గద్యం
గద్యం (వచనం) అనేది ప్రసంగం సహజ ప్రవాహాన్ని లేదా లయను, సాధారణ వ్యాకరణ నిర్మాణాలను, లేదా రచనలో విలక్షణమైన సంప్రదాయాలను, ఫార్మాటింగ్ను అనుసరించే భాష. అందువల్ల, గద్యం అనేది అనధికారిక సంభాషణ నుండి అధికారిక విద్యాసంబంధ రచన వరకు విస్తరించి ఉంటుంది. ఒక రకమైన ఉద్దేశపూర్వకమైన, కల్పితమైన, కళాత్మకమైన నిర్మాణాన్ని అనుసరించే పద్యానికి, వచనం అత్యంత ప్రముఖంగా భిన్నంగా ఉంటుంది. భాషను బట్టి పద్య నిర్మాణాలు గణనీయంగా మారుతూ ఉంటాయి; ఆంగ్ల కవిత్వంలో, భాష తరచుగా లయబద్ధమైన ఛందస్సు, ప్రాస నియమం ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది.
ఒక ప్రాంతం లేదా సమాజం సాధారణ సంభాషణా భాష, ఇంకా అనేక ఇతర రూపాలు, భాషా వాడుక శైలులు గద్యం కిందకు వస్తాయి. ఈ పదం మాటను, రాతను రెండింటినీ వర్ణించగలదు. రచనలో, వచనం కవిత్వం కంటే దృశ్యపరంగా భిన్నంగా అమర్చబడి ఉంటుంది. సాంప్రదాయకంగా కవిత్వం పద్య రూపంలో వ్రాయబడుతుంది: ఒక వ్యక్తి కవితను బిగ్గరగా చదివేటప్పుడు దాని నిర్మాణాన్ని ఎలా ఉచ్ఛరిస్తారో, అదే విధంగా ఇది ఒక పేజీపై వరుస పంక్తులుగా ఉంటుంది; ఉదాహరణకు, కవిత్వంలోని ప్రతి పంక్తి చివర ప్రాస ఉండవచ్చు, ఇది మొత్తం రచనను మరింత శ్రావ్యంగా లేదా గుర్తుండిపోయేలా చేస్తుంది. గద్యం అర్థాన్ని స్పష్టం చేసే రచనా సంప్రదాయాలను, రూపరేఖలను ఉపయోగిస్తుంది — ఉదాహరణకు, ఒక నవలలో కొత్త వక్త కోసం కొత్త పేరాను ఉపయోగించడం — కానీ అది ఏ ప్రత్యేకమైన లయబద్ధమైన లేదా ఇతర కళాత్మక నిర్మాణాన్ని అనుసరించదు.
"ప్రోజ్" అనే పదం ఆంగ్లంలో మొదటిసారిగా 14వ శతాబ్దంలో కనిపించింది. ఇది పాత ఫ్రెంచ్ పదం ' ప్రోజ్' నుండి ఉద్భవించింది, ఇది లాటిన్ పదబంధం 'ప్రోసా ఒరాటియో' (అక్షరాలా, సూటిగా లేదా ప్రత్యక్ష ప్రసంగం ) నుండి వచ్చింది. [1] అధిక అక్షరాస్యత గల సంస్కృతులలో, మౌఖిక వాక్చాతుర్యానికి సాపేక్షంగా ప్రాముఖ్యత లేని కారణంగా, గద్యం నిర్వచనాలు మరింత సంకుచితంగా ఉండవచ్చు, కేవలం లిఖిత భాషను మాత్రమే చేర్చవచ్చు (అయితే లిఖిత ప్రసంగం లేదా సంభాషణను కూడా కలుపుకొని). లిఖిత భాషలలో, మాట్లాడే గద్యానికి, వ్రాసే గద్యానికి సాధారణంగా స్పష్టమైన తేడాలు ఉంటాయి. కొన్నిసార్లు, ఈ తేడాలు ఆ భాషలను ఉపయోగించే వారికి స్పష్టంగా కనిపించవు; సంభాషణల విశ్లేషణ కోసం అత్యంత యథాతథమైన లిప్యంతరీకరణలను అధ్యయనం చేసే భాషావేత్తలు వాటిని గమనిస్తారు, కానీ సాధారణ భాషా వినియోగదారులకు వాటి గురించి తెలియదు.
