Jump to content

ఖాన్ జహాన్ అలీ

వికీపీడియా నుండి
ఖాన్-ఇ-ఆజం

ఖాన్ జహాన్
అరబిక్‌లో "ఖాన్ జహాన్ అలీ" (خَانْ جَهَانْ عَلِيّ) పేరును సూచించే ఇస్లామిక్ కాలిగ్రఫీ.
ఇతర పేర్లుఖంజలి, ఖ్వాజా అలీ
వ్యక్తిగతం
జననంc. 1375
మరణం25 అక్టోబర్ 1459 C.E.
ఖలీఫతాబాద్, బెంగాల్ సుల్తానేట్
చివరి మజిలీఖాన్ జహాన్ అలీ మజార్, బాగేర్హాట్, ఖుల్నా, బంగ్లాదేశ్
మతంఇస్లాం
ఇతర పేర్లుఖంజలి, ఖ్వాజా అలీ
Senior posting
Period in office15వ శతాబ్దం
Disciples
  • వాజిల్ ఖాన్

ఖాన్ జహాన్ అలీ లేదా ఉలుగ్ ఖాన్ ఒక ముస్లిం సెయింట్, ఖలీఫతాబాద్ (ఇప్పుడు బంగ్లాదేశ్) ఖాన్-ఇ-ఆజం. ప్రస్తుతం యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా ఉన్న గొప్ప బాగేర్హాట్ మసీదు నగరాన్ని ఆయనే నిర్మించారని నమ్ముతారు.[1]

నేపథ్యం, ప్రారంభ జీవితం

[మార్చు]

ఖాన్ జహాన్ అలీ 1375లో జన్మించారు.[2] ఆయనను "ఉలుగ్ ఖాన్" అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది ఆయన టర్కిక్ లేదా ఉజ్బెక్ మూలాలకు చెందినవారని సూచిస్తుంది. ప్రారంభంలో తుగ్లక్ సుల్తానేట్ కింద ఉన్నతస్థుడైన ఖాన్ జహాన్, 1398లో తైమూర్ నేతృత్వంలోని తైమూరిడ్ సామ్రాజ్యం ఢిల్లీని ఆక్రమించిన తర్వాత బెంగాల్‌కు వలస వచ్చినట్లు తెలుస్తోంది.[3]

అరవై గుమ్మటాల మసీదును "మొత్తం భారత ఉపఖండంలోని అత్యంత ఆకట్టుకునే ముస్లిం స్మారక కట్టడాలలో ఒకటిగా" వర్ణించారు.

మూస:Bengal Sultanate

ఖాన్ జెస్సోర్‌కు కూడా ప్రయాణించి అక్కడ మురళీ-కస్బా టౌన్‌షిప్‌ను స్థాపించారు. ఇది బోగ్‌చార్ వంటి అనేక చిన్న పట్టణాల సమీపంలో ఉంది, వాటన్నింటినీ కలపడానికి ఆయన ఒక రహదారిని నిర్మించారు (ఇప్పుడు దీనిని ఖంజలీర్ జంగిల్ అని పిలుస్తారు). ఆయన ప్రయాణం కొనసాగిస్తున్నప్పుడు ఇస్లాంను బోధించడానికి గరీబ్ షా, బేరమ్ షా అనే ఇద్దరు శిష్యులను ఇక్కడ విడిచిపెట్టారు. బేరమ్ షా, బుర్హాన్ ఖాన్, ఫతే ఖాన్‌ల సమాధులు, సర్భాబాద్, మీర్జాపూర్, లష్కర్ దిఘీలు, మత్బరి, మగురాఘోన, మసీదుకుర్, గరీబ్ షా, శుభరా మసీదులు మురళీ-కస్బాలో ఉన్నాయి. ఫుల్తాలాలో ఆయన పోయోగ్రామ్-కస్బాను స్థాపించారు. ఇక్కడ నిర్మించిన రెండు మసీదులు అరవై గుమ్మటాల మసీదు అంత పెద్దవి, కానీ ఇప్పుడు శిథిలావస్థలో ఉన్నాయి. ఈ పట్టణంలోని రోడ్లు "దీర్ఘచతురస్రాకార చెస్‌బోర్డ్ నమూనా"ను కలిగి ఉన్నాయి. ఇప్పటికీ వాడుకలో ఉన్న రహదారులలో ఒకటి ఖంజలీ రోడ్, ఇక్కడ శిథిలావస్థలో లేని మసీదులలో ఒకటి దక్షీణ్ దీహి మసీదు. ఖాన్ ఇళ్లలో ఒకటి, షాహాబతీర్ దిఘీని కూడా పోయోగ్రామ్‌లో చూడవచ్చు.[1]

