
ఈ నగరం కొత్తగా ఏర్పాటైన బ్రిటీష్ కేప్ కాలనీకి రాజధానిగా మారింది. కాలనీ తూర్పు సరిహద్దులో అమాఖోసా ప్రజలతో జరిగిన అనేక యుద్ధాల (Xhosa Wars) ఫలితంగా ఈ కాలనీ భూభాగం 1800లలో గణనీయంగా విస్తరించింది. 1833 లో ఈ కాలనీలో బానిసత్వం రద్దు చేయబడింది. దీనివల్ల నగరంలోని 5500 కంటే ఎక్కువ మంది బానిసలకు విముక్తి లభించింది, ఇది అప్పటి నగర జనాభాలో దాదాపు మూడో వంతు.[9]1849 నాటి కాన్విక్ట్ సంక్షోభం (Convict Crisis) పెద్ద ఎత్తున పౌర తిరుగుబాటుకు దారితీసి, కేప్ ప్రాంతంలో స్వయం పరిపాలన డిమాండ్ను బలపరిచింది.
ప్రాంత విస్తరణతో పాటు బ్రిటన్ నుండి మరింత స్వతంత్రత కావాలనే డిమాండ్లు పెరిగాయి. దీని ఫలితంగా కేప్ కాలనీ 1854 లో సొంత పార్లమెంటును, 1872 లో స్థానిక బాధ్యతాయుతమైన ప్రధానమంత్రిని పొందింది. జాతి వివక్ష లేని 'కేప్ క్వాలిఫైడ్ ఫ్రాంచైజ్' ఆధారంగా ఓటు హక్కు కల్పించబడింది.[10]
1850లు, 1860ల కాలంలో బ్రిటీష్ అధికారులు ఆస్ట్రేలియా నుండి మరికొన్ని వృక్ష జాతులను రప్పించారు. ముఖ్యంగా కేప్ ఫ్లాట్స్ ఇసుక తిన్నెలను స్థిరీకరించి, ద్వీపకల్పాన్ని ఆఫ్రికా ఖండంలోని ఇతర భాగాలతో కలిపే రహదారిని నిర్మించడానికి 'రూయ్క్రాన్స్' మొక్కలను నాటారు.[11] అలాగే చిత్తడి నేలలను ఎండగట్టడానికి యూకలిప్టస్ చెట్లను ఉపయోగించారు.
1859 లో కేప్ గవర్నమెంట్ రైల్వేస్ మొదటి రైల్వే లైనును నిర్మించింది. 1870లలో రైల్వే వ్యవస్థ వేగంగా విస్తరించింది. 1867 లో వజ్రాలు కనుగొనబడటం, 1886 లో గోల్డ్ రష్ ప్రారంభమవడం వల్ల దక్షణాఫ్రికాకు వలసల వరద పోటెత్తింది.[12] 1895 లో నగరపు మొట్టమొదటి ప్రభుత్వ విద్యుత్ కేంద్రమైన గ్రాఫ్ ఎలక్ట్రిక్ లైటింగ్ వర్క్స్ ప్రారంభించబడింది.
అంతర్గత ప్రాంతాలలోని బోయర్ రిపబ్లిక్లకు, బ్రిటీష్ వలస ప్రభుత్వానికి మధ్య జరిగిన ఘర్షణలు 1899-1902 నాటి రెండవ బోయర్ యుద్ధానికి దారితీశాయి. ఈ యుద్ధంలో బ్రిటన్ విజయం సాధించడంతో సమైక్య దక్షణాఫ్రికా ఏర్పాటుకు మార్గం సుగమమైంది. 1891 నుండి 1901 వరకు నగర జనాభా 67,000 నుండి రెట్టిंపై 171,000 కు చేరుకుంది.[13] 19వ శతాబ్దం ముగిసే సమయానికి, అంతకుముందు ఉన్న కేప్ టౌన్ ఆర్థిక, రాజకీయ ఆధిపత్యం క్రమంగా 20వ శతాబ్దపు జోహన్నెస్బర్గ్, ప్రిటోరియా నగరాల వైపు మళ్లింది.
దక్షణాఫ్రికా కాలం
[మార్చు]1910 లో బ్రిటన్ 'యూనియన్ ఆఫ్ సౌత్ ఆఫ్రికా'ను ఏర్పాటు చేసింది. ఇది కేప్ కాలనీని, ఓడిపోయిన రెండు బోయర్ రిపబ్లిక్లను, బ్రిటీష్ నాటల్ కాలనీని ఏకం చేసింది. కేప్ టౌన్ ఈ యూనియన్కు శాసనసభ రాజధానిగా మారింది, ఆ తర్వాత రిపబ్లిక్ ఆఫ్ సౌత్ ఆఫ్రికాకు కూడా ఇదే హోదా కొనసాగింది.
1936 జనాభా గణన నాటికి జోహన్నెస్బర్గ్ నగరం కేప్ టౌన్ను అధిగమించి దేశంలోనే అతిపెద్ద నగరంగా అవతరించింది.
1945 లో కేప్ టౌన్ ఫోర్షోర్ విస్తరణ పనులు పూర్తయ్యాయి. ఇది టేబుల్ బే నుండి సేకరించిన భూమి ద్వారా కేప్ టౌన్ CBD కి, సిటీ బౌల్ ప్రాంతానికి అదనంగా 194 హెక్టార్ల స్థలాన్ని జోడించింది.
వర్ణవివక్ష శకం
[మార్చు]ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు మధ్యకాలం వరకు కేప్ టౌన్ దక్షణాఫ్రికాలోనే అత్యంత జాతి సమైక్యత కలిగిన నగరాలలో ఒకటిగా ఉండేది.[14] 1948 జాతీయ ఎన్నికలలో నేషనల్ పార్టీ 'అపార్థైడ్' (వర్ణవివక్ష) విధానాన్ని ప్రచారం చేసి విజయం సాధించింది. ఇది కేప్ బహుళ-జాతి ఓటు హక్కు క్రమంగా అంతరించిపోవడానికి కారణమైంది.
1950 లో వర్ణవివక్ష ప్రభుత్వం 'Group Areas Act'ను తీసుకువచ్చింది. ఇది పట్టణ ప్రాంతాలను జాతి ఆధారంగా విభజించింది. అంతకుముందు బహుళ జాతులు కలిసి నివసించిన కేప్ టౌన్ శివారు ప్రాంతాల నుండి చట్టవిరుద్ధంగా ప్రకటించబడిన నివాసితులను బలవంతంగా ఖాళీ చేయించారు లేదా ఆ ఇళ్లను కూల్చివేశారు. ఇందుకు అత్యంత ఘోరమైన ఉదాహరణ నగరంలోని 'డిస్ట్రిక్ట్ సిక్స్' ప్రాంతం. 1965 లో దీనిని శ్వేతజాతీయుల ప్రాంతంగా ప్రకటించిన తర్వాత, అక్కడ ఉన్న ఇళ్లను కూల్చివేసి, 60,000 కంటే ఎక్కువ మంది నివాసితులను బలవంతంగా తరలించారు.[15]ఈ శరణార్థులలో చాలామంది కేప్ ఫ్లాట్స్ (Cape Flats) ప్రాంతంలో స్థిరపడ్డారు.
కేప్ ఫ్లాట్స్ బలవంతపు తరలింపులలో భాగంగా 1923 నాటి చట్టం ప్రకారం నల్లజాతి దక్షణాఫ్రికా ప్రజలను కేప్ టౌన్ లోని మొదటి, అత్యంత పాత టౌన్షిప్ అయిన 'లంగా' కు పంపారు.
వర్ణవివక్ష కాలంలో కేప్ ప్రాంతాన్ని నల్లజాతీయులను మినహాయించి "కలర్డ్ కార్మిక ప్రాధాన్యత ప్రాంతం"గా పరిగణించారు. ఈ విధానాన్ని కార్మిక సంఘాలు, పౌర సమాజం తీవ్రంగా వ్యతిరేకించాయి. ఏ కలర్డ్ రాజకీయ సమూహమూ ఈ విధానాన్ని కోరలేదని, ఇది వర్ణవివక్ష ప్రభుత్వం ఏకపక్షంగా తీసుకున్న నిర్ణయమని గమనించాలి.[16]
1976 జూన్ లో జరిగిన విద్యార్థుల 'సోవెటో తిరుగుబాటు' సమయంలో, కేప్ టౌన్ లోని లంగా, గుగులేతు, న్యాంగా ప్రాంతాలకు చెందిన పాఠశాల విద్యార్థులు బంటు విద్యా విధానానికి వ్యతిరేకంగా నిరసనలు, ప్రదర్శనలు నిర్వహించారు. కొన్ని పాఠశాల ભవనాలు తగులబెట్టబడ్డాయి, ఈ నిరసనలను పోలీసులు బలవంతంగా అణచివేశారు.[17]
కేప్ టౌన్ వర్ణవివక్ష వ్యతిరేక ఉద్యమానికి చెందిన అనేకమంది నాయకులకు నిలయంగా ఉంది. నగరానికి 10 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న టేబుల్ బేలో 'రాబ్బెన్ ఐలాండ్' ఉంది. ఈ జైలు ద్వీపంలో వర్ణవివక్ష కాల నాటి అనేకమంది ప్రసిద్ధ రాజకీయ ఖైదీలు సుదీర్ఘ శిక్షలు అనుభవించారు. వీరిలో ప్రముఖ ఉద్యమకారుడు, న్యాయవాది, కాబోయే అధ్యక్షుడు నెల్సన్ మండేలా ఉన్నారు. ఆయన తన 27 ఏళ్ల జైలు జీవితంలో 18 ఏళ్లు ఈ ద్వీపంలోనే గడిపారు. అలాగే మరో ఇద్దరు కాబోయే అధ్యక్షులు కెగ్లేమా మోట్లాంతే, జాకబ్ జుమా కూడా ఇక్కడ ఖైదీలుగా ఉన్నారు.[18]
వర్ణవివక్ష ముగింపుకు చిహ్నంగా నిలిచిన ఒక చారిత్రాత్మక క్షణంలో, నెల్సన్ మండేలా 11 ఫిబ్రవరి 1990 న జైలు నుండి విడుదలైన కొన్ని గంటలకే కేప్ టౌన్ సిటీ హాల్ బాల్కనీ నుండి తన మొదటి బహిరంగ ప్రసంగం చేశారు. ఆయన ప్రసంగం దేశంలో ఒక కొత్త ప్రజాస్వామ్య శకానికి నాంది పలికింది. నాలుగు సంవత్సరాల తర్వాత 27 ఏప్రిల్ 1994 న మొదటి బహుళ జాతి ప్రజాస్వామ్య ఎన్నికలు జరిగాయి.[19] වික්టోరియా & ఆల్ఫ్రెడ్ వాటర్ఫ్రంట్ లోని 'నోబెల్ స్кవేర్' లో దక్షణాఫ్రికాకు చెందిన నలుగురు నోబెల్ శాంతి బహుమతి గ్రహీతల విగ్రహాలు ఉన్నాయి.
