Jump to content

కోవాక్సిన్

వికీపీడియా నుండి
కోవాక్సిన్
దస్త్రం:COVAXIN Logo.svg
Vaccine description
Target disease కరోనా వైరస్ 2019
Type ?
Clinical data
వాణిజ్య పేర్లు కోవాక్సిన్
ప్రెగ్నన్సీ వర్గం ?
చట్టపరమైన స్థితి ?
Routes ఇంట్రామస్కులర్
Identifiers
CAS number 2501889-19-4[1]
ATC code J07BN03
DrugBank DB15847
UNII 76JZE5DSN6

కోవాక్సిన్ (అభివృద్ధి పేరు, BBV152) అనేది ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ మెడికల్ రీసెర్చ్-నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ వైరాలజీ సహకారంతో భారత్ బయోటెక్ అభివృద్ధి చేసిన మొత్తం క్రియారహితం చేయబడిన వైరస్ ఆధారిత కోవిడ్-19 వ్యాక్సిన్.[2]

3 నవంబర్ 2021న, ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (డబ్ల్యూహెచ్ఓ) ఈ టీకాను అత్యవసర ఉపయోగం కోసం ధృవీకరించింది, ఇది ఆమోదించబడిన మొదటి భారతీయ-అభివృద్ధి చెందిన కోవిడ్-19 వ్యాక్సిన్.[3][4] 31 జనవరి 2022 నాటికి, కోవాక్సిన్ 13 దేశాలలో అత్యవసర వినియోగ అనుమతి పొందింది.[5]

వైద్యపరమైన ఉపయోగాలు

[మార్చు]

ప్రభావశీలత

[మార్చు]

95% విశ్వాస విరామం దిగువ పరిమితి >30% తో అంచనా ≥50% ఉంటే ఒక టీకా సాధారణంగా ప్రభావవంతమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది .[6] సాధారణంగా కాలక్రమేణా ప్రభావం నెమ్మదిగా తగ్గుతుందని భావిస్తున్నారు .[7]

వేరియంట్ వారీగా ప్రారంభ ప్రభావం
మోతాదులు వ్యాధి తీవ్రత డెల్టా
1 లక్షణాలతో −1% (−51 కి33% )[8]
ఆసుపత్రిలో చేరడం నివేదించబడలేదు
2 లక్షణాలతో 50% (33 –62% )[8]
ఆసుపత్రిలో చేరడం నివేదించబడలేదు

సమర్థత

[మార్చు]

25,798 మంది పాల్గొన్న ఫేజ్ 3 క్లినికల్ ట్రయల్‌లో ఈ వ్యాక్సిన్ ఉన్నట్లు కనుగొనబడింది.64% (95% CI ,29 –82% ) లక్షణాలు లేని కేసులపై ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తుంది,78% (65 –86% ) లక్షణాలతో కూడిన వ్యాధికి వ్యతిరేకంగా ప్రభావవంతమైనది,93% (57 –తీవ్రమైన వ్యాధికి వ్యతిరేకంగా 100% ప్రభావవంతమైనది, 65% (33 –83% ) డెల్టా వేరియంట్‌కు వ్యతిరేకంగా ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.[9]

తయారీ

[మార్చు]

క్రియారహితం చేయబడిన వ్యాక్సిన్గా, కోవాక్సిన్ క్రియారహితం చేసిన పోలియో వ్యాక్సిన్ మాదిరిగానే మరింత సాంప్రదాయ సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తుంది. ప్రారంభంలో, SARS-CoV-2 నమూనాను భారతదేశంలోని నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ వైరాలజీ వేరు చేసింది, వెరో కణాలను ఉపయోగించి పెద్ద మొత్తంలో వైరస్‌ను పెంచడానికి ఉపయోగించబడింది. అప్పటి నుండి, వైరస్‌లను బీటా-ప్రొపియోలాక్టోన్ (బిపిఎల్) లో నానబెడతారు, ఇది ఇతర వైరల్ కణాలను చెక్కుచెదరకుండా వదిలి, వాటి జన్యువులతో బంధించడం ద్వారా వాటిని నిష్క్రియం చేస్తుంది. ఫలితంగా క్రియారహితం చేయబడిన వైరస్‌లను అల్యూమినియం ఆధారిత సహాయక ఆల్హైడ్రాక్సిక్విమ్-II తో మిళితం చేయబడతాయి.[2][10][11]

