క్విట్ ఇండియా ప్రసంగం
 క్విట్ ఇండియా ఉద్యమానికి స్మారకంగా 2017లో విడుదలైన భారత తపాలా బిళ్ళ. | |
| తేదీ | 1942 ఆగస్టు 8 |
|---|---|
| ఘటనా స్థలం | గోవాలియా ట్యాంక్ మైదాన్ |
| రకం | ప్రసంగం |
| లక్ష్యం | బ్రిటిష్ వలస ప్రభుత్వం, భారత ప్రజలు |
| Organized by | మహాత్మా గాంధీ |
క్విట్ ఇండియా ఉద్యమానికి ముందు రోజు, 1942 ఆగస్టు 8న మహాత్మా గాంధీ క్విట్ ఇండియా ప్రసంగం ఇచ్చారు. ఆయన ప్రసంగం అర్ధరాత్రికి కొద్దిసేపటి ముందు బొంబాయిలోని (ప్రస్తుత ముంబై) గోవాలియా ట్యాంక్ మైదాన్ పార్కులో ఇవ్వబడింది, దీనికి అప్పటి నుండి ఆగస్ట్ క్రాంతి మైదాన్ (ఆగస్ట్ విప్లవ మైదానం) అని పేరు మార్చబడింది.[1]
బ్రిటిష్ వలస పాలన ముగింపుకు కృషి చేసిన భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి మద్దతుగా ఈ ప్రసంగం ఇవ్వబడింది. సత్యాగ్రహం సూత్రాల ఆధారంగా నిశ్చయమైన, కానీ నిష్క్రియాత్మక ప్రతిఘటన, శాసనోల్లంఘన కోసం ఆయన పిలుపునిచ్చారు, ఇది ఉద్యమం కోసం గాంధీ ముందుగా ఊహించిన నిశ్చయతను సూచిస్తుంది, దీనిని ఆయన "చేయండి లేదా చావండి" అనే పిలుపు ఉత్తమంగా వివరిస్తుంది.[1]
ఏదేమైనా, ఉద్యమం అంతగా ముగియలేదు, ఎందుకంటే తన ప్రసంగం ఇచ్చిన ఇరవై నాలుగు గంటల కంటే తక్కువ సమయంలో, గాంధీ దాదాపు మొత్తం భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకత్వాన్ని బ్రిటిష్ వలస ప్రభుత్వం భారత రక్షణ చట్టం ఆధారంగా ఖైదు చేసింది.[2] ఎక్కువ సంఖ్యలో కాంగ్రెస్ నాయకులు యుద్ధం ముగిసే వరకు జైలులోనే గడిపారు. క్విట్ ఇండియా ప్రసంగాన్ని సాధారణంగా రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో భారత స్వాతంత్ర్యం కోసం చేసిన ఐక్య కార్యాచరణ పిలుపుగా పేర్కొంటారు.
నేపథ్యం
[మార్చు]1942 ఆగస్టులో భారత రాజకీయ నాయకుడు, సామాజిక కార్యకర్త మహాత్మా గాంధీ క్విట్ ఇండియా ప్రచారానికి కేంద్ర వ్యక్తిగా ఉన్నారు.[3] ఆయన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకుడిగా ఉన్నారు, క్విట్ ఇండియా ప్రచారం అనేది భారతదేశంలో బ్రిటిష్ వలస పాలనకు ముగింపు పలకాలని, అహింసాత్మక ప్రతిఘటన, చట్టాల శాంతియుత ఉల్లంఘన ద్వారా భారత సార్వభౌమత్వాన్ని స్థాపించాలని పిలుపునిచ్చిన "సత్యాగ్రహ" (నిజమైన అభ్యర్థన) ఆధారంగా జాతీయ నిరసన ఉద్యమం.[4][1][5] 1858లో భారతదేశంలోని ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ భూభాగాలు బ్రిటిష్ వారి నియంత్రణలోకి వచ్చిన తర్వాత బ్రిటిష్ వలస పాలనపై ఏర్పడిన అసంతృప్తి ఈ ఉద్యమం పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణంగా నిలిచింది, చివరికి భారత స్వాతంత్ర్య కార్యకర్తలు. బ్రిటిష్ వలస అధికారుల మధ్య పోరాటంలో ముగిసింది, ఇది 1942 క్విట్ ఇండియా ఉద్యమానికి దారితీసింది.[5]
యుద్ధ ప్రయత్నంలో పెద్ద పాత్ర పోషించినందున, దేశవ్యాప్తంగా పౌరులు స్వాతంత్ర్యం కోరుకునే హక్కు తమకు ఉందని భావించారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం భారతీయ అనుభవం ప్రభావం కేంద్ర, జాతీయ భారత ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయాలనే డిమాండ్ను తీసుకువచ్చింది, ఈ డిమాండ్ దేశవ్యాప్తంగా ప్రజాదరణ పొందిన ప్రతిస్పందనను పొందింది, కాని చివరికి బ్రిటిష్ వలస ప్రభుత్వం దీనిని విస్మరించింది.[6]
భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి మద్దతుగా, మహాత్మా గాంధీ నాయకత్వంలో రాజకీయ పార్టీ ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ (ఐఎన్ సి), 1942 ఆగస్టు 8న "ది క్విట్ ఇండియా కాల్" ను ఇచ్చింది.[6] రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం మధ్యలో చేసిన ప్రసంగం, భారతదేశానికి స్వేచ్ఛ, ప్రజాస్వామ్యం విజయాన్ని నిర్ధారించే మార్గంగా బ్రిటిష్ వలస పాలనకు ముగింపు పలకాలని పిలుపునిచ్చింది.[5]
యుద్ధంలో పలువురు కాంగ్రెస్ నాయకులు, ముఖ్యంగా స్వయంగా నెహ్రూ, స్థూలంగా బ్రిటిష్ వారి పట్ల సానుభూతితో ఉన్నారు. కానీ, యుద్ధం కొనసాగుతున్నంత కాలం తాత్కాలికమైనా, ఆచరణీయమైనా ఒక రాజీకి ప్రాతిపదికగా భారత స్వాతంత్ర్యం దిశగా బ్రిటిష్ పక్షం నిర్దిష్ట చర్యలు తీసుకునేలా చేయడానికి చేసిన పలు ప్రయత్నాలన్నీ విఫలమయ్యాయి. చర్చిల్ గతంలో దాదాపు ఏ రూపంలోనైనా భారత స్వయం పరిపాలనను వ్యతిరేకించడం ద్వారా తన వ్యక్తిగత ప్రతిష్టను పణంగా పెట్టారు, అందువల్ల భారతదేశ జాతీయవాదులకు ఏమీ ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా లేరు.
యుద్ధానికి కాంగ్రెస్ ప్రారంభ ప్రతిస్పందన, వ్యక్తిగత శాసనోల్లంఘన విధానం, 1942లో పెద్ద క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం అభివృద్ధి చెందింది, ఇది విస్తృత శాసనోల్లంఘన ద్వారా వర్గీకరించబడింది, దీనిని ప్రభుత్వం "క్షమించరాని అణచివేత"తో అణచివేసింది.[3]
క్విట్ ఇండియా ప్రసంగం అని సాధారణంగా పిలువబడే గాంధీ ప్రసంగం ఐఎన్సీ ప్రధాన సంస్థాగత విభాగం, క్విట్ ఇండియా తీర్మానానికి అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీ (ఏఐసీసీ) ఆమోదం సందర్భంగా జరిగింది.[1] బొంబాయిలో జరిగిన ఎఐసిసి సమావేశం ముగింపు సమావేశంలో ఆమోదించబడిన ఈ తీర్మానం, "బ్రిటిష్ వారిని దేశం నుండి బలవంతంగా బయటకు పంపించడానికి" అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవడానికి గాంధీకి అధికారం ఇచ్చింది.[5][7]
ఉద్దేశం
[మార్చు]భారతదేశాన్ని రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తీసుకురావాలని బ్రిటిష్ వలస ప్రభుత్వం ఏకపక్ష నిర్ణయం తీసుకున్న తరువాత, 1939లో, కాంగ్రెస్ మంత్రిత్వ శాఖల రాజీనామా గాంధీ ప్రసంగానికి, క్విట్ ఇండియా ఉద్యమానికి కారణమైన సంఘటనల పరంపరకు దారితీసింది, ఈ ఉద్యమం భారత స్వాతంత్ర్య ప్రక్రియను వేగవంతం చేసింది.[1]
భారతదేశంలోని విభిన్న మత, జాతి సమూహాల ఏకీకరణను కొనసాగించడానికి గాంధీ తన ప్రసంగాలలో బయలుదేరారు. 1940ల ప్రారంభంలో హిందూ, ముస్లిం మెజారిటీ జనాభా వేర్పాటువాద వర్గాల మధ్య పెరుగుతున్న విభజన అంటే గాంధీ క్విట్ ఇండియా ప్రసంగంలో ఎక్కువ భాగం వారి సంఘర్షణ, శత్రుత్వాన్ని నేరుగా ప్రస్తావించింది.[1]