ఆయన అనేక కారవాన్‌సెరీలు స్థాపించారు, మదర్సాలు, రోడ్లు, వంతెనలతో పాటు వందలాది మసీదులను నిర్మించారు. ఆయన సమాధికి ఆనుకుని ఒకే గుమ్మటం ఉన్న మసీదు ఉంది. అరవై గుమ్మటాల మసీదు ఆయన కేంద్ర అసెంబ్లీ హాల్‌గా, మదర్సాగా కూడా ఉపయోగించబడింది. ఆయన పెద్ద సంఖ్యలో దిఘీలను (తవ్విన నీటి నిల్వ ట్యాంకులు) తవ్వారు, ముఖ్యంగా వజూ సదుపాయాలను కల్పించడానికి మసీదులను నిర్మించేటప్పుడు. 1450లో తవ్విన ఖంజలీ దిఘీ ఆయన సమాధి సమీపంలో ఉంది, ఘోరదిఘీ అరవై గుమ్మటాల మసీదుకు పశ్చిమాన ఉంది. ఆయన బాగేర్హాట్ నుండి చిట్టగాంగ్ వరకు ఒక హైవే, సమంతసేన నుండి బాద్ఖలి వరకు ఒక రహదారి, శుభాబర నుండి ఖుల్నాలోని దౌలత్‌పూర్ వరకు ఒక రహదారిని నిర్మించారని చెబుతారు.

ఖలీఫతాబాద్ పాలకుడిగా ఆయన పాత్ర పదవీ విరమణ చేసిన తర్వాత కూడా స్థానిక ప్రజలకు ఇస్లాం మతాన్ని బోధించకుండా ఆయనను ఆపలేదు. స్వచ్ఛమైన నీటి కోసం దిఘీలను ఏర్పాటు చేయడం వంటి ఆయన మానవతా సేవల వల్ల స్థానిక హిందువులు ఇస్లాం పట్ల ఆకర్షితులయ్యారు.[4] ఆయన సరళమైన జీవితాన్ని గడిపారు, ఆయనకు అనేకమంది శిష్యులు ఉన్నారు; ముఖ్యంగా ఆయన సమీపంలో ఖననం చేయబడిన షేక్ ముహమ్మద్ తాహిర్ (పీర్ అలీ అని బాగా పిలుస్తారు).[5] ఖాన్ 25 అక్టోబర్ 1459న (27 ధుల్ హిజ్జా 863 AH) ఎలా మరణించారో తెలియదు.

వారసత్వం

[మార్చు]
ఖాన్ జహాన్ అలీ సమాధి ఉన్న మసోలియం.
ఖాన్ జహాన్ అలీ సమాధి ముందు ఉన్న ఖాన్ జహాన్ అలీ ట్యాంక్
సమాధి, ఆనుకుని ఉన్న మసీదు

ఆయన మరణానంతరం ఆయన నిర్మించిన మసీదులు, దిఘీల సమీపంలో ఒక మజార్‌లో ఖననం చేయబడ్డారు. ఖాన్ జహాన్ అలీ ట్యాంక్‌లో ముసళ్ళు ఉన్నాయి, ఇవి ఖాన్ స్వారీ చేసిన రెండు ముసళ్ల నుండి వచ్చినవని భావిస్తారు.[6] పుణ్యక్షేత్రం సంరక్షకురాలైన హాజీ ఫకీర్ హుమాయున్ కబీర్ ముత్తవ్వ వారితో పోరాడిందని చెబుతారు. ప్రతిరోజూ వందలాది మంది సందర్శకులు ఈ పుణ్యక్షేత్రాన్ని సందర్శిస్తారు, నివాస ముసళ్లను పెంపుడు జంతువులుగా చూస్తారు.[7]

ఖాన్ జహాన్ తన భవనాలలో ఒక కొత్త నిర్మాణ శైలిని ప్రవేశపెట్టారు, దానికి ఆయన పేరు పెట్టారు. ఖాన్ జహాన్ శైలి నిర్మాణం ఆధునిక ఖుల్నా విభాగం అంతటా కనిపిస్తుంది. మోంగ్లాలో ప్రతిపాదించబడిన ఖాన్ జహాన్ అలీ విమానాశ్రయానికి ఆయన పేరు పెట్టనున్నారు.[8]

