గగ్రాన్ కోట
| గగ్రాన్ కోట | |
|---|---|
| రాజస్థాన్, భారతదేశం | |
 గగ్రాన్ కోట | |
| భౌగోళిక స్థితి | 24°37′41″N 76°10′59″E / 24.627937°N 76.182957°E |
| స్థల చరిత్ర | |
| Battles/wars | గగ్రన్ స్వాధీనం (1444) – మహమూద్ ఖల్జీ ఖిచీ రాజపుత్రులను, మేవార్ రాజపుత్రులను ఓడించాడు. గగ్రన్ యుద్ధం (1519) – రాణా సంగ మాల్వాకు చెందిన మహమూద్ ఖిల్జీ II ను ఓడించాడు. |
| రకం | సాంస్కృతిక |
| క్రైటేరియా | ii, iii |
| గుర్తించిన తేదీ | 2013 (36వ సమావేశం ) |
| దీనిలో భాగం | రాజస్థాన్ కొండ కోటలు |
| రిఫరెన్సు సంఖ్య. | 247 |
| Region | దక్షిణాసియా |
గాగ్రోన్ కోట (హిందీ/రాజస్థానీ గాగ్రోన్ కా కాలా) భారతదేశంలోని హడోటి ప్రాంతంలో రాజస్థాన్ లోని ఝాలావర్ జిల్లా ఉన్న ఒక కొండ & నీటి కోట. ఇది జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయమైన ఝాలావర్ నగరానికి కేవలం 5 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఇది కొండ, నీటి కోటకు ఉదాహరణ. [1][2] రాజా మాధో భిల్ గాగ్రోన్ కోటకు పునాది వేశాడు, అతని తరువాత ఈ కోనోమ్ పెన్ శతాబ్దంలో బిజల్దేవ్ సింగ్ దోడ్ (ఒక పర్మార్ రాజపుత్ర రాజు) నియంత్రణలోకి వచ్చింది.[3] ఈ కోటను తరువాత షేర్ షా, అక్బర్ కూడా నియంత్రించారు. అహు నది, కాళి సింధ్ నది సంగమం వద్ద ఈ కోట నిర్మించబడింది. ఈ కోట మూడు వైపులా నీరు, ముందు వైపు కందకం చుట్టుముట్టబడి ఉంది, అందువల్ల జలదుర్గ్ అనే పేరును సంపాదించింది (హిందీ/రాజస్థానీ: జలదుర్గు, అనువాదంః నీటి కోట).[4] కంబోడియా నమ్ పెన్ వద్ద జరిగిన ప్రపంచ వారసత్వ కమిటీ 37వ సమావేశంలో, రాజస్థాన్లోని ఐదు ఇతర కోటలతో పాటు గాగ్రోన్ కోటను రాజస్థాన్లోని కొండ కోటలలో భాగంగా 2013లో యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా ప్రకటించారు.[5]
చరిత్ర
[మార్చు]గాగ్రోన్ కోటను పన్నెండవ శతాబ్దంలో రాజు బిజల్దేవ్ సింగ్ దోడ్ నిర్మించాడు. ఈ కోటను 300 సంవత్సరాల పాటు ఖించీ రాజ్యం పాలించింది. కోట నిర్మించబడిన ఖచ్చితమైన తేదీ ఇప్పటికీ ఒక రహస్యంగానే ఉంది, అయితే ఈ కోటలోని కొన్ని భాగాలు ఏడవ పద్నాలుగో శతాబ్దాల మధ్య నిర్మించబడ్డాయని చరిత్రకారులు అంచనా వేస్తున్నారు.[4]
ఈ కోట చివరి పాలకుడు అచల్ దాస్ ఖించీ అని నివేదించబడింది. శతాబ్దాలుగా మాల్వా ముస్లిం పాలకులు గాగ్రోన్ కోటపై దాడి చేశారు. సుల్తాన్ హోషాంగ్ షా 1423లో 30,000 మంది గుర్రపు సైనికులు, 84 ఏనుగు రైడర్లతో కూడిన సైన్యంతో కోటపై దాడి చేశాడు. సుల్తాన్ ఉన్నత సంఖ్యలు ఉన్నత స్థాయి ఆయుధాల కారణంగా తన ఓటమి అనివార్యం అని గ్రహించినప్పటికీ, రాజపుత్ర సంప్రదాయానికి అనుగుణంగా, అతను లొంగిపోకుండా, తన ప్రాణాన్ని కోల్పోయే వరకు పోరాడాడు. ఇంకా, సుల్తాన్ దళాలు బందీలుగా తీసుకోకుండా ఉండటానికి చాలా మంది మహిళలు జౌహర్ చేసి, తమను తాము సజీవంగా తగలబెట్టుకున్నారు.[6][4] ఈ కోట 14 యుద్ధాలు 2 జౌహర్ రాణులను చూసింది.[6][4]
ఈ కోటను షేర్ షా, అక్బర్ కూడా స్వాధీనం చేసుకున్నారు. అక్బర్ ఈ కోటను ప్రధాన కార్యాలయంగా చేసి, తరువాత తన ఎస్టేట్లో భాగంగా బికనీర్ పృథ్వీరాజ్ కు ఇచ్చినట్లు సమాచారం.[4]
నిర్మాణాలు
[మార్చు]