1942 ఆగస్టు 8న గాంధీ, ఎఐసిసి ఈ ఉద్యమాన్ని ఆమోదించడం అంటే క్విట్ ఇండియా తీర్మానాన్ని ఆమోదించడం ఆ తరువాత క్విట్ ఇండియా సత్యాగ్రహం.[8] క్విట్ ఇండియా ఉద్యమాన్ని అధికారికంగా కాంగ్రెస్ స్వీకరించడం, గణనీయమైన స్థాయిలో, యువత పాత్రను ధైర్యం, త్యాగం ప్రధాన విలువలను నొక్కిచెప్పే విప్లవాత్మక, విధ్వంసక చర్యలకు కట్టుబడి ఉండటాన్ని చట్టబద్ధం చేయడానికి పనిచేసింది.[5] గాంధీ తన ప్రసంగంలో పొందుపరిచిన "చేయండి లేదా చనిపోండి" అనే మంత్రం, అహింస, సత్యాగ్రహం గురించి తన దృష్టిని, భారత స్వాతంత్ర్యం సాధనతో పాటు దాని పరిణామాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ముఖ్యమైన సాధనాలుగా మిగిలిపోయింది.[9][8]
ప్రసంగ సారాంశం, అర్థం
[మార్చు]క్విట్ ఇండియా ప్రసంగం రెండు భాషలలో ఇవ్వబడింది, మొదట హిందీలో ప్రారంభమై, తరువాత సంక్షిప్త ఆంగ్ల వెర్షన్.[1] ప్రసంగం అంతటా గాంధీ అహింసాత్మక నిరసనకు తన నిబద్ధతను ధృవీకరిస్తూ, ఈ ఉద్యమం అదే పద్ధతిలో కొనసాగుతుందని నొక్కి చెప్పారు.[3]
అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీ భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం పొందాలనే తన ఉద్దేశాలను గాంధీ వివరించడంతో ప్రసంగం ప్రారంభమవుతుంది. ఆయన ప్రసంగంలోని ఈ భాగంలో రెండు ప్రత్యేకమైన కీలక అంశాలను ప్రస్తావించారు-అహింస అనే పురాతన భారతీయ సూత్రం ఆధారంగా ఒక తీర్మానం, బ్రిటిష్ వారి పట్ల ద్వేషాన్ని వ్యక్తం చేయలేదు.[9] వారి పోరాటం భారతదేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం అని, అధికారం కోసం పోరాటం కాదని ప్రసంగం మొదటి భాగంలో గాంధీ హామీ ఇచ్చారు. "ప్రపంచ చరిత్రలో భారతదేశం కంటే ఎక్కువ ప్రజాస్వామ్య పోరాటం ఎన్నడూ జరగలేదు" అని ఆయన ప్రకటించారు.[3]
తీర్మానం ఆమోదించబడిన తరువాత, గాంధీ తన ప్రసంగంలో రెండవ భాగాన్ని సమర్పించారు. ముస్లింలు, హిందువులు వంటి అనేక ఉప సమూహాలను ఉద్దేశించి ప్రసంగించారు. ఉద్యమంలో వారి భాగస్వామ్యం గురించి తీర్మానం ఏమి అడుగుతుందో గాంధీ వివరించారు.[9] గాంధీ మళ్ళీ అహింసను ఉద్యమానికి తన ప్రాథమిక ఆవరణగా బోధించాడు.[5]
ప్రసంగం మూడవ భాగం ఆంగ్లంలో సమర్పించబడింది, దీనిలో గాంధీ నేరుగా పాశ్చాత్య ప్రపంచాన్ని ఉద్దేశించి ప్రసంగించారు. పాశ్చాత్య ప్రేక్షకులు అర్థం చేసుకోగలిగే విధంగా బ్రిటిష్ వలస పాలన నుండి భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం కోసం తీర్మానం ఎలా పిలుపునిచ్చిందో ప్రసంగం ఈ మూడవ భాగం స్పష్టంగా వివరించింది. ఈ మూడవ విభాగం "బ్రిటిష్ పాలనను పడగొట్టడం వెంటనే ప్రారంభమవుతుంది" అని కూడా పేర్కొంది.[9] ఇది ఏకీకృత భారతదేశం చిత్రాన్ని కూడా అందించింది, ఉద్యమం ఎలా పనిచేస్తుందో ఒక రేఖాచిత్రాన్ని అందించింది. ప్రసంగం ఆంగ్ల భాగం మొత్తం క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం మంత్రం-"డూ ఆర్ డై" తో ముగిసింది.[9] క్రిమియన్ యుద్ధం విఫలమైన సైనిక చర్య స్మరించుకోవడానికి ఆల్ఫ్రెడ్, లార్డ్ టెన్నిసన్ రాసిన "ఛార్జ్ ఆఫ్ ది లైట్ బ్రిగేడ్" అనే 1854 పద్యం నుండి ఈ పదబంధం వచ్చింది.[8] గాంధీకి ఈ పదబంధం పట్ల మక్కువ ఉండేది, 1904లో వంటి ఇతర ప్రసంగాలలో, యంగ్ హస్బెండ్ దండయాత్రతో సహా "గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా" పోరాడిన అనేక సంఘర్షణలలో బ్రిటిష్ ఇండియన్ సైన్యం చర్యలను జ్ఞాపకం చేసుకోవడానికి దీనిని చాలాసార్లు ఉపయోగించారు.[8] ఆ తరువాత ఇది క్విట్ ఇండియా ఉద్యమానికి మంత్రంగా మారింది.