వర్ణవివక్ష తర్వాతి శకం
[మార్చు]వర్ణవివక్ష ముగిసిన తర్వాత సంవత్సరాలలో కేప్ టౌన్ గణనీయమైన మార్పులకు లోనైంది. ఈ కాలంలో నగరం వేగవంతమైన ఆర్థిక వృద్ధిని, అభివృద్ధిని సాధించింది. అంతర్జాతీయ పెట్టుబడులను, పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తూ దక్షణాఫ్రికాలో ఒక ప్రధాన ఆర్థిక కేంద్రంగా ఎదిగింది. 2006 లో కేప్ టౌన్ లో అధికారంలోకి వచ్చిన 'డెమోక్రటిక్ అలయన్స్' (DA) పార్టీ, ప్రభుత్వ అధికార యంత్రాంగ సామర్థ్యాన్ని, ప్రజా భద్రతను మెరుగుపరచడంలో, ఆర్థిక అభివృద్ధిని పెంపొందించడంలో విజయవంతమైంది.
ప్రజాభిప్రాయ సేకరణల ప్రకారం దక్షణాఫ్రికా ప్రజలు పశ్చిమ కేప్ను ఉత్తమంగా పాలించబడుతున్న రాష్ట్రంగా, కేప్ టౌన్ను దేశంలోనే అత్యుత్తమ పాలన సాగుతున్న నగరంగా భావిస్తున్నారు.[20] దక్షణాఫ్రికాలోని 257 మునిసిపాలిటీలలో, 2022 లో ఆడిటర్ జనరల్ నుండి కేవలం 38 మునిసిపాలిటీలు మాత్రమే క్లీన్ ఫైనాన్షియల్ ఆడిట్ సాధించాయి. వాటిలో 21 మునిసిపాలిటీలు పశ్చిమ కేప్ ప్రాంతంలోనే ఉండటం విశేషం.
నగర ఆర్థిక వ్యవస్థ వైవిధ్యభరితంగా మారింది, సాంకేతికత, ఆర్థిక రంగం, రియల్ ఎస్టేట్, పర్యాటకం వంటి రంగాలు వృద్ధి చెందాయి. కేప్ టౌన్ CCID ఏర్పాటు నగర కేంద్రానికి కొత్త రూపాన్ని ఇవ్వడంలో, వ్యాపారాలను, ప్రజలను తిరిగి ఆ ప్రాంతానికి ఆకర్షించడంలో విజయవంతమైంది. ఈ చొరవ గ్రీన్మార్కెట్ స్క్వేర్, కంపెనీస్ గార్డెన్ వంటి బహిరంగ ప్రదేశాలను మార్చివేసి, స్థానికులను, పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తోంది.[21]
ఉత్తర, తూర్పు కేప్ ప్రాంతాల నుండి వలసల కారణంగా జరిగిన వేగవంతమైన పట్టణీకరణ, వర్ణవివక్ష నాటి స్థల ప్రణాళికల వారసత్వం వల్ల సంపన్న ప్రాంతాలకు, పేద టౌన్షిప్లకు మధ్య పెద్ద వ్యత్యాసాలు ఏర్పడ్డాయి. నగర జనాభాలో 60% మంది నగర కేంద్రానికి దూరంగా ఉన్న టౌన్షిప్లలో, అనధికారిక వసతులలో నివసిస్తున్నారు. వర్ణవివక్ష ప్రభావం వల్ల కేప్ టౌన్ ఇప్పటికీ దక్షణాఫ్రికాలోనే అత్యధిక జాతి విభజన కలిగిన నగరాలలో ఒకటిగా మిగిలిపోయింది. చాలామంది నల్లజాతి ప్రజలు ఆరోగ్య సంరక్షణ, విద్య, పారిశుధ్యం వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలు లేని తాత్కాలిక నివాసాలలో జీవిస్తున్నారు.
కేప్ టౌన్ లో నిరుద్యోగిత రేటు 2024 నాటికి 23% గా ఉంది (ఇది జాతీయ సగటు కంటే దాదాపు 10 శాతం తక్కువ), ఆర్థిక అవకాశాలు సమానంగా పంపిణీ కాలేదు.
నగరం 2015 నుండి 2018 వరకు తీవ్రమైన నీటి సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంది.[22] ఆక్స్ఫామ్ (Oxfam) నిവേదిక ప్రకారం, నీటి కొరత ముప్పును ఎదుర్కొంటూ కేప్ టౌన్ నగరం మూడు సంవత్సరాలలో తన నీటి వినియోగాన్ని సగానికి పైగా తగ్గించుకోవడంలో విజయవంతమైంది. 2015 ఫిబ్రవరిలో రోజుకు 1.2 బిలియన్ లీటర్లు ఉన్న వినియోగాన్ని 2018 నాటికి రోజుకు 516 మిలియన్ లీటర్లకు తగ్గించింది.
భౌగోళికం - పర్యావరణం
[మార్చు]కేప్ టౌన్ దక్షిణ అక్షాంశం 33.55° (సిడ్నీ, బ్యూనస్ ఐరిస్ నగరాలకు సమానంగా), తూర్పు రేఖాంశం 18.25° వద్ద ఉంది.
దాదాపు నిలువుగా ఉండే కొండచరియలు, 1000 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ ఎత్తున్న ఫ్లాట్-టాప్ శిఖరంతో కూడిన టేబుల్ మౌంటెన్, దాని ఇరువైపులా ఉన్న డెవిల్స్ పీక్, లయన్స్ హెడ్ పర్వతాలు కలిసి ఒక అద్భుతమైన పర్వత నేపథ్యాన్ని సృష్టిస్తాయి. ఇదే 'సిటీ బౌల్'. ఈ ప్రాంతంలో కేప్ టౌన్ CBD తో పాటు కొండచరియలపై ఉన్న అనేక శివారు ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
colloquially "టేబుల్క్లాత్" (టేబుల్ పైన పరిచే వస్త్రం) అని పిలిచే ఒక సన్నని మేఘాల పొర ఒక్కోసారి పర్వత శిఖరంపై ఏర్పడుతుంది. నగరానికి దక్షిణాన, కేప్ ద్వీపకల్పం అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలోకి దక్షిణ దిశగా 40 కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించి కేప్ పాయింట్ వద్ద ముగుస్తుంది.
కేప్ టౌన్ అధికారిక మెట్రోపాలిటన్ పరిధిలో 300 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ ఎత్తున్న శిఖరాలు 70 కి పైగా ఉన్నాయి. నగరంలోని అనేక శివారు ప్రాంతాలు కేప్ ఫ్లాట్స్ అని పిలిచే పెద్ద మైదానంలో ఉన్నాయి. ఇది తూర్పు వైపు 50 కిలోమీటర్ల కంటే ఎక్కువ విస్తరించి, ద్వీపకల్పాన్ని ప్రధాన భూభాగంతో కలుపుతుంది. కేప్ టౌన్ ప్రాంతం విస్తృతమైన తీరప్రాంతం, కఠినమైన పర్వత శ్రేణులు, తీర మైదానాలు, అంతర్గత లోయలతో కూడి ఉంటుంది.
విస్తీర్ణం
[మార్చు]కాలక్రమేణా కేప్ టౌన్ విస్తీర్ణం గణనీయంగా మారుతూ వచ్చింది. టేబుల్ మౌంటెన్ అడుగున ఒక చిన్న వలస స్థావరాగా ప్రారంభమైన ఈ నగరం, నేడు ఒక మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంగా విస్తరించి, దక్షిణాన కేప్ ద్వీపకల్పం మొత్తం, కేప్ ఫ్లాట్స్, తూర్పున హెల్డర్берг బేసిన్, స్ట్రాన్బ్రాస్ క్యాచ్మెంట్ ఏరియాలోని కొంత భాగం, ఉత్తరాన టైగర్బర్గ్ కొండలు, బ్లూబర్గ్ వంటి ప్రాంతాలను తనలో కలుపుకుంది. టేబుల్ బేలోని రాబ్బెన్ ఐలాండ్ కూడా కేప్ టౌన్ లో ఒక భాగమే. ఇది పశ్చిమాన అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం, దక్షిణాన ఫాల్స్ బే సరిహద్దులను కలిగి ఉంది.
