కేరళ ఆర్థిక వ్యవస్థ
 కొచ్చిన్ షిప్యార్డ్ ఏరియల్ వ్యూ | |
| Currency | భారత రూపాయి |
|---|---|
| 1 ఏప్రిల్ – 31 మార్చి | |
| Statistics | |
| Population |  35,100,000[1] |
| GDP | ₹16.29 trillion (US$200 billion) (నామమాత్రపు; 2026-27)[2] $807.35 బిలియన్లు[3] (PPP; 2026 అంచనా.) |
| GDP rank | 13వ స్థానం |
GDP growth | 11.05% (2025–26)[4] |
GDP per capita | $5,243[5] (నామమాత్రపు; 2026 అంచనా.) $22,278[6](PPP; 2026 అంచనా.) |
GDP per capita rank | 9వ స్థానం |
GDP by sector | వ్యవసాయం 12% పరిశ్రమలు 23% సేవలు 66% (2021-22)[7] |
Population below poverty line |  0.55% పేదరికంలో ఉన్నారు (2019–21)[8] |
| 0.860 చాలా ఎక్కువ (2023) (2వ స్థానం) | |
| Unemployment | 5.8%(మే 2022)[9] |
Main industries | షిప్పింగ్, ఐటీ, టీ తయారీ పర్యాటకం, చేపల వేట, రిటైల్ మొదలైనవి. |
| Public finances | |
| GSDPలో 36.9% (2023–24 అంచనా.)[4] | |
| ₹−39,662 crore (US$−5.0 billion) (GSDPలో 3.5%) (2023–24 అంచనా.)[7] | |
| Revenues | ₹1.36 లక్ష కోట్లు (US$17 billion) (2023–24 అంచనా.)[7] |
| Expenses | ₹1.76 లక్ష కోట్లు (US$22 billion) (2023–24 అంచనా.)[4] |
కేరళ ఆర్థిక వ్యవస్థ 2024–2025లో ₹13.11 లక్షల కోట్ల (US$157.45 బిలియన్లు) వార్షిక స్థూల రాష్ట్ర ఉత్పత్తి (GSP)తో భారతదేశంలో 11వ అతిపెద్దదిగా ఉంది.[10] అదే కాలంలో కేరళ తలసరి GSP ₹3,72,783 (US$4,700), ఇది భారతదేశంలో ఆరవ అతిపెద్దది.[4] 2019–20లో రాష్ట్ర స్థూల విలువ జోడింపు (GSVA)కు తృతీయ రంగం 63%, ద్వితీయ రంగం 28%, ప్రాథమిక రంగం 8% తోడ్పడ్డాయి.[11]
కేరళ అధిక జిడిపి, ఉత్పాదకత గణాంకాలు, అధిక అభివృద్ధి గణాంకాలను ఆర్థికవేత్తలు, రాజకీయ శాస్త్రవేత్తలు, సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు తరచుగా "కేరళ మోడల్" లేదా అభివృద్ధి "కేరళ దృగ్విషయం" అని పిలుస్తారు. కేరళ భూ సంస్కరణలు, ఇ. ఎం. ఎస్. నంబూద్రిపాద్ నేతృత్వంలోని మొదటి కేరళ ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వం ప్రారంభించిన, తదనంతరం రాష్ట్రాన్ని పరిపాలించిన వివిధ ప్రభుత్వాలు అమలు చేసిన మొత్తం వర్గాల సామాజిక ఉద్ధరణ వలన ఈ దృగ్విషయం ప్రధానంగా ఉత్పన్నమైంది.[12] కేరళ ఆర్థిక వ్యవస్థ సామాజిక ప్రజాస్వామ్య సంక్షేమ రాజ్యంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.[13] ఫైనాన్షియల్ ఎక్స్ప్రెస్ లాంటి కొన్ని సంస్థలు దీన్ని "మనీ ఆర్డర్ ఎకానమీ" అని పిలుస్తాయి.[14] 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం 47.7% పట్టణ జనాభాతో కేరళ దేశంలో అత్యంత పట్టణీకరణ చెందిన రెండవ పెద్ద రాష్ట్రంగా ఉంది, అభివృద్ధి చెందడానికి కొన్ని ఎంచుకున్న నగరాలపై దృష్టి పెట్టకుండా పాన్-స్టేట్ ఆర్థిక వ్యవస్థను నిర్వహించడానికి ప్రయత్నించింది.[15] 2013లో ప్రచురించబడిన భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ వార్షిక నివేదిక ప్రకారం గోవా తర్వాత భారతదేశంలో అత్యల్ప పేదరికం ఉన్న రాష్ట్రంగా కేరళ నిలిచింది.[16][17]