ప్రేక్షకులు
[మార్చు]
గాంధీ ప్రసంగానికి నలభై వేల నుండి లక్ష మంది వరకు హాజరయ్యారని అనేక రకాల మూలాలు అంచనా వేస్తున్నాయి.[9] గాంధీ తన ప్రసంగాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న మొదటి సమూహం భారతదేశంలోని ముస్లిం జనాభా.[1] "స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో హిందువులు, ముస్లింల హృదయ ఐక్యత, ఉమ్మడి ప్రయత్నాన్ని" ప్రేరేపించడానికి గాంధీ తన ప్రసంగంలో ముస్లిం ప్రజలతో మాట్లాడారు.[1] భారత స్వేచ్ఛ భారతీయులందరికీ ప్రయోజనం చేకూరుస్తుందని, ఉద్యమం ప్రయోజనం కోసం మతపరమైన విభేదాలను పక్కన పెట్టాలని ఆయన విశ్వసించాడు.[1]
గాంధీ తన ప్రసంగంలో ప్రసంగించిన మరో సమూహం క్విట్ ఇండియా తీర్మానంపై ఓటు వేసిన కమిటీ సభ్యులు. ఓటింగ్ ప్రక్రియ పట్ల సభ్యులందరూ నిబద్ధతతో ఉన్నారని గాంధీ అంగీకరించారు, తీర్మానానికి అనుకూలంగా, వ్యతిరేకంగా ఓటు వేసిన వారికి కృతజ్ఞతలు తెలిపారు.[1]
గాంధీ "పాత్రికేయులు, యువరాజులు, భూస్వాములు, సైనికులు, ప్రభుత్వ అధికారులు, విద్యార్థులు" వంటి ఇతర సమూహాలతో కూడా నేరుగా మాట్లాడారు.[1] బ్రిటిష్ వలస పాలనకు వ్యతిరేకంగా అహింసాత్మక నిరసన ద్వారా సంఘీభావంతో నిలబడాలని ఆయన ఈ సమూహాలకు పిలుపునిచ్చారు. మునుపటి ప్రసంగాలకు వ్యతిరేకంగా, గాంధీ ఈ సమూహాలను వారి పని తరగతులను నిలిపివేయమని అడగలేదు, కానీ స్వేచ్ఛాయుతమైన వ్యక్తులు, సామాజిక సమూహాల మనస్తత్వం, చర్యలతో నిష్క్రియాత్మక ప్రతిఘటనతో కొనసాగమని కోరారు.[1]
ప్రభావాలు
[మార్చు]గాంధీ ప్రసంగం భారత ప్రజల నుండి, బ్రిటిష్ వలస ప్రభుత్వం నుండి తక్షణ ప్రతిస్పందనకు దారితీసింది. క్విట్ ఇండియా ప్రసంగం తరువాత, భారత పౌరులు "అపూర్వమైన కోణాల సామూహిక తిరుగుబాటు" లో స్పందించారు.[6] ఈ ప్రసంగం చివరికి అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీ క్విట్ ఇండియా తీర్మానాన్ని ఆమోదించడానికి దారితీసింది, అలాగే అహింస, సహాయ నిరాకరణ విధానాన్ని తిరిగి అమలు చేయడానికి దారితీసింది.[5] అదే సమయంలో, బ్రిటిష్ వలస ప్రభుత్వం ఈ ప్రసంగాన్ని బెదిరింపు పద్ధతిలో చేపట్టి, తదనంతరం భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ దాని మద్దతుదారులపై అనేక పెద్ద అణిచివేత చర్యలను ప్రారంభించింది.[6] ప్రసంగం జరిగిన కొద్ది గంటలకే, గాంధీ ఇతర ప్రముఖ భారతీయ జాతీయవాద నాయకులను బ్రిటిష్ వారు అరెస్టు చేసి ఖైదు చేశారు, వీరందరినీ చివరికి విడుదల చేశారు.[1] గాంధీ తన సహచరులకు ఒక సందేశాన్ని ఇవ్వడానికి ప్రసంగం చేశారు, అలా చేయడం వల్ల తన అరెస్టును పూర్తిగా ఆలస్యం చేయవచ్చు లేదా ఆపవచ్చు అనే ఆశతో, "గత రాత్రి ప్రసంగం తర్వాత వారు నన్ను ఎప్పటికీ అరెస్టు చేయరు" అని అన్నారు.[7]
ఆ ప్రసంగం తరువాత, భారత ప్రజల నుండి స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి మద్దతుగా గణనీయమైన పెరుగుదల కనిపించింది. చివరకు భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొందబోతోందని ప్రజల మధ్య విస్తృతమైన నమ్మకం ఉండేది. ఈ భావన తప్పుదోవ పట్టించబడింది, ఎందుకంటే బ్రిటిష్ వారు దీనిని తమ నియంత్రణకు ముప్పుగా భావిస్తారు.[1] పర్యవసానంగా ఇది వలసవాద ప్రభుత్వం నుండి అణిచివేతకు దారితీస్తుంది, గాంధీ అహింసాత్మక విధానం ఉన్నప్పటికీ, ప్రతిస్పందనగా భారత జాతీయవాదుల నుండి విస్తృతమైన హింసకు దారితీస్తుంది. ప్రసంగం తరువాత నెలల్లో, దేశం స్వాతంత్య్ర అనుకూల నిరసనలు, హింసతో అల్లకల్లోలమైంది. 2 సంవత్సరాల పాటు, "208 పోలీస్ స్టేషన్లు, 332 రైల్వే స్టేషన్లు, 945 తపాలా కార్యాలయాలు లేదా టెలిగ్రాఫ్ లైన్లు దెబ్బతిన్నాయి లేదా నాశనం చేయబడ్డాయి".[1]
