Jump to content

ఖార్గ్ ద్వీపం

వికీపీడియా నుండి

ఖార్గ్ ద్వీపం
Native name:
جزیره خارگ
2010 నాటి ఖార్గ్ ద్వీపం ఉపగ్రహ చిత్రం
భూగోళశాస్త్రం
ప్రదేశంపర్షియన్ గల్ఫ్
అక్షాంశ,రేఖాంశాలు29°14′42″N 50°18′36″E / 29.24500°N 50.31000°E / 29.24500; 50.31000
విస్తీర్ణం20 km2 (7.7 sq mi)
అత్యధిక ఎత్తు70 m (230 ft)
ఎత్తైన పర్వతంకుహ్-ఎ దేదే బానీ
నిర్వహణ
ప్రావిన్స్బూషెహర్
కౌంటీబూషెహర్
జిల్లాఖార్గ్
అతిపెద్ద ప్రాంతముఖార్గ్ (pop. 8,193)
జనాభా వివరాలు
జనాభా8,193 (2016)

ఖార్గ్ ద్వీపం (Persian: جزیره خارگ), దీనిని ఖార్క్ ద్వీపం అని కూడా పిలుస్తారు, తరచుగా "నిషిద్ధ ద్వీపం" అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. ఇది పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో ఉన్న ఇరాన్ కు చెందిన ఖండాంతర ద్వీపం. ఈ ద్వీపం ఇరాన్ తీరానికి 25 kilometres (16 mi) దూరంలో, హోర్ముజ్ జలసంధికి వాయవ్యంగా 483 kilometres (300 mi) దూరంలో ఉంది. పక్కనే ఉన్న తీర ప్రాంతమైన బూషెహర్ ప్రావిన్స్ ఆధీనంలో ఉన్న ఖార్గ్ ద్వీపం, ఇరాన్ చమురు ఉత్పత్తులలో 90% వరకు ఎగుమతి చేయడానికి సముద్ర ఓడరేవును అందిస్తుంది. అలాగే 30 million barrels (5 million cubic metres) వరకు చమురును నిల్వ చేయడానికి నిల్వ సామర్థ్యాన్ని సరఫరా చేస్తుంది, అందువల్ల ఇది వ్యూహాత్మకంగా ముఖ్యమైనది.

ఈ ద్వీపం ఫరీదున్, డారియస్, సైరస్, అర్దాషిర్ చమురు క్షేత్రాలతో సహా అనేక సముద్ర చమురు క్షేత్రాలకు సమీపంలో ఉంది. ఖార్గ్ నగరం, జజీరే-యే ఖార్క్ లైట్‌హౌస్ ఈ ద్వీపంలో ఉన్నాయి, ఇది స్వంత మంచినీటి సరఫరాను కలిగి ఉంది. 1960లలో ఇది ప్రధాన చమురు టెర్మినల్‌గా అభివృద్ధి చెందడానికి ముందు, ఇరానియన్ రచయిత జలాల్ అల్-ఎ-అహ్మద్ ఈ ద్వీపాన్ని "పర్షియన్ గల్ఫ్ అనాథ ముత్యం" అని పిలిచాడు.

ఈ ద్వీపంలో బహుశా 7వ శతాబ్దం నాటి క్రైస్తవ ఆశ్రమం శిథిలాలతో సహా అనేక ముఖ్యమైన పురావస్తు ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. క్రీ.పూ 550 నుండి 330 మధ్య కాలం నాటి క్యూనిఫాం రాతతో ఉన్న అకేమెనిడ్ శాసనం, దేవాలయాలు, సమాధులు కూడా ఉన్నాయి. ఇది శతాబ్దాలుగా ఒక ముఖ్యమైన వ్యాపార కేంద్రంగా ఉంది, 16 నుండి 17వ శతాబ్దాల వరకు పోర్చుగీస్ సామ్రాజ్యం ఆధీనంలో, 18వ శతాబ్దంలో డచ్ వలస సామ్రాజ్యం ఆధీనంలో ఉంది.

1960లలో మొహమ్మద్ రెజా పహ్లావి హయాంలో, అమెరికన్ ఆయిల్ కంపెనీ అమోకో భాగస్వామ్యంతో ఇది మొదటిసారిగా చమురు టెర్మినల్‌గా అభివృద్ధి చేయబడింది. మార్చి 2026లో జరిగిన ఇరాన్ యుద్ధంలో డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఆధ్వర్యంలో అమెరికా ఈ ద్వీపంలోని సైనిక స్థావరాలపై బాంబు దాడులు చేసింది.

పేరు

[మార్చు]

ఇరానియన్ మాండలికాలు, యూరోపియన్ పటాలు రెండూ దాని స్పెల్లింగ్‌ను ప్రభావితం చేయడంతో ఈ ద్వీపం పేరు సంవత్సరాలుగా మారింది: ఇది ఖార్గ్, ఖార్క్, ఖరాజ్, ఖరేజ్ అని నమోదు చేయబడింది.[1]

భూగోళశాస్త్రం, పాలన

[మార్చు]
ఖార్గ్ ద్వీపం, 2009

ఖార్గ్ ద్వీపం పర్షియన్ గల్ఫ్‌లోని పగడపు ద్వీపం. ఇది ఇరాన్ తీరానికి 25–28 km (16–17 mi) దూరంలో, బూషెహర్ ఓడరేవుకు వాయవ్యంగా 55 km (34 mi) దూరంలో,[2][3][1] హోర్ముజ్ జలసంధికి వాయవ్యంగా 483 km (300 mi) దూరంలో ఉంది.[citation needed] ఇది సుమారు 8 kilometres (5 mi) పొడవు, 4–5 kilometres (2.5–3 mi) వెడల్పు ఉంటుంది.[1]