ఈ టీకా భారత్ బయోటెక్ అంతర్గత వెరో సెల్ తయారీ వేదికతో ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది, ఇది సుమారు 300 మిలియన్ మోతాదులను అందించే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది.[12][13] కోవాక్సిన్ను తయారు చేయడానికి హైదరాబాద్‌లోని జీనోమ్ వ్యాలీ సదుపాయంలో రెండవ ప్లాంట్‌ను ఏర్పాటు చేసే పనిలో కంపెనీ ఉంది. ఈ సంస్థ, ఒడిశా ప్రభుత్వ సహకారంతో జూన్ 2022 నాటికి కోవాక్సిన్ ఉత్పత్తిని ప్రారంభించడానికి భువనేశ్వర్ ఒడిశా బయోటెక్ పార్కులో మరో సదుపాయాన్ని ఏర్పాటు చేస్తోంది.[14][15]

డిసెంబర్ 2020లో ఓక్యూజెన్ యుఎస్ మార్కెట్‌లో కోవాక్సిన్‌ను సహ-అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రత్యేకంగా వాణిజ్యీకరించడానికి భారత్ బయోటెక్‌తో భాగస్వామ్యాన్ని కుదుర్చుకుంది, ఈ భాగస్వామ్యంలో కెనడాకు విస్తరించబడింది.[16][17][18] జనవరి 2021లో బ్రెజిల్‌కు కోవాక్సిన్‌ను సరఫరా చేయడానికి భారత్ బయోటెక్‌తో ప్రెసిసా మెడికమెంటోస్ ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది.[19] ధరలలో అవకతవకల ఆరోపణలపై దర్యాప్తు చేయడానికి బ్రెజిల్ ప్రభుత్వం సేకరణను నిలిపివేసిన తరువాత జూలై 2021లో ఈ ఒప్పందాన్ని రద్దు చేశారు.[20]

మే 2021లో హాఫ్కిన్ ఇన్స్టిట్యూట్ హాఫ్కిన్ బయో-ఫార్మాస్యూటికల్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ , భారత్ బయోటెక్‌తో ఒక అవగాహన ఒప్పందం (ఎంఓయూ) కుదుర్చుకుంది, మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నుండి మద్దతు, భారత ప్రభుత్వం నుండి ఆమోదం పొందిన తర్వాత వారిచే కోవాక్సిన్ ఉత్పత్తి ప్రారంభమవుతుందని ప్రకటించింది , అయితే ఇండియన్ ఇమ్యునోలాజికల్స్ లిమిటెడ్ (ఐఐఎల్) వ్యాక్సిన్‌లోని కీలక భాగమైన ఔషధ పదార్థాన్ని ఉత్పత్తి చేయడానికి భారత్ బయోటెక్‌తో వాణిజ్య ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది భారత్ ఇమ్యునోలాజికల్స్ అండ్ బయోలాజికల్స్ కార్పొరేషన్ (బిబికోల్) కూడా వ్యాక్సిన్‌ను తయారు చేస్తుంది.[21][22][23]

1 ఏప్రిల్ 2022న, భారత్ బయోటెక్ డిమాండ్ తగ్గడం వల్ల ఉత్పత్తిని తగ్గిస్తున్నట్లు ప్రకటించింది. కోవాక్సిన్ తయారీకి ఉపయోగించే సౌకర్యాల మార్చి 2022 తనిఖీలో మంచి తయారీ అభ్యాస లోపాలను కనుగొన్నట్లు ఏప్రిల్ 2న డబ్ల్యూహెచ్ఓ తెలిపింది.[24]

చరిత్ర

[మార్చు]

క్లినికల్ ట్రయల్స్

[మార్చు]

మొదటి & రెండవ దశల ప్రయోగాలు

[మార్చు]

మే 2020లో, ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ మెడికల్ రీసెర్చ్ (ఐసిఎంఆర్ నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ వైరాలజీ) భారతీయ కోవిడ్-19 వ్యాక్సిన్‌ను అభివృద్ధి చేయడానికి వైరస్ జాతులను ఆమోదించి అందించింది.[25][26] జూన్ 2020లో డ్రగ్స్ కంట్రోలర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా (డిసిజిఐ) నుండి బిబివి152 అనే సంకేతనామం గల అభివృద్ధి చెందిన కోవిడ్-19 వ్యాక్సిన్ దశ I & దశ II మానవ పరీక్షలను నిర్వహించడానికి కంపెనీ అనుమతి పొందింది.[27] టీకా అభ్యర్థి దశ I & II యాదృచ్ఛిక, డబుల్ బ్లైండ్, ప్లేసిబో-నియంత్రిత క్లినికల్ ట్రయల్స్ కోసం ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఫర్ మెడికల్ రీసెర్చ్ మొత్తం 12 సైట్లను ఎంపిక చేసింది.[28][29][30]

