ఖానేవాల్ జిల్లా
ఖానేవాల్ జిల్లా
Zilā Khānēvāla | |
|---|---|
 .jpg) | |
 పంజాబ్లో (నారింజ రంగులో చూపించిన) ఖానేవాల్ జిల్లా స్థానం | |
| దేశం |  Pakistan |
| ప్రావిన్స్ | మూస:Country data Punjab |
| విభాగం | ముల్తాన్ |
| జిల్లా కేంద్రం | ఖానేవాల్ |
| Government | |
| • Type | జిల్లా పరిపాలన |
| • డిప్యూటీ కమిషనర్ | సలీం హమీంద్ సింధు |
| • జిల్లా పోలీసు అధికారి | రానా ఉమర్ ఫరూక్ |
| • జిల్లా ఆరోగ్య అధికారి | డా. అబ్దుల్ మజీద్ |
| • జిల్లా విద్యాధికారి | అల్తాఫ్ హుస్సేన్ సాకిబ్ |
| Area | |
| 4,349 కి.మీ2 (1,679 చ. మై) | |
| Population | |
| 33,64,077 | |
| • Density | 773.5/కి.మీ2 (2,003/చ. మై.) |
| • Urban | 7,16,786 |
| • Rural | 26,47,291 |
| అక్షరాస్యత | |
| • అక్షరాస్యత రేటు |
|
| Time zone | UTC+5 (PST) |
| Area code | 065 |
| తహసీలుల సంఖ్య | 4 |
ఖానేవాల్ జిల్లా (ఉర్దూ, Punjabi: ضلع خانیوال Zilā khānēvāla) అనేది పాకిస్తాన్ లోని పంజాబ్ ప్రావిన్స్ లో ఉన్న ఒక జిల్లా.[3] పాకిస్తాన్ 1998 జనగణన ప్రకారం, ఈ జిల్లా జనాభా 2,068,490. అందులో 17.42% పట్టణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు.[4] ఖానేవాల్ 30°18' ఉత్తర అక్షాంశం, 71°55'0 తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. సముద్రమట్టానికి సుమారు 128 మీటర్ల ఎత్తులో ఈ జిల్లా ఉంది.
పరిపాలనా విభాగాలు
[మార్చు]పరిపాలనా అవసరాల కోసం ఖానేవాల్ జిల్లాను నాలుగు తహసీలులుగా విభజించారు. అవి ఖానేవాల్, మియాన్ చన్నూ, జహానియన్, కబీర్వాలా. జిల్లాలో మొత్తం 168 యూనియన్ కౌన్సిళ్లు ఉన్నాయి. వీటిలో 114 గ్రామీణ, 54 పట్టణ యూనియన్ కౌన్సిళ్లు ఉన్నాయి. వీటి ప్రజాప్రతినిధులు జిల్లా, తహసీల్ కౌన్సిళ్లను ఏర్పాటు చేస్తారు.
ఈ జిల్లాకు చెందిన నాలుగు నియోజకవర్గాలు పాకిస్తాన్ జాతీయ అసెంబ్లీలో ఉన్నాయి. అలాగే పంజాబ్ ప్రావిన్షియల్ అసెంబ్లీలో ఏడు నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి.[5][6]
జిల్లాలోని నాలుగు తహసీలులు ఇవి:
| తహసీల్[7] | విస్తీర్ణం
(చ.కి.మీ.)[8] |
జనాభా
(2023) |
జనసాంద్రత
(వ్యక్తులు/చ.కి.మీ.) (2023) |
అక్షరాస్యత రేటు
(2023)[9] |
యూనియన్ కౌన్సిళ్లు |
|---|---|---|---|---|---|
| జహానియన్ | 549 | 384,822 | 700.95 | 65.65% | ... |
| కబీర్వాలా | 1,804 | 1,119,229 | 620.42 | 54.13% | ... |
| ఖానేవాల్ | 784 | 987,445 | 1,259.50 | 63.60% | ... |
| మియాన్ చన్నూ | 1,212 | 872,581 | 719.95 | 64.39% | ... |
భౌగోళికం
[మార్చు]ఖానేవాల్ జిల్లా సముద్రమట్టానికి సగటున 130 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది. ఈ జిల్లాలో అత్యధిక ఎత్తు అట్టారి పట్టణంలో నమోదవుతుంది, అక్కడ ఎత్తు 252 మీటర్లు. ఈ జిల్లా దేశ మధ్యభాగంలో ఉండి, కరాచీ, పేషావర్ నగరాలకు దాదాపు సమాన దూరంలో ఉంది. అలాగే ఇది ప్రధాన రైల్వే మార్గాలు, గ్రాండ్ ట్రంక్ రోడ్పై ఉంది. ఈ జిల్లా లాహోర్–ముల్తాన్ మోటార్వేతో కూడా అనుసంధానించబడింది.