దాని చుట్టూ ఉన్న జలాలు లోతైనవి, పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో స్వంత మంచినీటి సరఫరా ఉన్న కొన్ని ద్వీపాలలో ఇది ఒకటి.[2] సమీపంలోని సముద్ర చమురు క్షేత్రాలలో ఫరీదున్, డారియస్, సైరస్, అర్దాషిర్ క్షేత్రాలు ఉన్నాయి, ఇక్కడి నుండి నీటి అడుగున పైప్‌లైన్‌లు ఖార్గ్‌కు వెళతాయి.[4]

ఖార్గ్‌లో నేషనల్ ఇరానియన్ ఆయిల్ కంపెనీ ఉద్యోగుల బీచ్, 1970

ఖార్గ్ జిల్లాలోని ఏకైక నగరమైన ఖార్గ్ నగరం ఈ ద్వీపంలో ఉంది. ఈ ద్వీపాన్ని పక్కనే ఉన్న తీర ప్రాంత బూషెహర్ ప్రావిన్స్ నిర్వహిస్తుంది.[5] దీనికి ప్రవేశం పరిమితం చేయబడింది, ఈ ద్వీపం ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ (IRGC) రక్షణలో ఉంది, దీని వలన దీనికి "నిషిద్ధ ద్వీపం" అనే పేరు వచ్చింది.[3][6][1]

2010ల నుండి, ప్రభుత్వం పర్యాటక సామర్థ్యాన్ని పరిశోధిస్తోంది, 2026లో ఒక ప్రత్యేక సందర్శకుల పర్మిట్ ప్రవేశపెట్టబడింది. పర్యాటక, సాంస్కృతిక వారసత్వ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకారం, 2026 నుండి పర్యాటకులు దరఖాస్తు చేసుకోవడం ద్వారా ప్రభుత్వం నుండి ప్రత్యేక అనుమతి పొందవచ్చు. దీనిలో సందర్శన ఉద్దేశ్యానికి సంబంధించిన వివరణాత్మక డాక్యుమెంటేషన్ ఉంటుంది, సందర్శకులు ఎల్లవేళలా ఆమోదించబడిన గైడ్‌తో పాటు ఉండాలి.[7]

చరిత్ర

[మార్చు]
ఖార్గ్ చమురు టెర్మినల్, 1967

మధ్య యుగాలు

[మార్చు]

సుమారు సా.శ 982 నాటికి ముత్యాలకు మంచి మూలంగా ఖార్గ్ హుదుద్ అల్-ఆలమ్‌లో ప్రస్తావించబడింది. దీనిని అబు ఇస్హాక్ ఇస్తాఖ్రీ అర్దాషిర్-ఖోర్రా జిల్లాలో భాగంగా పరిగణించాడు. భారతదేశం, దక్షిణ ఓడరేవు బస్రాల మధ్య ప్రయాణించే వ్యాపార నౌకలకు కీలకమైన విశ్రాంతి కేంద్రంగా ఇది పనిచేసింది. 1218లో, భౌగోళిక శాస్త్రవేత్త, గ్రంథ పట్టిక రూపకర్త అయిన షిహాబ్ అల్-దిన్ అబు అబ్దుల్లా యాకుత్ ఈ ద్వీపాన్ని సందర్శించాడు. ముత్యాల వేట, వ్యాపారంతో పాటు, ఖార్గ్ ఆర్థిక వ్యవస్థ పండ్లు, ఖర్జూర సాగుపై ఆధారపడి ఉంది.[8]

ఆధునిక శక ప్రారంభం

[మార్చు]

యూరోపియన్ శక్తుల వలస విస్తరణ సమయంలో, 1507లో అఫోన్సో డి అల్బుకెర్కీ, ట్రిస్టావో డా కున్హా నాయకత్వంలో పర్షియన్ గల్ఫ్‌లోని ఇతర ద్వీపాలతో పాటు ఈ ద్వీపాన్ని పోర్చుగీస్ వారు మొదట స్వాధీనం చేసుకున్నారు. పోర్చుగీసు వారు 1622 వరకు హోర్ముజ్ జలసంధిని వాణిజ్య, సామంతుల స్థావరంగా ఉపయోగించారు. ఆసియాలో ప్రయోజనాలున్న పర్షియన్లు, ఇతర యూరోపియన్ శక్తులకు వ్యతిరేకంగా జలసంధిపై సైనిక నియంత్రణను నిర్ధారించడానికి వారు పోర్చుగీస్ కోటగా పిలువబడే కోటను నిర్మించారు.[1][9][10]

1645లో, అటుగా వెళ్తున్న నౌకాదళంలోని డచ్ నావికులు డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ కార్యాలయాలలో ఒకదాని స్థానం పేరు మీద ఈ ద్వీపానికి "డెల్ఫ్ట్" అని పేరు పెట్టారు. 1665లో, ఫ్రెంచ్ యాత్రికుడు జీన్ డి థెవెనాట్ ఖార్గ్‌ను సందర్శించాడు, ఆ సమయంలో ఇస్ఫహాన్, బస్రాలతో జరుగుతున్న వ్యాపారాన్ని నమోదు చేశాడు.[8]

18వ శతాబ్దంలో, బస్రాకు ప్రయాణించే నౌకలకు ఉత్తమ పైలట్‌లను నియమించుకునే ప్రదేశంగా ఖార్గ్ ఖ్యాతిని నిలుపుకుంది. 1751లో, హువాలా అరబ్బులు ఈ ద్వీపంపై దాడి చేశారు. 1753లో, డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఏజెంట్ బారన్ టిడ్డో ఫ్రెడరిక్ వాన్ క్నిఫౌసెన్ బందర్ రిగ్ నగరం అరబ్ పాలకుడు మీర్ నసీర్‌కు 2,000 రూపాయలు చెల్లించి ద్వీపం శాశ్వత యాజమాన్యాన్ని పొందాడు. ఇతడు ఈ ద్వీపాన్ని అన్ని దేశాల వారికి అందుబాటులో ఉండే స్వేచ్ఛా ఓడరేవుగా మార్చాడు. క్నిఫౌసెన్ ద్వీపం ఈశాన్య మూలలో ఇళ్ళు నిర్మించాడు. డచ్ వలస సామ్రాజ్యంలో భాగంగా, డచ్ వారు వ్యాపార కేంద్రాన్ని, ఫోర్ట్ మోసెల్స్టీన్‌ను స్థాపించారు.[11] డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ దీనిని ఒక వ్యాపార కేంద్రంగా ఉపయోగించింది.[2]