ముఖ్యంగా, గాంధీ ప్రసంగ ఎంపికలు వివిధ భారతీయ ఉప సమూహాలను ప్రభావితం చేస్తాయిః ఎక్కువ మంది ప్రేక్షకులకు సందేశాన్ని పంపడంలో హిందుస్థానీ నుండి ఆంగ్లంలోకి మారడం ప్రత్యేకించి వ్యూహాత్మకమైనది. భాషలో పరివర్తన ఐక్య ఫ్రంట్ చిత్రాలను అందిస్తుంది, అలాగే పాశ్చాత్య ప్రపంచానికి వారి స్వాతంత్ర్య పోరాటం గురించి తెలియజేయగలదు. ఒక ప్రసంగంలో భాషలో ఉన్న పూర్తి వైరుధ్యం గాంధీ ఎవరిని ఉద్దేశించి ప్రసంగిస్తున్నారో దానిపై దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంది. ఇది ఆయన ఎవరిని ఉద్దేశించి ప్రసంగిస్తున్నారో స్పష్టతనిచ్చింది అనేక రకాల సమూహాలను తన ప్రేక్షకులుగా ఆహ్వానించింది.[9] ఒకటి కంటే ఎక్కువ భాషలను చేర్చడం గాంధీ క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం తత్వానికి మరింత ప్రాధాన్యతనిస్తుంది-అత్యంత శక్తివంతమైన భారతదేశం బహుళ సాంస్కృతిక భారతదేశం.[9] ప్రసంగంలో భాషలను మార్చడం భారతదేశంలోని వైవిధ్యం, "వివిధ వర్గాల నైతిక విలువలు, ముఖ్యంగా రాజకీయంగా ప్రభావితమైనవి & బహుళ భాషలను మాట్లాడటానికి బలవంతం చేయబడినవి" వైపు దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంది.[9]
ప్రారంభ ప్రతిస్పందన & స్వీకరణ
[మార్చు]తరువాత క్విట్ ఇండియా ప్రసంగం క్విట్ ఇండియా తీర్మానాన్ని కాంగ్రెస్ ఆమోదించిన సాయంత్రం, గాంధీ ఇతర కాంగ్రెస్ అనుబంధ సంస్థలు అగ్ర నాయకుల నుండి సాధారణ స్థాయి సభ్యుల వరకు భారత రక్షణ చట్టం ఆధారంగా ప్రభుత్వం అరెస్టు చేసి ఖైదు చేసింది.[2] ఈ చట్టం ప్రభుత్వానికి ముందస్తు నిర్బంధం నిర్వహించగల సామర్థ్యాన్ని కల్పించింది, మొత్తం అరెస్టుల సంఖ్యను ఇరవై వేలకు పెంచింది.[2] అదనంగా, ప్రసంగం చుట్టూ పత్రికా కవరేజ్ భారీగా పరిమితం చేయబడింది. గాంధీ ప్రసంగంలోని ఏ భాగాన్ని ప్రచురించడం, కాంగ్రెస్ చర్యకు పిలుపునివ్వడం, బ్రిటిష్ వలస ప్రభుత్వ చర్యల విమర్శలను నిషేధించారు.[2]
ప్రసంగం పత్రికా రిపోర్టింగ్, గాంధీ చివరి సందేశం బ్రిటిష్ వలస ప్రభుత్వానికి దానిపై వేగంగా నిషేధం కారణంగా తక్షణ ప్రమాదం కలిగించలేదు.[10] ఏఐడబ్ల్యూసీ, ఏఐసీసీ సభ్యుల అరెస్టులు కూడా ప్రసంగం, తీర్మానాన్ని ప్రజలకు పంపిణీ చేయడంలో విఫలమయ్యాయని అర్థం. తదనంతరం, భారతీయ పత్రికలను నియంత్రించడంలో, కాంగ్రెస్ నాయకత్వాన్ని కోల్పోవడంలో వలసరాజ్య ప్రభుత్వ వ్యూహాలు ప్రారంభంలోనే ప్రబలంగా ఉన్నాయని, ఉద్యమం ప్రారంభంలో దిశలేనిదిగా మిగిలిపోయిందని అర్థం.[10]
గాంధీ "డూ ఆర్ డై" మంత్రం చివరికి భూగర్భ పత్రికా ప్రయత్నాల కారణంగా విజయవంతమైంది.[2] లేఖలు ఉపవాసం ద్వారా, ఖైదు చేయబడిన గాంధీ, భారతదేశం అంతటా పూర్తి అధికారాన్ని కొనసాగించిన చక్రవర్తి అధికారిక ప్రతినిధి అయిన భారత గవర్నర్ జనరల్ అని కూడా పిలువబడే భారత వైస్రాయ్తో ఉపన్యాసంలో పాల్గొనగలిగారు.[2] ఈ సంభాషణ గాంధీ విడుదలకు దారితీయలేదు లేదా ప్రచారానికి గణనీయమైన పురోగతిని సాధించలేకపోయింది. అయితే భూగర్భ పత్రికలు నివేదించడం వల్ల భారతీయ జనాభాకు చర్చ నిజంగా జరుగుతోందని అవగాహన కలిగింది, ఇది ప్రజలకు స్థిరపడటానికి కొంత ఆశను ఇచ్చింది.[2] శాసనోల్లంఘన ప్రచారానికి ఏకీకృత పిలుపుగా వ్యవహరిస్తూ, క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం భారత ఉపఖండం అంతటా చాలా వరకు వ్యాపించింది, ఉద్యమం అధికారిక ప్రారంభమైన ఆగస్టు 1942 నుండి సెప్టెంబర్ 1944 వరకు, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం చివరి దశలకు దగ్గరగా, శాశ్వత ప్రభావాలను చూపింది.[2]