ఈ జిల్లాకు ఉత్తరాన జాంగ్ జిల్లా, టోబా టెక్ సింగ్ జిల్లా, దక్షిణాన వెహారి జిల్లా, తూర్పున సాహివాల్ జిల్లా, పశ్చిమాన ముల్తాన్ ప్రాంతాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.[6]
విద్య
[మార్చు]ఖానేవాల్ జిల్లాలోని విద్యా వ్యవస్థ ఆధునిక, మతపర, సాంస్కృతిక, సామాజిక, మానసిక, వాణిజ్య, శాస్త్రీయ మార్గదర్శకాల ఆధారంగా రూపొందించబడింది. ప్రస్తుతం జిల్లాలో అక్షరాస్యత రేటు 39.9% ఉంది.[10]
జాతీయ విద్యా విధానం ప్రధానంగా బ్రిటిష్ విద్యా వ్యవస్థ ప్రభావంతో రూపొందించబడింది. ఈ వ్యవస్థ విద్యార్థుల్లో లౌకిక దృక్పథాన్ని పెంపొందించడమే కాకుండా, పాకిస్తాన్ యొక్క సమృద్ధమైన సాంస్కృతిక వారసత్వంపై అవగాహన కల్పించడానికీ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఖానేవాల్ జిల్లాలో పలు రకాల విద్యా ప్రవాహాలకు అనుగుణంగా పాఠశాలలు, కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలు ఉన్నాయి.
విద్యా వ్యవస్థను ఐదు స్థాయిలుగా విభజించారు:
- ప్రాథమిక విద్య — 1 నుండి 5వ తరగతి వరకు
- మాధ్యమిక — 6 నుండి 8వ తరగతి వరకు
- హై స్కూల్ — 9, 10వ తరగతులు, వీటి అనంతరం సెకండరీ స్కూల్ సర్టిఫికేట్
- ఇంటర్మీడియట్ — 11, 12వ తరగతులు, వీటి అనంతరం హయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్ సర్టిఫికేట్
- విశ్వవిద్యాలయం — డిగ్రీ, ఉన్నత విద్యా కార్యక్రమాలు
పాకిస్తాన్లోని అనేక జిల్లాల మాదిరిగానే ఖానేవాల్ జిల్లాలో కూడా ప్రాథమిక స్థాయి నుండి విశ్వవిద్యాలయం స్థాయి వరకు ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ విద్యాసంస్థలు ఉన్నాయి. వీటిలో ఎక్కువ భాగం లింగ ఆధారిత విద్యాసంస్థలుగా పనిచేస్తున్నాయి.
అన్ని విద్యాసంస్థల పరిపాలనా బాధ్యత ప్రాంతీయ ప్రభుత్వాల ఆధీనంలో ఉంటుంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రధానంగా పాఠ్య ప్రణాళిక రూపకల్పన, గుర్తింపు (అక్రిడిటేషన్),, పరిశోధనలకు కొంత ఆర్థిక సహాయం అందిస్తుంది.