విద్యాసంబంధ రచనలు ( తత్వశాస్త్రం, చరిత్ర, అర్థశాస్త్రం మొదలైన రచనలు), పాత్రికేయ రచనలు, కాల్పనిక సాహిత్యం సాధారణంగా వచనంలో వ్రాయబడతాయి ( పద్య నవలలు మొదలైనవి మినహా). స్వేచ్ఛా పద్యం, కాంక్రీట్ కవిత్వం, గద్య కవిత్వం వంటి ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు సాహిత్యంలోని పరిణామాలు, కవిత్వం, గద్యం ఒకదానికొకటి పూర్తిగా భిన్నమైనవిగా కాకుండా, ఒకే వర్ణపటంలోని రెండు చివరలుగా ఉండే భావనకు దారితీశాయి. బ్రిటిష్ కవి టి.ఎస్. ఇలియట్ ఇలా పేర్కొన్నారు, " పద్యానికి, గద్యానికి మధ్య వ్యత్యాసం స్పష్టంగా ఉండగా, కవిత్వానికి, గద్యానికి మధ్య వ్యత్యాసం అస్పష్టంగా ఉంది."
చరిత్ర
[మార్చు]అనేక ఐరోపా దేశాలలో గద్య రచన అభివృద్ధిపై లాటిన్ భాష ప్రధాన ప్రభావాన్ని చూపింది. ముఖ్యంగా గొప్ప రోమన్ వక్త సిసిరో (క్రీ.పూ. 106–43) ముఖ్యమైనవాడు. ఇటీవలి కాలం వరకు అక్షరాస్యులైన ఐరోపావాసుల మధ్య ఇది సర్వసాధారణ భాషగా ఉండేది,, డెకార్టెస్ (1596–1650), ఫ్రాన్సిస్ బేకన్ (1561–1626),, బరూచ్ స్పినోజా (1632–1677) ల గొప్ప రచనలు లాటిన్లో ప్రచురించబడ్డాయి. ప్రధానంగా లాటిన్ వచనంలో వ్రాయబడిన చివరి ముఖ్యమైన పుస్తకాలలో స్వీడెన్బోర్గ్ (మ. 1772), లినేయస్ (మ. 1778), యూలర్ (మ. 1783), గాస్ (మ. 1855),, ఐజాక్ న్యూటన్ (మ. 1727) ల రచనలు ఉన్నాయి.
13వ శతాబ్దం చివరి వరకు ఇటలీలో లాటిన్ దాదాపు సార్వత్రికంగా ఉపయోగించబడింది, ఆ సమయంలో డాంటే సుమారు 1293లో వ్రాసిన తన ప్రసిద్ధ వీటా నుయోవా ఛందస్సు లేని భాగంలో ఒక దేశీయ గద్యాన్ని సృష్టించాడు. [2]
సుమారు 1200వ సంవత్సరం నుండి, కొన్ని నిర్దిష్టమైన విషయాలను తెలియజేయాలనుకున్న, కానీ కవులుగా సహజ ప్రతిభ లేని ఫ్రెంచ్ చరిత్రకారులు పద్యరచనను విడిచిపెట్టడం ప్రారంభించారు. తొలి ఫ్రెంచ్ గద్యం లాటిన్ నుండి అనువదించబడింది, కానీ బాల్డ్విన్ VI. 1205లో మరణించిన అతను, సామాన్య భాషలో ప్రపంచ చరిత్రను సంకలనం చేయడానికి అనేక మంది లేఖకులను నియమించాడని చెబుతారు. [2]
జర్మన్ గద్య రచనకు సంబంధించిన తొలి సుసంఘటిత ప్రయత్నాలు షార్లెమాన్ కాలానికి చెందినవి,, సాధారణంగా ఉదహరించబడే మొదటి ఉదాహరణ 842 నాటి స్ట్రాస్బర్గర్ ఐడ్ష్వురే. అయితే, అన్ని సాహిత్య ప్రయోజనాల కోసం, 13వ శతాబ్దం చివరి వరకు కొనసాగిన మిట్టెల్హోచ్డాయిచ్ కాలంలో ఛందస్సు భాషను ప్రత్యేకంగా ఉపయోగించారు.