మూడో దశ ట్రయల్స్

[మార్చు]

నవంబర్ 2020లో కోవాక్సిన్ దశ I, II పూర్తయిన తర్వాత దశ III మానవ ట్రయల్స్ నిర్వహించడానికి అనుమతి పొందింది.[31][32] 18 అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు గల వాలంటీర్లలో యాదృచ్ఛిక, డబుల్ బ్లైండెడ్, ప్లేసిబో-నియంత్రిత అధ్యయనం, ఇది నవంబర్ 25 న ప్రారంభమైంది, భారతదేశంలోని 22 సైట్ల నుండి సుమారు 26,000 మంది వాలంటీర్లను కలిగి ఉంది.[33][34][35] ఫేజ్ I, ఫేజ్ II కంటే ఫేజ్ III ట్రయల్స్ కోసం తిరస్కరణ రేటు చాలా ఎక్కువగా ఉంది. ఫలితంగా, డిసెంబర్ 22 నాటికి 13,000 మంది వాలంటీర్లను మాత్రమే నియమించారు, జనవరి 5 నాటికి ఈ సంఖ్య 23,000 కు పెరిగింది.[36][37]

భోపాల్ వారి ట్రయల్ సైట్‌లలో ఒకదానిలో బహుళ నైతిక ఉల్లంఘనలు నివేదించబడ్డాయి, ఇది మొత్తం డేటా నాణ్యతను దెబ్బతీస్తుంది.[38][39][40][41]

యుఎస్ ఇమ్యునోబ్రిడ్జింగ్, బూస్టర్ ఫేజ్ II/III ట్రయల్

[మార్చు]

మార్చి 2022లో, ఓక్యూజెన్ USలో 400 మంది వ్యక్తుల కోసం ఫేజ్ 2/3 ట్రయల్ను నమోదు చేసింది, భారతీయ ఫేజ్ 3 ట్రయల్ లో ఉన్న వ్యక్తుల రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనలను, అలాగే భద్రత, సహనశీలతను పోల్చడానికి.[42] అమెరికాలో ఉపయోగించే ఇతర కోవిడ్ వ్యాక్సిన్‌ల తర్వాత బూస్టర్‌గా ఈ వ్యాక్సిన్‌ను అంచనా వేయడం కూడా ఈ ట్రయల్ లక్ష్యం. WHO తనిఖీ ఫలితాలను పేర్కొంటూ ఏప్రిల్ 2022లో కోవాక్సిన్ బ్రిడ్జింగ్ ట్రయల్‌ను ఓక్యూజెన్ నిలిపివేశారు.[43]

నాలుగో దశ ట్రయల్స్

[మార్చు]

జూన్ 2021లో, భారత్ బయోటెక్ టీకా వాస్తవ-ప్రపంచ ప్రభావాన్ని అంచనా వేయడానికి నాల్గవ దశ ట్రయల్స్ ప్రారంభించినట్లు ప్రకటించింది.[44] న్యూఢిల్లీలోని మాక్స్ గ్రూప్ ఆఫ్ హాస్పిటల్స్‌లోని ఆరోగ్య సంరక్షణ కార్యకర్తలలో కోవాక్సిన్, కోవిషీడ్ ప్రభావం, సంకోచ అధ్యయనం ట్రయల్స్‌లో ఉంది.[45]

మైనర్లపై విచారణలు

[మార్చు]

మే 2021లో, డ్రగ్స్ కంట్రోలర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా (DCGI) 2 నుండి 18 సంవత్సరాల వయస్సు గల వారిలో క్లినికల్ ట్రయల్స్‌ను ఆమోదించింది.[46] ఈ ట్రయల్స్ ఎయిమ్స్ ఢిల్లీ, పాట్నాలలో నిర్వహించబడ్డాయి.[47] పాట్నా ఎయిమ్స్ 54 మంది పిల్లలు నమోదు చేసుకున్నారు.[48] క్లినికల్ ట్రయల్ డేటా ప్రకారం మొత్తం 525 మంది పాల్గొనేవారు ఈ అధ్యయనంలో చేరారు.[49]

