Jump to content

ఖత్రి

వికీపీడియా నుండి
ఖత్రి
జేమ్స్ స్కిన్నర్ (1778–1841) రచించిన కితాబ్-ఇ తస్రిహ్ అల్-అక్వామ్‌లో ఖత్రీ గొప్ప వ్యక్తి
మతాలుమెజారిటీ:హిందూ మతం
మైనారిటీ : సిక్కు మతం , ఇస్లాం
భాషలుమేజర్: లహండా రకం పంజాబీ (పోతోహరి, హింద్కో, ముల్తానీ/సరైకి)[1][2][3][4]
మైనర్: హిందీ , గుజరాతీ , డోగ్రీ , కాంగ్రీ , సింధీ,[5] పాష్టో , ఉర్దూ,[6] కుచ్చి
దేశంభారతదేశం, పాకిస్తాన్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్
ప్రాంతంపంజాబ్ , సింధ్ , ఢిల్లీ , జమ్మూ & కాశ్మీర్,[7] హిమాచల్ ప్రదేశ్,[8] హర్యానా,[9] గుజరాత్,[10] మహారాష్ట్ర,[11] ఉత్తర ప్రదేశ్

ఖత్రి (IPA: [Khətʃɾiː]]) అనేది భారత ఉపఖండం పంజాబ్ ప్రాంతంలోని మాల్వా, మాఝా ప్రాంతాల నుండి ఉద్భవించిన కులం, ఇది ప్రధానంగా భారతదేశంలో తక్కువ సంఖ్యలో పాకిస్తాన్‌లో కనిపిస్తుంది.[12] ఖత్రిలు తాము వాణిజ్యం చేపట్టే యోధులమని పేర్కొన్నారు. [13] భారత ఉపఖండం, వారు ఎక్కువగా బ్యాంకింగ్, వాణిజ్యం వంటి వాణిజ్య వృత్తులలో నిమగ్నమై ఉన్నారు.[14][15][16] వారు మధ్యయుగపు చివరి భారతదేశంలోని ఆధిపత్య వాణిజ్య, ఆర్థిక పరిపాలన భారత్.[16] పంజాబ్లో కొందరు వంశపారంపర్య వ్యవసాయ భూస్వాముల వంశాలకు చెందినవారు, మరికొందరు పట్టు ఉత్పత్తి, నేత వంటి చేతివృత్తుల వృత్తులలో నిమగ్నమై ఉన్నారు.[17][18][19][20][21][22]

పంజాబ్‌లోని ఖత్రిలు, ప్రత్యేకంగా, మధ్యయుగ కాలంలో లేఖరులు, వ్యాపారులు, ఖత్రి వ్యాపారులు ఉపయోగించే లాండా లిపి ప్రామాణిక రూపం నుండి ఉద్భవించిన పంజాబీ భాషను వ్రాయడానికి ఉపయోగించే గురుముఖి లిపి ఆవిష్కరణ సాంప్రదాయకంగా గురు అంగద్ ఆపాదించబడింది.[23] మధ్యయుగ కాలంలో, ఇస్లామిక్ పాలన కారణంగా పర్షియన్ ఉన్నత భాషగా పెరగడంతో, ఖత్రిస్, కాశ్మీరీ బ్రాహ్మణులు, కాయస్థులు వంటి సాంప్రదాయ ఉన్నత స్థాయి ఉన్నత కుల అక్షరాస్యత కలిగిన ఉన్నతవర్గం సికందర్ లోడి కాలం నుండి పర్షియన్ నేర్చుకోవడానికి తక్షణమే ముందుకు వచ్చారు, ఇంపీరియల్ సర్వీసెస్లో, ముఖ్యంగా అకౌంటెన్సీ విభాగాలలో (సియాక్ డ్రాఫ్ట్స్మ్యాన్షిప్ (ఇన్షాక్), రెవెన్యూ మంత్రి కార్యాలయాలలో (దివాన్) సిద్ధంగా ఉపాధిని పొందారు.[24][25][26]

15వ శతాబ్దంలో, బేడీ ఖత్రి అయిన గురునానక్ సిక్కు మతాన్ని స్థాపించారు. రెండవ గురువు గురు అంగద్ ఒక త్రేహన్ ఖత్రి. మూడవ గురువు, గురు అమర్ దాస్ భల్లా ఖత్రి. నాల్గవ నుండి పదవ గురువులందరూ సోధి ఖత్రిలు.[27] సిక్కు సామ్రాజ్యం సమయంలో, చాలా మంది ఖత్రిలు ఖల్సా సైన్యం సైనిక అగ్రగామిని దాని పరిపాలనా వర్గాన్ని అన్ని ప్రావిన్సులకు దివాన్లుగా ఏర్పాటు చేశారు. సిక్కు ఖల్సా సైన్యం కమాండర్-ఇన్-చీఫ్ అయిన హరి సింగ్ నల్వా ఉప్పల్ ఖత్రి, ఖైబర్ పాస్ వరకు చాలా సిక్కు విజయాలకు బాధ్యత వహించాడు.[28][29] మొఖం చంద్ వంటి ఇతరులు అటాక్ వద్ద దుర్రానీ సామ్రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా సిక్కు సైన్యానికి నాయకత్వం వహించగా, సావన్ మాల్ చోప్రా వంటి వారు ఆఫ్ఘన్ల నుండి కుస్తీ తర్వాత ముల్తాన్ పాలించారు.[30]

బ్రిటిష్ వలసరాజ్యాల కాలంలో, వారు న్యాయవాదులుగా కూడా పని చేశారు, వలసరాజ్య అధికారంలో పరిపాలనా ఉద్యోగాలలో నిమగ్నమై ఉన్నారు.[31][32] వారిలో కొందరు సిక్కులుగా పెరిగిన తరువాత బ్రిటిష్ ఇండియన్ సైన్యం పనిచేశారు.[33]

