క్యాప్సికమ్
| క్యాప్సికమ్ | |
|---|---|
 | |
| క్యాప్సికమ్ పండు,నిలువు కోత | |
Scientific classification  | |
| Unrecognized taxon (fix): | క్యాప్సికమ్ |
| జాతులు | |
క్యాప్సికం (/ˈkæpsɪkəm/) అనేది నైట్ షేడ్ కుటుంబం సోలనేసియా పుష్పించే మొక్కల జాతి, ఇది అమెరికా చెందినది, వాటి తినదగిన పండ్ల కోసం ప్రపంచవ్యాప్తంగా సాగు చేయబడుతుంది, వీటిని సాధారణంగా "మిరియాలు" లేదా "క్యాప్సికం" అని పిలుస్తారు.[2] మిరపకాయలు ఐదు రకాల క్యాప్సికం మీద పెరుగుతాయి. తీపి లేదా గంట మిరియాలు,, కొన్ని మిరపకాయలు క్యాప్సికం అన్నం, ఇది ఈ జాతిలో అత్యంత సాగు చేయబడిన జాతిగా మారింది.[3]
చరిత్ర
[మార్చు]క్యాప్సికం దక్షిణ అమెరికా, మధ్య అమెరికాకు చెందినది.[4] ఈ మొక్కలు 17 మిలియన్ సంవత్సరాలుగా అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి.[5] ఇది కనీసం క్రీపూ 3000 నుండి పెంపకం చేయబడింది, సాగు చేయబడింది, దీనికి పుయెబ్లా, ఓక్సాకా నుండి కుండలలో దొరికిన మిరపకాయల అవశేషాలు రుజువు.[6]
శబ్దవ్యుత్పత్తి శాస్త్రం, పేర్లు
[మార్చు]సాధారణ పేరు లాటిన్ క్యాప్సా నుండి రావచ్చు, దీని అర్థం 'పెట్టె', బహుశా పాడ్స్ లేదా బహుశా గ్రీకు పదం kapto κάπτω) , కాప్టో, 'గుల్ప్' నుండి సూచించవచ్చు.[7][8][9] మిరియాలు అనే పేరు నల్ల మిరియాలు, పైపర్ నిగ్రమ్ రుచి సారూప్యత (మసాలా లేదా "వేడి") నుండి వచ్చింది, అయితే దానితో లేదా సిచువాన్ మిరియాలతో బొటానికల్ సంబంధం లేదు. అసలు పదం మిరపకాయ నాహుఆత్ల్ పదం చిల్లి నుండి వచ్చింది, ఇది కనీసం క్రీ.పూ. 3000 నుండి సాగు చేయబడిన పెద్ద క్యాప్సికం రకాన్ని సూచిస్తుంది.[6] దక్షిణ అమెరికాలో వివిధ రకాలను సాగు చేశారు, ఇక్కడ వాటిని క్యాప్సికం కోసం క్వెచువా పదం నుండి అజీస్ (సింగ్యులర్ అజీ) అని పిలుస్తారు.