ఈ ఉద్యమానికి బ్రిటన్ ప్రతిస్పందన భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో అత్యంత ముఖ్యమైన భాగాలలో ఒకటిగా విశ్లేషించబడింది. 1942లో క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం సంఘటనలు బ్రిటిష్ నియంత్రణను కొనసాగించడానికి వివిధ చర్యలను ఏర్పాటు చేయకుండా భారతదేశాన్ని విడిచిపెట్టమని బ్రిటిష్ వారిని ఒప్పించడానికి పనిచేశాయి, ఇవి సమర్థవంతంగా రక్షణగా పనిచేశాయి, భారతీయ ఉపరాజ్యం నుండి "గతంలో ఉపసంహరణ షరతుగా డిమాండ్ చేయబడ్డాయి" [7]
మీరు తీర్మానాన్ని చర్చించే ముందు, నేను మీ ముందు ఒకటి రెండు విషయాలు ఉంచాలనుకుంటున్నాను. మీరు రెండు విషయాలను చాలా స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోవాలని, నేను ఏ దృక్కోణం నుండి వాటిని మీ ముందు ఉంచుతున్నానో, అదే దృక్కోణం నుండి వాటిని పరిగణించాలని నేను కోరుకుంటున్నాను. నా దృక్కోణం నుండి దానిని పరిగణించమని నేను మిమ్మల్ని కోరుతున్నాను, ఎందుకంటే మీరు దానిని ఆమోదిస్తే, నేను చెప్పినవన్నీ మీరు పాటించవలసి ఉంటుంది. అది ఒక గొప్ప బాధ్యత అవుతుంది. నేను 1920లో ఉన్న మనిషినేనా, లేదా నాలో గానీ మీలో గానీ ఏదైనా మార్పు వచ్చిందా అని నన్ను అడిగే వారు ఉన్నారు. మీరు ఆ ప్రశ్న అడగడం సరైనదే.
అయితే, నేను 1920లో ఉన్న గాంధీనే అని మీకు హామీ ఇవ్వాలనుకుంటున్నాను. నేను ఏ ప్రాథమిక విషయంలోనూ మారలేదు. అప్పుడు అహింసకు ఎంత ప్రాముఖ్యత ఇచ్చానో, ఇప్పుడూ అంతే ఇస్తున్నాను. నిజానికి, దానిపై నా ప్రాధాన్యత మరింత బలపడింది. ప్రస్తుత తీర్మానానికి, నా గత రచనలకు, ప్రకటనలకు మధ్య ఎటువంటి నిజమైన వైరుధ్యం లేదు.
ఇప్పటిలాంటి సందర్భాలు అందరి జీవితాల్లోనూ రావు, ఎవరి జీవితంలోనూ అరుదుగానూ రావు. ఈ రోజు నేను చెబుతున్న, చేస్తున్న ప్రతీదానిలో స్వచ్ఛమైన అహింస తప్ప మరేమీ లేదని మీరు తెలుసుకోవాలని, అనుభూతి చెందాలని నేను కోరుకుంటున్నాను. కార్యవర్గం ముసాయిదా తీర్మానం అహింసపై ఆధారపడి ఉంది, అదేవిధంగా తలపెట్టిన పోరాటానికి కూడా అహింసలోనే మూలాలు ఉన్నాయి. కాబట్టి, మీలో ఎవరైనా అహింసపై విశ్వాసం కోల్పోయినా లేదా దానితో విసిగిపోయినా, వారు ఈ తీర్మానానికి ఓటు వేయవద్దు. నా వైఖరిని స్పష్టంగా వివరిస్తాను. అహింస అనే ఆయుధ రూపంలో దేవుడు నాకు ఒక అమూల్యమైన బహుమతిని ప్రసాదించాడు. ఈ రోజు నేను, నా అహింస మా గమ్యాన్ని చేరుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాము. హింస అనే జ్వాలలతో భూమి దహించబడుతూ, విముక్తి కోసం ఆర్తనాదాలు చేస్తున్న ఈ ప్రస్తుత సంక్షోభ సమయంలో, దేవుడిచ్చిన ఈ ప్రతిభను ఉపయోగించడంలో నేను విఫలమైతే, దేవుడు నన్ను క్షమించడు, ఆ గొప్ప బహుమతికి నేను అనర్హుడిగా పరిగణించబడతాను. నేను ఇప్పుడే కార్యాచరణ చేపట్టాలి. రష్యా, చైనాలకు ముప్పు వాటిల్లినప్పుడు నేను సంకోచించి కేవలం చూస్తూ ఊరుకోలేను.