వైవిధ్యాలు

[మార్చు]

డిసెంబర్ 2020లో, ఆల్ఫా వేరియంట్ లేదా వంశం B.1.1.7, UKలో గుర్తించబడింది.[50] ఈ వేరియంట్పై ఇన్ విట్రో అధ్యయనం నిర్వహించబడింది, ప్రాథమిక ఫలితాలు ఈ జాతిని తటస్థీకరించడంలో కోవాక్సిన్ ప్రభావవంతంగా ఉందని చూపిస్తున్నాయి.[51]

ఈ టీకా B.1.617 ను తటస్థీకరించడంలో మంచి ఫలితాలను చూపించిందని ఏప్రిల్ 2021లో ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ మెడికల్ రీసెర్చ్ నివేదించింది.[52][53]

మే 2021లో, నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ వైరాలజీ శాస్త్రవేత్తలు చేసిన ఒక సంయుక్త పరిశోధనలో జీటా వేరియంట్ లేదా వంశం P.2 (గతంలో B.1.1.28 అని పిలువబడేది) ను తటస్థీకరించడంలో వ్యాక్సిన్ ప్రభావవంతంగా ఉందని కనుగొన్నారు.[54]

జూన్ 2021లో, భారతదేశంలోని నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ వైరాలజీ (NIV) కి చెందిన పరిశోధకుల బృందం , కోలుకున్న రోగుల నుండి కోవాక్సిన్ తీసుకున్న వ్యక్తుల నుండి సీరమ్‌ను సేకరించింది. డెల్టా ( B.1.617.2 ), బీటా ( B.1.351 ) వేరియంట్‌లను తటస్థీకరించడంలో ఈ టీకా ప్రభావవంతంగా ఉందని వారు కనుగొన్నారు.[55][56] తరువాత నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్స్ ఆఫ్ హెల్త్ నుండి నిధులతో సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేయబడిన అడ్జువెంట్‌ను ఉపయోగించిన ఈ పరిశోధనలను యూఎస్ నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హెల్త్ కూడా ఆమోదించింది.[57][11]

అధికారాలు

[మార్చు]
బెంగళూరులోని ఓ ప్రైవేట్ ఆసుపత్రిలో ఉపయోగించిన కోవాక్సిన్ సీసా

భారతదేశం

[మార్చు]

2020 డిసెంబర్ 6న, భారత్ బయోటెక్ అత్యవసర వినియోగ అధికారాన్ని కోరుతూ డ్రగ్స్ కంట్రోలర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా (డిసిజిఐ) కు దరఖాస్తు చేసింది.[58] సీరం ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా, ఫైజర్ తరువాత ఇటువంటి నిబంధన కింద దరఖాస్తు చేసుకున్న మూడవ సంస్థ ఇది.[59]

2 జనవరి 2021న సెంట్రల్ డ్రగ్స్ స్టాండర్డ్ కంట్రోల్ ఆర్గనైజేషన్ (CDSCO) అనుమతిని సిఫారసు చేసింది, ఇది మరుసటి రోజు మంజూరు చేయబడింది.[60][61] కోవాక్సిన్ను "క్లినికల్ ట్రయల్ మోడ్" లో ఉపయోగించాల్సి ఉంది, అంటే పబ్లిక్ టీకా డ్రైవ్ అనేది ఓపెన్-లేబుల్, సింగిల్-ఆర్మ్ క్లినికల్ ట్రయల్కు సంబంధించినది.[62] సమర్థత, భద్రతకు సంబంధించిన దశ III ట్రయల్ డేటాను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా మంజూరు చేసిన ఈ అత్యవసర ఆమోదం విస్తృత విమర్శలను ఎదుర్కొంది.[63][64][65] 12 అక్టోబర్ 2021న, భారత్ బయోటెక్ కోవాక్సిన్ 2 నుండి 18 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గల పిల్లలపై ఉపయోగం కోసం ఆమోదించబడింది.[66]

ఇతర దేశాలు

[మార్చు]

ఈ టీకా ఇరాన్, జింబాబ్వేలలో కూడా అత్యవసర వినియోగం కోసం ఆమోదించబడింది. [67][68] నేపాల్ 19 మార్చి 2021న కోవాక్సిన్‌కు EUA మంజూరు చేసింది.[69] 7 ఏప్రిల్‌న, మెక్సికో కోవాక్సిన్‌కు అత్యవసర అధికారాన్ని మంజూరు చేసింది.[70] 19 ఏప్రిల్ 2021న, ఫిలిప్పీన్స్ కోవాక్సిన్‌కు EUA మంజూరు చేసింది.[71] అదనంగా, గ్వాటెమాల, నికరాగ్వా, గయానా, వెనిజులా, బోట్స్వానాలలో కోవాక్సిన్‌కు EUA మంజూరు చేయబడింది.[72]

