ఖాండవ వనం

బంటెయ్ శ్రీ వద్ద శిల్పం. ఖాండవ వన దహనం: అగ్ని చేస్తున్న ఖాండవ దహనాన్ని ఆపడానికి ఇంద్రుడు (పైన) సృష్టించిన వర్షానికి అడ్డుగా బాణాల పందిరి వేసి, అగ్నికి సహకరిస్తున్నారు.(క్రింద). సర్పాలు (నాగులు) అగ్ని నుండి తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయి (మధ్యలో).

ఖాండవ వనం లేదా ఖాండవప్రస్థం అనేది మహాభారత ఇతిహాసంలో ప్రస్తావించబడిన ఒక అడవి. ఇది యమునా నదికి పశ్చిమాన ఉండేది. పాండవులు ఇంద్రప్రస్థ అనే తమ రాజధాని నగరాన్ని నిర్మించడానికి ఈ అడవిని నరికివేసినట్లు వర్ణించబడింది. ఈ అడవిలో పూర్వం తక్షకుడు అనే రాజు నాయకత్వంలో నాగులు నివసించేవారు.

అర్జునుడు, కృష్ణుడు ఈ అడవికి నిప్పు పెట్టి దానిని నిర్మూలించడానికి సహకరించారని చెప్పబడింది. ఈ అడవి నివాసులు స్థానభ్రంశం చెందారు. ఇంద్రప్రస్థ, హస్తినాపురం నుండి పాలించిన కురు రాజుల పట్ల నాగ తక్షకుడికి ఉన్న శత్రుత్వానికి ఇదే మూల కారణం.

పురాణాల ప్రకారం, అగ్నిదేవుడు తన అజీర్తిని తీర్చుకోవడానికి అడవిని తగలబెట్టవలసి వచ్చింది. దానికి మార్గం వేరే ఏమీ లేదు. మహాభారతం ప్రకారం, ఇంద్రుడు ఖాండవ వనానికి రక్షకుడు. అందుకే ఆ ప్రాంతాన్ని ఇంద్రప్రస్థ అని పిలిచేవారు.

కానీ అగ్ని అక్కడ నిప్పు పెట్టిన ప్రతిసారీ, ఇంద్రుడు వర్షం కురిపించి ఆ మంటలను ఆర్పివేసేవాడు. అందువల్ల, అగ్నిదేవుడు బ్రాహ్మణ వేషంలో కృష్ణ, అర్జునుల వద్దకు వెళ్లి వారి సహాయం కోరాడు. అడవి తగలబడుతున్నప్పుడు, ఇంద్రుడు తన వజ్రాయుధంతో అర్జునుడిపై దాడి చేసి అతడిని గాయపరిచాడు. కానీ అర్జునుడు, కృష్ణుడు ఆ భీకర యుద్ధంలో దేవతలు, గంధర్వులు, అసురులందరినీ ఓడించి, అగ్ని ఆ అడవి మొత్తాన్నీ తగలబెట్టడానికి సహాయం చేసారు.

ఆ మంటల్లో ఏడు ప్రాణులు తప్ప మిగిలినవన్నీ అగ్నికి ఆహుతయ్యాయి. ఆ ఏడు ప్రాణులు, అశ్వసేనుడు (తక్షకుని కుమారుడు) అనే నాగుడు, మయుడు, ఐదు సారంగకులు (పక్షులు). ఆ ఐదు పక్షులలో జరిత (ఋషి మండపాలుని భార్య), వారి నలుగురు పిల్లలైన జరితారి, సరిశ్రీక్క, స్తంభమిత్ర, ద్రోణుడు ఉన్నారు.

గతంలో తన కుటుంబాన్ని విడిచిపెట్టి, తన రెండవ భార్య లపితతో నివసించడానికి ఖాండవ వనాన్ని విడిచి వెళ్ళిన మండపాలుడు, తన నుండి దూరమైన కుటుంబాన్ని ఆ ప్రళయం నుండి కాపాడమని అగ్నిని ఒప్పించాడు. తక్షకుడి భార్య తన కుమారుడైన అశ్వసేనుడిని కాపాడటానికి తన ప్రాణాలను త్యాగం చేసింది. ఆ తర్వాత అశ్వసేనుడు కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో కర్ణుడి ప్రత్యేక బాణాలలో ఒకదానిని ఆవహించి, అర్జునుడిని చంపడానికి ప్రయత్నించాడు. ఆ తర్వాత తక్షకుడు, అర్జునుడి మనవడైన పరీక్షిత్తు మరణానికి కారణమై తన బంధువుల మరణానికి ప్రతీకారం తీర్చుకున్నాడు.

సంబంధిత స్థలాలు

ప్రజల నమ్మకం ప్రకారం, ఈ క్రింది ప్రాంతాలు ఈ అడవితో సంబంధం కలిగి ఉన్నట్లుగా పరిగణించబడతాయి:

హర్యానా, ఖర్కోడా లోని ఛాపదేశ్వర మహాదేవుని మందిరం ఖాండవ వనం లోని భాగమని భక్తులు భావిస్తారు.

హర్యానా, సోనిపత్ జిల్లా, ఖర్ఖోడా తహసీల్‌లో ఉన్న ఖండా గ్రామానికి ఖాండవ వనం పేరే పెట్టారు.

ఇవి కూడా చూడండి

• నైమిశారణ్యం
• ఇంద్రప్రస్థం