బంగ్లాదేశ్ నౌకాదళం ఆక్సిలరీ నౌకలలో ఒకదానికి ఆయన గౌరవార్థం "BNS ఖాన్ జహాన్ అలీ" అని పేరు పెట్టారు. ఈ నౌకను ఆనంద షిప్‌యార్డ్ & స్లిప్‌వేస్ లిమిటెడ్ తయారు చేసింది, 6 నవంబర్ 2014న బంగ్లాదేశ్ నౌకాదళానికి అప్పగించింది. 80 మీటర్ల పొడవైన ట్యాంకర్ 2,400 టన్నుల డీజిల్, 120 టన్నుల ఏవియేషన్ ఇంధనాన్ని తీసుకెళ్లగలదు. ఇది పూర్తి లోడ్‌తో గంటకు 24.5 కి.మీ వేగంతో వెళ్లగలదు, ఒకేసారి రెండు యుద్ధ నౌకలకు ఇంధనం నింపగలదు. ఈ నౌక 6 సెప్టెంబర్ 2015న ప్రారంభించబడింది.[9] గతంలో "BNS ఖాన్ జహాన్ అలీ" పేరుతో ఒక ఆయిల్ ట్యాంకర్ ఉండేది. ఇది 1963లో సెటోడా నాయకై షిప్‌బిల్డింగ్ తయారు చేసిన ఎక్స్-సోహో మారు (T1056). దీనిని 1983 తర్వాత విక్రయించారు, 14 జూలై 1987న నేవల్ ట్యాంకర్‌గా ప్రారంభించారు. 28 సంవత్సరాల తర్వాత 5 సెప్టెంబర్ 2015న ఇది ఉపసంహరించబడింది.[10]

ఖాన్ జహాన్ అలీ పేరు పెట్టబడిన వాటి జాబితా

[మార్చు]
ఖాన్ జహాన్ అలీ వంతెన 2005లో ప్రారంభించబడింది, దీనిని ఖుల్నా ముఖద్వారంగా పిలుస్తారు.
  • ఖాన్ జహాన్ అలీ వంతెన
  • ఖాన్ జహాన్ అలీ విమానాశ్రయం
  • ఖాన్ జహాన్ అలీ థానా, ఖుల్నా
  • ఖాన్ జహాన్ అలీ హాల్ (విద్యార్థుల వసతిగృహం), KUET
  • ఖాన్ జహాన్ అలీ హాల్ (విద్యార్థుల వసతిగృహం), ఖుల్నా విశ్వవిద్యాలయం
  • ఖాన్ జహాన్ అలీ రోడ్, ఖుల్నా
  • ఖాన్ జహాన్ అలీ ఐడియల్ కళాశాల, శిరోమణి, ఖుల్నా.
  • ఖాన్ జహాన్ అలీ డిగ్రీ కళాశాల, బాగేర్హాట్.

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]
  • బాగేర్హాట్ మసీదు నగరం
  • ఖాన్ జహాన్ అలీ విమానాశ్రయం
  • ఖాన్ జహాన్ అలీ మసోలియం

మూలాలు

[మార్చు]
  1. 1 2 Polin, Fatiha; Mahboob, Farah; Alam, Dhrubo (26 ఆగస్టు 2019). "Trails of Khan Jahan Ali". The Daily Star.
  2. ↑ Khan, Muhammad Mojlum (2013). "Khan Jahan Ali". The Muslim Heritage of Bengal: The Lives, Thoughts and Achievements of Great Muslim Scholars, Writers and Reformers of Bangladesh and West Bengal (in ఇంగ్లీష్). Kube Publishing Limited. ISBN 978-1-84774-052-6.
  3. ↑ Khan, Muazzam Hussain (2012). "Khan Jahan". In Sirajul Islam; Miah, Sajahan; Khanam, Mahfuza; Ahmed, Sabbir (eds.). Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh (Online ed.). Dhaka, Bangladesh: Banglapedia Trust, Asiatic Society of Bangladesh. ISBN 984-32-0576-6. OCLC 52727562. OL 30677644M. Retrieved 16 ఆగస్టు 2026.

