కోట రాణి
| కోట రాణి | |
|---|---|
| కాశ్మీర్ మహారాణి | |
| పరిపాలన | 1338 − జూలై 1339[1][2] |
| పూర్వాధికారి | ఉదయానదేవ |
| ఉత్తరాధికారి | పదవి రద్దు చేయబడింది. షా మీర్ ( కాశ్మీర్ సుల్తాన్గా ) |
| కాశ్మీర్ రీజెంట్ | |
| రీజెన్సీ | 1323 − 1338 |
| రాచరిక | ఉదయానదేవ[1] |
| మరణం | 1344 శ్రీనగర్, కాశ్మీర్ సుల్తానేట్ (శ్రీనగర్, జమ్మూ కాశ్మీర్, భారతదేశం) |
| Spouse | సుహదేవ రించన్ ఉదయనదేవ |
| పిల్లలు | హైదర్ ఖాన్ రెండవ కుమారుడు (ఉదయనదేవుని కుమారుడు) |
| రాజ్యం | లోహారా రాజవంశం |
| తండ్రి | రామచంద్ర |
| మతం | హిందూ మతం |
కోట రాణి (మరణించినది 1344) కాశ్మీర్లోని హిందూ లోహారా రాజవంశానికి చివరి పాలకుడు. ఆమె కాశ్మీర్ చివరి మహిళా పాలకురాలు కూడా. ఆమె 1323 నుండి 1338 వరకు తన కుమారుడి మైనారిటీ సమయంలో సంరక్షకురాలిగా వ్యవహరించింది, 1338 నుండి 1339 వరకు చక్రవర్తిగా పాలించింది. ఇస్లాం మతంలోకి మారి సుల్తాన్ సదర్-ఉద్-దిన్ గా పాలించిన రించన్ తరువాత కాశ్మీర్ రెండవ ముస్లిం పాలకుడు షా మీర్ ఆమెను పదవీచ్యుతుడిని చేశాడు.
జీవితం
[మార్చు]కోట రాణి కాశ్మీర్ లోహారా రాజవంశం రాజు సుహదేవ సైన్యాధిపతి అయిన రామచంద్ర కుమార్తె.[3]
1320లో జుల్జు నేతృత్వంలోని మంగోల్ సైన్యం కాశ్మీర్పై దాడి చేసినప్పుడు, సుహదేవ మంగోలులను ప్రతిఘటించడానికి ప్రయత్నించాడు. అయితే, ఆయన దండయాత్రను ఆపడంలో విఫలమై పారిపోయాడు. సుమారు 8 నెలల తరువాత మంగోలులు తమ దోపిడీతో సంతృప్తి చెందినప్పుడు, వారు తిరిగి వచ్చి కాశ్మీర్లో అధికార శూన్యతను మిగిల్చారు. ఈ శూన్యతను రామచంద్ర గతంలో నియమించిన రించన్ (లడఖి) అనే పరిపాలకుడు భర్తీ చేశాడు. అతను వ్యాపారుల ముసుగులో కోటకు ఒక దళాన్ని పంపాడు, వారు రామచంద్రుని మనుషులను ఆశ్చర్యపరిచారు.[4] రామచంద్ర చంపబడ్డాడు, ఆయన కుటుంబాన్ని ఖైదీగా తీసుకున్నారు.[4]
స్థానిక మద్దతును సంపాదించడానికి, రించన్ రామచంద్ర కుమారుడైన రావణచంద్రను లార్, లడఖ్లకు నిర్వాహకుడిగా నియమించాడు, అతని సోదరి కోట రాణిని వివాహం చేసుకున్నాడు.[5] ఆయన షా మీర్ విశ్వసనీయ సభ్యుడిగా నియమించాడు, ఆయన ఇంతకుముందు కాశ్మీర్లోకి ప్రవేశించి ప్రభుత్వంలో ఒక పదవిని పొందాడు. రించన్ ఇస్లాం మతంలోకి మారి సుల్తాన్ సద్రుద్దీన్ అనే పేరును స్వీకరించాడు. 1323లో మూడు సంవత్సరాల పాటు పాలించిన తరువాత హత్య ఫలితంగా అతను మరణించాడు.[4]
నియమం
[మార్చు]రించన్ చిన్న కుమారుడికి కోట రాణిని మొదట రాజప్రతినిధిగా నియమించారు. తరువాత, సార్వభౌముడు లేకుండా రాజ్యం అరాచకంలోకి వెళ్లవచ్చని ప్రభువులు, పెద్దల సలహా మేరకు, ఆమె సుహదేవ సోదరుడు ఉదయనాదేవుడిని గుర్తుచేసుకుని అతన్ని వివాహం చేసుకుంది.[4]
ఉదయనాదేవ కాశ్మీర్ పాలకుడు అయ్యాడు, కానీ పిరికివాడు, అసమర్థుడు. ఉదయనాదేవ సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన వెంటనే, కాశ్మీర్ హిరాపీర్ ద్వారా పెద్ద టర్కిష్ దండయాత్రను ఎదుర్కొంది. భయంతో అతను లడఖ్కు పారిపోయాడు, కానీ కోటా రాణి బాధ్యతలు స్వీకరించింది. రావాంకంద్ర, షా మీర్, భట్ట భిక్షా వంటి కీలక అధికారుల మద్దతుతో ఆమె ప్రతిఘటనను నిర్వహించింది.[4]
స్వతంత్రంగా మారిన స్థానిక అధిపతులను ఆక్రమణదారులకు వ్యతిరేకంగా ఏకం కావాలని ఆమె కోరారు, కాశ్మీర్పై జుల్జీ దండయాత్ర సమయంలో అనైక్యత గతంలో విపత్తుకు దారితీసిందని హెచ్చరించారు. పిరికితనంపై ధైర్యాన్ని నొక్కిచెప్పిన ఆమె, వారి భూమిని, ప్రజలను రక్షించుకోవాలని వారికి పిలుపునిచ్చింది.[4]