మాది అధికారం కోసం చేసే పోరాటం కాదు, భారతదేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం చేసే పూర్తిగా అహింసాత్మక పోరాటం. హింసాత్మక పోరాటంలో, విజయం సాధించిన సేనాపతి సైనిక తిరుగుబాటు చేసి నియంతృత్వాన్ని స్థాపించడం సర్వసాధారణం. కానీ, ప్రాథమికంగా అహింసాత్మకమైన కాంగ్రెస్ విధానంలో నియంతృత్వానికి తావు లేదు. అహింసావాది అయిన స్వాతంత్ర్య యోధుడు తన కోసం ఏమీ ఆశించడు, అతను కేవలం తన దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం మాత్రమే పోరాడతాడు. స్వాతంత్ర్యం లభించినప్పుడు ఎవరు పరిపాలిస్తారనే దాని గురించి కాంగ్రెస్కు చింత లేదు. అధికారం వచ్చినప్పుడు, అది భారత ప్రజలదే అవుతుంది, దానిని ఎవరికి అప్పగించాలో నిర్ణయించేది కూడా వారే. బహుశా, ఉదాహరణకు, ఆ పగ్గాలు పార్సీల చేతుల్లోకి వెళ్ళవచ్చు—అలా జరగాలని నేను ఎంతగానో కోరుకుంటున్నాను—లేదా ఈ రోజు కాంగ్రెస్లో పేర్లు వినిపించని మరికొందరికి అప్పగించవచ్చు. అప్పుడు, "ఈ సమాజం చాలా సూక్ష్మమైనది. ఆ పార్టీ స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో తన వంతు పాత్ర పోషించలేదు; దానికే ఎందుకు ఇంత అధికారం ఉండాలి?" అని మీరు అభ్యంతరం చెప్పకూడదు. కాంగ్రెస్ ఆవిర్భవించినప్పటి నుండి మతతత్వ కళంకం నుండి తనను తాను జాగ్రత్తగా దూరంగా ఉంచుకుంది. అది ఎల్లప్పుడూ యావత్ దేశం గురించే ఆలోచించి, అందుకు అనుగుణంగానే వ్యవహరించింది... మన అహింస ఎంత అసంపూర్ణమైనదో, ఆ ఆదర్శానికి మనం ఇంకా ఎంత దూరంలో ఉన్నామో నాకు తెలుసు, కానీ అహింసలో అంతిమ వైఫల్యం లేదా ఓటమి ఉండదు. అందువల్ల, మన లోపాలు ఉన్నప్పటికీ, ఒకవేళ ఆ గొప్ప కార్యమే జరిగితే, అది గత ఇరవై రెండు సంవత్సరాలుగా మనం చేసిన నిశ్శబ్ద, అవిశ్రాంత సాధనకు విజయ కిరీటాన్ని అందించి, దేవుడు మనకు సహాయం చేయాలనుకున్నందువల్లే జరుగుతుందని నాకు నమ్మకం ఉంది.
ప్రపంచ చరిత్రలో మన స్వాతంత్ర్యం కోసం జరిగిన పోరాటం కంటే నిజమైన ప్రజాస్వామ్యయుతమైన పోరాటం మరొకటి జరగలేదని నేను నమ్ముతున్నాను. నేను జైలులో ఉన్నప్పుడు కార్లైల్ రాసిన 'ఫ్రెంచ్ రివల్యూషన్' చదివాను, పండిట్ జవహర్లాల్ నాకు రష్యన్ విప్లవం గురించి కొంత చెప్పారు. కానీ, ఈ పోరాటాలు హింస అనే ఆయుధంతో జరిగాయి కాబట్టి, అవి ప్రజాస్వామ్య ఆదర్శాన్ని సాకారం చేయడంలో విఫలమయ్యాయనేది నా దృఢ విశ్వాసం. నేను ఊహించిన, అహింసతో స్థాపించబడిన ప్రజాస్వామ్యంలో అందరికీ సమాన స్వేచ్ఛ ఉంటుంది. ప్రతి ఒక్కరూ తమకు తామే యజమానులుగా ఉంటారు. అటువంటి ప్రజాస్వామ్యం కోసం జరిగే పోరాటంలో చేరడానికే నేను ఈ రోజు మిమ్మల్ని ఆహ్వానిస్తున్నాను. మీరు ఈ విషయాన్ని గ్రహించిన తర్వాత, హిందువులు, ముస్లింల మధ్య ఉన్న భేదాలను మరచిపోయి, స్వాతంత్ర్యం కోసం జరుగుతున్న ఉమ్మడి పోరాటంలో నిమగ్నమైన భారతీయులుగా మాత్రమే మిమ్మల్ని మీరు భావించుకుంటారు.