తయారీ నిబంధనలను పాటించనందున దేశంలో కోవాక్సిన్ను సరఫరా చేయడానికి భారత్ బయోటెక్ చేసిన దరఖాస్తును బ్రెజిల్ ఆరోగ్య నియంత్రణ సంస్థ అన్విసా మార్చి 31న తిరస్కరించింది. అవసరాలను తీర్చిన తర్వాత తిరిగి దరఖాస్తు చేస్తామని భారత్ బయోటెక్ పేర్కొంది.[73] జూన్ 4 న, అన్విసా కోవాక్సిన్ అసాధారణమైన దిగుమతులను ఆమోదించింది, ఇది ప్రధానంగా ఆరోగ్యకరమైన పెద్దలకు పరిమితం చేసే షరతులను విధించింది. దుష్ప్రభావాల నియంత్రణ, పర్యవేక్షణ ద్వారా ప్రమాదాలను నిర్వహించడానికి దేశ జనాభాలో కేవలం 1% కి పరిమితం చేసింది. అన్విసా అసంపూర్ణ దశ III అధ్యయనం, అంతర్జాతీయ ఏకాభిప్రాయాన్ని చేరుకోవడానికి 60 రోజులు ఉండాల్సిన 45 రోజుల చిన్న ఫాలో-అప్, స్వయం ప్రతిరక్షక వ్యాధిని అభివృద్ధి చేసే అవకాశాన్ని పెంచే ఒక నవల ఇమిడాజోక్వినోలిన్ సహాయక వంటి వాటికి సంబంధించినదిగా పేర్కొంది.[74][75][76] జూన్ 30న, బ్రెజిలియన్ రెగ్యులేటర్లు ఈ ఒప్పందాన్ని నిలిపివేశారు, అక్రమ ఆరోపణలపై దర్యాప్తు చేయడానికి ఫెడరల్ ప్రాసిక్యూటర్లు దీనిపై దర్యాప్తు ప్రారంభించారు.[77] జూలై 26న కొనసాగుతున్న టీకా క్లినికల్ ట్రయల్ను అన్విసా రద్దు చేసింది, జూలై 27న తాత్కాలిక అధికారాన్ని, దిగుమతి & పంపిణీ అనుమతిని నిలిపివేసింది.[78][79]

మారిషస్ 18 మార్చి 2021న కోవాక్సిన్ మొదటి వాణిజ్య సరఫరాను అందుకుంది.[80]

29 మార్చి 2021న పరాగ్వే 100,000 మోతాదుల కోవాక్సిన్‌ను అందుకుంది.[81]

జూన్ 2021లో అర్జెంటీనా 10 మిలియన్ మోతాదుల కోవాక్సిన్‌ను కొనుగోలు చేసి తన పౌరులకు ఇవ్వడానికి అంగీకరించింది.[82]

