ఖుర్షీద్ బనో
ఖుర్షీద్ బానో (14 ఏప్రిల్ 1914 - 18 ఏప్రిల్ 2001), తరచుగా ఖుర్షీద్ లేదా ఖుర్షీద్ అని పిలుస్తారు , ఆమె ఒక గాయని, నటి, భారతీయ సినిమాకు మార్గదర్శకురాలు . ఆమె కెరీర్ 1930లు, 1940ల వరకు కొనసాగింది, తర్వాత ఆమె 1948లో పాకిస్తాన్కు వలస వెళ్లింది.[1]
లైలా మజ్ను (1931) చిత్రంతో అరంగేట్రం చేసిన ఆమె భారతదేశంలో ముప్పైకి పైగా చిత్రాలలో నటించింది.[1] ఆమె నటుడు-గాయకుడు కె. ఎల్. సైగల్ తో కలిసి నటించిన తాన్సేన్ (1943) చిత్రానికి ప్రసిద్ధి చెందింది, ఇందులో ఆమె మరపురాని పాటలు ఉన్నాయి.[2][3]
ప్రారంభ జీవితం
[మార్చు]ఖుర్షీద్ 14 ఏప్రిల్ 1914న పాకిస్తాన్లోని లాహోర్లో ఇర్షాద్ బేగం గా జన్మించారు. చిన్నతనంలో, ఆమె అల్లామా ఇక్బాల్ ఇంటి పక్కన ఉన్న భాటి గేట్ ప్రాంతంలో నివసించేది.[1][4][5] చిన్నతనంలో, ఆమె అల్లామా ఇక్బాల్ ఇంటి పక్కన ఉన్న భట్టి గేట్ ప్రాంతంలో నివసించేది.[4]
కెరీర్
[మార్చు]1931లో కలకత్తాలోని మదన్ థియేటర్స్లో చేరినప్పుడు ఖుర్షీద్ తన సినీ జీవితాన్ని ప్రారంభ టాకీ చిత్రాలతో ప్రారంభించింది.[6]
ఉపఖండంలో తొలి టాకీ చిత్రం ( ఆలం ఆరా ) విడుదలైన సంవత్సరం ఆమె నిశ్శబ్ద చిత్రం ఐ ఫర్ యాన్ ఐ (1931)లో కూడా నటించింది. లాహోర్లో నూతన చలనచిత్ర పరిశ్రమకు ఇది ఒక గొప్ప సమయం. ఖుర్షీద్ హింద్మాతా సినీటోన్ ఫిల్మ్ కంపెనీలో చేరారు, ఈ బ్యానర్ కింద ఆమె ఇష్క్-ఎ-పంజాబ్ అలియాస్ మీర్జా సాహిబన్ (1935) - మొదటి పంజాబీ టాకీ చిత్రం. అదే సంవత్సరం, ఆమె నేషనల్ మూవీటోన్ యొక్క స్వర్గ్ కీ సీధీ (1935)లో ఇమ్రోజియా బేగంతో పాటు పృథ్వీరాజ్ కపూర్ సరసన ప్రధాన పాత్ర పోషించింది, ఆమె నటనకు భారీ ప్రశంసలు అందుకుంది. ఆమె త్వరలోనే బొంబాయికి మకాం మార్చింది, మహాలక్ష్మి సినీటోన్ కంపెనీ యొక్క బాంబ్షెల్ (1935), చిరాగ్-ఎ-హుస్న్ (1935)లలో పనిచేసిన తర్వాత, ఆమె సరోజ్ మూవీటోన్ యొక్క గైబి సితార (1935)లో నటించింది, అక్కడ ఆమె అన్ని పాటలను స్వయంగా పాడింది. దురదృష్టవశాత్తు ఈ పాటల రికార్డులు నేటికీ లేవు.[1][4][5]
ఈ దశలో విడుదలైన ఆమె చిత్రాలలో లైలా మజ్ను (1931), ముఫ్లిస్ ఆషిక్ (1932), నక్లీ డాక్టర్ (1933), బాంబ్ షెల్ (1933), మీర్జా సాహిబన్ (1935), కిమియాగర్ (1936), ఇమాన్ ఫరూష్ (1937), మధుర్ మిలన్ (1938), సితార (1939) ఉన్నాయి.[1]