1947లో బ్రిటిష్ ఇండియా విభజన సమయంలో, ఖత్రిస్ ఆధునిక పాకిస్తాన్ ఉన్న ప్రాంతాల నుండి సామూహికంగా భారతదేశానికి వలస వచ్చారు.[34][35] హిందూ ఆఫ్ఘన్లు, సిక్కు ఆఫ్ఘన్లు ప్రధానంగా ఖత్రి, అరోరా మూలానికి చెందినవారు.[36]

1947 నుండి ఖత్రిలు భారత సాయుధ దళాలలో చురుకైన పాత్ర పోషించారు, చాలా మంది దీనికి ఆర్మీ చీఫ్ లేదా నేవీ అడ్మిరల్గా నాయకత్వం వహించారు. విక్రమ్ బాత్రా, అరుణ్ ఖేత్రపాల్ వంటి కొందరు భారతదేశపు అత్యున్నత యుద్ధకాల శౌర్య పురస్కారం పరమ్ వీర్ చక్రను గెలుచుకున్నారు.[37][38]

వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం

[మార్చు]
బుర్ద్వాన్కు చెందిన మెహతాబ్ చంద్, c. 1860-65

W. H. మెక్లియోడ్, లూయిస్ ఫెనెచ్, పీటర్ హార్డీ, A. R. దేశాయ్ తో సహా చరిత్రకారులు, పంజాబీ పదం ఖత్రి సంస్కృత క్షత్రియ ఉద్భవించిందని అంగీకరిస్తున్నారు, పంజాబీ సంస్కృతం నుండి ప్రాకృత, అపభ్రంశ మధ్యంతర దశల ద్వారా ఉద్భవించి, సంస్కృత వంశానికి వారసుడిగా మారడం ముఖ్యంగా ఆశ్చర్యం కలిగించదు.[39][40][41] సంస్కృత-ఆంగ్ల నిఘంటువు అయిన శబ్దా-సాగర కూడా ఈ శబ్దవ్యుత్పత్తికి మద్దతు ఇస్తుంది, "పంజాబ్కు చెందిన హిందువుల కులానికి ఉపయోగించే ఖత్రి అనే పదం సంస్కృత క్షత్రియ నుండి ఉద్భవించింది, స్త్రీ సభ్యుడు ఖత్రాని (సిక్త. క్షత్రాణి").[42]

డాక్టర్ ధరమ్వీర్ భారతి పంజాబీ భాషలో క్షత్ర ఖత్రి అని ఉచ్ఛరిస్తారు అని వ్యాఖ్యానించాడు.[43] డాక్టర్ జిఎస్ మన్సుఖానీ, ఆర్సి డోగ్రా ప్రకారం, "ఖత్రి నిస్సందేహంగా సంస్కృత పదం క్షత్రియ ప్రాకృత రూపం". భాషా శాస్త్రవేత్త రాల్ఫ్ లిల్లీ టర్నర్ ప్రకారం, ఇండో-ఆర్యన్ లెక్సికాన్ శబ్దవ్యుత్పత్తి నిఘంటువులో, ఇది పంజాబీ పదం "ఖత్రి", అంటే "యోధుడు", ఇది సంస్కృత "క్షత్రియ" నుండి ఉద్భవించింది, అయితే మరొక గుజరాతీ పదం "ఖాత్రి" అంటే "హిందూ నేత కార్మికుల కులం", సంస్కృత "క్షత్ర" నుండి వచ్చింది, అంటే "చెక్కినవాడు, పంపిణీదారు, పరిచారకుడు, ద్వారపాలకుడు, సారథి, మహిళా బానిస కుమారుడు". [44][45]

"ఖత్రి" అనే పదం సంస్కృతం "క్షత్రియ" నుండి ఉద్భవించిందని జాన్ స్ట్రాటన్ హావ్లీ, మాన్ స్పష్టం చేశారు, పంజాబ్ సందర్భంలో ఖత్రి "బేడీలు, భల్లాలు, సోదీలతో సహా వ్యాపార కులాల సమూహాన్ని" సూచిస్తుంది.[46] పూర్ణిమా ధవన్ ఈ వాదన ధ్వన్యాత్మకంగా సారూప్యమైన పదాలైన ఖత్రి, క్షత్రియ కలయిక నుండి ఉద్భవించిందని చూస్తాడు, కానీ ఖత్రీలను సిక్కు గురువుల "వాణిజ్య కులం" గా సూచిస్తాడు.[47]

ప్రారంభ చరిత్ర

[మార్చు]

ఎస్. శ్రీకాంత శాస్త్రి ప్రకారం, గ్రీకు చరిత్రకారులు అలెగ్జాండర్ "కథియో" యోధుల భారతీయ సైన్యం నుండి గట్టి ప్రతిఘటనను ఎదుర్కొన్నట్లు పేర్కొన్నారు. శాస్త్రి ఇంకా ఇలా అంటాడు, "ప్రస్తుత ఆధునిక భారతదేశంలో కూడా, ఉత్తర భారతదేశంలో ఖాతీ (ఖత్రి) అని పిలువబడే యుద్ధ కుల సభ్యుల సమూహం ఉంది".[48] మైఖేల్ విట్జెల్ తన "సంస్కృతం కురు రాష్ట్రం" అనే పత్రికలో కథాయోలు కాతా బ్రాహ్మణులు అని పేర్కొన్నాడు.[49]

మధ్యయుగ చరిత్ర

[మార్చు]