3 నవంబర్ 2021న, ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ) ఈ టీకాను అత్యవసర ఉపయోగం కోసం ధృవీకరించింది.[83][84] తయారీ సౌకర్యాల తదుపరి తనిఖీ కారణంగా డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ ఏప్రిల్ 2022లో యూఎన్ ఏజెన్సీల ద్వారా కోవాక్సిన్ సేకరణను నిలిపివేసింది.[85]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ "Patent Landscape Report COVID-19-related vaccines and therapeutics" (PDF).
  2. 1 2 Hotez PJ, Bottazzi ME (January 2022). "Whole Inactivated Virus and Protein-Based COVID-19 Vaccines". Annual Review of Medicine. 73 (1): 55–64. doi:10.1146/annurev-med-042420-113212. PMID 34637324. S2CID 238747462.
  3. ↑ "India's first homegrown COVID-19 shot wins WHO emergency use listing". Reuters (in ఇంగ్లీష్). 3 November 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 November 2021.
  4. ↑ "WHO issues emergency use listing for eighth COVID-19 vaccine" (Press release). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 November 2021.
  5. ↑ "Covaxin granted emergency use approval in 13 countries, Govt informs Parliament". India Today. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 February 2022.
  6. ↑ . "COVID-19 vaccine trials should seek worthwhile efficacy".
  7. ↑ . "Neutralizing antibody levels are highly predictive of immune protection from symptomatic SARS-CoV-2 infection".
  8. 1 2 Desai D, Khan AR, Soneja M, Mittal A, Naik S, Kodan P, et al. (23 November 2021). "Effectiveness of an inactivated virus-based SARS-CoV-2 vaccine, BBV152, in India: a test-negative, case-control study". The Lancet Infectious Diseases. 22 (3). Table 2. doi:10.1016/S1473-3099(21)00674-5. ISSN 1473-3099. PMC 8610201. PMID 34826383.
  9. ↑ Ella R, Reddy S, Blackwelder W, Potdar V, Yadav P, Sarangi V, et al. (11 November 2021). "Efficacy, safety, and lot-to-lot immunogenicity of an inactivated SARS-CoV-2 vaccine (BBV152): interim results of a randomised, double-blind, controlled, phase 3 trial". The Lancet. 398 (10317): 2173–2184. doi:10.1016/S0140-6736(21)02000-6. ISSN 0140-6736. PMC 8584828. PMID 34774196.
  10. ↑ "How Bharat Biotech's Vaccine Works". The New York Times. 26 April 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 29 April 2021.
  11. 1 2 "Adjuvant developed with NIH funding enhances efficacy of India's COVID-19 vaccine". National Institutes of Health (NIH) (in ఇంగ్లీష్). 29 June 2021.
  12. ↑ . "Enhancing viral vaccine production using engineered knockout vero cell lines - A second look".
  13. ↑ "Coronavirus vaccine update: Bharat Biotech's Covaxin launch likely in Q2 of 2021, no word on pricing yet". www.businesstoday.in. India Today Group. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 December 2020.
  14. ↑ "Odisha sets June 2022 deadline to begin Covaxin production at Andharua". mint (in ఇంగ్లీష్). 7 May 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 May 2021.
  15. ↑ "Bhubaneswar: 'Expedite building of Biotech Park near city', says CS Suresh Chandra Mohapatra - Times of India". The Times of India (in ఇంగ్లీష్). 7 May 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 May 2021.
  16. ↑ "Ocugen to co-develop Bharat Biotech's COVID-19 vaccine candidate for U.S." Reuters. 22 December 2020. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 January 2021.
  17. ↑ "Bharat Biotech, Ocugen to co-develop Covaxin for US market". The Economic Times. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 January 2021.
  18. ↑ "Covaxin vaccine: After US market, Bharat Biotech ties up with Ocugen for Covaxin sale in Canada". The Times of India (in ఇంగ్లీష్). 3 June 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 July 2021.
  19. ↑ "Bharat Biotech inks pact with Precisa Med to supply Covaxin to Brazil". mint. 12 January 2021.
  20. ↑ "Bharat Biotech nixes Covaxin supply pact with Precisa in Brazil". Indian Express. 24 July 2021.
  21. ↑ "'Will have capacity for 22.8 crore vaccine doses a year', says managing director of Haffkine Institute". The Hindu Business Line (in ఇంగ్లీష్). 29 April 2021.
  22. ↑ "Covid-19 chokes competition in Telangana: Vax makers BB, IIL join hands". The Times of India (in ఇంగ్లీష్). 29 April 2021.
  23. ↑ "BIBCOL to manufacture 2 crore doses of Covaxin every month in UP". The Financial Express. 14 May 2021.
  24. ↑ (7 April 2022). "Exports of an Indian COVID-19 vaccine halted after WHO finds problems at manufacturing plant".
  25. ↑ "ICMR teams up with Bharat Biotech to develop Covid-19 vaccine". Livemint. 9 May 2020.
  26. ↑ "India to develop 'fully indigenous' Covid vaccine as ICMR partners with Bharat Biotech". ThePrint. 10 May 2020.