నగర అధికారిక సరిహద్దులు సిటీ బౌల్, అట్లాంటిక్ సీబోర్డ్ నుండి దక్షిణాన సదరన్ సబర్బ్స్ వరకు విస్తరించి ఉన్నాయి. గ్రేటర్ కేప్ టౌన్ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాన్ని కవర్ చేసే కేప్ టౌన్ మెట్రోపాలిటన్ మునిసిపాలిటీ, నగర సరిహద్దుల కంటే దాటి అట్లాంటిస్, బెల్విల్లే, బ్లూబర్గ్, బ్రాకెన్ఫెల్, డర్బన్విల్లే, గుడ్వుడ్, గోర్డెన్స్ బే, హౌట్ బే, ఖాయelitsha, క్రాఇఫోంటెన్, కుయిల్స్ రివియర్, మకాస్ссер, మెల్క్బోస్స్ట్రాండ్, మిల్నర్టн, ముయిజెన్берг, నూర్డ్హోక్, పారో, ఫిలడెల్ఫియా, సైమన్స్ టౌన్, సోమర్సెట్ వెస్ట్, స్ట్రాండ్ వంటి అనేక ఉపగ్రహ పట్టణాలు, శివారు ప్రాంతాలు, గ్రామీణ ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది.[23]
కేప్ ద్వీపకల్పం ఉత్తరాన మౌలి పాయింట్ నుండి దక్షిణాన కేప్ పాయింట్ వరకు 52 కిలోమీటర్ల పొడవు, దాదాపు 470 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణం కలిగి ఉంది. ఇది దక్షణాఫ్రికాలోని ఇతర సమాన పరిమాణ ప్రాంతాల కంటే ఎక్కువ భౌగోళిక వైవిధ్యాన్ని, అద్భుతమైన ప్రకృతి దృశ్యాలను ప్రదర్శిస్తుంది. ఇక్కడ వైవిధ్యభరితమైన నేలలు, పెద్ద రాతి శిఖరాలు, రాతి తీరప్రాంతాలు, బీచ్లు, వాతావరణ పరిస్థితులలో గణనీయమైన వ్యత్యాసాలు ఉన్నాయి.
యునెస్కో 1999 లో రాబ్బెన్ ఐలాండ్ను ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా ప్రకటించింది. రాబ్బెన్ ఐలాండ్ టేబుల్ బేలో, కేప్ టౌన్ ఉత్తర తీర శివారు ప్రాంతమైన బ్లూబ్రెగ్స్ట్రాండ్కు పశ్చిమాన 6 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఇది సముద్ర మట్టానికి 30 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంటుంది. రాబ్బెన్ ఐలాండ్ను దాదాపు 400 సంవత్సరాల పాటు ప్రజలను ఒంటరిగా ఉంచడానికి, బహిష్కరించడానికి, జైలుగా ఉపయోగించారు. దీనిని కుష్టు రోగుల కాలనీగా, మానసిక ఆసుపత్రిగా, సైనిక స్థావరాగా కూడా ఉపయోగించారు.[24] కేప్ టౌన్ తీరప్రాంతం సుమారు 307 కిలోమీటర్ల పొడవు కలిగి ఉంది.
భూగర్భ శాస్త్రం
[మార్చు]
కేప్ ద్వీపకల్పం అనేది ఖండం నైరుతి చివరన అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలోకి చొచ్చుకు వచ్చిన ఒక రాతి, పర్వత ద్వీపకల్పం. దీని కొన వద్ద కేప్ పాయింట్, కేప్ ఆఫ్ గుడ్ హోప్ ఉన్నాయి. ఈ ద్వీపకల్పం ఫాల్స్ బే, కేప్ ఫ్లాట్స్ల పశ్చిమ భాగాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. ತూర్పున హెల్డర్берг, హాటెన్టాట్స్ హాలండ్ పర్వతాలు ఉన్నాయి.
ఇక్కడి మూడు ప్రధాన శిలా నిర్మాణాలు లేట్-ప్రీకాంబ్రియన్ మాల్మేస్బరీ గ్రూప్ (Malmesbury group - అవక్షేపణ, రూపాంతర శిలలు), కేప్ గ్రానైట్ సూట్ (ఇవి సుమారు 630 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం మాల్మేస్బరీ గ్రూప్లోకి చొచ్చుకువచ్చిన ద్వీపకల్ప, కుయిల్స్రివియర్-హెల్డర్берг, స్టెల్లెన్బోష్ బాథోలిత్లు), సుమారు 450 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం గ్రానైట్, మాల్మేస్బరీ శ్రేణి బేస్మెంట్ క్షీణించిన ఉపరితలంపై పేరుకుపోయిన టేబుల్ మౌంటెన్ గ్రూప్ ఇసుకరాళ్లు.
ఇసుక, పూడిక, బురద నిక్షేపాలు ఒత్తిడి కారణంగా గట్టిపడి, కేప్ ఒరోజెని సమయంలో ముడతలు పడి కేప్ ఫోల్డ్ బెల్ట్గా మారాయి, ఇది పశ్చిమ, దక్షిణ తీరాల వెంబడి విస్తరించి ఉంది. ప్రస్తుత ప్రకృతి దృశ్యం సుదీర్ఘ క్షీణత కారణంగా ఏర్పడిన లోతైన లోయల వల్ల ఉద్భవించింది, ఇది కేప్ ఫ్లాట్స్, ఫాల్స్ బేలపై ఒకప్పుడు నిరంతరాయంగా ఉన్న టేబుల్ మౌంటెన్ గ్రూప్ ఇసుకరాయి కవచాన్ని తొలగించి, ఎత్తైన పర్వత శ్రేణులను మిగిల్చింది.
వాతావరణం
[మార్చు]కేప్ టౌన్ మధ్యధరా వాతావరణాన్ని (Mediterranean climate - Köppen climate classification: Csa) కలిగి ఉంది,[25] ఇక్కడ శీతాకాలాలు మితమైన వేడి, తేమతో, వేసవికాలాలు పొడిగా, వేడిగా ఉంటాయి. జూన్ నుండి సెప్టెంబర్ వరకు ఉండే శీతాకాలంలో, అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం నుండి పరిమిత కాలం పాటు పెద్ద శీతల గాలులు రావచ్చు, ఇవి గణనీయమైన వర్షపాతాన్ని, బలమైన వాయవ్య గాలులను తెస్తాయి. నగరంలో శీతాకాలపు సగటు గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత 18 °C, కనిష్ట ఉష్ణోగ్రత 8.5 °C గా ఉంటుంది.
టేబుల్ మౌంటెన్, ఇతర పర్వత శిఖరాలపై తప్ప, మిగిలిన నగరంలో శీతాకాలంలో మంచు (snow), తుషారం (frost) ఉండవు, పర్వతాలపై అప్పుడప్పుడు తేలికపాటి మంచు పేరుకుపోవచ్చు. నగరంలో మొత్తం వార్షిక వర్షపాతం సగటున 515 మిమీ ఉంటుంది, అయితే పర్వతాలకు దగ్గరగా ఉండే సదరన్ సబర్బ్స్ లో వర్షపాతం గణనీయంగా ఎక్కువగా ఉండి సగటున 1000 మిమీ కి దగ్గరగా ఉంటుంది.
డిసెంబర్ నుండి మార్చి వరకు ఉండే వేసవి కాలం వేడిగా, పొడిగా ఉంటుంది, ఇక్కడ సగటు గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత 26 °C, కనిష్ట ఉష్ణోగ్రత 16 °C గా ఉంటుంది. కరూ (Karoo) అంతర్గత ప్రాంతం నుండి 'బెర్గ్ విండ్' (కొండ గాలి) వీచినప్పుడు ఈ ప్రాంతం చాలా వేడిగా మారుతుంది. వసంతకాలం, వేసవికాలంలో సాధారణంగా ఆగ్నేయ దిశ నుండి బలమైన గాలి వీస్తుంది, దీనిని స్థానికంగా 'సౌత్-ఈస్టర్' లేదా 'కేప్ డాక్టర్' అని పిలుస్తారు, ఎందుకంటే ఇది వాయు కాలుష్యాన్ని దూరం చేస్తుంది. కేప్ టౌన్ సంవత్సరానికి సుమారు 3,100 గంటల సూర్యరశ్మిని పొందుతుంది.