భారతదేశ జనాభాలో 2.8%, భూభాగంలో 1.2% ఉన్న కేరళ దేశ స్థూల దేశీయోత్పత్తికి (GDP) 4% కంటే ఎక్కువ తోడ్పడుతుంది. తద్వారా ఈ దక్షిణ రాష్ట్ర తలసరి ఆదాయం జాతీయ సగటు కంటే 60% ఎక్కువ. కేరళీయులు మెరుగైన వేతనంతో కూడిన ఉద్యోగాల కోసం వలస వెళ్ళినప్పటికీ తక్కువ-స్థాయి ఉద్యోగాల కోసం కేరళకు అంతర్గత వలసలకు ఇది ఆజ్యం పోసింది. గల్ఫ్ బూమ్ ప్రారంభమైన పర్షియన్ గల్ఫ్ ప్రాంతంలో ప్రధానంగా సుమారు 3,000,000 మంది కేరళీయులు విదేశాలలో పనిచేస్తున్నారు. అందువల్ల కేరళ ఆర్థిక వ్యవస్థ సేవలు, సంబంధిత చెల్లింపుల వ్యాపారంపై ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంటుంది.[18] 2023-24లో మహారాష్ట్ర తర్వాత దేశానికి మొత్తం చెల్లింపులు అందుకున్న రాష్ట్రాలలో కేరళ రెండవ స్థానంలో ఉంది, ఇది రూ. 2.16 లక్షల కోట్లు (రాష్ట్ర జీడీపీలో 23.2%). రాష్ట్ర పారిశ్రామిక, వ్యవసాయ రంగాలలో వలస కార్మికులు ముఖ్యమైన శ్రామిక శక్తి. 1960, 2020 మధ్యకాలంలో కేరళ ఆర్థిక వ్యవస్థ క్రమంగా వ్యవసాయ ఆధారితం నుండి సేవల ఆధారితంగా మారింది.
2016లో 12.5% నిరుద్యోగులతో భారతదేశంలో నిరుద్యోగంలో 11వ స్థానంలో ఉన్న కేరళ దేశంలో 3వ స్థానానికి పడిపోయింది. లేబర్ బ్యూరో సర్వే ప్రకారం 2023-24లో కేరళ అత్యధిక నిరుద్యోగ రేటు 29.9% నమోదు చేసింది. 2023 నీతి ఆయోగ్ నివేదిక ప్రకారం రాష్ట్ర బహుమితీయ పేదరిక రేటు అసాధారణంగా దేశంలోనే అత్యల్పంగా 0.55% వద్ద ఉంది. ఏ మాత్రం పేదలు లేని ఏకైక జిల్లాగా కొట్టాయం నిలిచింది.
స్థూల-ఆర్థిక ధోరణి
[మార్చు]
2001–02 నుండి 2021–22 ఆర్థిక సంవత్సరాలకు నామమాత్రపు GSDPలో వార్షిక వృద్ధిని ఈ కింది పట్టిక చూపుతుంది.
| సంవత్సరం | GSDP (₹ మిలియన్లు) | మార్పు |
|---|---|---|
| 2021-22 | 9,324,700 | 20.83% |
| 2020-21 | 7,717,240 |  5.07% |
| 2019-20 | 8,129,350 | 3.13% |
| 2018-19 | 7,882,860 | 12.36% |
| 2017-18 | 7,015,880 | 10.51% |
| 2016-17 | 6,348,860 | 12.97% |
| 2015-16 | 5,619,940 | 9.64% |
| 2014-15 | 5,125,640 | 10.22% |
| 2013-14 | 4,650,410 | 12.79% |
| 2012-13 | 4,123,130 | 13.26% |
| 2011-12 | 3,640,480 | 38.02% |
| 2010-11 | 2,637,730 | 13.70% |
| 2009-10 | 2,319,990 | 14.41% |
| 2008-09 | 2,027,830 | 15.79% |
| 2007-08 | 1,751,410 | 13.91% |
| 2006-07 | 1,537,580 | 12.36% |
| 2005-16 | 1,368,420 | 14.74% |
| 2004-05 | 1,192,640 | 23.34% |
| 2003-04 | 966,980 | 11.28% |
| 2002-03 | 868,950 | 11.52% |
| 2001-02 | 779,240 | - |
| సంవత్సరం | GSDP - స్థిర ధరల వద్ద (₹ కోట్లలో) |
ప్రాథమిక రంగం (₹ కోట్లలో) |
ద్వితీయ రంగం (₹ కోట్లలో) |
తృతీయ రంగం (₹ కోట్లలో) |
తలసరి ఆదాయం స్థిర ధరల వద్ద (₹ లో) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1960–61 | 462 | 241 (52.16%) | 68 (14.72%) | 153 (33.12%) | 276 |
| 1970–71 | 1,255 | 653 (52.03%) | 163 (12.99%) | 439 (34.98%) | 594 |
| 1980–81 | 3,823 | 1,682 (44.00%) | 841 (22.00%) | 1,300 (34.00%) | 1,508 |