ఈ పండు (వృక్షశాస్త్రపరంగా క్యాప్సికం మొక్కల బెర్రీ) స్థలం, రకాన్ని బట్టి వివిధ పేర్లను కలిగి ఉంటుంది. ఎక్కువ తీపి రకాలను మిరపకాయలు లేదా కేవలం మిరపకాయ అని పిలుస్తారు. పెద్ద, తేలికపాటి రూపాన్ని బెల్ పెప్పర్ అని పిలుస్తారు లేదా ఉత్తర అమెరికాలో రంగు (ఆకుపచ్చ మిరియాలు, ఆకుపచ్చ బెల్ పెపర్, ఎర్ర బెల్ పెప్పర్స్ మొదలైనవి) ద్వారా పేరు పెట్టారు. దక్షిణాఫ్రికా కొన్ని ఇతర దేశాలలో దీనిని తీపి మిరియాలు అని పిలుస్తారు. యునైటెడ్ కింగ్డమ్, ఐర్లాండ్లో ఈ పేరు కేవలం పెప్పర్.[10] క్యాప్సికం అనే పేరు ఆస్ట్రేలియా, భారతదేశం, మలేషియా, సింగపూర్, న్యూజిలాండ్లలో ఉపయోగిస్తారు.[11]
ఫైలోజెనీ
[మార్చు]క్యాప్సికమ్లు క్యాప్సియే తెగకు చెందిన సోలనేసి మొక్కలు, లైసియాంథెస్కు దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంటాయి.[12]
రైబోసోమల్ డిఎన్ఏని ఉపయోగించి 2020లో చేసిన ఒక అధ్యయనం ఈ క్రింది ఫైలోజెనెటిక్ వృక్షాన్ని అందించింది. రెండు క్లేడ్లలో, సి. ఫ్రూటెసెన్స్ జాతి ఒక సబ్క్లేడ్లో సి. ఎక్సిమియంతో మరొక సబ్క్లేడ్లో సి. చినెన్స్ తో కలిసిపోయిందని చూడవచ్చు; C. chacoense, సి. బాకాటమ్ తో కలిసిపోయిందని కూడా చూడవచ్చు.[13]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Species records of Capsicum". Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. the original నుండి 20 January 2009 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2010-06-23.
- ↑ Wells, John C. (2008), Longman Pronunciation Dictionary (3rd ed.), Longman, p. 123, ISBN 978-1-4058-8118-0
- ↑ Jo, Yeonhwa; Choi, Hoseong; Lee, Jeong Hun; Moh, Sang Hyun; Cho, Won Kyong (2022-09-10). "Viromes of 15 Pepper (Capsicum annuum L.) Cultivars". International Journal of Molecular Sciences. 23 (18) 10507. doi:10.3390/ijms231810507. PMC 9504177. PMID 36142418.
- ↑ Carrizo García, Carolina; Barfuss, Michael H. J.; Sehr, Eva M.; Barboza, Gloria E.; Samuel, Rosabelle; Moscone, Eduardo A.; Ehrendorfer, Friedrich (2016). "Phylogenetic relationships, diversification and expansion of chili peppers (Capsicum, Solanaceae)". Annals of Botany. 118 (1): 35–51. doi:10.1093/aob/mcw079. ISSN 0305-7364. PMC 4934398. PMID 27245634.
- ↑ "Feel the Burn--New World Chilies Traced Back Nearly 17 Million Years". Scientific American.
- 1 2 Gil-Jurado, A.T. (2006). Manetti, G. (ed.). Il senso del chile e del piccante: dalla traduzione culturale alla rappresentazione visiva. XXXI convegno dell'Associazione Italiana di Studi Semiotici, Castello Pasquini, Castiglioncello, 3–5 ottobre 2003 (in ఇటాలియన్). Torino: Centro Scientifico Ed. pp. 34–58. ISBN 88-7640-757-X. OCLC 255660829.
- ↑ Oxford English Dictionary, 1st edition, 1888, s.v.
- ↑ Online Etymology Dictionary, s.v.
- ↑ Quattrocchi, Umberto (2000). CRC World Dictionary of Plant Names. Vol. 1, A–C. CRC Press. p. 431. ISBN 978-0-8493-2675-2.
- ↑ OxfordDictionaries.com, s.v.
- ↑ Latham, Elizabeth (8 February 2013). "Capsicums at your table". The Nelson Mail. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 April 2013.
- ↑ . "Comparative transcriptomics and genomic patterns of discordance in Capsiceae (Solanaceae)".
- ↑ Shiragaki, Kumpei; Yokoi, Shuji; Tezuka, Takahiro (20 November 2020). "Phylogenetic Analysis and Molecular Diversity of Capsicum Based on rDNA-ITS Region". Horticulturae. 6 (4): 87. doi:10.3390/horticulturae6040087. ISSN 2311-7524.