నీటి ఉష్ణోగ్రతలు అట్లాంటిక్ తీరంలో 10 °C నుండి ఫాల్స్ బేలో 22 °C కంటే ఎక్కువ వరకు మారుతుంటాయి. సగటు వార్షిక సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు అట్లాంటిక్ తీరంలో 13 °C, ఫాల్స్ బేలో 17 °C మధ్య ఉంటాయి. దేశంలోని ఇతర భాగాల మాదిరిగా కాకుండా, ఈ నగరంలో ఉరుములతో కూడిన తుఫానులు ఎక్కువగా రావు.
| శీతోష్ణస్థితి డేటా - కేప్ టౌన్ (1991–2020 normals) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| నెల | జన | ఫిబ్ర | మార్చి | ఏప్రి | మే | జూన్ | జూలై | ఆగ | సెప్టెం | అక్టో | నవం | డిసెం | సంవత్సరం |
| అత్యధిక రికార్డు °C (°F) | 39.1 (102.4) |
38.3 (100.9) |
42.1 (107.8) |
38.6 (101.5) |
33.5 (92.3) |
29.8 (85.6) |
29.0 (84.2) |
32.0 (89.6) |
33.1 (91.6) |
37.2 (99.0) |
39.9 (103.8) |
41.4 (106.5) |
42.1 (107.8) |
| సగటు అధిక °C (°F) | 27.0 (80.6) |
27.3 (81.1) |
26.0 (78.8) |
23.6 (74.5) |
20.6 (69.1) |
18.2 (64.8) |
17.9 (64.2) |
18.0 (64.4) |
19.6 (67.3) |
22.2 (72.0) |
23.7 (74.7) |
25.8 (78.4) |
22.5 (72.5) |
| సగటు అల్ప °C (°F) | 16.6 (61.9) |
16.5 (61.7) |
15.0 (59.0) |
12.2 (54.0) |
10.2 (50.4) |
8.1 (46.6) |
7.4 (45.3) |
7.9 (46.2) |
9.4 (48.9) |
11.5 (52.7) |
13.4 (56.1) |
15.6 (60.1) |
12.0 (53.6) |
| Source: NOAA | |||||||||||||
వాతావరణ మార్పు
[మార్చు]'PLOS One' పత్రికలో ప్రచురితమైన 2019 నాటి పరిశోధనా పత్రం ప్రకారం, వాతావరణ మార్పుల మధ్యస్థ సినారియోలో, 2050 వ సంవత్సరం నాటి కేప్ టౌన్ వాతావరణం ఆస్ట్రేలియాలోని 'పెర్త్' (Perth) ప్రస్తుత వాతావరణాన్ని పోలి ఉంటుంది. వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 1.1 °C పెరుగుతుంది.[26]
అంతేకాకుండా, 2022 నాటి ఐపీసీసీ (IPCC) ఆరవ అంచనా నిവേదిక ప్రకారం, భవిష్యత్తులో సముద్ర మట్టాల పెరుగుదల వల్ల తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యే 12 ప్రధాన ఆఫ్రికన్ నగరాలలో కేప్ టౌన్ ఒకటి. 2050 నాటికి మధ్యస్థ ఉద్గారాల సినారియో కింద ఈ నగరాలు భారీ ఆర్థిక నష్టాన్ని చవిచూస్తాయని అంచనా వేసింది. ప్రతి వాతావరణ మార్పుల సినారియోలోనూ సముద్ర మట్టాల పెరుగుదల వందలాది సంవత్సరాల పాటు కొనసాగుతుంది కాబట్టి, తగిన అనుకూల చర్యలు తీసుకోకపోతే ముప్పు మరింత పెరుగుతుంది.
జలవిజ్ఞానం
[మార్చు]సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు
[మార్చు]కేప్ టౌన్ తీరప్రాంత జలాలు చలి నుండి మితమైన వేడి వరకు ఉంటాయి, ద్వీపకల్పానికి ఇరువైపులా ఉండే వ్యత్యాసం చాలా స్పష్టంగా ఉంటుంది. అట్లాంటిక్ తీరంలో వార్షిక సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు 10 నుండి 15 °C మధ్య ఉంటే, ఫాల్స్ బే తీరం చాలా వెచ్చగా ఉండి, వార్షిక సగటు 16 నుండి 22 °C మధ్య ఉంటుంది. వేసవిలో ఫాల్స్ బే నీటి ఉష్ణోగ్రత సగటున 20 °C కంటే కొంచెం ఎక్కువగా ఉంటుంది. అట్లాంటిక్ తీరంలోని బీచ్లు గాలుల వల్ల సంభవించే అప్వెల్లింగ్స్ (పైకి తన్నుకువచ్చే చల్లని నీరు) కారణంగా చల్లటి నీటిని కలిగి ఉంటాయి.
వృక్షజాలం - జంతుజాలం
[మార్చు]కన్జర్వేషన్ ఇంటర్నేషనల్ జీవవైвиధ్య హాట్స్పాట్లో, ప్రత్యేకమైన కేప్ ఫ్లోరిస్టిక్ రీజియన్లో ఉన్న కేప్ టౌన్ నగరం, ప్రపంచంలోని ఏ ఇతర సమాన విస్తీర్ణ ప్రాంతం కంటే అత్యధిక సంఖ్యలో వృక్ష జాతులను కలిగి ఉంది. ఈ రక్షిత ప్రాంతాలు ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా ఉన్నాయి. టేబుల్ మౌంటెన్కే పరిమితమైన సుమారు 2,200 వృక్ష జాతులు ఉన్నట్లు అంచనా వేయబడింది - ఇది మొత్తం యునైటెడ్ కింగ్డమ్లో ఉన్న వృక్ష జాతుల కంటే ఎక్కువ.
ఇది మొత్తం 19 రకాల వృక్ష వర్గీకరణ రకాలకు (vegetation types) నిలయంగా ఉంది, వాటిలో కొన్ని నగరానికే పరిమితమై ప్రపంచంలో మరెక్కడా ఉండవు. ఈ భారీ జాతుల వైవిధ్యానికి ప్రధాన కారణం, ఈ నగరం ప్రత్యేకంగా వివిధ రకాల నేలలు, సూక్ష్మ వాతావరణాల కలయిక ప్రదేశంలో ఉండటమే. టేబుల్ మౌంటెన్ వృక్షసంపద ప్రధానంగా కేప్ ఫైన్బోస్ (Fynbos) రకాలతో కూడి ఉంటుంది.
వేగవంతమైన జనాభా వృద్ధి, పట్టణ విస్తరణ (urban sprawl) కారణంగా ఈ పర్యావరణ వ్యవస్థలలో ఎక్కువ భాగం భవన నిర్మాణాల కిందకు వచ్చింది. ఫలితంగా కేప్ టౌన్ లో ఇప్పుడు 300 కంటే ఎక్కువ ముప్పు ఎదుర్కొంటున్న వృక్ష జాతులు ఉన్నాయి, 13 జాతులు ఇప్పటికే అంతరించిపోయాయి. మిగిలిన పర్యావరణ వ్యవస్థలు టేబుల్ మౌంటెన్ నేషనల్ పార్క్తో సహా 30 కంటే ఎక్కువ ప్రకృతి సంరక్షణ కేంద్రాల వ్యవస్థ ద్వారా సంరక్షించబడుతున్నాయి.
ప్రభుత్వం
[మార్చు]కేప్ టౌన్ మిశ్రమ-సభ్యుల దామాషా ప్రాతినిధ్య విధానంలో ఎన్నికైన 231 మంది సభ్యుల నగర మండలి (city council) ద్వారా పాలించబడుతుంది. నగరం 116 వార్డులుగా విభజించబడింది, ప్రతి వార్డు ఫస్ట్-పాస్ట్-ది-పోస్ట్ ఓటింగ్ పద్ధతిలో ఒక కౌన్సిలర్ను ఎన్నుకుంటుంది. మిగిలిన 115 మంది కౌన్సిలర్లు పార్టీ జాబితాల నుండి ఎన్నుకోబడతారు.[27]
2021 మునిసిపల్ ఎన్నికలలో డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ (DA) తన మెజారిటీని నిలబెట్టుకుని 136 స్థానాలను గెలుచుకుంది. ఆఫ్రికన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ 43 సీట్లను పొందింది.[28] డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ అభ్యర్థి జార్డిన్ హిల్-లూయిస్ మేయర్గా ఎన్నికయ్యారు.[29] ఇటీవలి సంవత్సరాలలో కేప్ టౌన్ మంచి పాలనకు పేరుగాంచింది, నగర మౌలిక సదుపాయాల వ్యయం, నిర్వహణ, రాజకీయ స్థిరత్వం, మునిసిపల్ సేవల పంపిణీ దక్షణాఫ్రికాలోని అన్ని ఇతర ప్రధాన మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాల కంటే ఉత్తమమైనవిగా పరిగణించబడుతున్నాయి. 2025 లో కేప్ టౌన్ వరుసగా మూడవ సంవత్సరం కూడా ఆడిటర్ జనరల్ నుండి క్లీన్ ఆడిట్ ఫలితాన్ని సాధించిన దక్షణాఫ్రికాలోని ఏకైక మెట్రోపాలిటన్ మునిసిపాలిటీగా నిలిచింది.
బడ్జెట్
[మార్చు]దక్షణాఫ్రికాలో మునిసిపల్ బడ్జెట్లు మధ్యకాలిక రాబడి, వ్యయ చట్రం (MTREF) ప్రకారం ప్రతి 3 సంవత్సరాలకు ఒకసారి నిర్ణయించబడతాయి. కేప్ టౌన్ నగరం తన 2026/2027 ఆర్థిక సంవత్సరానికి దాదాపు 86 బిలియన్ రాండ్ల బడ్జెట్ను సమర్పించింది, ఇది ద్రవ్యోల్బణానికి అనుగుణంగా సంవత్సరానికి 2-3% పెరుగుదలను సూచిస్తుంది. దక్షణాఫ్రికా మెట్రోలలో కేప్ టౌన్ అత్యధిక తలసరి బడ్జెట్లలో ఒకదాన్ని కలిగి ఉంది.