జహంగీర్ చక్రవర్తి తన ఆత్మకథ జహంగీర్నామాలో కులాల గురించి మాట్లాడుతూ "రెండవ అత్యున్నత కులం (కుల వ్యవస్థలో బ్రాహ్మణుల తరువాత) ఛత్రి, దీనిని ఖత్రి అని కూడా పిలుస్తారు. ఛత్రి కులం ఉద్దేశ్యం అణచివేతదారుల దురాక్రమణ నుండి అణచివేతకు గురైన వారిని రక్షించడం".[50][51]

జనాభా గణాంకాలు

[మార్చు]

విభజనకు ముందు

[మార్చు]

ఫ్రెంచ్ యాత్రికుడు జీన్ డి థెవెనోట్ 1600లలో భారతదేశాన్ని సందర్శించారు, అక్కడ ఆయన ఇలా వ్యాఖ్యానించాడు, "ముల్తాన్ లో, వారు కాట్రీ అని పిలిచే మరొక రకమైన అన్యజనులు ఉన్నారు, ఈ పట్టణం సరిగ్గా వారి దేశం, అక్కడ నుండి వారు ఇండీస్ అంతటా వ్యాపించారు". డాక్టర్ మధు త్యాగి ప్రకారం, థెవెనాట్ ఇక్కడ హిందూ ఖత్రి కులాన్ని సూచిస్తున్నారు.[52]

చివరి కుల ఆధారిత జనాభా గణనను బ్రిటిష్ వారు 1931లో నిర్వహించారు, ఇది ఖత్రి, అరోరా వేరే కులంగా పరిగణించింది. 1931లో, పశ్చిమ పంజాబ్, వాయువ్య సరిహద్దు ప్రావిన్స్ (NWFP) లో ఖత్రిలు ప్రముఖంగా ఉండేవారు, దీనిని ఇప్పుడు ఖైబర్ పఖ్తున్ఖ్వా (KPK) అని పిలుస్తారు.[53] ఖత్రిలు హింద్కో, పోటోహరి భాషలు మాట్లాడేవారు. [54] ఖత్రీల అత్యధిక సాంద్రత (అరోరాసుతో సహా) జీలం, రావల్పిండి పోటోహర్ ప్రాంతాలలో ఉంది.[53] ఎన్డబ్ల్యుఎఫ్పిలో, ఖత్రిలు ప్రధానంగా పెషావర్, హజారా కనిపించారు.[55]

అరోరా-ఖత్రిలు పంజాబ్,ఉత్తర పశ్చిమ ప్రాంతంలోని ముల్తాన్, దేరాజత్ ప్రాంతాలలో కేంద్రీకృతమై ఉన్నారు.[56] ఎన్డబ్ల్యుఎఫ్పిలో, కొంతమంది పండితులు ఖత్రీల ఉప కులంగా పరిగణించబడే అరోరాలు బన్ను, కోహత్, డేరా ఇస్మాయిల్ ఖాన్ జిల్లాల్లో కేంద్రీకృతమై ఉన్నారు.[57][58] అరోరాలు జట్కీ భాషను మాట్లాడేవారు, ఇది ఇబెట్సన్ ప్రకారం 9వ శతాబ్దపు సరైకి భాష.[59]

వారు ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లో కూడా 1880లో 300,000 జనాభాలో కనుగొనబడ్డారు. షా హనీఫీ సూచించిన 1800ల వలసరాజ్యాల మూలం ప్రకారం, "హింద్కీ అనేది ఆఫ్ఘనిస్తాన్లో నివసించే హిందువులకు ఇవ్వబడిన పేరు. వారు ఖత్రి తరగతికి చెందిన హిందువులు, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ అంతటా కూడా క్రూరమైన తెగలలో కూడా కనిపిస్తారు. వారు పూర్తిగా వాణిజ్యంలో నిమగ్నమై ఉన్నారు. అన్ని నగరాలు, పట్టణాల జనాభాలో అనేక భాగాలను ఏర్పరుస్తారు, చాలా పెద్ద గ్రామాలలో కూడా కనిపిస్తారు".[60]