జనాభా గణాంకాలు
[మార్చు]| చారిత్రికంగా జనాభా | ||
|---|---|---|
| సంవత్సరం | జనాభా | ±% p.a. |
| 1951 | 6,35,482 | — |
| 1961 | 7,74,701 | +2.00% |
| 1972 | 10,67,993 | +2.96% |
| 1981 | 13,69,766 | +2.80% |
| 1998 | 20,68,490 | +2.45% |
| 2017 | 29,20,233 | +1.83% |
| 2023 | 33,64,077 | +2.39% |
| మూలాలు:[11] | ||
2023 జనగణన ప్రకారం, ఖానేవాల్ జిల్లాలో 526,196 కుటుంబాలు, 3,364,077 జనాభా ఉన్నారు. జిల్లాలో ప్రతి 100 మహిళలకు 106.48 మంది పురుషులు ఉన్న లింగ నిష్పత్తి నమోదైంది. అక్షరాస్యత రేటు 60.97% కాగా, పురుషుల అక్షరాస్యత 69.26%, మహిళల అక్షరాస్యత 52.18% గా ఉంది.[1][12]
సర్వే చేయబడిన జనాభాలో 907,441 మంది (26.98%) 10 సంవత్సరాల లోపు వయస్సు కలవారు.[13] మొత్తం జనాభాలో 716,786 మంది (21.31%) పట్టణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు.[1]
| మత సమూహం |
1941[14]: 62–63 | 2017[15] | 2023[16] | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Pop. | % | Pop. | % | Pop. | % | |
ఇస్లాం  |
340,197 | 75.49% | 2,869,424 | 98.26% | 3,301,411 | 98.15% |
హిందూమతం  [a] |
70,775 | 15.7% | 297 | 0.01% | 304 | 0.01% |
సిక్కు మతం  |
30,176 | 6.7% | N/a | N/a | 46 | 0% |
క్రైస్తవం  |
9,361 | 2.08% | 49,430 | 1.69% | 60,920 | 1.81% |
| అహ్మదీయా | N/a | N/a | 965 | 0.03% | 748 | 0.02% |
| ఇతరులు[b] | 155 | 0.03% | 117 | 0% | 160 | 0% |
| మొత్తం జనాభా | 450,664 | 100% | 2,920,233 | 100% | 3,363,589 | 100% |
| గమనిక: 1941 జనగణన గణాంకాలు ముల్తాన్ జిల్లాలోని ఖానేవాల్, కబీర్వాలా తహసీలులకు సంబంధించినవి. ఇవి సుమారుగా ప్రస్తుత ఖానేవాల్ జిల్లాకు సరిపోతాయి. 1941 తరువాత జిల్లా, తహసీల్ సరిహద్దులు మారాయి. | ||||||
2023 జనగణన సమయానికి, జిల్లాలోని జనాభాలో 70.41% మంది పంజాబీ, 19.41% మంది సరైకి, 8.05% మంది ఉర్దూ, 1.09% మంది పష్తో భాషలను తమ మాతృభాషగా మాట్లాడుతున్నారు.[17]
1998 జనగణన ప్రకారం, పంజాబీ అత్యధికంగా మాట్లాడే మాతృభాషగా ఉంది.[18] ఇది మొత్తం జనాభాలో 81% మందికి మాతృభాషగా ఉంది. ఉర్దూ 7.8% మందికి మాతృభాష కాగా (అయితే జిల్లాలోని దాదాపు అందరూ దీనిని ద్వితీయ భాషగా ఉపయోగిస్తారు),[19] సరైకి 5.8% మందికి, పష్తో 1.1% మందికి మాతృభాషగా ఉంది.[20]: 21–22
ఈ జిల్లాలోని ప్రధాన తెగలు, వంశాలు ఇవి:[19] నియాజీ అఫ్ఘాన్లు, దాదువానా, ఖిచీ, కంబోహ్, మాట్యానా, గుజ్జర్, దోల్తానా, సాహు, రాజ్పుత్లు (రాణా), రాజ్పూత్ ధుధి, అవాన్, షేక్, జాట్, బుచా, నిక్యానా సియాల్, సియాల్, అరైన్, భాటి, బలోచ్, ఖోఖర్స్, మాయో సోల్గీ (జట్), టోరు.