1757లో, ఒక చర్చి నిర్మించబడింది, ఒక కార్మెలైట్ పూజారి పర్షియాలోని అతిపెద్ద కాథలిక్ సమాజానికి సేవలు అందించాడు; ఇస్ఫహాన్ బిషప్ ఇస్ఫహాన్ నుండి ఖార్గ్‌కు మారాడు.[8] జనవరి 1766లో, డచ్, స్థానిక ప్రజల మధ్య సంబంధాలు క్షీణించిన తరువాత, బందర్ రిగ్ గవర్నర్ మీర్ ముహన్నా కోటను స్వాధీనం చేసుకుని డచ్ వారిని శాశ్వతంగా వెళ్ళగొట్టాడు.[1]

1837లో, హెరాత్ ముట్టడిని అడ్డుకోవడానికి బ్రిటిష్ వారు కొద్దికాలం పాటు ఈ ద్వీపాన్ని ఆక్రమించారు కానీ వెంటనే దానిని మునుపటి యజమానులకు తిరిగి ఇచ్చారు. 1856 ఆంగ్లో-పర్షియన్ యుద్ధానికి ముందే పర్షియన్లు దీనిని విడిచిపెట్టారు, బ్రిటిష్ దళాలు డిసెంబర్ 1856లో దీనిని ఆక్రమించాయి. 1900 సమయంలో, ద్వీపం జనాభా బందర్ రిగ్ కేంద్రంగా ఉన్న హయత్-దావుదీ ప్రజల పాలకుడికి లోబడి ఉండేది.[8]

20వ శతాబ్దం

[మార్చు]

రెజా షా పహ్లవి రాజకీయ ప్రత్యర్థులను బహిష్కరించే ప్రదేశంగా ఖార్గ్‌ను ఉపయోగించాడు, ఇది ఏ విధమైన విస్తృత అభివృద్ధిని నిరోధించింది.[1]

1956లో, గచ్సరాన్ చమురు క్షేత్రం నుండి పైపుల ద్వారా వచ్చే చమురును నిల్వ చేయడానికి ఖార్గ్‌లో చమురు జలాశయాల నిర్మాణం ప్రారంభమైంది.[8] 1959లో, 159-kilometre (99 mi) పొడవైన 660–710–760 millimetres (26–28–30 in) పైప్‌లైన్ పూర్తయింది;[12][13] టెర్మినల్ 100,000 డెడ్‌వెయిట్ టన్నుల ట్యాంకర్లను నింపడానికి అనుమతించింది. దీనిని నవంబర్ 8, 1960న ప్రారంభించారు.[14] 1964లో, బందర్ గనవేహ్ నుండి 27 మైళ్ల 30-అంగుళాల జలాంతర్గామి లూప్ పూర్తయింది, తీరప్రాంతం వెంబడి అదనపు పంపింగ్ ఇంజిన్లతో, లైన్ సామర్థ్యం 330,000 నుండి 500,000bpd కు పెరిగింది.[15][16] 1965లో, అఘాజారి చమురు క్షేత్రం నుండి గనవేహ్ వరకు 106 మైళ్ల 42 అంగుళాల లైన్ పూర్తయింది. రెండు అదనపు 27 మైళ్ల 30-అంగుళాల జలాంతర్గామి లూప్‌లు వేయబడ్డాయి.[17] ఈ దశలో, ఖార్గ్ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద చమురు రవాణా టెర్మినల్‌గా పరిగణించబడింది.[18]

1960లో ద్వీపాన్ని సందర్శించినప్పుడు, ఇరానియన్ రచయిత జలాల్ అల్-ఎ-అహ్మద్ దీనిని "పర్షియన్ గల్ఫ్ అనాథ ముత్యం" అని పిలిచాడు.[1][19][20] 1960లలో, గల్ఫ్‌లోని ఖండాంతర అరపై రెండు దేశాల ప్రాదేశిక పరిధి గురించి ఇరాన్ సౌదీ అరేబియాతో చర్చలు జరిపింది. వారు సవరించిన సమాన దూర రేఖపై అంగీకరించారు, ఇది ఖార్గ్‌ ఇరాన్ అధికార పరిధిలోకి రావడానికి అనుమతించింది.[4]

1969లో, షా మొహమ్మద్ రెజా పహ్లావి ఆధ్వర్యంలో, నేషనల్ ఇరానియన్ ఆయిల్ కంపెనీ, అమెరికా కంపెనీ అమోకో భాగస్వామ్యంతో ఈ ద్వీపం చమురు టెర్మినల్‌గా అభివృద్ధి చేయబడింది.[2][4] 1975 నాటికి, ద్వీపంలో మూడు ప్రధాన చమురు టెర్మినల్స్ ఉన్నాయి - తూర్పు తీరంలో ఖార్గ్ టెర్మినల్ దాని పొడవైన T- ఆకారపు జెట్టీ, పశ్చిమ తీరంలో సీ ఐలాండ్ టెర్మినల్, దక్షిణాన డారియస్ టెర్మినల్ - ఒక గ్యాస్ టెర్మినల్ అయిన ఖార్గ్ కెమికల్ కాంప్లెక్స్ లేదా ఖెమ్కో టెర్మినల్.[8] ఖార్గ్ ద్వీపం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద సముద్ర క్రూడ్ ఆయిల్ టెర్మినల్‌గా, ఇరానియన్ చమురుకు ప్రధాన సముద్ర టెర్మినల్‌గా మారింది.[21]