లాహోర్ కు చెందిన ఒక హిందూ ఖత్రి వ్యక్తి ఛాయాచిత్రం c. 1859-1869
సోధి వంశానికి చెందిన సిక్కు, లాహోర్.
1931 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం జిల్లా వారీగా అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్న కమ్యూనిటీని వర్ణించే మ్యాప్. [61][62][63][64][65]
ప్రాంతాన్ని బట్టి ఖత్రిలు, అరోరాల జనాభా కేంద్రీకరణ (గమనికః చాలా మంది హిందువులు జనాభా గణనను బహిష్కరించినందున ఈ సంఖ్య మరింత ఎక్కువగా ఉంటుందని భావిస్తున్నారు)[53]
ప్రాంతం రాష్ట్రం మొత్తం% జనాభా. ఖత్రి అరోరా సంవత్సరం. మూ
అమృత్సర్ జిల్లా పంజాబ్ (తూర్పు) 05.47% 03.30% 02.17% 1901 [66]
జిల్లా దాడి. పంజాబ్ (పశ్చిమ) 09.90% 07.32% 02.58% 1901 [67]
బహవల్పూర్ జిల్లా. పంజాబ్ (పశ్చిమ) 07.36% 00.50% 06.86% 1931 [68]
బలూచిస్తాన్ బలూచిస్తాన్ 01.93% 00.03% 01.90% 1931 [69]
జిల్లా బన్ను. కేపీకే 07.83% 00.50% 07.30% 1921 [70]
డి. జి. ఖాన్ జిల్లా. పంజాబ్ (పశ్చిమ) 10.01% 00.79% 09.22% 1891 [71]
డిఐ ఖాన్ జిల్లా. కేపీకే 09.86% 00.72% 09.14% 1901 [66]
దిర్, చిత్రాల్ & స్వాత్ కేపీకే 20.33% 16.32% 04.01% 1901 [66]
ఫిరోజ్పూర్ జిల్లా. పంజాబ్ (తూర్పు) 03.57% 01.11% 02.46% 1901 [66]
గుజ్రాన్వాలా జిల్లా. పంజాబ్ (పశ్చిమ) 10.01% 04.46% 05.55% 1931 [68]
గుజరాత్ జిల్లా పంజాబ్ (పశ్చిమ) 06.30% 02.46% 03.84% 1901 [66]
గురుదాస్పూర్ జిల్లా. పంజాబ్ (తూర్పు & పశ్చిమ) 01.98% 01.83% 00.15% 1901 [66]
హజారా జిల్లా కేపీకే 02.97% 02.29% 00.68% 1901 [72]
జమ్మూ ప్రావిన్స్ జమ్మూ-కాశ్మీర్ 03.01% 03.01% 00.00% 1901 [73]
కాంగ్రా జిల్లా హిమాచల్ ప్రదేశ్ 00.87% 00.85% 00.02% 1931 [68]
కోహట్ జిల్లా కేపీకే 05.07% 01.50% 03.57% 1921 [70]
జలంధర్ జిల్లా. పంజాబ్ (తూర్పు) 02.88% 02.78% 00.10% 1901 [66]
ఝాంగ్ జిల్లా పంజాబ్ (పశ్చిమ) 15.06% 04.34% 10.72% 1931 [68]
జీలం జిల్లా పంజాబ్ (పశ్చిమ) 09.77% 07.27% 02.50% 1881 [74]
లాహోర్ జిల్లా పంజాబ్ (పశ్చిమ) 08.01% 05.10% 02.91% 1931 [68]
ల్యాల్పూర్ జిల్లా పంజాబ్ (పశ్చిమ) 07.50% 01.82% 05.68% 1931 [68]
మియాంవాలీ జిల్లా పంజాబ్ (పశ్చిమ) 13.20% 02.24% 10.96% 1931 [68]
మోంట్గోమేరీ జిల్లా పంజాబ్ (పశ్చిమ) 11.91% 01.09% 10.82% 1901 [66]
ముల్తాన్ జిల్లా పంజాబ్ (పశ్చిమ) 14.05% 01.53% 12.52% 1901 [66]
ముజాఫర్గఢ్ జిల్లా పంజాబ్ (పశ్చిమ) 09.67% 00.45% 09.22% 1931 [68]
పాటియాలా జిల్లా పంజాబ్ (తూర్పు) 01.29% 01.14% 00.15% 1901 [66]
పెషావర్ జిల్లా. కేపీకే 04.34% 02.26% 02.08% 1921 [70]
రావల్పిండి జిల్లా. పంజాబ్ (పశ్చిమ) 10.01% 07.71% 02.30% 1891 [75]
షాపూర్ జిల్లా పంజాబ్ (పశ్చిమ) 11.08% 03.02% 08.06% 1901 [66]
షేఖుపురా జిల్లా పంజాబ్ (పశ్చిమ) 05.50% 02.18% 03.32% 1931 [68]
సియాల్కోట్ జిల్లా పంజాబ్ (పశ్చిమ) 04.01% 02.01% 02.00% 1921 [76]

విభజన తర్వాత

[మార్చు]

విభజన తరువాత పంజాబ్ కాకుండా, ఖత్రిలు ఢిల్లీ, హర్యానా వచ్చారు, అక్కడ వారు జనాభాలో వరుసగా 9% & 8% ఉన్నారు.[77][78][79]

కుల సంస్థ

[మార్చు]

చారిత్రాత్మకంగా, ఖత్రిలు వివిధ క్రమానుగత ఎండోగమస్ విభాగాలుగా విభజించబడ్డారు. ఇందులో ఉర్హాయ్/ధాయ్ ఘర్, చార్ ఘర్, బరా ఘర్/బహ్రీ బంజయీ లేదా బవాంజా ఘర్ ఉన్నాయి, వీటిని వరుసగా హౌస్ ఆఫ్ 2.5,4,12, 52 గా అనువదించారు. వారు ఖత్రీలలో అధిక సంఖ్యాకులుగా ఏర్పడి, వారు శ్రేష్ఠులుగా పరిగణించబడ్డారు. దీని తరువాత సరీన్ ఖత్రిస్ మైనారిటీగా ఏర్పడింది. ఖత్రీల మరొక ఉప-సమూహంలో బంజయిల నుండి విడిపోయిన ఖుఖ్రెయిన్ ఉంది.[80]

గ్రూప్ వంశం పేర్లు [81][82][83][84][85][86][87]
2.5 ఇల్లు కపూర్ , ఖన్నా మరియు మెహ్రా / మల్హోత్రా
4 మంది ఇల్లు పైన పేర్కొన్న 3తో పాటు, సేథ్ ( కాకర్ అని కూడా పిలుస్తారు )[88] కూడా చేర్చబడింది, ఇది ఈ యూనిట్‌ను ఏర్పరుస్తుంది
12 మంది ఇల్లు పైన పేర్కొన్న 4తో సహా, చోప్రా , ధావన్ , మహీంద్రు / మొహింద్రా , మెహ్రోత్రా , సెహగల్ , తల్వార్ , టాండన్ , వోహ్రా మరియు వాధావన్ జోడించబడ్డాయి [88]
52 మంది ఇల్లు

(బుంజాహిస్)