దాదాపు 73 బిలియన్ రాండ్లు నగర నిర్వహణ బడ్జెట్కు (సేవల పంపిణీ) కేటాయించబడగా, మరో 13 బిలియన్ రాండ్లు క్యాపిటల్ బడ్జెట్కు (మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి) కేటాయించబడ్డాయి. 2025/2026 ఆర్థిక సంవత్సరానికి నగర క్యాపిటల్ బడ్జెట్ దృష్టి సారించిన రంగాలలో MyCiTi BRT ఫేజ్ 2 విస్తరణ, నీటి నెట్వర్క్ ఆధునీకరణ, సీసీటీవీ నెట్వర్క్ విస్తరణ ఉన్నాయి.
పన్నుల కేటాయింపు
[మార్చు]2025/2026 బడ్జెట్ కోసం, వసూలైన ప్రతి R1 ఆస్తి పన్ను ఆదాయంలోనూ కేటాయింపులు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయని నగరం పేర్కొంది:
29% చట్ట అమలు, మెట్రో పోలీసు, అగ్నిమాపక, ట్రాఫిక్ సేవలకు
15% ఉచిత, రాయితీ సేవలకు
15% కస్టమర్ కేర్, ఐటీ (IT), సేవల పంపిణీకి
14% మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడులు, మానవ నివాసాలకు
13% పార్కులు, పర్యావరణం, లైబ్రరీలకు
6% ఆర్థిక వృద్ధి, పర్యాటకం, అనధికారిక వ్యాపారాలకు
4% నగర క్లినిక్లు, ఆరోగ్య సేవలకు
4% మైసిటీ ప్రజా రవాణా నెట్వర్క్కు
అంతర్జాతీయ సంబంధాలు
[మార్చు]కేప్ టౌన్ పందొమ్మిది క్రియాశీలక భగినీ నగర (sister city) ఒప్పందాలను కలిగి ఉంది. ఇందులో జర్మనీలోని అచెన్, ఘనాలోని ఆక్రా, అమెరికాలోని అట్లాంటా, హ్యూస్టన్, లాస్ ఏంజెల్స్, మయామి, అర్జెంటీనాలోని బ్యూనస్ ఐరిస్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ లోని దుబాయ్, టర్కీలోని ఇజ్మీర్, బ్రెజిల్ లోని రియో డి జనీరో, కెన్యాలోని నైరోబి, చైనాలోని షెన్జెన్, వుహాన్ వంటి నగరాలు ఉన్నాయి.
2022 ఉక్రెయిన్ పై దాడి పట్ల వైఖరి
[మార్చు]కేప్ టౌన్ నగరం 2022 రష్యా దాడి సమయంలో ఉక్రెయిన్కు స్పష్టమైన మద్దతు ప్రకటించింది.[30] ఈ మద్దతును చాటుకోవడానికి కేప్ టౌన్ నగరం 2 మార్చి 2022 న పాత సిటీ హాల్ భవనాన్ని ఉక్రెయిన్ జాతీయ జెండా రంగుల లైట్లతో అలంకరించింది. ఈ చర్య దక్షణాఫ్రికా జాతీయ ప్రభుత్వం అధికారికంగా తీసుకున్న తటస్థ విదేశాంగ విధాన వైఖరి కంటే ఈ నగరాన్ని విభిన్నంగా నిలిపింది.
జనాభా వివరాలు
[మార్చు]| చారిత్రికంగా జనాభా | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2011 దక్షణాఫ్రికా జాతీయ జనాభా గణన ప్రకారం కేప్ టౌన్ మెట్రోపాలిటన్ మునిసిపాలిటీ జనాభా 3,740,026 మంది. ఇది 2001 మునుపటి జనాభా గణనతో పోలిస్తే 2.6% వార్షిక వృద్ధి రేటును సూచిస్తుంది.
మాతృభాష గురించి అడిగిన నివాసితులలో 35.7% మంది ఆఫ్రికాన్స్, 29.8% మంది ఖోసా భాష, 28.4% మంది ఆంగ్లం మాట్లాడతారు. జనాభాలో 24.8% మంది 15 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్నవారు కాగా, 5.5% మంది 65 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్నవారు. పురుషుల కంటే స్త్రీల సంఖ్య స్వల్పంగా ఎక్కువగా ఉంది. 20 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్నవారిలో 46.6% మంది కనీсом మాధ్యమిక విద్యను పూర్తి చేశారు. 15 నుండి 65 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారిలో నిరుద్యోగిత రేటు 23.7% గా ఉంది.
కేప్ టౌన్ రాజధానిగా ఉన్న పశ్చిమ కేప్ రాష్ట్రంలో సగటు వార్షిక గృహ ఆదాయం దక్షణాఫ్రికాలోనే అత్యధికం. 2025 జూన్ నాటికి, రాష్ట్ర సగటు గృహ ఆదాయం 407,000 రాండ్లు. ఈ మొత్తం గౌటెంగ్ (Gauteng) కంటే 35% ఎక్కువ. గృహాలలో 78.4% గృహాలు పక్కా నిర్మాణాలలో (ఇళ్లు లేదా ఫ్లాట్లు) ఉండగా, 20.5% గృహాలు తాత్కాలిక నివాసాలలో (shacks) ఉన్నాయి. 97.3% గృహాలకు విద్యుత్ సౌకర్యం ఉంది.
2016 కేప్ టౌన్ కమ్యూనిటీ సర్వే ప్రకారం మెట్రోలో జనాభాలో 45.7% మంది నల్లజాతి ఆఫ్రికన్లు, 35.1% మంది కలర్డ్స్, 16.2% మంది తెల్లజాతీయులు, 1.6% మంది ఆసియా వాసులుగా గుర్తించబడ్డారు. కోవిഡ്-19 మహమ్మారి సమయంలో, దేశంలోని అంతర్గత ప్రాంతాల నుండి సంపన్న, మధ్యతరగతి దక్షణాఫ్రికా ప్రజలు తీరప్రాంతాలకు - ముఖ్యంగా కేప్ టౌన్కు మారడం ప్రారంభించారు, దీనిని స్థానికంగా "సెమిగ్రేషన్" (semigration) అని పిలుస్తున్నారు. ఐక్యరాజ్యసమితి అంచనాల ప్రకారం నగర జనాభా 2030 నాటికి సుమారు 5.468 మిలియన్లకు చేరుకుంటుందని భావిస్తున్నారు.
మతం
[మార్చు]2022 దక్షణాఫ్రికా జనాభా గణనలో పశ్చిమ కేప్ రాష్ట్ర నివాసితులు తమ మతపరమైన గుర్తింపును ఈ క్రింది విధంగా నివేదించారు:
85.6% మంది క్రైస్తవులు (Christian)
5.2% మంది ముస్లింలు (Muslim)
5.3% మంది సాంప్రదాయ ఆఫ్రికన్ మతస్తులు
2% మంది ఏ మత అనుబంధం లేనివారు
0.3% మంది అజ్ఞేయవాదులు (Agnostic)
0.3% మంది నాస్తికులు (Atheist)
0.2% మంది హిందువులు (Hindu)
0.2% మంది యూదులు (Jewish)
0.1% మంది బౌద్ధులు (Buddhist)
ఇస్లాం మతం నగరంలో రెండవ అతిపెద్ద మతం, దీనికి కేప్ టౌన్ లో సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది.[31] దీని ఫలితంగా దక్షణాఫ్రికాలోనే మొదటి మసీదు అయిన 'అవ్వాల్ మసీదు' (Auwal Mosque) తో సహా అనేక మసీదులు నగరం అంతటా విస్తరించి ఉన్నాయి. కేప్ టౌన్ లోని యూదు జనాభా అనేక సినగాగ్లను (synagogues) నడుపుతోంది, వాటిలో దక్షణాఫ్రికాలోనే అత్యంత పాత యూదు సమాజమైన చారిత్రక 'గార్డెన్స్ షుల్' (Gardens Shul) అత్యంత విశిష్టమైనది.
నేరాలు
[మార్చు]అవలోకనం
[మార్చు]ఇటీవలి సంవత్సరాలలో కేప్ టౌన్ మెట్రో ప్రభుత్వం నగరం అంతటా నేరాలను అణచివేయడంలో డిజిటల్ సాధనాల (సీసీటీవీ కెమెరాలు, డ్రోన్లు) సహాయంతో పురోగతి సాధించింది. ట్రాఫిక్ సర్వీస్, హైవే పెట్రోలింగ్, ఫ్లయింగ్ స్క్వాడ్, గ్యాంగ్ అండ్ డ్రగ్ టాస్క్ టీమ్ వంటి వివిధ సంస్థల మధ్య సహకారాన్ని పెంచడం జరిగింది.
కేప్ టౌన్ లో జరిగే హింసాత్మక నేరాలు ఎక్కువగా లోపలి ఆదాయ ప్రాంతాలైన 'కేప్ ఫ్లాట్స్' ప్రాంతంలోని నిర్దిష్ట శివారు ప్రాంతాలలో ముఠా హింస (gang violence) వల్లే ఎక్కువగా నమోదవుతున్నాయి. ఈ పరిస్థితి కేప్ టౌన్ నివాసితుల మధ్య భద్రతా స్థాయిలలో పెద్ద వ్యత్యాసాన్ని సృష్టించింది. 2022, 2023 మధ్య కాలంలో కేప్ టౌన్ ఒకే సంవత్సరంలో ప్రపంచంలోనే అత్యధిక సంఖ్యలో హత్యలు నమోదు చేసిన నగరాలలో ఒకటిగా నిలిచింది.