ప్రసిద్ధ వ్యక్తులు
[మార్చు]- సయ్యద్ హుస్సైన్ జహానియా గార్దేజీ — పాకిస్తానీ రాజకీయ నాయకుడు; ప్రస్తుతం పంజాబ్ ప్రావిన్స్లో నిర్వహణ, వృత్తిపర అభివృద్ధి శాఖ మంత్రిగా సేవలందిస్తున్నాడు
- తసవ్వర్ హయాత్ — పాకిస్తానీ శాస్త్రవేత్త
- సయ్యద్ ఫఖర్ ఇమామ్ — పాకిస్తాన్ జాతీయ అసెంబ్లీ మాజీ స్పీకర్
- తారిక్ జమీల్ — ఇస్లామిక్ పండితుడు
- హర్ గోబింద్ ఖోరానా — భారతీయ-అమెరికన్ నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత (వైద్యశాస్త్రం)
- ఘులాం హైదర్ వైన్ — మాజీ పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రి
వాతావరణం
[మార్చు]| శీతోష్ణస్థితి డేటా - ఖానేవాల్ జిల్లా[21] | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| నెల | జన | ఫిబ్ర | మార్చి | ఏప్రి | మే | జూన్ | జూలై | ఆగ | సెప్టెం | అక్టో | నవం | డిసెం | సంవత్సరం |
| అత్యధిక రికార్డు °C (°F) | 28.3 (82.9) |
32.0 (89.6) |
39.0 (102.2) |
45.0 (113.0) |
46.9 (116.4) |
48.0 (118.4) |
48.2 (118.8) |
45.0 (113.0) |
42.5 (108.5) |
40.6 (105.1) |
36.0 (96.8) |
29.0 (84.2) |
48.2 (118.8) |
| సగటు అధిక °C (°F) | 21.0 (69.8) |
23.2 (73.8) |
28.5 (83.3) |
35.5 (95.9) |
40.4 (104.7) |
42.3 (108.1) |
39.2 (102.6) |
38.0 (100.4) |
37.2 (99.0) |
34.6 (94.3) |
28.5 (83.3) |
22.7 (72.9) |
32.6 (90.7) |
| రోజువారీ సగటు °C (°F) | 12.7 (54.9) |
15.4 (59.7) |
21.0 (69.8) |
27.5 (81.5) |
32.4 (90.3) |
35.5 (95.9) |
33.9 (93.0) |
33.0 (91.4) |
31.0 (87.8) |
26.4 (79.5) |
19.7 (67.5) |
14.1 (57.4) |
25.2 (77.4) |
| సగటు అల్ప °C (°F) | 4.5 (40.1) |
7.6 (45.7) |
13.5 (56.3) |
19.5 (67.1) |
24.4 (75.9) |
28.6 (83.5) |
28.7 (83.7) |
28.0 (82.4) |
24.9 (76.8) |
18.2 (64.8) |
10.9 (51.6) |
5.5 (41.9) |
17.9 (64.1) |
| అత్యల్ప రికార్డు °C (°F) | −2.2 (28.0) |
−1 (30) |
3.3 (37.9) |
9.4 (48.9) |
13.5 (56.3) |
20.0 (68.0) |
21.1 (70.0) |
21.1 (70.0) |
16.7 (62.1) |
8.9 (48.0) |
0.6 (33.1) |
−1.1 (30.0) |
−2.2 (28.0) |
| సగటు అవపాతం mm (inches) | 7.2 (0.28) |
9.5 (0.37) |
19.5 (0.77) |
12.9 (0.51) |
9.8 (0.39) |
12.3 (0.48) |
61.3 (2.41) |
32.6 (1.28) |
10.8 (0.43) |
1.7 (0.07) |
2.3 (0.09) |
6.9 (0.27) |
186.8 (7.35) |
| నెలవారీ సరాసరి ఎండ పడే గంటలు | 222.3 | 211.6 | 250.8 | 273.3 | 293.5 | 266.8 | 265.0 | 277.6 | 277.6 | 274.9 | 255.0 | 229.2 | 3,097.6 |
| Source: NOAA (1961–1990)[22] | |||||||||||||
గ్రామాలు
[మార్చు]- చక్ 96/10-R
- చక్ 138/10-R
- చక్ 15/9-R సహువాన్ వాలా
- చక్ 14/9-R బటియాన్ వాలా
- చక్ 7/9-R రెహ్మాన్ గఢ్
- చక్ 14/8-R గులాబాద్
- చక్ 17/9-R జనత్ పూర్
- చక్ 13/9-R డాంగ్రా వాలా
- చక్ 16/9-R
- చక్ 8/9-R కస్బా
- చక్ 9/9-R సర్గానా వాలా
- చక్ 4/9-R దౌలత్ పూర్
- చక్ 5/9-R యారూ వాలా
- మాలిక్పూర్
- 5 కస్సీ
- చక్ నం. 133/10-R — రానా అబ్దుల్ ఘఫ్ఫార్, సిరాజ్ ఉల్ దిన్ నంబర్దార్ కుమారుడు
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]గమనికలు
[మార్చు]- ↑ 1941 జనగణన: అడ్-ధర్మీలను కలుపుకుని
- ↑ జైనమతం, బౌద్ధం, జరోస్త్రియనిజం, యూదమతం లేదా పేర్కొనబడని వారిని కలుపుకుని
మూలాలు
[మార్చు]- 1 2 3 "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1" (PDF). పాకిస్తాన్ గణాంకాల బ్యూరో.