 అభి , బగ్గా , బహ్ల్ , బక్షి , బస్సీ , బేరి , భాంబ్రీ , భండారి , చందోక్ , ఛచ్చి , చౌదరి , ధీర్ , ధూపర్ , దుగ్గల్ , ఘై , హండా , జలోటా , ఝంఝీ , జోహార్ , కంధారి , ఖు కల్లాల్ అంబా​​​​​​ , మధోక్ , మాగో , మైని , మక్కర్ , మంగళ్ , నందా , పూరి , రాణా , రేఖి , సచార్ , సియాల్ , సిబల్ , సోయి , సోని , టాంగ్రీ , థాపర్ , తులి , ఉప్పల్ , విజ్ , వినాయక్ మరియు వాహి
ఖుక్రెయిన్లు ఆనంద్ , భాసిన్ , చద్దా , కోహ్లీ , ఘాయ్ , సబర్వాల్ , సాహ్ని (సాహ్నీ), సేథి మరియు సూరి .
అరోరాస్ [89] అహుజా , అల్లావాడి , అనెజా , బబ్బర్ , బజాజ్ , బత్రా , బవేజా , భూతాని , ఛబ్రా , చింబా , ఛపోలా , చన్నా , చందనా , చావ్లా , చుగ్ , దావర్ , ధింగ్రా , ధురియా , దువా , దూదేజా , గాంబి , జూన్​​​​​​​ గ్రోవర్ , గులాటి , గుంబెర్ , హన్స్ , హురియా , కల్రా , కమ్రా , కౌరా , ఖట్టర్ , ఖేతర్ పాల్ , ఖురానా , లుథ్రా , మదన్ , మంచాందా , మెహందీరట్టా , మెహ్మీ , మెహతా , మిధా , మిగ్లానీ , నాగ్లానీ , నాజ్ పచారా​​​​ , ప్రుతి , రాజ్‌పాల్ , రావైల్ , సచ్‌దేవా , సైనీ , సలుజా , సర్దానా , సేథి , సునేజా , తనేజా , తుతేజా , వాధ్వా మరియు వాలియా
ఇతరులు (సరీన్‌లతో సహా) అబ్రోల్ , ఆర్య , అజిమల్ , అలఘ్ , బధ్వర్ , బైజల్ , బావా , బేడి , భగత్ , భల్లా , బింద్రా , చత్రత్ , ఛత్వాల్ , చురా , డాంగ్ , ధరివాల్ , దివాన్ , గోయిండి , గుజ్రాల్ , జగ్గి , కంగి , జుల్కా​​​​​ కౌశల్ , కీర్ , ఖల్సా , ఖర్బండా , ఖేహర్ , ఖోస్లా , లాల్ , మజితియా , మాలిక్ , మార్వా , నగ్రత్ , నయ్యర్ , నిజవాన్ , ఒబెరాయ్ , ఓహ్రీ , పహ్వా , పాసి , పోపట్ , సరాంగ్ , సరాంగ్ , సాంగ్ , సాంగ్​​​ ష్రాఫ్ , సోబ్తి , సోధి , టాకియార్ , ఠక్కర్ , ట్రెహన్ , వర్మ మరియు విగ్ (విగ్)