  27. ↑ "India's First COVID-19 Vaccine Candidate Approved for Human Trials". The New York Times. 29 June 2020.
  28. ↑ "Human clinical trials of potential Covid-19 vaccine 'Covaxin' started at AIIMS". DD News. Prasar Bharati, Ministry of I & B, Government of India. 25 July 2020.
  29. ↑ "Asia Today: Amid new surge, India tests potential vaccine". The Washington Post. 25 July 2020. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 17 December 2020.
  30. ↑ "Delhi: 30-year-old is first to get dose of trial drug Covaxin". The Indian Express. 25 July 2020.
  31. ↑ "Covaxin Phase III trial from November". The Hindu. 23 October 2020.
  32. ↑ . "Th1 skewed immune response of whole virion inactivated SARS CoV 2 vaccine and its safety evaluation".
  33. ↑ "Bharat Biotech begins Covaxin Phase III trials". The Indian Express. 18 November 2020.
  34. ↑ "An Efficacy and Safety Clinical Trial of an Investigational COVID-19 Vaccine (BBV152) in Adult Volunteers". clinicaltrials.gov (Registry). United States National Library of Medicine. NCT04641481. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 26 November 2020.
  35. ↑ "List of states that have started phase 3 trials of India's first Covid vaccine". mint. 2 December 2020.
  36. ↑ "70%-80% Drop in Participation For Phase 3 Trials Of Covaxin: Official". NDTV. 17 December 2020.
  37. ↑ "Bharat Biotech's Covaxin given conditional nod based on incomplete Phase 3 trial results data". The Print. 3 January 2021.
  38. ↑ "Explained: Is the Data From Covaxin Trial's Bhopal Site Tainted?". TheQuint (in ఇంగ్లీష్). 9 February 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 May 2021.
  39. ↑ "How Covaxin Trial Participants in Bhopal Were Misled". The Wire Science (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). 14 January 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 May 2021.
  40. ↑ Esha Mitra and Julia Hollingsworth (26 February 2021). "More than a dozen slum residents in an Indian city say they didn't know they were part of a clinical vaccine trial". CNN. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 May 2021.
  41. ↑ Error on call to Template:cite paper: Parameter title must be specified
  42. ↑ మూస:ClinicalTrialsGov
  43. ↑ "Ocugen, Inc. Provides Update on its Phase 2/3 Study of COVAXIN™ (BBV152)". Ocugen. 12 April 2022. the original నుండి 13 ఆగస్టు 2025 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 మే 2026.
  44. ↑ "Bharat Biotech plans Covaxin Phase 4 trials, says will meet 'every scientific standard'". CNBC TV18 (in ఇంగ్లీష్). 10 June 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 July 2021.
  45. ↑ "A prospective, longitudinal, observational, post licensure vaccine evaluation study to assess the effectiveness of COVID-19 vaccine among the Healthcare workers of Max group of hospitals". ctri.nic.in. Clinical Trials Registry India. 24 June 2021. CTRI/2021/01/030782. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 July 2021.
  46. ↑ "Covaxin trials in children between 2 and 18 years to begin in 10-12 days, says Niti Aayog member". Hindustan Times (in ఇంగ్లీష్). 18 May 2021.
  47. ↑ "Covaxin: AIIMS Delhi to start trials on children from tomorrow, says report". mint (in ఇంగ్లీష్). 6 June 2021.
  48. ↑ "Covaxin trials on children begin at AIIMS-Patna". Hindustan Times (in ఇంగ్లీష్). 1 June 2021.
  49. ↑ (26 May 2021). "A Phase II/III, Open Label, Multicenter Study to Evaluate the Safety, Reactogenicity and Immunogenicity of the Whole-Virion Inactivated SARS-CoV-2 Vaccine (COVAXIN®) in Healthy Volunteers Ages ≤18 to ≥ 2 Years.".
  50. ↑ "Inside the B.1.1.7 Coronavirus Variant". The New York Times. 18 January 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 29 January 2021.
  51. ↑ (June 2021). "Inactivated COVID-19 vaccine BBV152/COVAXIN effectively neutralizes recently emerged B.1.1.7 variant of SARS-CoV-2".
  52. ↑ "Covaxin neutralises double mutant strain of SARS-CoV-2: ICMR study". The Indian Express. 21 April 2021.
  53. ↑ Error on call to Template:cite paper: Parameter title must be specified
  54. ↑ (May 2021). "Neutralization of B.1.1.28 P2 variant with sera of natural SARS-CoV-2 infection and recipients of inactivated COVID-19 vaccine Covaxin".
  55. ↑ "Covaxin effective in neutralising Delta, Beta variants of Covid-19: Study". Hindustan Times (in ఇంగ్లీష్). 9 June 2021.
  56. ↑ మూస:Cite bioRxiv
  57. ↑ "India's Covaxin effectively neutralises Delta variant of Covid: US' National Institute of Health". The Indian Express (in ఇంగ్లీష్). 30 June 2021.
  58. ↑ "Bharat Biotech seeks emergency use authorization for Covid-19 vaccine". Hindustan Times. 7 December 2020.