| 1990–91 | 12,195 | 4,756 (39.00%) | 3,171 (26.00%) | 4,268 (35.00%) | 4,207 |
| 2000–01 | 63,715 | 14,017 (22.00%) | 14,017 (22.00%) | 35,680 (56.00%) | 19,951 |
| 2009–10 | 180,812 | 15,966 (8.83%) | 38,249 (21.15%) | 126,597 (70.02%) | 47,360 |
| 2015–16 | 467,243 | 49,206 (11.58%) | 111,177 (26.17%) | 264,408 (62.25%) | 136,811 |
| 2017–18 | 516,190 | 47,619 (10.34%) | 129,866 (28.18%) | 283,269 (61.48%) | 149,650 |
| 2018–19 | 549,673 | 46,004 (9.40%) | 138,034 (28.21%) | 305,304 (62.39%) | 158,564 |
| 2019–20 | 568,636 | 42,374 (8.44%) | 141,806 (28.25%) | 317,781 (63.31%) | 163,216 |
జిల్లాల వారీగా జిడిడిపి
[మార్చు]| జిల్లాలు | GSDP (₹ లక్షలలో) |
|---|---|
| ఎర్నాకుళం | 1,51,91,255 |
| త్రిస్సూర్ | 1,18,15,620 |
| తిరువనంతపురం | 1,12,48,087 |
| కొల్లం | 1,08,97,250 |
| మలప్పురం | 1,02,80,415 |
| కోజికోడ్ | 96,30,856 |
| ఆలప్పుజ | 92,36,849 |
| పాలక్కాడ్ | 80,87,654 |
| కన్నూర్ | 79,47,733 |
| కొట్టాయం | 75,39,776 |
| ఇడుక్కి | 39,30,679 |
| కాసర్గోడ్ | 37,46,545 |
| పత్తనంతిట్ట | 30,06,316 |
| వాయనాడ్ | 20,51,832 |
రంగాలు
[మార్చు]రాష్ట్ర ఆదాయంలో 65% వాటా ఉన్న సేవా రంగం ప్రధానంగా ఆతిథ్య పరిశ్రమ, పర్యాటకం, ఆయుర్వేదం, వైద్య సేవలు, తీర్థయాత్రలు, ఐటీ, రవాణా, ఆర్థిక రంగం, విద్యపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
సమాచార సాంకేతికత
[మార్చు]కేరళ ఐటీ రంగం వృద్ధిపై ఎక్కువ దృష్టి సారించింది, తిరువనంతపురంలో టెక్నోపార్క్ను ఏర్పాటు చేసింది. ఇది కేరళలో అతిపెద్ద ఐటీ ఉపాధి కల్పించే సంస్థ.
పర్యాటకం
[మార్చు]భారతీయులు, విదేశీయులకు కేరళ ఒక ప్రసిద్ధ పర్యాటక కేంద్రం. రాష్ట్ర జీడీపీలో పర్యాటకం వాటా దాదాపు 10% ఉంది. పర్యాటకులు ఎక్కువగా మున్నార్, వాయనాడ్ లాంటి హిల్ స్టేషన్లు, కోవలం లాంటి బీచ్లు, చారిత్రక ప్రదేశాలను సందర్శిస్తారు.
విద్య
[మార్చు]రాష్ట్ర ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ వ్యవస్థల్లోని మొత్తం ఉద్యోగులలో 18% మంది విద్యా రంగంలో ఉపాధి పొందుతున్నారు. విద్యా ఉద్ధరణకు తన ఆదాయంలో అధిక భాగాన్ని ఖర్చు చేసే భారతీయ రాష్ట్రాలలో కేరళ ఒకటి. 1991లో, కేరళ పూర్తిగా అక్షరాస్యత సాధించిన భారతదేశంలోని మొదటి రాష్ట్రంగా గుర్తింపు పొందింది.
నౌకా నిర్మాణం
[మార్చు]కొచ్చిలోని కొచ్చిన్ షిప్యార్డ్ భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద నౌకా నిర్మాణ కేంద్రం. ఇది 1972లో భారత ప్రభుత్వ సంస్థగా విలీనం చేయబడింది.
మౌలిక సదుపాయాలు
[మార్చు]కేరళలో 331,904 కి.మీ రోడ్లు ఉన్నాయి, ఇది భారతదేశం మొత్తంలో 5.6%.
శక్తి
[మార్చు]పునరుత్పాదక ఇంధన వనరులు కేరళలో ఉత్పత్తి చేయబడిన విద్యుత్లో ఎక్కువ భాగాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. KSEB లిమిటెడ్ 31 జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టులు, 11 సౌర ప్రాజెక్టులు, 2 డీజిల్ విద్యుత్ ప్లాంట్లు, 7 విండ్ ఫామ్లను కలిగి ఉంది.