ఇరానియన్ విప్లవం

[మార్చు]

1979లో, ఇరానియన్ విప్లవం తర్వాత నేషనల్ ఇరానియన్ ఆయిల్ కంపెనీ అమోకో ఆస్తిని జప్తు చేసింది.[22][23] విప్లవం నుండి కొనసాగుతున్న ఆంక్షలు ఉన్నప్పటికీ, స్వయం సమృద్ధిని పెంపొందించుకోవడానికి, ఇతర దేశాల గుండా చమురును పంపించాల్సిన అవసరాన్ని నివారించడానికి ఇరాన్ ద్వీపంలో సౌకర్యాలను నిర్మించడం కొనసాగించింది.[1][6]

1980లలో ఇరాన్-ఇరాక్ యుద్ధంలో ఈ ద్వీపంపై బాంబు దాడి జరిగింది,[24] 1982, 1986 మధ్య ఇరాకీ వైమానిక దళం భారీ బాంబు దాడులతో సౌకర్యాలు పనిచేయకుండా పోయాయి. యుద్ధం తర్వాత మరమ్మతులు చాలా నెమ్మదిగా జరిగాయి, కానీ నిర్మించినప్పుడు సౌకర్యాలు విస్తరించబడ్డాయి, మెరుగుపరచబడ్డాయి.[4] 1990లో, ఇరానియన్ ప్రభుత్వం అమోకోకు పరిహారంగా $600 మిలియన్లు చెల్లించడానికి అంగీకరించింది: గల్ఫ్‌లోని నాలుగు డ్రిల్లింగ్ క్షేత్రాలు, ఖార్గ్ ఆయిల్ టెర్మినల్ స్వాధీనం కోసం $540 మిలియన్లు, ద్వీపంలోని పెట్రోకెమికల్ ప్రాసెసింగ్ ప్లాంట్ కోసం $60 మిలియన్లు.[23]

21వ శతాబ్దం

[మార్చు]

2009లో, ఇరాన్ దక్షిణ ఖార్గ్ ఆయిల్ టెర్మినల్ ద్వారా 950 million bbl (151 million m3) ముడి చమురును ఎగుమతి చేసింది, మార్పిడి చేసింది.[21] 2015లో, ద్వీపంలోని టెర్మినల్ సౌకర్యాలను నేషనల్ ఇరానియన్ ఆయిల్ కంపెనీ నిర్వహించింది.[8]

ఇరాన్ యుద్ధం

[మార్చు]
మార్చి 13, 2026న ఖార్గ్ ద్వీపంపై అమెరికా దాడులు

2025, 2026 ప్రారంభంలో, ఇరాన్ (ఖార్గ్ ద్వారా) రోజుకు దాదాపు 1.5 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురును చైనాకు ఎగుమతి చేసింది. ఇతర ఇరాన్ ఓడరేవులు, ఇతర కస్టమర్ దేశాలు చాలా చిన్న సంఖ్యలను చూపుతాయి.[25] ఫిబ్రవరి 15 నుండి 20 వరకు, ఇరాన్ తన చమురు ఎగుమతిని సాధారణ రేటుకు 3 రెట్లు పెంచింది, చమురు నిల్వను తగ్గించింది.[26] ఫిబ్రవరి 28, 2026న ఇరాన్ యుద్ధం ప్రారంభమైన తర్వాత, దాడి జరుగుతుందనే అంచనాతో ఇరాన్ ఫిబ్రవరి ప్రారంభం నుంచే అక్కడ చమురు నిల్వలను తగ్గించడం ప్రారంభించిందని ఉపగ్రహ చిత్రాలు వెల్లడించాయి. జనవరి మధ్యలో 27 చమురు ట్యాంకులు నిండి ఉండగా, మార్చి 7 నాటికి తొమ్మిది ట్యాంకులు మాత్రమే నిండి ఉన్నాయని అంచనా వేశారు, అప్పుడు ఆ సదుపాయంలో 18 మిలియన్ బ్యారెళ్ల (58% నిండిన) చమురు ఉంది.[25][27] మార్చిలో ఇజ్రాయెల్ ఈ ద్వీపంపై బాంబులు వేయాలని ఆలోచిస్తుండగా, అమెరికా దానిని స్వాధీనం చేసుకోవడానికి మొగ్గు చూపుతోందని వార్తలు వచ్చాయి.[2] ఘర్షణలో భాగంగా ద్వీపంలోని సైనిక స్థావరాలపై బాంబు దాడులు జరిగినట్లు మార్చి 13న అమెరికా ప్రకటించింది.[28][29][30] ద్వీపంలోని చమురు మౌలిక సదుపాయాలు చెక్కుచెదరకుండా సుమారు 90 సైనిక లక్ష్యాలపై దాడులు జరిగాయి.[31] హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా నౌకలను వెళ్ళనిచ్చేలా ఇరాన్‌పై ఒత్తిడి తెచ్చే ప్రయత్నంలో ట్రంప్ ఈ ద్వీపాన్ని నిర్బంధించాలని లేదా ఆక్రమించాలని ఆలోచిస్తున్నట్లు మార్చి 20, 2026న అమెరికా వార్తా వెబ్‌సైట్ ఆక్సియోస్ నివేదించింది.[32][33]

పురావస్తు శాస్త్రం

[మార్చు]
ఖార్గ్ ద్వీపం పురావస్తు ప్రదేశం
స్థానంఇరాన్ తీరానికి 25 km (16 mi) దూరం
చరిత్ర
పీరియడ్‌లుఅకేమెనిడ్, సెల్యూసిడ్, పార్థియన్, నబాటేయన్
స్థల గమనికలు
పురాతత్వవేత్తలుఎఫ్. సర్రే, ఇ. హెర్జ్‌ఫెల్డ్, ఎమ్-జె స్టెవ్
స్థితిశిథిలాలు
ప్రజలకు అందుబాటుఅవును