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Dīwānā, Mohana Siṅgha Ubarāi; Uberoi, Mohan Singh (1971). A History of Panjabi Literature (1100-1932): A Brief Study of Reactions Between Panjabi Life and Letters Based Largely on Important MSS & Rare and Select Representative Published Works, with a New Supplement (in ఇంగ్లీష్). Sadasiva Prakashan; selling agents, Bharat Prakashan.
  2. ↑ "Blame caste for Pakistan's violent streak, not faith". Times of India (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 25 September 2016. Retrieved 17 September 2021.
  3. ↑ Wagha, Ahsan (1990). The Siraiki Language: Its Growth and Development (in ఇంగ్లీష్). Dderawar Publications. pp. 6–7.
  4. ↑ Fenech, Louis E.; McLeod, W. H. (11 June 2014). Historical Dictionary of Sikhism (in ఇంగ్లీష్). Rowman & Littlefield. ISBN 978-1-4422-3601-1.
  5. ↑ K.S. Singh (1998). People of India: A–G. Vol. 4. Oxford University. Press. p. 3285. ISBN 978-0-19563-354-2.
  6. ↑ Christine Everaert (1996). Tracing the Boundaries Between Hindi and Urdu: Lost and Added in Translation Between 20th Century Short Stories. BRILL. p. 259. ISBN 9789004177314.
  7. ↑ A. H. Advani (1995). The India Magazine of Her People and Culture. Vol. 16. the University of Michigan. pp. 56–58.
  8. ↑ Hesse, Klaus (May 1996). "No reciprocation? Wife-givers and wife-takers and the bartan of the samskara among the Khatris of Mandi, Himachal Pradesh". Contributions to Indian Sociology. 30 (1): 109–140. doi:10.1177/006996679603000105. ISSN 0069-9667. S2CID 53703281.
  9. ↑ Kiran Prem (1970). Haryana District Gazetteers: Ambala. Haryana Gazetteers Organization. p. 42.
  10. ↑ Misra, Satish Chandra (1964). Muslim communities in Gujarat: preliminary studies their history and social organization. Asia Pub. House. p. 97.
  11. ↑ Irawati Karve; Vishnu Mahadeo Dandekar (1951). Anthropometric Measurements of Mahārāṣhṭra. Deccan College Postgraduate and Research Institute, Pune. (Pg 16) Group I. Castes which follow various professions like teachers, doctors, clerks, pleaders, engineers etc:-All Brahmins, Non Brahmins: Kayastha Prabhu, Pathare Prabhu, Pathare Kshatriya, Khatri, Vaishya Vani (pg 29) Castes called Khatris are found in Gujarat Karnataka and Maharashtra. This sample represents the Marathi speaking khatris who claim to have living near the Bombay island for the last century at least. Khatris are found in other towns in the west maratha countries their hereditary profession is said to be that of silk weavers and merchants. Now they have entered into all services like clerks, teachers and higher administrative jobs and also follow professions like law and medicine.....
  12. ↑ Sarkar, Natasha (19 April 2024), "Glossary", The Last Great Plague of Colonial India (in ఇంగ్లీష్) (1 ed.), Oxford: Oxford University Press, pp. 219–222, doi:10.1093/9780191986406.003.0012, ISBN 978-0-19-198640-6, Khatri: A predominantly merchant and trading community that originated from the Malwa and Majha areas in the Punjab Error on call to Template:cite paper: Parameter title must be specified
  13. ↑ McLeod, W. H. (24 July 2009). The A to Z of Sikhism. Scarecrow Press. pp. 21, 86, 115. ISBN 978-0-8108-6344-6.
  14. ↑ Mark Juergensmayer (1 January 1995). "The social significance of Radhasoami". In David N. Lorenzen (ed.). Bhakti Religion in North India: Community Identity and Political Action. SUNY Press. p. 86. ISBN 978-0-7914-2025-6. In the past members of such castes such as Khatris served as shopkeepers, moneylenders, traders and teachers. Their reputation for mastering knowledge sometimes extended to the spiritual realm: Guru Nanak and the other nine founding gurus of the sikh tradition were Khatris, member of the Bedi subcaste.
  15. ↑ Tom Brass (2016). Towards a Comparative Political Economy of Unfree Labour: Case Studies and Debates. Routledge. p. 96. ISBN 9781317827351. For the role of the khatri caste as village moneylender, shopkeeper and grain-dealer in pre-Independence Punjab, see ...
  16. 1 2 Eaton, Richard Maxwell (2019). India in the Persianate age, 1000-1765. UK. pp. 349, 347, 381. ISBN 978-0-520-97423-4. OCLC 1088599361.{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
  17. ↑ Oldenburg, Veena Talwar (2002). Dowry Murder: The Imperial Origins of a Cultural Crime. Oxford University Press. pp. 41, 154.
  18. ↑ Dhawan, Purnima (2020). Oxford Handbook of the Mughal World. Oxford Library Press. ISBN 9780190222659.
  19. ↑ Singh, Kumar Suresh; Anthropological Survey of India (1998). India's Communities. Oxford University Press. p. 1730. ISBN 978-0-19-563354-2. The traditional and present-day occupation of the Khatri is silk and cotton weaving, colouring, dyeing of threads and making jari and garlands. Some of them are engaged in other occupations like business and government jobs
  20. ↑ John Gillow; Nicholas Barnard (2008). Indian Textiles. Thames & Hudson. p. 222. ISBN 978-0-500-51432-0. KHATRI A caste of professional dyers
  21. ↑ Error on call to Template:cite paper: Parameter title must be specified
  22. ↑ R. J. Barendse (2009). Arabian Seas, 1700-1763. M.E. Sharpe. pp. 164–. ISBN 978-0-7656-3364-4. The silk trade between Bengal and Gujarat was a domain of Khatri merchants, for example.
  23. ↑ McLeod, W. H. (2009-07-24). The A to Z of Sikhism (in ఇంగ్లీష్). Scarecrow Press. p. 82. ISBN 978-0-8108-6344-6.
  24. ↑ King, Christopher Rolland (1999). One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India (in ఇంగ్లీష్). Oxford University Press. p. 10. ISBN 978-0-19-565112-6. Three Hindu communities had particularly strong ties with Persian and Urdu, namely the Kayasths, Kashmiri Brahmins and Khatris. Two of the three - Kayasths and Khatris could claim a high status among their fellow Hindus, while the third, Kashmiri Brahmins - ranked among the highest of the Brahmin castes.