గాగ్రోన్ కోట మూడు వైపులా నీటితో నాల్గవ వైపు నీటితో నిండిన కందకంతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది. ఇది అహు నది, కాళి సింధ్ నది సంగమం వద్ద నిర్మించబడింది. ఈ కోటలో కేవలం రెండు మాత్రమే ఉన్న సాంప్రదాయ కోటలకు విరుద్ధంగా మూడు ప్రాకారాలు కూడా ఉన్నాయి. కోట గోపురాలు వింధ్య శ్రేణి ముకుందరా కొండలతో మిళితం చేయబడ్డాయి. కోట కూర్చున్న పర్వతం కోటకు పునాది. ఈ కోటకు రెండు ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారాలు కూడా ఉన్నాయి. ఒక ద్వారం నది వైపు వెళుతుంది, మరొక ద్వారం కొండ రహదారి వైపు వెళుతుంది.[4]
కోటలోని కొన్ని ముఖ్యమైన ప్రదేశాలు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:
- గణేష్ పోల్
- నక్కర్కానా
- భైరవి పోల్
- కిషన్ పోల్
- సెలెఖానా
- దివాన్-ఇ-ఆమ్
- దివాన్-ఎ-ఖాస్
- జనానా మహల్
- మధుసూదన్ మందిర్
- రంగ్ మహల్
ఉత్తర భారతదేశం నీటితో చుట్టుముట్టబడిన ఏకైక కోట ఈ కోట, దీనికి జలదుర్గ (భారతదేశ నీటి కోట) అని పేరు పెట్టారు.[6][4] కోట వెలుపల ఉన్న సూఫీ సెయింట్ మిట్టే షా సమాధి మొహర్రం నెలలో జరిగే వార్షిక రంగురంగుల ఉత్సవానికి వేదిక. సంగమానికి అడ్డంగా సెయింట్ పిపాజీ మఠం కూడా ఉంది.[7]
పరిరక్షణ
[మార్చు]రాజస్థాన్లోని ఆరు కొండ కోటలైన ఆమేర్ కోట, చిత్తోర్ కోట, గాగ్రోన్ కోట, జైసల్మేర్ కోట, కుంభల్గఢ్ రణతంబోర్ కోట జూన్ 2013లో ఫ్నామ్ పెన్లో జరిగిన ప్రపంచ వారసత్వ కమిటీ 37వ సమావేశంలో యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల జాబితాలో చేర్చబడ్డాయి. అవి వరుస సాంస్కృతిక ఆస్తిగా రాజపుత్ర సైనిక కొండ నిర్మాణానికి ఉదాహరణలుగా గుర్తించబడ్డాయి.[5][8][9]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Jhalawar Tourism: Tourist Places in Jhalawar - Rajasthan Tourism". tourism.rajasthan.gov.in (in Indian English). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2018-03-11.
- ↑ Sharma, Meghna (2008). "Forts in Rajasthan and recent tourism inclination".
- ↑ Sinh, Raghubir (1993). Malwa in Transition Or a Century of Anarchy: The First Phase, 1698-1765 (in ఇంగ్లీష్). Asian Educational Services. ISBN 978-81-206-0750-7.
- 1 2 3 4 5 6 7 Mehta, Juhee (2019-03-04). "This Fort in Jhalawar is India's only Fort Built without Foundation | Read to Know More | UdaipurBlog" (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2021-07-03.
- 1 2 Centre, UNESCO World Heritage. "Hill Forts of Rajasthan". whc.unesco.org (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2018-03-11.
- 1 2 3 "Gagron Fort witness of sacrifice, thousands of women saved their chastity by sacrificing lives". www.maharajatrails.com (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2021-07-03.
- ↑ "Forts of Rajasthan — 6: Gagron Fort of Jhalawar". My Favourite Things (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 2017-06-05. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2018-03-11.
- ↑ Singh, Mahim Pratap (2013-06-22). "Unesco declares 6 Rajasthan forts World Heritage Sites". The Hindu (in Indian English). ISSN 0971-751X. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2018-03-11.
- ↑ Jain, Shikha; Hooja, Rima. Conserving fortified heritage : the proceedings of the 1st International Conference on Fortifications and World Heritage, New Delhi, 2015. Newcastle upon Tyne, UK. ISBN 1443894532. OCLC 964568862.