ఇక, బ్రిటిష్ వారి పట్ల మీ వైఖరి అనే ప్రశ్న ఉంది. ప్రజలలో బ్రిటిష్ వారి పట్ల ద్వేషం ఉందని నేను గమనించాను. వారి ప్రవర్తన పట్ల తాము అసహ్యించుకుంటున్నామని ప్రజలు అంటున్నారు. ప్రజలు బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యవాదానికి, బ్రిటిష్ ప్రజలకు మధ్య ఎలాంటి భేదాన్ని చూడటం లేదు. వారికి, ఆ రెండూ ఒక్కటే. ఈ ద్వేషం వారిని జపానీయులను కూడా స్వాగతించేలా చేస్తుంది. ఇది అత్యంత ప్రమాదకరం. అంటే వారు ఒక బానిసత్వాన్ని మరొక బానిసత్వంతో మార్చుకుంటారని అర్థం. మనం ఈ భావనను వదిలించుకోవాలి. మన పోరాటం బ్రిటిష్ ప్రజలతో కాదు, మనం వారి సామ్రాజ్యవాదంతో పోరాడుతున్నాం. బ్రిటిష్ అధికారాన్ని ఉపసంహరించుకోవాలనే ప్రతిపాదన కోపం వల్ల రాలేదు. ప్రస్తుత క్లిష్ట తరుణంలో భారతదేశం తన వంతు పాత్ర పోషించడానికి వీలు కల్పించడం కోసమే అది వచ్చింది. యునైటెడ్ కింగ్డమ్ యుద్ధం చేస్తుండగా, భారతదేశం వంటి పెద్ద దేశం కేవలం తన నుండి ఇష్టానుసారంగా పొందిన డబ్బు, సామాగ్రితో సహాయం చేయడం సంతోషకరమైన పరిస్థితి కాదు. మనకు స్వేచ్ఛ లభించనంత కాలం, మనం నిజమైన త్యాగ స్ఫూర్తిని, శౌర్యాన్ని మేల్కొల్పలేము. మనం తగినంత ఆత్మత్యాగం చేసినప్పుడు, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం మన నుండి స్వేచ్ఛను నిలిపివేయలేదని నాకు తెలుసు. అందువల్ల, మనం మనలోని ద్వేషాన్ని తొలగించుకోవాలి. నా గురించి నేను చెప్పాలంటే, నేను ఎన్నడూ ఏ ద్వేషాన్నీ అనుభవించలేదు. నిజానికి, గతంలో కంటే ఇప్పుడు నేను బ్రిటిష్ వారికి గొప్ప స్నేహితుడిని అని భావిస్తున్నాను. దానికి ఒక కారణం, వారు ఈనాడు కష్టాల్లో ఉండటమే. అందువల్ల, నా స్నేహభావమే వారిని వారి తప్పుల నుండి కాపాడటానికి ప్రయత్నించాలని కోరుతోంది. నేను పరిస్థితిని చూస్తున్న కొద్దీ, వారు ఒక అగాధం అంచున ఉన్నారు. అందువల్ల, వారికి సహాయం చేయడానికి చాచిన స్నేహ హస్తాన్ని నరుక్కునేంత కోపం వారికి తాత్కాలికంగా వచ్చినా సరే, వారి ప్రమాదం గురించి వారిని హెచ్చరించడం నా కర్తవ్యం అవుతుంది. ప్రజలు నవ్వవచ్చు, అయినప్పటికీ ఇదే నా వాదన. నా జీవితంలోనే అతిపెద్ద పోరాటాన్ని ప్రారంభించవలసి వచ్చే సమయంలో, నేను ఎవరిపైనా ద్వేషాన్ని పెంచుకోకూడదు.
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]- గాంధీ ఫౌండేషన్
- గాంధీ ఆర్ధిక పరిశోధన
- క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం
- సహాయ నిరాకరణోద్యమం
- తెనాలిలో క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం
- బ్రిటిషు రాజ్
- భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 1.15 Jha, Sadan. 2010. "Mahatma Gandhi's Speech To The All India Congress Committee: Document Analysis." Milestone Documents in World History.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 Traboulay, David M. 1997. Mahatma Gandhi's Satyagraha and Non Violent Resistance. City University of New York (CUNY) CUNY Academic Works.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Nanda, B.. "Mahatma Gandhi." Encyclopedia Britannica, 26 January 2022. https://www.britannica.com/biography/Mahatma-Gandhi .
- ↑ Britannica, T. Editors of Encyclopaedia. "Indian National Congress." Encyclopedia Britannica, 23 September 2020. https://www.britannica.com/topic/Indian-National-Congress .
- ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 Sharma, Shivani. 1990. Quit India Movement, 1-116. Department of Political Science Aligarh Muslim University (India).
- ↑ 6.0 6.1 6.2 6.3 Shukla, Vivekananda.1989. Rebellion of 1942: Quit India Movement. H.K. Publishers & Distributors, Delhi; New Delhi
- ↑ 7.0 7.1 7.2 Hutchins, Francis G. 1973. India's Revolution; Gandhi and the Quit India Movement. Harvard University Press, Cambridge.
- ↑ 8.0 8.1 8.2 8.3 Parel, Anthony J. 1997. "Gandhi's 'Quit India' Speech, 1942." Chapter. Gandhi: 'Hind Swaraj' and Other Writings. Cambridge Texts in Modern Politics. Cambridge: Cambridge University Press. 181–87.
- ↑ 9.0 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5 9.6 9.7 9.8 Schiler, Karen Elisabeth. 2010. "A Movable Ethos: How Ethics and Rhetoric can Imagine and Invite New Publics." ProQuest Dissertations Publishing.
- ↑ 10.0 10.1 Boissoneault, Lorraine. 2017. "The Speech That Brought India to the Brink of Independence." Smithsonian.com, Smithsonian Institution.