ఆమె కెరీర్ శిఖరాగ్ర స్థాయికి చేరుకుంది, ఆమె కె.ఎల్. సైగల్, మోతీలాల్ వంటి నటులతో కలిసి రంజిత్ మూవీటోన్ చిత్రాలలో నటించడానికి బొంబాయికి వెళ్లింది . చతుర్భుజ్ దోషి దర్శకత్వం వహించిన భుక్ట్ సూర్దాస్ (1942) లో ప్రముఖ గాయకుడు-నటుడు కె.ఎల్. సైగల్ సరసన నటించి , ఆ తర్వాత తాన్సేన్ (1943)లో నటించి, "మొదటి గాయని తారలు"గా పిలువబడినప్పుడు ఆమె అపారమైన ప్రజాదరణ పొందింది. ఆమె ఇతర ఇద్దరు ప్రధాన నటులు జైరాజ్, ఈశ్వర్లాల్ .[4][6]
పాకిస్తాన్కు వలసలు
[మార్చు]భారతదేశంలో ఆమె చివరి చిత్రం పపీహా రే (1948), ఆమె పాకిస్తాన్కు వలస వెళ్ళే ముందు ఇది గొప్ప విజయాన్ని సాధించింది, భారతీయ చిత్ర పరిశ్రమలో తనదైన ముద్ర వేసింది. ఖుర్షీద్ 1948లో స్వాతంత్ర్యం తర్వాత తన భర్తతో పాకిస్తాన్కు వలస వెళ్లి పాకిస్తాన్లోని సింధ్లోని కరాచీలో స్థిరపడ్డారు.[4]
1956లో ఆమె ఫంకార్, మండి అనే రెండు చిత్రాలలో నటించింది . ఖుర్షీద్, సంగీత స్వరకర్త రఫీక్ ఘజ్నవి కారణంగా మండి ప్రసిద్ధి చెందింది , కానీ ఆ చిత్రాన్ని సరిగ్గా నిర్వహించకపోవడం వల్ల, ఆ చిత్రం బాక్సాఫీస్ వద్ద విజయం సాధించలేదు. కరాచీలోని సెయింట్ పాల్స్ ఇంగ్లీష్ హై స్కూల్లో భౌతిక శాస్త్ర ఉపాధ్యాయుడు రాబర్ట్ మాలిక్ నిర్మించిన రెండవ చిత్రం ఫంకార్ కూడా అదే విధిని ఎదుర్కొంది.[4]
వ్యక్తిగత జీవితం
[మార్చు]ఖుర్షీద్ తన మేనేజర్ లాలా యాకుబ్ (ప్రసిద్ధ భారతీయ నటుడు యాకుబ్ తో కలవరపడకూడదు ) ను వివాహం చేసుకుంది, ఆమె కర్దార్ ప్రొడక్షన్స్ లో స్వల్పకాలిక నటి, పాకిస్తాన్ లోని లాహోర్ లోని భాటి గేట్ గ్రూప్ సభ్యురాలు . వ్యక్తిగత సమస్యల కారణంగా, ఆమె 1956 లో యాకుబ్ తో విడాకులు తీసుకుంది. 1956 లో షిప్పింగ్ వ్యాపారంలో ఉన్న యూసుఫ్ భాయ్ మియాన్ ను వివాహం చేసుకుంది. ఆమెకు ముగ్గురు పిల్లలు ఉన్నారు, 1956 లో ఆమె చివరి చిత్రం తర్వాత సినిమాల్లో పనిచేయడం మానేశారు.[4]
మరణం
[మార్చు]ఖుర్షీద్ బానో తన 87వ పుట్టినరోజు తర్వాత నాలుగు రోజుల తరువాత 18 ఏప్రిల్ 2001న పాకిస్తాన్లోని కరాచీలో మరణించింది.[4][5][6]
ఫిల్మోగ్రఫీ
[మార్చు]భారతదేశంలో సినిమాలు
[మార్చు]- లైలా మజ్ను (అస్ షెహ్ల) (1931) (ఆమె తొలి చిత్రం) [6]
- ముఫ్లిస్ ఆషిక్ (1932)
- హతిలి దుల్హన్ (1931)
- చత్రా బకావళి (1932)
- నాక్లి డాక్టర్ (1933)
- మీర్జా సాహిబన్ (ఆస్ ఖుర్షీద్) (1934) [6]
- ఆంఖ్ కా నషా (అస్ షెహ్లా) (1933)
- స్వార్గ్ కి సిధి (ఆస్ ఖుర్షీద్) (1935) [5]
- బాంబు షెల్ (ఖర్షిద్ గా) (1935)
- సిపాహ్ సాలార్ (1936) [5]
- పియా కీ జోగన్ (షాహ్లా) (1936)
- కిమియాగర్ (1936)
- ఐలానే జంగ్ (1936) [5]