    వలస

    బెంగాల్‌కు వలస వచ్చిన తర్వాత, చంపానగర్‌లో (12 మంది సెయింట్స్ తర్వాత దీనిని బారోబజార్‌గా మార్చారు) 12 మంది ముస్లిం సెయింట్స్ ఖాన్, ఆయన సహచరులను స్వాగతించారు. ఖాన్ ఇక్కడ చాలా సంవత్సరాలు ఉన్నారు. 126 దిఘీలు ఆయనకు ఆపాదించబడ్డాయి, ఆయన బస సమయంలో నిర్మించిన మసీదులలో గోరార్, గలాకాట, జోరాడిబి, పిర్ పుకూర్, సత్గాచియా, మోనోహర్, సుక్కుర్ మోల్లిక్, నూంగోలా, పాతాగర్, అధినా ఉన్నాయి. దమ్‌దమ, గలాకాట, సౌదాగర్ దిఘీలు కూడా ఇక్కడ చూడవచ్చు. బారోబజార్ నుండి జెస్సోర్ వరకు గాజీ నిర్మించిన రహదారిని ఖాన్ పూర్తి చేసి దానిని బాగేర్హాట్ వరకు విస్తరించారు. సుందర్బన్స్‌లో ఒక అటవీ ప్రాంతాన్ని సుల్తాన్ మహమూద్ షా నుండి జాగీర్‌గా ఖాన్ పొందగలిగారు. సుల్తానేట్ ఆఫ్ బెంగాల్ కింద ఆయన ఒక అధికారి, స్థానిక పాలకుడు అని తెలియజేయడానికి ఆయనకు అధికారికంగా ఖాన్-ఇ-ఆజం అనే బిరుదు ఇవ్వబడింది. మానవ నివాసాలు, వరి సాగు కోసం దట్టమైన అటవీ ప్రాంతాన్ని తొలగించడానికి ఖాన్ తన ఇద్దరు సహాయకులు బుర్హాన్ బురా ఖాన్, ఆయన కుమారుడు ఫతే ఖాన్‌లతో కలిసి పనిచేశారు. ఉప్పునీటిని బయట ఉంచడానికి ఆయన, ఆయన బృందం ప్రవాహాల వెంబడి కట్టలు నిర్మించారు, నీటి నిల్వ కోసం వందలాది ట్యాంకులను (దిఘీలు అని పిలుస్తారు) తవ్వారు. ఆయన పాలించిన ఈ ప్రాంతం ఖలీఫతాబాద్‌గా ప్రసిద్ధి చెందింది, ఇది ఉత్తరాన లోహగరాలోని నల్డి వరకు విస్తరించింది. ఆయన ఇక్కడ సింగార్, బీబీ బేగ్నీ, చునాఖోలా, రానాబిజోయ్‌పూర్, తొమ్మిది గుమ్మటాలు, జిందా పీర్ సమాధి సముదాయం, రెజా ఖోదాలతో పాటు ఘోరా దిఘీ వంటి అనేక మసీదులను నిర్మించారు. ముఖ్యంగా, ఆయన అరవై గుమ్మటాల మసీదును నిర్మించారు, ఇది ఆ కాలంలో అతిపెద్ద వాటిలో ఒకటి.<ref name=eaton>Eaton, Richard M (31 జూలై 1996). The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760. University of California Press. pp. 209–257.
  4. ↑ Khan Sahib Ali Ahmad in the preface of Pashupati Chatterjee's biography of Khan Jahan Ali
  5. ↑ Hanif, N (2000). "Jalal, Shaikh (d.1357 A.D.)". Biographical Encyclopaedia of Sufis: South Asia. Sarup & Sons. p. 193.
  6. ↑ Raj, Selva J; Harman, William P, eds. (1 ఫిబ్రవరి 2012). Dealing with Deities: The Ritual Vow in South Asia. SUNY Press. pp. 89–90.
  7. ↑ Karim, Elita (8 ఏప్రిల్ 2016). "The Shrine by The Dighi". The Daily Star.
  8. ↑ "Mongla airport construction to resume soon: Faruk". Bangladesh Sangbad Sangstha. Archived from the original on 30 మార్చి 2022. Retrieved 1 సెప్టెంబరు 2013.
  9. ↑ "Ananda Shipyard delivers oil tanker to Bangladesh Navy". The Daily Star. Archived from the original on 24 డిసెంబరు 2014. Retrieved 24 డిసెంబరు 2014.
  10. ↑ "Khan Jahan Ali". maritime-connector.com. Archived from the original on 5 సెప్టెంబరు 2019. Retrieved 4 జనవరి 2020.

మరింత చదవడానికి

[మార్చు]
  • హసన్, సయ్యద్ మహ్ముదుల్ ఖాన్ జహాన్: పాట్రన్-సెయింట్ ఆఫ్ ది సుందర్బన్స్ (ఇస్లామిక్ ఫౌండేషన్ బంగ్లాదేశ్, 2004)
  • షాహిద్, రుదాబేహ్ ది మిస్టిక్ కాంట్రిబ్యూషన్: ఖాన్ జహాన్ అలీ అండ్ ది క్రియేషన్ ఆఫ్ బాగేర్హాట్ (అడోర్న్ పబ్లికేషన్, 2010)
  • ఖౌండ్కర్, ఆలంఘీర్ ఖాన్ జహాన్ (R): రూలర్, బిల్డర్ అండ్ సెయింట్ (పరాష్ పబ్లిషర్స్, 2001)
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ఖాన్_జహాన్_అలీ&oldid=4901202" నుండి వెలికితీశారు