ఖండా (ఖడ్గము)
| ఖండా | |
|---|---|
 ఖండా | |
| రకం | రెండంచుల కత్తి |
| అభివృద్ధి చేసిన దేశం | భారత ఉపఖండం |
| ఉత్పత్తి చరిత్ర | |
| తయారీ తేదీ | కనీసం గుప్తుల కాలం (320-550) నుండి ఇప్పటి వరకు ఉపయోగించిన ఇలాంటి ఆయుధాలు. |
| విశిష్టతలు | |
| Blade type | రెండు వైపులా పదును ఉన్న, నేరుగా ఉన్న బ్లేడు, మొద్దుబారిన కొన కలిగిన ఖడ్గము |
ఖండ (సంస్కృతం: खड्ग) అనేది భారత ఉపఖండం నుండి ఉద్భవించిన రెండు వైపులా ఉండే నిటారుగా ఉండే కత్తి. రాజ్పుత్ యోధుల వంశాలు ఖండాను గొప్ప ప్రతిష్ట కలిగిన ఆయుధంగా గౌరవించాయి. ఇది తరచుగా భారతదేశ ప్రాచీన చరిత్రను వర్ణించే మతపరమైన ప్రతిమలు, నాటక రంగం, కళలలో కనిపిస్తుంది. ఇది భారతీయ యుద్ధ కళలలో ఒక సాధారణ ఆయుధం.[1] ఖండ తరచుగా హిందూ, జైన మతం, బౌద్ధ, సిక్కు గ్రంథాలు, కళలలో కనిపిస్తుంది.[2]
మూలశాస్త్రం
[మార్చు]ఖండ అనే పదం సంస్కృత భాషలోని ఖఢగ[3] (खड्ग) లేదా ఖఢగ నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం "విచ్ఛిన్నం చేయడం, విభజించడం, కత్తిరించడం, నాశనం చేయడం". బ్లేడు ఆయుధానికి పాత పదం అసి, ఋగ్వేదంలో కత్తి ప్రారంభ రూపాన్ని లేదా యుద్ధంలో ఉపయోగించే త్యాగ కత్తి లేదా బాకును సూచించడానికి ఉపయోగించబడింది.
ప్రదర్శన
[మార్చు]బ్లేడ్ పిడి నుండి బిందువు వరకు వెడల్పుగా ఉంటుంది, ఇది సాధారణంగా చాలా మొద్దుబారినది. రెండు అంచులు పదునైనవి అయినప్పటికీ, ఒక వైపు సాధారణంగా దాని పొడవులో ఎక్కువ భాగం బలపరిచే ప్లేట్ ఉంటుంది, ఇది రెండూ క్రిందికి కోతలకు బరువును జోడిస్తాయి, విల్డర్ తమ చేతిని పూత పూసిన అంచుపై ఉంచడానికి అనుమతిస్తుంది. హిల్ట్లో పెద్ద ప్లేట్ గార్డ్, పొమ్మెల్కు అనుసంధానించబడిన వెడల్పు వేలు గార్డ్ ఉన్నాయి. పొమ్మెల్ గుండ్రంగా, చదునుగా ఉంటుంది, దాని మధ్య నుండి ముందుకు సాగే స్పైక్ ఉంటుంది. రెండు చేతులతో స్ట్రోక్ ఇచ్చేటప్పుడు స్పైక్ను దాడిగా లేదా పట్టుగా ఉపయోగించవచ్చు. ఈ హిల్ట్ మరొక దక్షిణాసియా స్ట్రెయిట్ కత్తి, ఫిరంగిలో ఉపయోగించే దానితో సమానంగా ఉంటుంది. సిరోహి కత్తి స్ట్రెయిట్-బ్లేడెడ్ ఖండ (కత్తి)కి భిన్నంగా ఉంటుంది.[4]
చరిత్ర
[మార్చు]ఉత్తర భారతదేశంలోని ఫతేగఢ్, దక్షిణ భారతదేశంలోని కల్లూర్లలో ఆచార రాగి కత్తుల పురావస్తు రికార్డులలో ప్రారంభ కత్తులు కనిపిస్తాయి.[5] పురాణాలు, వేదాలు త్యాగ కత్తికి ఇంకా పాత తేదీని ఇచ్చినప్పటికీ.[6] ఇనుప యుగం మహాజనపదాలు (సుమారుగా క్రీ.పూ. 600 నుండి 300 వరకు) నుండి భారతీయ చరిత్రలో సూటి కత్తులు (అలాగే లోపలికి, బయటికి వంగిన ఇతర కత్తులు) ఉపయోగించబడ్డాయి, సంస్కృత ఇతిహాసాలలో ప్రస్తావించబడ్డాయి, మౌర్య సామ్రాజ్యం వంటి సైన్యాలలో సైనికులు ఉపయోగించారు. గుప్త సామ్రాజ్యం (క్రీ.శ. 280–550) నుండి అనేక శిల్పాలు ఖండ-వంటి విశాలమైన కత్తులను పట్టుకున్న సైనికులను చిత్రీకరిస్తాయి. ఇవి మళ్ళీ కొన వద్ద వెలుగుతాయి. చోళ-యుగ మూర్తిల వంటి కళలో వీటిని ఉపయోగించడం కొనసాగించారు.
మధ్యయుగ కాలం అంతా రాజపుత్ర రాజులు ఖండాను ధరించినట్లు చిత్రీకరించే అనేక చిత్రాలు ఉన్నాయి. దీనిని సాధారణంగా పాద సైనికులు, యుద్ధంలో గుర్రాలపై దాడి చేసిన ప్రభువులు ఉపయోగించేవారు. రాజ్పుత్ యోధుల వంశాలు ఖండాను గొప్ప ప్రతిష్ట కలిగిన ఆయుధంగా గౌరవించాయి.