నేరాల కేంద్రీకరణ ప్రాంతాలు
[మార్చు]దక్షణాఫ్రికాలోని ఇతర ప్రధాన నగరాల మాదిరిగానే, కేప్ టౌన్ లోని అత్యధిక హింసాత్మక నేరాలు చాలా నిర్దిష్ట ప్రాంతాలలో, ముఖ్యంగా ఫిలిప్పీ ఈస్ట్ (Philippi East), డెల్ఫ్ట్, న్యాంగా, మఫులేని, గుగులేతు, ఎల్సీస్ రివర్, బిషప్ లావిస్, మిచెల్స్ ప్లెయిన్ వంటి పరిసర ప్రాంతాలలో జరుగుతాయి. పర్యాటకులు ఈ శివారు ప్రాంతాలకు వెళ్లకుండా ఉండటం మంచిది. అహింసాత్మక నేరాలు ఎక్కువగా జరిగే ప్రాంతాలలో కేప్ టౌన్ CBD, సీ పాయింట్, వుడ్స్టాక్, క్లేర్మాంట్ ఉన్నాయి.
ప్రయాణికులకు సూచనలు
[మార్చు]యునైటెడ్ కింగ్డమ్ విదేశాంగ శాఖ (FCDO) కేప్ టౌన్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయానికి వెళ్లే, వచ్చే కొన్ని రహదారులపై, ముఖ్యంగా R300 ప్రాంతీయ రహదారి, బోర్cherడ్స్ క్వారీ రోడ్లపై అధిక నేరాల రేటును గమనించింది. ప్రయాణికులు వీటికి బదులుగా M3 మెట్రోపాలిటన్ ఫ్రీవే, N2 జాతీయ ఫ్రీవేలను ఉపయోగించాలని సిఫార్సు చేస్తోంది.
ఆర్థిక వ్యవస్థ
[మార్చు]కేప్ టౌన్ ఆఫ్రికా ఖండంలోనే మూడవ అతిపెద్ద ఆర్థిక కేంద్రం, వార్షిక గGross మెట్రోపాలిటన్ అవుట్పుట్ పరంగా దక్షణాఫ్రికాలో రెండవ అతిపెద్ద నగరం. ఇది పశ్చిమ కేప్ రాష్ట్రంలో ప్రాంతీయ ఆర్థిక, ఉత్పాదక కేంద్రంగా పనిచేస్తుంది. పశ్చిమ కేప్ ఆర్థిక ఉత్పత్తిలో ఆర్థిక రంగం 22% వాటాను కలిగి ఉండగా, 2025 నాటికి దీని టెక్ రంగం వార్షికంగా 8% చొప్పున వృద్ధి చెందుతోంది. నగరంలో గణనీయమైన గ్రీన్ ఎకానమీ (Green Economy) కూడా ఉంది.
ఆదాయం - ఉపాధి స్థాయిలు
[మార్చు]2025 జూన్ నాటికి, కేప్ టౌన్ దక్షణాఫ్రికాలోనే అత్యధిక సగటు గృహ ఆదాయాన్ని, దేశంలోనే అత్యల్ప నిరుద్యోగిత రేటును కలిగి ఉంది. వృత్తిపరమైన, శాస్త్రీయ, సాంకేతిక సేవల రంగం నగర ఉపాధిలో 23.34% వాటాను కలిగి ఉంది, ఇది ఏ ఇతర పరిశ్రమ కంటే కూడా ఎక్కువ. నిర్మాణ పరిశ్రమ 9.29% వాటాను కలిగి ఉంది. దేశవ్యాప్తంగా అనేక ప్రధాన నగరాల్లో నిరుద్యోగం పెరిగినప్పటికీ, కేప్ టౌన్ లో మాత్రం ఉద్యోగాల సంఖ్య పెరిగింది. 2025 లో ఈ నగరం జాతీయ ధోరణికి భిన్నంగా నడిచి, 86,000 ఉద్యోగాలను జోడించినట్లు నివేదించబడింది.
ప్రధాన పరిశ్రమలు
[మార్చు]సాంకేతిక రంగం (Tech)
[మార్చు]ఆఫ్రికాలోనే అత్యధిక సంఖ్యలో విజయవంతమైన ఐటీ కంపెనీలను కలిగిన కేప్ టౌన్, ఈ ఖండంలో సాంకేతిక పరిశ్రమకు ఒక ముఖ్యమైన కేంద్రం. కేప్ టౌన్ లో 60 కి పైగా ఫిన్టెక్ (fintech) స్టార్టప్లు ఉన్నాయి. కేప్ టౌన్ క్స్నీలో (Xneelo), జుమో, యోకో, ఏరోబోటిక్స్, లూనో, రెయిన్ (Rain) వంటి అనేక టెక్ కంపెనీల ప్రధాన కార్యాలయాలకు నిలయంగా ఉంది.
రిటైల్ రంగం (Retail)
[మార్చు]కేప్ టౌన్ దక్షణాఫ్రికా రిటైల్ పరిశ్రమకు ఒక ప్రధాన కేంద్రంగా ఉంది, ఈ నగరం దక్షణాఫ్రికాలోని తొమ్మిది ప్రధాన రిటైల్ కంపెనీల ప్రధాన కార్యాలయాలను కలిగి ఉంది. వీటిలో వూల్వర్త్స్, పిк ఎన్ పే, షాప్రైట్ హోల్డింగ్స్ (చెкерస్), పెప్కోర్, క్లిక్స్, ట్రూవర్త్స్, ఫొస్చిని గ్రూప్ ఉన్నాయి. దక్షణాఫ్రికాలోనే అతిపెద్ద ఆన్లైన్ రిటైలర్ అయిన 'టేక్అలాట్ గ్రూప్' (Takealot Group) తన ప్రధాన కార్యాలయాన్ని కేప్ టౌన్ CBD లో కలిగి ఉంది.
సమావేశాలు (Conferences)
[మార్చు]ఇటీవలి సంవత్సరాలలో కేప్ టౌన్ ఒక అంతర్జాతీయ కాన్ఫరెన్స్ (సమావేశాల) కేంద్రంగా మారింది. కేప్ టౌన్ CBD లోని కేప్ టౌన్ అంతర్జాతీయ కన్వెన్షన్ సెంటర్ (CTICC) ప్రతి సంవత్సรม అనేక పెద్ద అంతర్జాతీయ సమావేశాలను నిర్వహిస్తుంది. 2025 జూన్ నివేదిక ప్రకారం అంతర్జాతీయ అసోసియేషన్ సమావేశాల కోసం ప్రసిద్ధ గమ్యస్థానాల అంతర్జాతీయ ర్యాంకింగ్స్లో కేప్ టౌన్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా 35 వ స్థానానికి చేరుకుంది.
పర్యాటకం
[మార్చు]పర్యాటక పరిశ్రమ రాష్ట్ర జీడిపిలో 9.8% వాటాన్ని కలిగి ఉంది. 2024 లో కేప్ టౌన్ తన చరిత్రలోనే అత్యంత బిజీ పర్యాటక సీజన్ను నమోదు చేసింది. 2.4 మిలియన్ల కంటే ఎక్కువ మంది పర్యాటకులు ఈ నగరాన్ని సందర్శించారు, వారు దాదాపు 25 బిలియన్ రాండ్లు ఖర్చు చేశారు.
నగరంలో పర్యాటకులను ఆకర్షించే అనేక ప్రసిద్ధ సహజ సౌందర్యాలు ఉన్నాయి, ముఖ్యంగా టేబుల్ మౌంటెన్, దీని శిఖరానికి చేరుకోవడానికి కేబుల్వే సౌకర్యం ఉంది. కేప్ పాయింట్ అనేది కేప్ ద్వీపకల్పం చివరన ఉన్న ఒక అద్భుతమైన కొండ ప్రాంతం. సైమన్స్ టౌన్ సమీపంలోని 'బోల్డర్స్ బీచ్' ఆఫ్రికన్ పెంగ్విన్ల కాలనీకి ప్రసిద్ధి చెందింది.[32] విക്టోరియా & ఆల్ఫ్రెడ్ వాటర్ఫ్రంట్ (V&A Waterfront) నగరంలోనే పర్యాటకులు అత్యధికంగా సందర్శించే ప్రదేశం, ఇక్కడే 'టూ ఓషన్స్ అక్వేరియం' ఉంది. ఇక్కడి నుండి రాబ్బెన్ ఐలాండ్కు వెళ్లే ఫెర్రీలు బయలుదేరుతాయి.
గృహ వసతి
[మార్చు]ఆస్తి యాజమాన్యం
[మార్చు]ఈ నగరం దక్షణాఫ్రికాలోనే అత్యంత ఖరీదైన సగటు గృహ ధరలను కలిగి ఉంది. 2024 సెప్టెంబర్ లో కేప్ టౌన్ లో సగటు నివాస ఆస్తి ధర 2.23 మిలియన్ రాండ్లు గా ఉంది. దక్షణాఫ్రికాలోనే అత్యధిక విలువైన నివాస ఆస్తులు పశ్చిమ కేప్ లోనే ఉన్నాయి. స్టాట్స్ ఎస్ఏ నివేదిక ప్రకారం 2010 జనవరి నుండి 2022 నవంబర్ మధ్య కేప్ టౌన్ లో ఆస్తి ధరలు జోహన్నెస్బర్గ్ కంటే రెట్టింపు రేటుతో పెరిగాయి.