ఆర్థిక రంగం
[మార్చు]మార్చి 2002 నాటికి కేరళ బ్యాంకింగ్ రంగం 3,341 స్థానిక బ్యాంకు శాఖలను కలిగి ఉంది. 1 అక్టోబర్ 2011న, కేరళలోని ప్రతి గ్రామంలో కనీసం ఒక బ్యాంకింగ్ సదుపాయాన్ని కల్పించిన దేశంలో మొదటి రాష్ట్రంగా అవతరించింది.
సాంప్రదాయ పరిశ్రమలు
[మార్చు]కొబ్బరి పీచు, చేనేత వస్త్రాలు, హస్తకళల తయారీలో సాంప్రదాయ పరిశ్రమలు ఒక మిలియన్ మందికి ఉపాధి కల్పిస్తున్నాయి. ప్రపంచ కొబ్బరి పీచు ఉత్పత్తిలో 60% కేరళ అందిస్తుంది.
వ్యవసాయం, పశుసంవర్ధక
[మార్చు]కేరళ GSDPకి వ్యవసాయ రంగం కేవలం 7% మాత్రమే దోహదపడుతుంది. దేశంలో నల్ల మిరియాల ఉత్పత్తిలో కేరళ వాటా 97%, సహజ రబ్బరు విస్తీర్ణంలో 85% వాటాను కలిగి ఉంది. కొబ్బరి, టీ, కాఫీ, జీడిపప్పు, మసాలా దినుసులు ఒక క్లిష్టమైన వ్యవసాయ రంగాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.
మత్స్య సంపద
[మార్చు]590 కి.మీ తీర ప్రాంతం, 400,000 హెక్టార్ల లోతట్టు నీటి వనరులు, సుమారు 220,000 మంది క్రియాశీల మత్స్యకారులతో కేరళ భారతదేశంలో చేపల ఉత్పత్తిలో అగ్రగామిగా ఉంది.
విదేశీ చెల్లింపులు
[మార్చు]32 మిలియన్ల జనాభాలో 1.6 మిలియన్ల మంది కేరళీయులు విదేశాలలో పనిచేస్తున్నారు. 2008 నాటికి గల్ఫ్ దేశాలలో ఉన్న కేరళీయులు ఏటా USD 9.25 బిలియన్ల మొత్తాన్ని పంపుతున్నారు.
ఇవికూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Kerala Population 2025". World Population Review. Retrieved May 24, 2025.
- ↑ "Kerala Budget Analysis 2026–27". PRS Legislative Research. February 16, 2026. Retrieved February 16, 2026.
- ↑ "Kerala Budget Analysis 2026–27". PRS Legislative Research. February 16, 2026. Retrieved February 16, 2025.
- 1 2 3 4 "Kerala Budget Analysis 2023-24" (PDF). PRS Legislative Research. 7 February 2023. Retrieved 7 February 2023.
- ↑ "Kerala Budget Analysis 2026–27". PRS Legislative Research. February 16, 2026. Retrieved February 16, 2026.
- ↑ "Kerala Budget Analysis 2026–27". PRS Legislative Research. February 16, 2026. Retrieved February 16, 2026.
- 1 2 3 "Kerala Budget Analysis 2022-23". PRS Legislative Research. 11 March 2022. Retrieved 18 March 2022.
- ↑ "National Multidimensional Poverty Index: A Progress Review 2023". The United Nations Development Programme (UNDP). Retrieved 28 February 2026.
- ↑ "Unemployment Rate in India". Centre for Monitoring Indian Economy. p. 1. Retrieved 3 November 2020.
- ↑ "Kerala Budget Analysis 2024-25". PRS Legislative Research (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-12-16.
- ↑ Economic Review 2020 - Volume I (PDF). Thiruvananthapuram: Kerala State Planning Board. 2021.
- ↑ "We-ness and Welfare: A Longitudinal Analysis of Social Development in Kerala, India" (PDF). 2013-11-02. Archived from the original (PDF) on 2 November 2013. Retrieved 2020-08-07.
- ↑ Heller, Patrick (18 April 2020). "A virus, social democracy, and dividends for Kerala". The Hindu. Retrieved 2 February 2021.
- ↑ "Cashing out of the money order economy". 23 November 2007.
- ↑ "Level of Urbanisation in Indian States". mohua.gov.in. Ministry of Housing and Urban Affairs, Government of India.
- ↑ "Table 162, Number and Population Below Poverty Line". Reserve Bank of India, Government of India. 2013. Archived from the original on June 2, 2017.
- ↑ "SDGs India Index". 31 December 2019.
- ↑ Deparle, Jason (7 September 2007). "Jobs Abroad Support 'Model' State in India". The New York Times. Retrieved 1 May 2010.