ఆమె విజ్ఞప్తి ఫలించింది: అధిపతులు ఏకమయ్యారు, సైనిక దండయాత్రను ఉధృతంగా పోరాడారు, తుర్కులు ఓడిపోయి వెనుదిరగవలసి వచ్చింది. ఆ తరువాత, ఉదయనాదేవ శ్రీనగర్కు తిరిగి వచ్చాడు, కానీ అతని పలాయనం అతని ప్రతిష్టను దెబ్బతీసింది, దీంతో కోట రాణి రాజ్యంలో నిజమైన అధికారిగా నిలిచింది.[4]
1338లో ఉదయనాదేవుడు మరణించిన తరువాత, కోట రాణి స్వయంగా కాశ్మీర్ పాలకురాలు అయ్యింది.[4]
కోట రాణికి ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు. రించన్ కుమారుడు షా మీర్ ఆధ్వర్యంలో, ఉదయనాదేవ కుమారుడు భట్ట భిక్షనుడి ఆధ్వర్యంలో ఉండేవాడు. షా మీర్ పెరుగుతున్న ప్రజాదరణ పట్ల అప్రమత్తమైన కోటా రాణి, భట్ట భిక్షను తన ప్రధాన మంత్రిగా నియమించింది, ఇది షా మీర్కు కోపం తెప్పించింది, అతను కోటా రాణిని పడగొట్టాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.[4]
షా మీర్ అనారోగ్యంతో ఉన్నట్లు నటించాడు, భట్ట భిక్షను సందర్శించినప్పుడు, షా మీర్ తన మంచం నుండి దూకి అతన్ని చంపాడు.[6] ఆ తరువాత, అతను తనను వివాహం చేసుకుని తనతో అధికారాన్ని పంచుకోవాలని ఆమెను కోరాడు, కానీ ఆమె నిరాకరించింది. మరింత కోపంతో, అతను సైన్యంతో బయలుదేరి, ఆమె తలదాచుకున్న అందర్కోట్ను ముట్టడించాడు. ఆమె సైనికులలో చాలామంది ఆమెను విడిచిపెట్టి షా మీర్తో చేరిన తరువాత, ఆమె లొంగిపోయింది ఆమె ఇద్దరు కుమారులతో పాటు ఖైదీగా పట్టుబడింది. ఆమె 1339లో జైలులో మరణించింది.[4]
వారసత్వం
[మార్చు]ఆమె చాలా తెలివైనది గొప్ప ఆలోచనాపరురాలు. ఆమె తన పేరు మీద " కుటే కోల్ " అని పిలువబడే ఒక కాలువను నిర్మించడం ద్వారా శ్రీనగర్ నగరాన్ని తరచుగా వచ్చే వరదల నుండి కాపాడింది[7] ఈ కాలువ నగరం ప్రవేశ ద్వారం వద్ద జీలం నది నుండి నీటిని పొందుతుంది, నగర పరిమితులు దాటిన తర్వాత మళ్ళీ జీలం నదిలో కలుస్తుంది.
ప్రజాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- 1 2 Pillai, P. Govinda (2022-10-04). The Bhakti Movement: Renaissance or Revivalism? (in ఇంగ్లీష్). Taylor & Francis. ISBN 978-1-000-78039-0.
Muslim rule was finally and firmly established in Kashmir by Shah Mir by deposing the last Hindu ruler, Kota Rani (1338-9). She was the widow of the last Hindu King of Kashmir, Udayana Deva (1323-38).
- ↑ Koul, Bill K. (2020). The Exiled Pandits of Kashmir: Will They Ever Return Home?. p. 207. ISBN 978-9811565373.
- ↑ Hasan 1959, p. 8.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Hasan 1959, p. 38.
- ↑ "PSA dossier calls Mehbooba Mufti Kota Rani, Kashmir's Hindu queen who 'poisoned' rivals".
- ↑ Culture and political history of Kashmir, Prithivi Nath Kaul Bamzai , M.D. Publications Pvt. Ltd., 1994.
- ↑ "Queens, poets, academics, mystics: A calendar celebrates 12 inspirational women of Kashmir".
- ↑ Mihir Balantrapu, Kota, the fortress (Book review of The Last Queen of Kashmir), The Hindu, 5 August 2016.
- ↑ "Kota Rani: Phantom Films to produce film on last Hindu queen of Kashmir. Details inside". 27 August 2019.
- ↑ "Madhu Mantena To Make Biopic On Kota Rani, Last Hindu Queen Of Kashmir".