అకేమెనిడ్ శాసనం

[మార్చు]

నవంబర్ 2007లో, ఖార్గ్ ద్వీపంలో పాత పర్షియన్ భాషలో అకేమెనిడ్ యుగం (క్రీ.పూ. 550-330) నాటి క్యూనిఫాం శాసనం కనుగొనబడింది. పాత పర్షియన్ సెమీ-సిలబిక్ క్యూనిఫాం చిహ్నాలలో పగడపు శిల పై ఈ శాసనం చెక్కబడింది. అకేమెనిడ్ శాసనాలలో సాధారణంగా చక్కగా అమర్చబడిన క్రమబద్ధమైన వ్యవస్థ ఉన్నప్పటికీ, ఇది అసాధారణ క్రమంలో ఐదు పంక్తులలో వ్రాయబడింది.[34][35] ఇది సుమారు 2,400 సంవత్సరాల నాటిదని అంచనా.[36] శాసనం వివిధ రకాలుగా అనువదించబడింది, దానర్థం "[ఈ] భూమి అటవీ ప్రాంతం, నీరు లేనిది [, ] నేను దానికి ఆనందాన్ని, సంక్షేమాన్ని తీసుకువచ్చాను",[36] లేదా "నేను బయటకు [నీటిని] తీసుకురావడంతో సాగునీరు లేని భూమి సంతోషంగా ఉంది" అని అర్థం కావచ్చు.[37]

భాషావేత్త హబీబ్ బోర్జియాన్ వివరిస్తూ, శాసనం ప్రామాణికమైనదైతే, ద్వీపంలో అకేమెనిడ్ పాలనలో అభివృద్ధి చెందిన 'కనాట్' ఉపయోగించిన చరిత్రతో కలిపి చూస్తే, అకేమెనిడ్ల క్రింద ఖార్గ్ పర్షియన్ వలసరాజ్యంగా ఉండేదని సూచించవచ్చని చెప్పారు.[37] అకేమెనిడ్ యుగం నాటి పర్షియన్ స్థిరనివాసుల ఇరానియన్ మాండలికం ఖార్గీ భాషకు పూర్వీకం అయి ఉండవచ్చని బోర్జియాన్ చెబుతూ, "ఈ పరికల్పనను అసంభవం చేయడానికి ఎటువంటి విరుద్ధమైన ఆధారాలు లేవు" అని జతచేశారు.[37]

పర్షియన్ గల్ఫ్ పేరు వివాదంలో ఈ శాసనం వివాదాస్పదంగా మారింది. పర్షియన్ గల్ఫ్‌ పర్షియన్ పేరును నిర్ధారించే మరింత ఆధారంగా కొందరు నిపుణులు దీనిని పేర్కొన్నారు. ఇది చుట్టుపక్కల ఉన్న అరబ్ దేశాలలో "మీడియా ఉన్మాదానికి" దారితీసింది, ఇక్కడ దాని ప్రామాణికతను నిరూపించకుండా చేయడానికి ప్రయత్నాలు జరిగాయి.[34][36] మే 2008లో, గుర్తు తెలియని వ్యక్తులు ఫెన్సింగ్ ఎక్కి లోపలికి ప్రవేశించి, పదునైన వస్తువుతో ఉద్దేశపూర్వకంగా నష్టం కలిగించడంతో శాసనం తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నది. ఖార్క్ డిప్యూటీ గవర్నర్ అలీ జాజెబి ప్రకారం, శాసనంలో దాదాపు 70% తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నది. సుమారు 10-15% నష్టం వాటిల్లిందని మరొక మూలం పేర్కొంది.[34]

ఆశ్రమం

[మార్చు]
ఖార్గ్ ద్వీపంలోని ఆశ్రమం శిథిలాలు (fa)
ఇరాన్‌లోని పురాతన క్రైస్తవ శిధిలాలు ఖార్గ్ ద్వీపంలో ఉన్నాయి

ఖార్గ్ ద్వీపంలో శిథిలావస్థలో ఉన్న క్రైస్తవ చర్చి సముదాయం లేదా పురాతన ఆశ్రమం (ఖార్గ్ ఆశ్రమం [fa]) ఉంది. ఇది సుమారు 96 m (315 ft) పొడవు, 85 m (279 ft) వెడల్పు ఉండి, ఒక ప్రార్థనా మందిరం, 19 సన్యాసుల గదులు, గ్రంథాలయం, ప్రాంగణాన్ని కలిగి ఉంది. ఇది "ఖార్గ్‌లో పురాతన వస్తువుల అత్యంత ముఖ్యమైన సముదాయంగా పరిగణించబడుతుంది... [ఇది] పర్షియన్ గల్ఫ్ ప్రాంతంలో క్రైస్తవ పురావస్తు శాస్త్రానికి సంబంధించిన అతిపెద్ద ఏకైక పత్రం". దీని మూలాల గురించి సిద్ధాంతాలు అందించబడ్డాయి: అమెరికన్ చరిత్రకారుడు, పురావస్తు శాస్త్రవేత్త డేనియల్ టి. పాట్స్ మాట్లాడుతూ "సిరామిక్ ఆధారాలు 8, 9 వ శతాబ్దాల నాటివని సూచిస్తున్నాయి. ఈ సముదాయం 7 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలోనే స్థాపించబడి ఉండవచ్చని [మేరీ-జోసెఫ్] స్టెవ్ సూచించాడు" అని తెలిపారు.[8] పాట్స్ ప్రకారం ఇది "నిస్సందేహంగా... ఖార్గ్‌లో పురాతన వస్తువుల అత్యంత ముఖ్యమైన సముదాయం... పర్షియన్ గల్ఫ్ ప్రాంతంలో క్రైస్తవ పురావస్తు శాస్త్రంలో అతిపెద్ద ఏకైక పత్రం"గా పరిగణించబడుతుంది.[8]