గృహాల కొరత, స్వల్పకాలిక అద్దెకు (short-term rentals) ఇచ్చే ఎయిర్బిఎన్బి (Airbnb) ఆస్తుల సంఖ్య పెరగడం వల్ల నివాస గృహాల లభ్యత తగ్గింది. దీనిని అదుపు చేయడానికి 2026 ఫిబ్రవరిలో కేప్ టౌన్ నగరం ఎయిర్బిఎన్బి, బుకింగ్.కామ్ వంటి స్వల్పకాలిక అద్దె ఆస్తులపై మునిసిపల్ పన్నులను (rates) వాణిజ్య సుంకాల పరిధిలోకి మార్చడం ద్వారా 135% వరకు పెంచే ప్రణాళికలను ప్రకటించింది.
అద్దెలు
[మార్చు]2025 లో కేప్ టౌన్ లో 2-బెడ్రూమ్ అపార్ట్మెంట్ సగటు అద్దె ధర నెлку సుమారు 12,000 రాండ్లు గా ఉంది. అయితే కాంప్స్ బే, క్лиఫ్టన్ వంటి అత్యంత సంపన్న తీరప్రాంతాలలో 3-బెడ్రూమ్ అపార్ట్మెంట్ సగటు అద్దె నెలకు R120,000 వరకు ఉంటుంది. పశ్చిమ కేప్ రాష్ట్రం అద్దె ధరలలో దక్షణాఫ్రికాలోనే అత్యంత ఖరీదైనదిగా ఉంది.
మౌలిక సదుపాయాలు
[మార్చు]కేప్ టౌన్ నగరం మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి, నిర్వహణపై భారీగా ఖర్చు చేస్తుంది. 2025 నుండి 2026 ఆర్థిక సంవత్సరానికి నగర మౌలిక సదుపాయాల బడ్జెట్ 12.6 బిలియన్ రాండ్లు. 2025 సెప్టెంబర్ లో ఆస్తి అభివృద్ధి కోసం అమల్లోకి తెచ్చిన కొత్త నిబంధనల వల్ల ప్లానింగ్ అనుమతుల సమయం తగ్గింది, డెవలపర్లు రీజోనింగ్ ప్రక్రియ లేకుండానే సరసమైన అద్దె ఇళ్లను నిర్మించడానికి వీలు కలిగింది.
టెలికమ్యూనికేషన్స్
[మార్చు]కేప్ టౌన్ సుస్థిరమైన టెలికాం మౌలిక సదుపాయాల నెట్వర్క్ను కలిగి ఉంది, ఇళ్లకు, వ్యాపార సంస్థలకు 1 Gbit/s వరకు వేగవంతమైన ఫైబర్ కనెక్టివిటీ అందుబాటులో ఉంది. ఈ నగరం తన ప్రధాన సముద్రగర్భ కేబుల్ (undersea cable) కనెక్టివిటీని పశ్చిమ ఆఫ్రికా కేబుల్ మార్గాలైన WACS, Equiano, 2africa వంటి వాటి నుండి పొందుతుంది, ఇవి మెల్క్బోస్స్ట్రాండ్ వద్ద భూమికి అనుసంధానించబడ్డాయి.
ఆరోగ్యం
[మార్చు]నగరంలో ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ ఆరోగ్య రంగాలలో అనేక సుసజ్జిత ఆసుపత్రులు ఉన్నాయి. గ్రూట్ షూరా ఆసుపత్రి (Groote Schuur Hospital) డెవిల్స్ పీక్ కొండచరియలపై ఉన్న ఒక పెద్ద ప్రభుత్వ బోధనా ఆసుపత్రి, ఇది 1938 లో స్థాపించబడింది. ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి మానవ హృదయ మార్పిడి చికిత్స (heart transplant) 1967 లో ఈ ఆసుపత్రిలోనే జరిగింది. దక్షణాఫ్రికాలోని ప్రధాన ప్రైవేట్ వైద్య సమూహాలైన మెడిкలినిక్ గ్రూప్, నెట్కేర్, మెలోమెడ్ నగరంలో ప్రైవేట్ ఆసుపత్రులను నిర్వహిస్తున్నాయి.
విద్య
[మార్చు]కేప్ టౌన్ ఉన్నత విద్యా వ్యవస్థలో మూడు ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయాలు సేవలు అందిస్తున్నాయి: యూనివర్సిటీ ఆఫ్ కేప్ టౌన్ (UCT), యూనివర్సిటీ ఆఫ్ ది వెస్ట్రన్ కేప్ (UWC), కేప్ పెనిన్సులా యూనివర్సిటీ ఆఫ్ టెక్нологиీ (CPUT). UCT ఆఫ్రికా ఖండంలోనే అగ్రశ్రేణి విశ్వవిద్యాలయంగా నిలిచింది, ప్రపంచంలోని టాప్ 200 విశ్వవిద్యాలయాల జాబితాలో చోటు దక్కించుకున్న ఏకైక ఆఫ్రికన్ విశ్వవిద్యాలయం ఇది.[33]
విద్యుత్ సరఫరా
[మార్చు]దేశంలోని ఏకైక అణు విద్యుత్ కేంద్రమైన 'కోబర్గ్' ఇక్కడే ఉంది. జాతీయ గ్రిడ్ దెబ్బతిన్నప్పుడు లోడ్ షెడ్డింగ్ ప్రభావం పడకుండా ఉండటానికి నగరం 'స్ట్రాన్బ్రాస్ పవర్ స్టేషన్' వద్ద పంప్డ్ హైడ్రో ఎలక్ట్రిసిటీ స్టోరేజ్ వ్యవస్థను ఉపయోగిస్తుంది. 2024 లో నగరం ప్రారంభించిన "క్యాష్ ఫర్ పవర్" కార్యక్రమం ద్వారా ఇళ్లపై సోలార్ ప్యానెల్స్ ఉండి అదనపు విద్యుత్ను ఉత్పత్తి చేసే నివాసితులు ఆ విద్యుత్ను నగర గ్రిడ్కు అమ్మి డబ్బు సంపాదించవచ్చు. 2026 ఫిబ్రవరిలో కేప్ టౌన్ మేయర్ ఎస్కామ్ పై ఆధారపడకుండా ప్రైవేట్ విద్యుత్ వ్యాపార సంస్థ ద్వారా విద్యుత్ కొనుగోలు ఒప్పందాన్ని ప్రకటించారు.
రవాణా వ్యవస్థ
[మార్చు]వైమానిక రవాణా
[మార్చు]కేప్ టౌన్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం దేశీయ, అంతర్జాతీయ విమాన సేవలను అందిస్తుంది. ఇది దక్షణాఫ్రికాలోనే రెండవ అతిపెద్ద విమానాశ్రయం. కేప్ టౌన్ అంటార్కిటికా ఖండానికి రవాణా అనుసంధానం కలిగిన ప్రపంచంలోని ఐదు అంతర్జాతీయ 'అంటార్కిటిక్ గేట్వే నగరాలలో' ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది.[34]నగర ఉత్తర ప్రాంతమైన డర్బన్విల్లే సమీపంలో 'కేప్ విన్లాండ్స్ ఎయిర్పోర్ట్' పేరుతో ఒక ప్రైవేట్ విమానాశ్రయ నిర్మాణ ప్రణాళికలు సాగుతున్నాయి, ఇది 2028 నాటికి అందుబాటులోకి రానుంది.
రహదారి రవాణా
[మార్చు]కేప్ టౌన్ నుండి మూడు జాతీయ రహదారులు ప్రారంభమవుతాయి, అవి N1, N2, N7. N1 రహదారి జోహన్నెస్బర్గ్, ప్రిటోరియాలను కలుపుతుంది. N2 రహదారి పోర్ట్ ఎలిజబెత్, డర్బన్ వంటి తీరప్రాంత నగరాలను కలుపుతుంది. నగరంలో అంతర్గత రవాణా కోసం M3, M5 మెట్రోపాలిటన్ రహదారులు ఉన్నాయి. 2025 లో బ్రాకెన్ఫెల్ వద్ద దేశంలోనే మొదటి డ్రైవ్-త్రూ (drive-through) వాహన లైసెన్స్ పునరుద్ధరణ సౌకర్యాన్ని ప్రారంభించారు.
బస్సులు
[మార్చు]గోల్డెన్ యారో (Golden Arrow): గోల్డెన్ యారో బస్ సర్వీసెస్ కేప్ టౌన్ అంతటా సుమారు 1,200 బస్సుల ద్వారా రోజుకు 220,000 మంది ప్రయాణీకులకు రవాణా సౌకర్యం కلపిస్తోంది. ఈ సంస్థ బీవైడీ (BYD) భాగస్వామ్యంతో ఎలక్ట్రిక్ బస్సులను ప్రవేశపెట్టింది.
మైసిటీ (MyCiTi): మైసిటీ అనేది కేప్ టౌన్ మునిసిపాలిటీ నేరుగా నడిపే బస్ రాపిడ్ ట్రాన్సిట్ (BRT) వ్యవస్థ, ఇది 223 బస్సులతో 42 స్టేషన్ల ద్వారా సేవలు అందిస్తుంది.
సంస్కృతి
[మార్చు]కేప్ టౌన్ నెదర్లాండ్స్, జర్మనీ, ఫ్రాన్స్ నిర్మాణ శైలుల కలయికతో కూడిన 'కేప్ డచ్ నిర్మాణ శైలి' భవనాలకు ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందింది.[35]మోస్టర్ట్స్ మిల్ (Mostert's Mill) అనేది 1796 లో నిర్మించబడిన దక్షణాఫ్రికాలోని ఏకైక పూర్తి విండ్మిల్ (గాలిమర). ప్రతి సంవత్సరం జనవరి 2 న నగరంలో 'కేప్ టౌన్ మిన్స్ట్రెల్ కార్నివాల్' పేరిట ఒక పెద్ద సాంస్కృతిక పండుగ జరుగుతుంది.