- సితార (1938) [4]
- ప్రేమ్ సమాధి (1938)
- మధుర్ మిలన్ (1938) [5]
- ది డాటర్స్ ఆఫ్ ఇండియా (1939)
- కౌన్ కిసి కా (1939)
- ఆప్ కీ మర్జీ (1939) [5]
- ముసాఫిర్ (1940)
- హోలీ (1940)
- షాదీ (1941) [4][5]
- పరదేశి (1941) [4][5]
- బేటి (1941)
- చోటి మా
- చాందిని (1942)
- భక్త సూరదాస్ (1942) [4][5]
- తాన్సేన్ (1943) [4][5]
- డాక్టర్ కుమార్ (1944)
- షాహెన్షా బాబర్ (1944) [4][5]
- ముంతాజ్ మహల్ (1944) [5]
- ప్రభు కా ఘర్ (1945)
- మూర్తి (1945)
- దేవార్ (1946)
- ఫూల్వారీ (1946)
- మంజ్ధర్ (1947) [5]
- రంగీన్ కహానీ (1947)
- మిట్టి (1947)
- ఆగే బధో (1947) [5]
- ఆప్ బీటి (1948) [5][6]
- పాపిహా రే (1948)
పాకిస్తాన్ లో సినిమాలు
[మార్చు]| సంవత్సరం. | సినిమా | భాష. |
|---|---|---|
| 1956 | మండి[4] | ఉర్దూ |
| 1956 | ఫంకర్[4] | ఉర్దూ |
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Pran Nevile (28 April 2017). "The scene-stealer (Khurshid Begum with K. L. Saigal in Tansen (1943 film))". The Hindu newspaper. Archived from the original on 21 September 2021. Retrieved 24 January 2025.
- ↑ Rishi, Tilak (2012). Bless You Bollywood!: A Tribute to Hindi Cinema on Completing 100 Years. Trafford Publishing. pp. 28–. ISBN 978-1-4669-3963-9.
- ↑ Nettl, Bruno; Arnold, Alison (2000). The Garland Encyclopedia of World Music: South Asia : the Indian subcontinent. Taylor & Francis. p. 525. ISBN 978-0-8240-4946-1.
- ↑ 4.00 4.01 4.02 4.03 4.04 4.05 4.06 4.07 4.08 4.09 4.10 4.11 4.12 4.13 4.14 4.15 "Khursheed Bano's last interview". Cineplot.com website. Archived from the original on 6 October 2019. Retrieved 24 January 2025.
- ↑ 5.00 5.01 5.02 5.03 5.04 5.05 5.06 5.07 5.08 5.09 5.10 5.11 5.12 5.13 5.14 5.15 5.16 "Khursheed profile". Cinemaazi.com website (in English). 11 November 2019. Archived from the original on 22 October 2021. Retrieved 24 January 2025.
{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ 6.0 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 Ashok Damodar Ranade (1 January 2006). Hindi Film Song: Music Beyond Boundaries. Bibliophile South Asia. pp. 331–334. ISBN 978-81-85002-64-4.