ఇతర ముఖ్యమైన పురావస్తు ప్రదేశాలు

[మార్చు]
ఖార్గ్ సమాధులకు ఒక ప్రవేశద్వారం

ఖార్గ్ ద్వీపంలో మానవ నివాసాలకు సంబంధించిన మొదటి పురావస్తు ఆధారాన్ని 1898లో కెప్టెన్ ఎ. డబ్ల్యూ. స్టిఫ్ నివేదించాడు. ఇతని ఆవిష్కరణల అధ్యయనాలను 1910లో ఫ్రెడరిక్ సర్రే, ఎర్నెస్ట్ హెర్జ్‌ఫెల్డ్ ప్రచురించారు.[38][39] వారు రాతితో చెక్కబడిన రెండు గదుల సమాధులను కనుగొన్నారు. వీటిని తూర్పు, దక్షిణ సమాధులుగా పిలుస్తారు. ఇవి బహుశా తొలి రికార్డు చేయబడిన అవశేషాలు. వీటిలో వంపు తిరిగిన ప్రవేశద్వారాలు ఉన్న ప్రధాన గది, ఒక వెస్టిబ్యూల్ ఉన్నాయి. దాని నుండి దాదాపు ఇరవై చిన్న గదులు ఏర్పడ్డాయి. దక్షిణ సమాధి 13 m (43 ft) లోతు ఉంటుంది. దీనిలో పల్మైరాకు చెందిన సెల్యూసిడ్, పార్థియన్ శైలులలో ఒక వ్యక్తి పడుకుని తాగుతున్నట్లు చెక్కి ఉన్న శిల్పం ఉంది. దెబ్బతిన్న ఒక శిల్పం నైక్ దేవతను సూచిస్తున్నట్లుగా, ఒక స్థూపం పైన ఉన్న గోళాకార ఉపరితలంపై ఉంది. సమాధుల వాస్తుశిల్పం పల్మైరీన్ దేనికంటే కూడా పెట్రా వద్ద నబాటేయన్ వాస్తుశిల్పాన్ని ఎక్కువగా గుర్తుచేస్తుందని స్టెవ్ వాదించాడు.[40][41][42][43][44][45]

మరో 83 రాతి సమాధులు, 62 మెగాలిథిక్ సమాధులను అధ్యయనం చేశారు. రాతితో చెక్కిన సమాధులు నాలుగు వర్గాలుగా వస్తాయి: ఒకే గది ఉన్న సమాధులు, వివిధ ఆకృతుల నిస్సారమైన సమాధులు, గుంట పూడ్చివేతలు, తవ్వబడిన బహుళ-గదుల సముదాయాలు. స్టెవ్ తవ్విన 62 సమాధులు అబ్బాసిడ్ కాలిఫేట్ కాలం నాటివి, ఇవి యూదుల స్మశానవాటిక అయ్యి ఉండవచ్చు.[8] జొరాస్ట్రియన్ ఖనన స్థలాలు, క్రైస్తవ సమాధులు, సాసానిడ్-యుగం నాటి సమాధులు కూడా ఉన్నాయి. స్టెవ్ కొన్ని సమాధుల వద్ద అనేక నెస్టోరియన్ శైలి శిలువలు ఉండటాన్ని కూడా గమనించాడు.[41] ద్వీపంలో 13వ శతాబ్దం చివరలో నిర్మించిన మీర్ మొహమ్మద్ మందిరం, మీర్ ఆరామ్ మందిరం కూడా ఉన్నాయి. ఈ మందిరంలోని మంటలు అకేమెనిడ్ కాలం నాటివని నమ్ముతారు.[1]

స్టెవ్ డాక్యుమెంట్ చేసినట్లుగా, ప్లాస్టర్ చేయబడిన అగ్ని బలిపీఠం మధ్యలో ఉన్న సుమారు 7.5 m (25 ft) చదరపు కొలతలతో ఉన్న కఠినమైన రాతి ఆలయం శిథిలాలు కూడా ఉన్నాయి.[8]

సౌకర్యాలు, ప్రాముఖ్యత

[మార్చు]

ఖార్గ్ ద్వీపం అబూజార్, ఫోరౌజాన్, డొరూడ్ ఆఫ్-షోర్ చమురు క్షేత్రాలు,[3] అహ్వాజ్, మరున్, గచ్సరాన్ చమురు క్షేత్రాల నుండి చమురును ఎగుమతి చేయడానికి సముద్ర ఓడరేవును అందిస్తుంది. ఇరాన్ తీరప్రాంతం చాలా వరకు వాలుగా, తక్కువ లోతుగా ఉంటుంది, కానీ ద్వీపం చుట్టూ ఉన్న లోతైన జలాల వల్ల పొడవైన జెట్టీలు ట్యాంకర్లకు మూరింగ్ అందించగలవు. ముడి చమురు, ఎరువులు, ద్రవీకృత వాయవు, ఇతర ఉత్పత్తులతో సహా ఇరాన్ చమురు ఎగుమతుల్లో 90% వరకు ఖార్గ్ టెర్మినల్ ద్వారా వెళుతాయి, ఇది ఒకేసారి 10 సూపర్‌ట్యాంకర్‌లను లోడ్ చేయగలదు. దీనివల్ల ఇది వ్యూహాత్మకంగా చాలా ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది.[2][3] ద్వీపంలో దాదాపు 30 million bbl (5 million m3) చమురు కోసం తగినంత నిల్వ సామర్థ్యం ఉంది.[46]

ఈ ద్వీపానికి ఖార్గ్ విమానాశ్రయం సేవలు అందిస్తుంది.[47] జజీరే-యే ఖార్క్ లైట్‌హౌస్ ద్వీపానికి సేవలు అందిస్తుంది.[a][48]

2016 ఇరానియన్ జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ద్వీపంతో సమానమైన ఖార్గ్ జిల్లాలో 8,193 మంది ప్రజలు ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది.[5]