- ↑ "Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023" (PDF).
- ↑ Khanewal | Punjab Portal. Retrieved 16 January 2022, from https://www.punjab.gov.pk/khanewal Archived 21 ఫిబ్రవరి 2023 at the Wayback Machine
- ↑ Population - Urban Resource Centre Archived 2006-05-13 at the Wayback Machine
- ↑ List of tehsils and districts - Statpak.gov Archived 30 డిసెంబరు 2010 at the Wayback Machine
- 1 2 District Health Profile - Khanewal. Citeseerx.ist.psu.edu. Retrieved 16 January 2022, from http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download;jsessionid=68A7FAC41C5DC95DE087DD5DCC900BC6?doi=10.1.1.695.4631&rep=rep1&type=pdf.
- ↑ Divisions/Districts of Pakistan Archived 2006-09-30 at the Wayback Machine గమనిక: పరిపాలనా వ్యవస్థగా విభాగాలు రద్దు చేయబడినప్పటికీ, పాకిస్తాన్ ఎన్నికల సంఘం ఇప్పటికీ జిల్లాలను విభాగాల పేర్ల కింద వర్గీకరిస్తుంది
- ↑ "TABLE 1 : AREA, POPULATION BY SEX, SEX RATIO, POPULATION DENSITY, URBAN POPULATION, HOUSEHOLD SIZE AND ANNUAL GROWTH RATE, CENSUS-2023, PUNJAB" (PDF).
- ↑ "LITERACY RATE, ENROLMENT AND OUT OF SCHOOL POPULATION BY SEX AND RURAL/URBAN, CENSUS-2023" (PDF).
- ↑ District at a glance Khanewal | Pakistan Bureau of Statistics. Pbs.gov.pk. (2022). Retrieved 15 January 2022, from https://www.pbs.gov.pk/content/district-glance-khanewal.
- ↑ "Population by administrative units 1951-1998" (PDF). పాకిస్తాన్ గణాంకాల బ్యూరో.
- ↑ "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12" (PDF). పాకిస్తాన్ గణాంకాల బ్యూరో.
- ↑ "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5" (PDF). పాకిస్తాన్ గణాంకాల బ్యూరో.
- ↑ "CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME VI PUNJAB PROVINCE". ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 July 2022.
- ↑ "District Wise Results / Tables (Census - 2017)". www.pbscensus.gov.pk. పాకిస్తాన్ గణాంకాల బ్యూరో.
- 1 2 "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9" (PDF). పాకిస్తాన్ గణాంకాల బ్యూరో.
- 1 2 "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 11" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
- ↑ "Mother tongue": defined as the language of communication between parents and children.
- 1 2 The People | District Khanewal. Retrieved from: https://khanewal.punjab.gov.pk/the-people Archived 3 జనవరి 2022 at the Wayback Machine
- ↑ 1998 District Census report of Khanewal. Census publication. Vol. 87. Islamabad: Population Census Organization, Statistics Division, Government of Pakistan. 2000.
- ↑ Climate | District Khanewal. Khanewal.punjab.gov.pk. (2022). Retrieved 16 January 2022, from https://khanewal.punjab.gov.pk/climate.
- ↑ మూస:Cite FTP