  59. ↑ "After SII, Bharat Biotech seeks DCGI approval for Covaxin". The Hindu. 7 December 2020.
  60. ↑ "Expert panel recommends granting approval for restricted emergency use of Bharat Biotech's Covaxin". The Indian Express. 2 January 2021.
  61. ↑ "Coronavirus: India approves vaccines from Bharat Biotech and Oxford/AstraZeneca". BBC News. 3 January 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 January 2021.
  62. ↑ "Covaxin Trial's Info Sheet Skips Mention of Two Rare but Known Risks". The Wire Science (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). 29 January 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 May 2021.
  63. ↑ "Disputes Mount, but Heedless Govt Intent on Rolling Vaccine Candidates Out". The Wire. 12 January 2021.
  64. ↑ Error on call to Template:cite paper: Parameter title must be specified
  65. ↑ "Scientists criticize 'rushed' approval of Indian COVID-19 vaccine without efficacy data". Science | AAAS (in ఇంగ్లీష్). 5 January 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 May 2021.
  66. ↑ "COVID-19: Covaxin Vaccine Approved For Children Between 2 to 18". The Live Mirror (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 12 October 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 12 October 2021.
  67. ↑ "Zimbabwe approves Covaxin, first in Africa to okay India-made Covid-19 vaccine". Hindustan Times. 4 March 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 6 March 2021.
  68. ↑ "Iran issues permit for emergency use for three other COVID-19 vaccines: Official". IRNA English. 17 February 2021.
  69. ↑ "Nepal becomes third country to give emergency nod to Indian vaccine COVAXIN". Reuters. 19 March 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 March 2021.
  70. ↑ "Mexico authorizes emergency use of Indian COVID-19 vaccine". Reuters. 7 April 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 April 2021.
  71. ↑ "Covaxin, Janssen approved for emergency use in PH". CNN Philippines. 19 April 2021. the original నుండి 20 April 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 April 2021.
  72. ↑ "Covid-19: Bharat Biotech ramps up Covaxin capacity to 700 million doses per annum". Times of India. 20 April 2021.
  73. ↑ "Brazil Says "No" To Covaxin, Bharat Biotech Explains". NDTV. 31 March 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 April 2021.
  74. ↑ "Brazil's Anvisa approves Russian Sputnik V vaccine, with conditions". Reuters. 4 June 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 June 2021.
  75. ↑ "Anvisa aprova, com restrições, a importação excepcional de doses da Covaxin e Sputnik V" [Anvisa approves import of doses of Covaxin and Sputnik V, with restrictions]. G1 (in Portuguese). Globo. 4 June 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 June 2021.{{cite news}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  76. ↑ "Covaxin e Sputnik V: O que muda na vacinação do Brasil com decisão da Anvisa" [Covaxin and Sputnik V: What changes in vaccination in Brazil after Anvisa's decision]. BBC Brasil (in Portuguese). 4 June 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 June 2021.{{cite news}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  77. ↑ "Brazil to suspend vaccine deal with India as graft allegations probed". The Hindu. Reuters. 30 June 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 June 2021.
  78. ↑ "Brazil health regulator cancels clinical study for Bharat Biotech vaccine". Reuters. 26 July 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 November 2021.
  79. ↑ "Brazil suspends import permit for Bharat Biotech's COVID-19 vaccine". Reuters. 27 July 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 November 2021.
  80. ↑ The Editorial Board (19 March 2021). "Dr Jagutpal: Une cargaison de 200 000 vaccins Covaxin débarque demain" [Dr Jagutpal: Shipment of 200,000 Covaxin vaccines lands tomorrow]. Lexpress.mu (in ఫ్రెంచ్). L'Express.
  81. ↑ "India provides 100,000 doses of Covaxin to Paraguay". 30 March 2021.
  82. ↑ "Buenos Aires Province agrees to buy 10 million doses of Covaxin vaccine". BAT Times. 4 June 2021.
  83. ↑ "India's first homegrown COVID-19 shot wins WHO emergency use listing". Reuters (in ఇంగ్లీష్). 3 November 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 November 2021.
  84. ↑ "WHO issues emergency use listing for eighth COVID-19 vaccine" (Press release). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 November 2021.
  85. ↑ (7 April 2022). "Exports of an Indian COVID-19 vaccine halted after WHO finds problems at manufacturing plant".
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=కోవాక్సిన్&oldid=4848614" నుండి వెలికితీశారు