  25. ↑ Alam, Muzaffar (2003). "The culture and politics of Persian in pre-colonial Hindustan". In Sheldon Pollock (ed.). Literary Cultures in History: Reconstructions from South Asia. University of California Press. p. 163. ISBN 9780520228214. Hindus—Kayasthas (of the accountant and scribe caste) and Khatris (of the trading and scribe caste of the Panjab) in particular—joined madrasahs in large numbers to acquire training in Persian language and literature, which now promised good careers in imperial service.
  26. ↑ McLeod, W. H. (24 July 2009). The A to Z of Sikhism. Scarecrow Press. pp. 21, 86, 115. ISBN 978-0-8108-6344-6.
  27. ↑ McLeod, W. H. (24 July 2009). The A to Z of Sikhism. Scarecrow Press. pp. 21, 86, 115. ISBN 978-0-8108-6344-6.
  28. ↑ "e-Book: English - General Hari Singh Nalwa by Autar Singh Sindhu; Pure". apnaorg.com. Retrieved 24 November 2022.
  29. ↑ Singh, Gulcharan (October 1976), "General Hari Singh Nalwa", The Sikh Review, 24 (274): 36–54
  30. ↑ Sheikh, Mohamed (17 March 2017). Emperor of the Five Rivers: The Life and Times of Maharajah Ranjit Singh (in ఇంగ్లీష్). Bloomsbury Publishing. ISBN 978-1-78673-095-4.
  31. ↑ Jones, Kenneth W.; Jones, Kenneth W. (1976). Arya Dharm: Hindu Consciousness in 19th-century Punjab (in ఇంగ్లీష్). University of California Press. p. 176. ISBN 978-0-520-02920-0.
  32. ↑ Raj, Dhooleka Sarhadi (2003). Where are you from?: Middle-class migrants in the modern world. Berkeley: University of California Press. p. 222. ISBN 978-0-520-92867-1. OCLC 56034872.
  33. ↑ Oldenburg, Veena Talwar (2002). Dowry Murder: The Imperial Origins of a Cultural Crime. Oxford University Press. pp. 41, 154.
  34. ↑ Puri, Baij Nath (1998). The Khatris, a socio cultural study. India: M. N. Publishers and Distributors.
  35. ↑ Bessel, Richard; B. Haake, Claudia (2009). Removing Peoples: Forced Removal in the Modern World. Oxford University Press. pp. 324. ISBN 978-0199561957.
  36. ↑ Singh, Inderjeet (2019). Afghan Hindus and Sikhs. India: Readomania. p. 24. ISBN 978-93-858543-8-5.
  37. ↑ Nalwa, Vanit (2009). Hari Singh Nalwa, "Champion of the Khalsaji" (1791-1837). India. ISBN 978-81-7304-785-5.{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
  38. ↑ Bansal, Bobby Singh (2015). Remnants of the Sikh Empire: Historical Sikh Monuments in India & Pakistan. Hay House, Inc.
  39. ↑ Fenech, Louis E.; McLeod, W. H. (11 June 2014). Historical Dictionary of Sikhism (in ఇంగ్లీష్). Rowman & Littlefield. ISBN 978-1-4422-3601-1.
  40. ↑ Hardy, Peter (7 December 1972). The Muslims of British India (in ఇంగ్లీష్). CUP Archive. p. 279. ISBN 978-0-521-09783-3.
  41. ↑ Desai, A. R. (1975). State and Society in India (in ఇంగ్లీష్). Popular Prakashan. pp. 539–540. ISBN 978-81-7154-013-6. Nanak was probably of a khatri jati, traditionally tradesmen and government officials in the Punjab, though the name Khatri is from the word Kshatriya. The nine Sikh gurus who came after him were certainly Khatris
  42. ↑ Dasa, Syamasundara (1965–1975). "Hindi Sabdasagara, pg 1126". dsal.uchicago.edu. Retrieved 2025-02-20.
  43. ↑ Dalit Chintan ka Vikas Abhishapt Chintan se Itihas (in హిందీ). Vani Prakashan. p. 243.
  44. ↑ Dogra, R. C.; Mansukhani, Gobind Singh (1995). Encyclopaedia of Sikh Religion and Culture (in ఇంగ్లీష్). Vikas Publishing House. p. 264. ISBN 978-0-7069-8368-5.
  45. ↑ Turner, Ralph Lilley (1985). A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages. School of Oriental and African Studies, University of London. p. 189.
  46. ↑ John Stratton Hawley; Gurinder Singh Mann (1993). Studying the Sikhs: Issues for North America. State University of New York Press. p. 179. ISBN 9780791414255. Khatri (khatri) "merchant-caste." Although the name derives from Sanskrit kshatriya, which designates the warrior or ruling castes, khatri in Punjabi usage refers to a cluster of merchant castes including Bedis, Bhallas and Sodhis
  47. ↑ Dhavan, Purnima (2011). When Sparrows Became Hawks: The Making of the Sikh Warrior Tradition, 1699-1799. Oxford University Press. pp. 36–37. ISBN 978-0-19987-717-1.
  48. ↑ Sastri, S. Srikanta (28 July 2021). Indian Culture: A Compendium of Indian History, Culture and Heritage (in ఇంగ్లీష్). Notion Press. ISBN 978-1-63806-511-1.
  49. ↑ Error on call to Template:cite paper: Parameter title must be specified
  50. ↑ Nalwa, Vanit (13 January 2009). Hari Singh Nalwa, "champion of the Khalsaji" (1791-1837) (in ఇంగ్లీష్). Manohar, New Delhi. p. 21. ISBN 978-81-7304-785-5.
  51. ↑ Jahangir, Emperor of Hindustan; Hindustan), Jahangir (Emperor of (1999). The Jahangirnama: Memoirs of Jahangir, Emperor of India (in ఇంగ్లీష్). Freer Gallery of Art, Arthur M. Sackler Gallery. ISBN 978-0-19-512718-8.
  52. ↑ Tyagi, Dr Madhu (1 January 2017). THEORY OF INDIAN DIASPORA: DYNAMICS OF GLOBAL MIGRATION (in ఇంగ్లీష్). Horizon Books (A Division of Ignited Minds Edutech P Ltd). p. 18. ISBN 978-93-86369-37-6.
  53. 1 2 3 Puri, Baij Nath (1988). The Khatris, a Socio-cultural Study (in ఇంగ్లీష్). M.N. Publishers and Distributors. pp. 19–20.
  54. ↑ Fenech, Louis E.; McLeod, W.H (2014). Historical Dictionary of Sikhism. Rowman & Littlefield. p. 67. ISBN 978-1442236004.
  55. ↑ Singer, André (1982). Guardians of the North-West Frontier: The Pathans (in ఇంగ్లీష్). Time-Life Books. ISBN 978-0-7054-0702-1.