ఖార్గ్ ద్వీపం
Foundationకాంక్రీట్ ఆధారం
Constructionఅల్యూమినియం అస్థిపంజర టవర్
Tower shapeమధ్యలో సిలిండర్, లాంతరు ఉన్న చతురస్రాకార పిరమిడల్ టవర్[49][50]

జనరంజక సంస్కృతిలో

[మార్చు]

సెగా జెనెసిస్ ఫ్లైట్ సిమ్యులేటర్ 'ఎఫ్-15 స్ట్రైక్ ఈగిల్ II' లో పర్షియన్ గల్ఫ్ మిషన్ మ్యాప్‌లో ఈ ద్వీపం SAM రాడార్ ఇన్‌స్టాలేషన్‌తో కనిపిస్తుంది. ఈ ద్వీపం డైస్ కు చెందిన 'బ్యాటిల్‌ఫీల్డ్ 3' వీడియో గేమ్‌లో ప్లే చేయగల మ్యాప్‌గా ఉంది.[51]

ఇది డెల్టా ఫోర్స్: బ్లాక్ హాక్ డౌన్ - టీమ్ సాబ్రే లో కూడా కనిపిస్తుంది, దీని రెండు మిషన్లు "ఖార్గ్ ఐలాండ్ ఇన్‌ఫిల్ట్రేషన్", "ఖార్గ్ ఐలాండ్ ఆయిల్ టెర్మినల్".[52]

ఫుట్‌నోట్స్

[మార్చు]
  1. ↑ "జజీరే-యే" అంటే "ద్వీపం".