వంటకాలు
[మార్చు]కేప్ టౌన్ వంటకాలలో మసాలాల మాంసం వంటకం 'బోబోటీ' ప్రసిద్ధమైనది. 'గాట్స్బై' (స్లాప్ చిప్స్, మాంసంతో నింపిన ఒక పెద్ద శాండ్విచ్) నగరానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.[36] కేప్ మలేయ్ పిండి వంటకం 'కోఎసిస్టర్', తీపి డెసెర్ట్ 'మల్వా పుడ్డింగ్' ఇక్కడి సాంప్రదాయ వంటకాలు. కేప్ టౌన్ తన విశిష్టమైన కాఫీ సంస్కృతికి (Coffee culture) కూడా అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందింది.
క్రీడలు
[మార్చు]కేప్ టౌన్ లో క్రికెట్, సాకర్, ఈత, రగ్బీ అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన క్రీడలు.[37] రగ్బీలో 'స్టార్మర్స్' జట్టుకు కేప్ టౌన్ స్టేడియం హోమ్ గ్రౌండ్. ఈ నగరం 1995 రగ్బీ వరల్డ్ కప్, 2010 ఫిఫా వరల్డ్ కప్ మ్యాచ్లకు ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. ప్రసిద్ధ న్యూలాండ్స్ క్రికెట్ గ్రౌండ్ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ మ్యాచ్లకు నిలయంగా ఉంది.
ప్రముఖ వ్యక్తులు
[మార్చు]Rosenkowitz sextuplets – శైశవదశను దాటి బతికిన ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి ఆరుగురు కవలల (sextuplets) సమూహం.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "City of Cape Town announces new city manager". News24. 26 April 2018. Archived from the original on 15 August 2019. Retrieved 5 February 2019.
- ↑ "Western Cape | province, South Africa". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 8 May 2017. Retrieved 22 June 2017.
- ↑ "Discover the 9 Provinces of South Africa and their Capital Cities". Archived from the original on 14 June 2017. Retrieved 22 June 2017.
- ↑ Stynder, Deano D.; Brock, Fiona; Sealy, Judith C.; Wurz, Sarah; Morris, Alan G.; Volman, Thomas P. (April 2009). "A mid-Holocene AMS 14C date for the presumed upper Pleistocene human skeleton from Peers Cave, South Africa". Journal of Human Evolution. 56 (4): 431–434. doi:10.1016/j.jhevol.2008.11.004.
- ↑ Ross, Robert (2009). "Khoesan and Immigrants: The Emergence of Colonial Society in the Cape, 1500–1800". In Hamilton, Carolyn; Mbenga, Bernard K.; Ross, Robert (eds.). The Cambridge History of South Africa. pp. 168–210. doi:10.1017/CHOL9780521517942. ISBN 978-1-139-05608-3. OCLC 1171580067.
- ↑ Steenkamp, Willem (2012). Assegais, drums and dragoons: a military and social history of the Cape, 1510–1806. Johannesburg: Jonathan Ball Publishers. ISBN 9781868424795.
- ↑ "Slavery and early colonisation, South African History Online". Sahistory.org.za. 22 September 1927. Archived from the original on 9 January 2011. Retrieved 17 March 2011.
- ↑ Pooley, Simon (February 2009). "Jan van Riebeeck as Pioneering Explorer and Conservator of Natural Resources at the Cape of Good Hope (1652-62)". Environment and History. 15 (1): 3–33. doi:10.3197/096734009X404644.
- ↑ Martin, Robert Montgomery (1836). The British Colonial Library: In 12 volumes. Mortimer. p. 113.
- ↑ McCracken, J.L. (1967). The Cape Parliament, 1854–1910. Clarendon Press, Oxford, 1967.
- ↑ Carruthers, Jane; Robin, Libby (23 March 2010). "Taxonomic imperialism in the battles for Acacia:Identity and science in South Africa and Australia". Transactions of the Royal Society of South Africa. 65 (1): 60. Bibcode:2010TRSSA..65...48C. doi:10.1080/00359191003652066.
- ↑ Mbenga, Bernard. "New History of South Africa". Tafelberg, South Africa, 2007. Archived from the original on 22 April 2014. Retrieved 18 January 2013.
- ↑ Worden, Nigel; van Hyningen, Elizabeth; Bickford-Smith, Vivian (1998). Cape Town: The Making of a City. Claremont, Cape Town, South Africa: David Philip Publishers. pp. 212. ISBN 0-86486-435-3.
- ↑ Bickford-Smith, Vivian (1995). "South African Urban History, Racial Segregation and the Unique Case of Cape Town?". Journal of Southern African Studies. 21 (1): 63–78. doi:10.1080/03057079508708433. JSTOR 2637331.
- ↑ "Recalling District Six". SouthAfrica.info. 19 August 2003. Archived from the original on 6 February 2012. Retrieved 13 June 2006.
- ↑ Sash, Black (3 November 1983). ""The Coloured Labour Preference Area Policy"- Paper Presented by Cape Western Region to National Conference 1983". National texts, 1955–1994. Archived from the original on 16 December 2019. Retrieved 16 December 2019.
- ↑ "Cape Schools Join the Revolt – South African History Online". Archived from the original on 14 July 2014. Retrieved 16 June 2014.
- ↑ "FLOTUS Travel Journal: Robben Island, An Experience We Will Never Forget". whitehouse.gov. 30 June 2013. Retrieved 10 April 2024.
- ↑ "South Africa: Overcoming Apartheid". overcomingapartheid.msu.edu. Retrieved 18 March 2024.
- ↑ Bavier, Joe (30 May 2024). "John Steenhuisen: The DA leader eyeing power in pivotal South Africa election". Reuters. Retrieved 4 June 2024.
- ↑ Lowton, Zubeida (15 May 2020). "A Tale of Two Cities: Socio-Spatial Transformations of Post-Apartheid South African Cities – Part 2, Cape Town". Centre for Sustainable, Healthy and Learning Cities and Neighbourhoods. Retrieved 4 June 2024.
- ↑ Cassim, Zaheer (19 January 2018). "Cape Town could be the first major city in the world to run out of water". USA Today. Retrieved 28 March 2023.
- ↑ "Census 2011: Metropolitan Municipality: City of Cape Town". census2011.adrianfrith.com. Retrieved 7 June 2023.
- ↑ "Robben Island". South African History Online. 14 July 2011. Archived from the original on 1 April 2019. Retrieved 24 July 2019.
- ↑ Robinson, Peter J.; Henderson-Sellers, Ann (1999). Contemporary Climatology. Harlow: Pearson Education Limited. p. 123. ISBN 9780582276314.
- ↑ Bastin, Jean-Francois (10 July 2019). "Understanding climate change from a global analysis of city analogues". PLOS ONE. 14 (7). doi:10.1371/journal.pone.0217592. PMC 6619606. PMID 31291249.
- ↑ Anciano, Fiona; Piper, Laurence (3 October 2018). Democracy Disconnected: Participation and Governance in a City of the South. Routledge. ISBN 978-0-429-79429-2. Archived from the original on 26 April 2021. Retrieved 9 November 2020.
- ↑ "IEC Results Dashboard". results.elections.org.za. Archived from the original on 8 November 2021. Retrieved 8 November 2021.
- ↑ "WATCH: Geordin Hill-Lewis officially becomes Cape Town's youngest mayor after council vote". iol.co.za. Archived from the original on 18 November 2021. Retrieved 18 November 2021.
- ↑ "Cape Town mayor pledges solidarity with Ukraine". BusinessLIVE. Archived from the original on 14 May 2022. Retrieved 3 March 2022.
- ↑ tinashe (13 January 2012). "History of Muslims in South Africa: 1652 – 1699 by Ebrahim Mahomed Mahida". South African History Online. Archived from the original on 10 January 2019. Retrieved 23 August 2019.
- ↑ "The African Penguin". Simonstown.com. Archived from the original on 2 November 2013. Retrieved 24 February 2014.
- ↑ "University of cape town". Top Universities. 12 November 2009. Archived from the original on 20 February 2010. Retrieved 2 July 2010.
- ↑ "White Desert introduces direct flights from Cape Town to Antarctica". capetownetc.com. 16 November 2021. Archived from the original on 21 February 2022. Retrieved 23 February 2022.
- ↑ "Cape Dutch Architecture". Encounter South Africa. Archived from the original on 18 June 2006. Retrieved 14 June 2006.
- ↑ Thompson, Andrew (30 September 2016). "Dishes You Have to Eat When in Cape Town, South Africa". Culture Trip. Archived from the original on 28 June 2022. Retrieved 4 June 2022.
- ↑ Woulidge, Sam (2006). Time Out: Cape Town. Time Out Publishing. pp. 127–130: Sports. ISBN 1-904978-12-6.
వెలుపలి లింకులు
[మార్చు]| Find more about కేప్ టౌన్ at Wikipedia's sister projects | |
|
Definitions and translations from Wiktionary |
|
Media from Commons |
|
Quotations from Wikiquote |
|
Source texts from Wikisource |
|
Textbooks from Wikibooks |
|
Learning resources from Wikiversity |
Official website కేప్ టౌన్ నగర అధికారిక వెబ్సైట్
Official website పశ్చిమ కేప్ రాష్ట్ర అధికారిక వెబ్సైట్
Official website కేప్ టౌన్ పర్యాటక వెబ్సైట్