యుద్ధంలో రాజపుత్ర యోధులు ఖండాను రెండు చేతులతో పట్టుకుని, శత్రువులచే చుట్టుముట్టబడి, వారి సంఖ్య కంటే ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు దానిని వారి తలపై తిప్పారు. ఈ విధంగానే వారు సాంప్రదాయకంగా పట్టుబడకుండా గౌరవప్రదమైన చివరి పోరాటానికి పాల్పడ్డారు. నేటికీ వారు దసరా సందర్భంగా ఖండాను పూజిస్తారు.
మహారాణా ప్రతాప్ ఖండాను ఉపయోగించేవారని తెలుస్తోంది. మియాన్ తాన్సేన్ అల్లుడు నౌబత్ ఖాన్ కూడా ఖండాను ఉపయోగించేవాడు, ఆ కుటుంబాన్ని ఖండారా బీంకర్ అని పిలుస్తారు. వజీర్ ఖాన్ ఖండారా 19వ శతాబ్దానికి చెందిన ప్రసిద్ధ బీంకర్.
అకాలీ-నిహాంగ్ క్రమంలోని చాలా మంది సిక్కు యోధులు ఖండాలను ఉపయోగించారని తెలుస్తుంది. ఉదాహరణకు, బాబా దీప్ సింగ్ తన మరణానికి ముందు తన చివరి యుద్ధంలో ఖండాను ఉపయోగించినందుకు ప్రసిద్ధి చెందాడు, ఇది ఇప్పటికీ అకాల్ తఖత్ సాహిబ్లో భద్రపరచబడింది. [7] అకాలీ ఫూలా సింగ్ కూడా ఖండాను ఉపయోగించాడని తెలుస్తుంది, ఈ అభ్యాసం సిక్కు ఖల్సా సైన్యంలోని అధికారులు, నాయకులలో అలాగే మిస్ల్స్, సిక్కు సామ్రాజ్యానికి చెందిన సిక్కు సర్దార్లలో కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. సిక్కు యుద్ధ కళ, గట్కా కూడా ఖండాలను ఉపయోగిస్తుంది.
ఒడిశాలోని ఖండాయత్ సమాజం ఖండ ఖడ్గాన్ని పట్టుకోవడంలో ప్రావీణ్యం కలిగిన యుద్ధ సమాజంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
మతంలో
[మార్చు]ధార్మిక మతాలలో, ఖండాన్ని అజ్ఞానపు తెరను చీల్చే జ్ఞానంగా సూచిస్తారు. హిందూ, బౌద్ధ దేవతలు తరచుగా ఖండ ఖడ్గాన్ని పట్టుకున్నట్లు లేదా పట్టుకున్నట్లు మతపరమైన కళలలో చూపబడతారు. ముఖ్యంగా, ఆర్య అచల, మంజుశ్రీ, మహాకాల, పాల్డెన్ లామో మొదలైన బౌద్ధ సంరక్షక దేవతలు.
సిక్కు మతంలో ఖండ ఒక మతపరమైన చిహ్నంగా పనిచేస్తుంది, ఖండే రెండు కిర్పాణాలతో చుట్టుముట్టబడిన చక్రంలో కేంద్రంగా ఉంటుంది.
గ్యాలరీ
[మార్చు]-
మంజుశ్రీ ఖండాను పట్టుకుంది. -
ఖండాను పట్టుకున్న అకాల. -
ఖండాను పట్టుకున్న మహాకాలుడు. -
ఖండాను పై-కుడి స్థానంలో పట్టుకున్న అకాల. -
ఒక సిక్కు అకాలీ-నిహాంగ్ సర్దార్, ఖాండా పట్టుకొని ఉన్నాడు.
,_view_1,_collected_by_Sven_Hedin_in_1930,_Efi_Khalkha_temple,_Chahar,_Inner_Mongolia_-_%C3%96stasiatiska_museet,_Stockholm_-_DSC09304.JPG)
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ M. L. K. Murty (2003), p91
- ↑ Teece, Geoff (2005). Sikhism. Black Rabbit Books. p. 18. ISBN 1583404694.
- ↑ Rocky Pendergrass, 2015,Mythological Swords, Page 10.
- ↑ "आन-बान-शान की प्रतीक हैं सिरोही की तलवार,अब भी होती है सोने-चांदी की नक्काशी". News18 हिंदी (in హిందీ). 2024-05-31. Retrieved 2025-03-21.[permanent dead link]
- ↑ Murty, M. L. K. (2003) [2003]. Pre- and Protohistoric Andhra Pradesh Up to 500 B.C. Orient Longman. ISBN 81-250-2475-1.
- ↑ Allchin, F. R. (1979) [1979]. "A South Indian Copper Sword and its significance". In Johanna Engelberta, Lohuizen-De Leeuw (ed.). South Asian Archaeology 1975: Papers from the Third International. BRILL. ISBN 90-04-05996-2.
- ↑ "Archived copy". Archived from the original on 2009-06-02. Retrieved 2015-07-15.
{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
- భారతీయ ప్రజల చరిత్ర, సంస్కృతి - భారతీయ విద్యా భవన్
- హిందూ ఆయుధాలు, ఆచారాలు - రాబర్ట్ ఎల్గుడ్
- శరీరమంతా కళ్ళుగా మారినప్పుడు: దక్షిణ భారత యుద్ధ కళ అయిన కలరిప్పయత్తూలో పారాడిగ్మ్స్, డిస్కోర్సెస్ అండ్ ప్రాక్టీసెస్ ఆఫ్ పవర్ - ఫిలిప్ బి. జారిల్లి
- ప్రాచీన భారతదేశంలో యుద్ధ కళ - పి. సి. చక్రవర్తి