మూలాలు

[మార్చు]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Mansour, Mohammad (11 మార్చి 2026). "The 'orphan pearl': Inside Kharg, the beating heart of Iran's oil empire". Al Jazeera. ఒరిజినల్ నుండి 11 మార్చి 2026 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 మార్చి 2026.
  2. 1 2 3 4 5 6 Clark, Emily (11 మార్చి 2026). "Kharg Island could be Iran's weak spot as Washington reportedly considers ground invasion options". ABC News. ఒరిజినల్ నుండి 12 మార్చి 2026 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 12 మార్చి 2026.
  3. 1 2 3 4 "Why Kharg Island matters: Iran's strategic Gulf oil island". The New Arab. 11 మార్చి 2026. ఒరిజినల్ నుండి 12 మార్చి 2026 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 12 మార్చి 2026.
  4. 1 2 3 4 Mirfendereski, Guive (15 సెప్టెంబరు 2015). "Kharg Island iii. Developments since the 1950s". Encyclopaedia Iranica. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 మార్చి 2026.
  5. 1 2 Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Bushehr Province. amar.org.ir (Report) (in పర్షియన్). The Statistical Center of Iran. the original నుండి 3 ఆగస్టు 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 డిసెంబరు 2022.
  6. 1 2 Emery, Christian (13 మార్చి 2026), Phelps, Sam (ed.), "Kharg Island: Iran's energy lifeline that has so far escaped attack", The Conversation, doi:10.64628/ab.pr7vuxx9f, the original నుండి 14 మార్చి 2026 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది, ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 మార్చి 2026
  7. ↑ "Kharg Island Tourism: Permits & Access for Foreign Nationals [2026]". Melste. 14 మార్చి 2026. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 మార్చి 2026.
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Potts, D. T. (16 సెప్టెంబరు 2015). "KHARG ISLAND II – History and archeology". In Yarshater, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica (Online ed.). Encyclopædia Iranica Foundation. PublishedJuly 20, 2004; last updated September 16, 2015
  9. ↑ Tazmini, Ghoncheh (2018). "The Persian-Portuguese Encounter in Hormuz". Cambridge University Press. doi:10.1080/00210862.2016.1263542.
  10. ↑ Tazmini, Ghoncheh (2017). "The Persian-Portuguese Encounter in Hormuz". Taylor and Francis. doi:10.1080/00210862.2016.1263542.
  11. ↑ J. R. Perry, "The Banu Ka'b: An amphibious brigand state in Khuzistan", Le monde iranien et l'Islam, 1, 1971, p. 131-152. Idem, "Mir Muhanna and the Dutch: Patterns of piracy in the Persian Gulf", Stud. Ir. 2, 1973, p. 85.
  12. ↑ "World Petroleum Report – Iran". World Petroleum. Vol. 6. 15 ఫిబ్రవరి 1960. p. 78.
  13. ↑ "Pipelines Around the World". World Petroleum. Vol. 31, no. 11. అక్టోబరు 1960. p. 65.
  14. ↑ "World Petroleum Report – Iran – Transportation". World Petroleum. Vol. 7. 15 ఫిబ్రవరి 1961. p. 222.
  15. ↑ Minerals Yearbook 1963 Vol 4 Area Reports: International. U.S. Department of the Interior, Bureau of Mines. 1963. p. 1180.
  16. ↑ Minerals Yearbook 1964 Vol 4 Area Reports: International. U.S. Department of the Interior, Bureau of Mines. 1964. p. 1043.
  17. ↑ Minerals Yearbook 1965 Vol 4 Area Reports: International. U.S. Department of the Interior, Bureau of Mines. 1965. p. 999.
  18. ↑ Minerals Yearbook 1965 Vol 4 Area Reports: International. U.S. Department of the Interior, Bureau of Mines. 1965. p. 981.
  19. ↑ Waldia, Manisha (14 మార్చి 2026). "Which Island is Known as the 'Orphan of the Pearl'?". Jagranjosh.com. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 మార్చి 2026.
  20. ↑ Kapoor, Srishti (14 మార్చి 2026). ""Orphan Pearl" On Fire: The Critical Oil Island Struck By US In Iran". NDTV. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 మార్చి 2026.
  21. 1 2 "Khark Oil Exports". Iran Daily. 2009. ఒరిజినల్ నుండి 22 మే 2009 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 మార్చి 2011.
  22. ↑ Bou, Jordi (15 మార్చి 2026). "CONFLICT: Iran's Kharg Island infographic". Graphic News. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 మార్చి 2026.
  23. 1 2 "Iranian Accord With Amoco Lifts a Barrier to U.S. Trade". The New York Times. 16 జూన్ 1990. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 మార్చి 2026.
  24. ↑ Yoon, John (14 మార్చి 2026). "What to Know About Iran's Kharg Island". The New York Times. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 మార్చి 2026.
  25. 1 2 "Kharg Island: Iran's Oil Backbone & Greatest Vulnerability EXPLAINER: Why Kharg Island is the backbone of Iran's oil economy – and its greatest vulnerability". www.kpler.com. 16 మార్చి 2026.
  26. ↑ Paraskova, Tsvetana (26 ఫిబ్రవరి 2026). "Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike". OilPrice.com (in ఇంగ్లీష్).
  27. ↑ "Der Iran räumt seit Wochen heimlich sein wichtigstes Öllager". wiwo.de. 2026. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 10 మార్చి 2026.
  28. ↑ "Trump Says U.S. Bombs 'Obliterated' Military Targets on Kharg Island". The Wall Street Journal (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 మార్చి 2026.
  29. ↑ Cooper, Helene; Stack, Liam (13 మార్చి 2026). "U.S. Attacks Iran's Kharg Island, a Key Port for Oil Exporting, Trump Says". The New York Times (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ISSN 0362-4331. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 మార్చి 2026.
  30. ↑ "US embassy in Baghdad hit by strike as Trump says military targets 'obliterated' on Iran's key oil island - follow live". BBC News (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). 14 మార్చి 2026. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 మార్చి 2026.
  31. ↑ "US strikes more than 90 Iranian military targets on Kharg Island, CENTCOM says". Reuters. 14 మార్చి 2026.
  32. ↑ Barak Ravid, Marc Caputo (20 మార్చి 2026). "Trump mulls risky Kharg Island takeover to force Iran to open strait". Axios. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 మార్చి 2026.
  33. ↑ Telugu, ntv (21 మార్చి 2026). "Trump: ఖర్గ్ ద్వీపంపై ట్రంప్ వ్యూహం ఇదేనా? ఇరాన్ ఏం చేయబోతుంది?". NTV Telugu. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 మార్చి 2026.
  34. 1 2 3 "Khark island's Achaemenid inscription seriously damaged". Payvand News. 1 జూన్ 2008. the original నుండి 28 ఏప్రిల్ 2012 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. Source: Mehr News Agency
  35. ↑ "Newly Found Old-Persian Cuneiform Inscription of Kharg Island Deciphered". Iranian Cultural Heritage News Agency. 8 డిసెంబరు 2007. the original నుండి 29 సెప్టెంబరు 2011 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 మార్చి 2011.
  36. 1 2 3 "Kharg Island Achaemenid Inscription". Persian Empire. ఒరిజినల్ నుండి 15 నవంబరు 2025 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 మార్చి 2026.
  37. 1 2 3 Borjian, Habib (2019). "The Language of the Kharg Island". Journal of the Royal Asiatic Society. 29 (4): 680. doi:10.1017/S1356186319000403. S2CID 213053987.
  38. ↑ Stiffe, Captain A. W. (1898). "Persian Gulf notes. Kharag Island". Geographical Journal. 12: 179–182.
  39. ↑ Sykes, P. M. (1915). A History of Persia. vol. 2. London.{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
  40. ↑ Sarre, F.; Herzfeld, E. (1910). Iranische Felsreliefs (in జర్మన్). Berlin. OCLC 5455552.{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
  41. 1 2 Steve, M.-J. (1999). "Sur l'île de Khârg dans le golfe Persique". Dossiers d'Archéologie (in ఫ్రెంచ్). 243: 74–80.
  42. ↑ Steve, M.-J.; et al. (2003). L'île de Kharg. Une page de l'histoire du Golfe Persique et du monachisme oriental. Civilisations du Proche-Orient (in ఫ్రెంచ్). Vol. Série I. Gent. ISBN 2-940032-03-3.{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
  43. ↑ Haerinck, E. (1975). "Quelques monuments funéraires de l'île de Kharg dans le Golfe Persique". Iranica Antiqua (in ఫ్రెంచ్). 11: 144–167.
  44. ↑ Haerinck, E. (1998). "More pre-Islamic coins from southeastern Arabia". Arabian Archaeology and Epigraphy. 9: 278–301. doi:10.1111/j.1600-0471.1998.tb00123.x.
  45. ↑ Handbuch des Persischen Golfs (in జర్మన్) (5th ed.). Hamburg: Deutsches Hydrographisches Institut. 1976.
  46. ↑ Regan, Helen; Sharman, Laura (14 మార్చి 2026). "What to know about Kharg Island, the tiny coral outcrop at the heart of Iran's oil industry". CNN. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 మార్చి 2026.
  47. ↑ "Kharg Airport". SKYbrary Aviation Safety. ఒరిజినల్ నుండి 15 అక్టోబరు 2025 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 మార్చి 2026.
  48. ↑ Huggins, John (1 జూన్ 2006). "Jazireh-ye Khark Light". ARLHS IRA-002. ఒరిజినల్ నుండి 13 ఆగస్టు 2025 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 మార్చి 2026.
  49. ↑ మూస:Cite rowlett
  50. ↑ NGA List of Lights – Pub.112 Archived 3 అక్టోబరు 2018 at the Wayback Machine Retrieved 3 October 2016
  51. ↑ "Battlefield 3 Maps". Electronic Arts. 2011. the original నుండి 15 అక్టోబరు 2011 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 అక్టోబరు 2011.
  52. ↑ "Delta Force: Black Hawk Down". ModDB. 20 జనవరి 2004. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 మార్చి 2026.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ఖార్గ్_ద్వీపం&oldid=4852984" నుండి వెలికితీశారు