  56. ↑ Oonk, Gijsbert (2007). Global Indian Diasporas: Exploring Trajectories of Migration and Theory (in ఇంగ్లీష్). Amsterdam University Press. pp. 43–45. ISBN 978-90-5356-035-8.
  57. ↑ Singer, André (1982). Guardians of the North-West Frontier: The Pathans (in ఇంగ్లీష్). Time-Life Books. ISBN 978-0-7054-0702-1.
  58. ↑ Levi, Scott Cameron (2002). The Indian Diaspora in Central Asia and its Trade 1550-1900. Brill. p. 107. ISBN 978-90-04-12320-5.
  59. ↑ "Blame caste for Pakistan's violent streak, not faith". Times of India Blog (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 25 September 2016. Retrieved 17 September 2021.
  60. ↑ Hanifi, Shah Mahmoud (11 February 2011). Connecting Histories in Afghanistan: Market Relations and State Formation on a Colonial Frontier (in ఇంగ్లీష్). Stanford University Press. p. 48. ISBN 978-0-8047-7411-6.
  61. ↑ "Census of India, 1931, Vol. IV Baluchistan Parts I & II". Indian Culture (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 7 November 2021.
  62. ↑ "Report, Part 1 Volume XVII, Punjab" (PDF). Census India.
  63. ↑ Khan, Ahmad Hassan (1933). "Census of India, Part 2, Volume XVII, Punjab".
  64. ↑ "Census of India, 1931, Vol. VIII-Part II Bombay Presidency Statistical Tables". INDIAN CULTURE (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 7 November 2021.
  65. ↑ "Census of India, 1931, Vol. XV North-West Frontier Province Part I- Report Part II- Tables". INDIAN CULTURE (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 7 November 2021.
  66. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Rose, H A (1902). Census of India, 1901. Imperial Tables Part: I-VIII, X-XV, XVII and XVIII for Punjab and the North-West Frontier Province (in English).{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  67. ↑ Government of Punjab (1909). Punjab District Gazetteers: Attock District Part A. With Maps, 1907 (in English). Lahore, Civil and Military Gazetteers Press. pp. 96–97.{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  68. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Khan Ahmad Hasan (1931). Census of India, 1931. Vol. XVII: Punjab. Part II: Tables. Government of Punjab. pp. 283–292.
  69. ↑ Census of India, 1931, Gul Muhammad Khan (1934). Census of India, 1931. Vol. IV: Baluchistan. Part I: Report and Part II: Imperial and Provincial Tables. p. 164.{{cite book}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  70. 1 2 3 Lehna Singh, R B Bhai (1922). Census of India, 1921. Vol. XIV: North-West frontier provinces: Part I: Reports and Part II: Tables. pp. Part 2: Table XIII.
  71. ↑ Diack, A H (Punjab Government) (1893–1897). Gazetteers of Dera Ghazi Khan District: Revised Edition 1893-97. Civil and Military Gazette Press, Lahore. pp. x (table IX).
  72. ↑ Government of North-West Frontier Province. Hazara District Gazetteers 1907. p. 70.
  73. ↑ Walter Lawrence, J.L. Kaye (1909). Imperial Gazetteer of India: Kashmir and Jammu. Calcutta, Superintendent of Government Printing. p. 32.
  74. ↑ Gazetteer of the Jhelam District 1883-84. The Calcutta Central Press Co., Calcutta. 1883–1884. pp. vi (Table IX).
  75. ↑ Gazetteers of the Rawalpindi District 1893-94. Civil and Military Gazette Press, Lahore. 1893–1894. p. 295.
  76. ↑ Government of Punjab (1936). Punjab District Gazetteers, Volume XV Part B, Sialkot District (Statistical Tables) - 1936. pp. 57–64.
  77. ↑ Bessel, Richard; B. Haake, Claudia (2009). Removing Peoples: Forced Removal in the Modern World. Oxford University Press. pp. 324. ISBN 978-0199561957.
  78. ↑ "Report of Haryana Backward Classes Commission - 2012 | Welfare of Scheduled Caste & Backward Classes Department, Government of Haryana". haryanascbc.gov.in. Retrieved 29 August 2021.
  79. ↑ Kumar, Sanjay. "A tale of three cities". India Seminar.
  80. ↑ Oldenburg, Veena Talwar (2002). Dowry Murder: The Imperial Origins of a Cultural Crime. Oxford University Press. pp. 41, 154.
  81. ↑ Hardip Singh Syan. The Indian Economic and Social History Review: The merchant gurus: Sikhism and the development of the medieval Khatri merchant family. Sage. p. 312. CiteSeerX 10.1.1.885.9901. {{cite book}}: Cite uses deprecated parameter |citeseerx= (help)
  82. ↑ Singh, Pashaura (10 July 2006). Life and Work of Guru Arjan: History, Memory, and Biography in the Sikh Tradition (in ఇంగ్లీష్). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-908780-8.
  83. ↑ Damodaran, Harish (25 November 2018). INDIA'S NEW CAPITALISTS: Caste, Business, and Industry in a Modern Nation (in ఇంగ్లీష్). Hachette India. ISBN 978-93-5195-280-0.
  84. ↑ Hanks, Patrick (8 May 2003). Dictionary of American Family Names: 3-Volume Set (in ఇంగ్లీష్). Oxford University Press, USA. pp. Volume 1: (26, 86, 496, 122, 124, 162, 316, 325, 454, 477 491, 2340), Volume 2: (1, 11, 32, 100, 127, 269, 288, 299, 567, 600), Volume 3: (168, 271, 277, 572). ISBN 978-0-19-508137-4.
  85. ↑ Hanks, Patrick; Coates, Richard; McClure, Peter (17 November 2016). The Oxford Dictionary of Family Names in Britain and Ireland (in ఇంగ్లీష్). Oxford University Press. pp. 111, 501. ISBN 978-0-19-252747-9.
  86. ↑ Puri, Baij Nath (1988). The Khatris, a Socio-cultural Study (in ఇంగ్లీష్). M.N. Publishers and Distributors. pp. 7–8.
  87. ↑ McLeod, W. H. (24 July 2009). The A to Z of Sikhism. Scarecrow Press. pp. 21, 86, 115. ISBN 978-0-8108-6344-6.
  88. 1 2 Hanks, Patrick (8 May 2003). Dictionary of American Family Names: 3-Volume Set (in ఇంగ్లీష్). Oxford University Press, USA. pp. 84, 266. ISBN 978-0-19-508137-4.
  89. ↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; "id2" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ఖత్రి&oldid=4896098" నుండి వెలికితీశారు