17వ శతాబ్దం నుండి 20వ శతాబ్దం మధ్యకాలం వరకు, అంటే ఆంగ్లం ప్రాచుర్యం పొందేంత వరకు, లాటిన్ పాత్రను ఫ్రెంచ్ భర్తీ చేసింది:
- సుమారు మూడు వందల సంవత్సరాల పాటు, ఐరోపా మేధావులు తత్వశాస్త్రం తప్ప మిగతా అన్ని విషయాలైన చరిత్ర, దౌత్యం, నిర్వచనం, విమర్శ, మానవ సంబంధాల గురించి తమ ఆలోచనలను రూపొందించి, తెలియజేయడానికి ఫ్రెంచ్ గద్య రూపాన్నే ఉపయోగించుకున్నారు. స్పష్టమైన, నిర్దిష్టమైన జర్మన్ గద్యం లేకపోవడం ఐరోపా నాగరికతకు ప్రధాన విపత్తులలో ఒకటిగా ఉందని వాదించవచ్చు. [3]
లక్షణాలు
[మార్చు]సాంప్రదాయ కవిత్వంలో కనిపించే పద్యాలలో ఉండే క్రమబద్ధమైన ఛందస్సు నిర్మాణం సాధారణంగా వచనంలో ఉండదు. ఇందులో ( చేతనా ప్రవాహ కథనంలో తప్ప) పూర్తి వ్యాకరణ వాక్యాలు, పేరాలు ఉంటాయి, అయితే కవిత్వంలో తరచుగా ఛందస్సు లేదా ప్రాస నియమం ఉంటుంది. కొన్ని గద్య రచనలు లయ, వాచిక సంగీతాన్ని ఉపయోగించుకుంటాయి. పద్యం సాధారణంగా మరింత క్రమబద్ధంగా లేదా సూత్రబద్ధంగా ఉంటుంది, అయితే వచనం సాధారణ, సంభాషణాత్మక ప్రసంగానికి దగ్గరగా ఉంటుంది.
మోలియర్ నాటకం Le Bourgeois gentilhomme లో , మాన్సియర్ జోర్డెయిన్ అనే పాత్ర పద్యంలోనూ, వచనంలోనూ కాకుండా వేరే విధంగా ఏదైనా వ్రాయమని అడిగింది, దానికి ఒక తత్వశాస్త్ర గురువు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: "వచనం లేదా వచనం తప్ప వేరే విధంగా వ్యక్తీకరించుకోవడానికి మార్గం లేదు", ఎందుకంటే "వచనం కానిదంతా వచనమే,, వచనం కానిదంతా వచనమే". [4]
అమెరికన్ నవలా రచయిత ట్రూమన్ కాపోట్, ఒక ఇంటర్వ్యూలో, గద్య శైలిపై ఈ విధంగా వ్యాఖ్యానించారు:
ఒక వాక్యంలో లయ తప్పితే—ముఖ్యంగా అది చివర్లో వస్తే—లేదా పేరా విభజనలో, చివరికి విరామ చిహ్నాలలో కూడా పొరపాటు జరిగితే ఒక కథ నాశనం అయిపోతుందని నేను నమ్ముతాను. సెమికోలన్ వాడకంలో హెన్రీ జేమ్స్ దిగ్గజం. ఎర్నెస్ట్ హెమింగ్వే పేరాలను అద్భుతంగా రాస్తారు. వినికిడి పరంగా చూస్తే, వర్జీనియా వూల్ఫ్ ఎప్పుడూ చెడ్డ వాక్యం రాయలేదు. నేను చెప్పినట్లుగా నేను విజయవంతంగా ఆచరిస్తానని చెప్పడం నా ఉద్దేశం కాదు. నేను ప్రయత్నిస్తాను, అంతే.[5] ఒక వాక్యంలో లయ తప్పితే—ముఖ్యంగా అది చివర్లో వస్తే—లేదా పేరా విభజనలో, చివరికి విరామ చిహ్నాలలో కూడా పొరపాటు జరిగితే ఒక కథ నాశనం అయిపోతుందని నేను నమ్ముతాను. సెమికోలన్ వాడకంలో హెన్రీ జేమ్స్ దిగ్గజం. ఎర్నెస్ట్ హెమింగ్వే పేరాలను అద్భుతంగా రాస్తారు. వినికిడి పరంగా చూస్తే, వర్జీనియా వూల్ఫ్ ఎప్పుడూ చెడ్డ వాక్యం రాయలేదు. నేను చెప్పినట్లుగా నేను విజయవంతంగా ఆచరిస్తానని చెప్పడం నా ఉద్దేశం కాదు. నేను ప్రయత్నిస్తాను, అంతే.[5]
రకాలు
[మార్చు]నాన్ ఫిక్షన్ రచనలు, గద్య కవితలు, [6] అనుప్రాస గద్యం, గద్య కల్పనలలో ఉపయోగించే వాటితో సహా అనేక రకాల గద్యాలు ఉన్నాయి.
- గద్య కవిత – అనేది గద్యంలో ఉండే ఒక రచన, దీనికి కవిత కొన్ని లక్షణాలు ఉంటాయి.
- హైకై గద్యం – హైకూ, గద్యం కలయిక.
- ప్రోసిమెట్రమ్ – అనేది గద్య, పద్య ( మెట్రమ్ ) కలయికను ఉపయోగించుకునే ఒక పద్య రచన; ప్రత్యేకించి, ఇది గద్య, పద్యం ప్రత్యామ్నాయ విభాగాలలో కూర్చబడిన వచనం. ఇది పాశ్చాత్య, ప్రాచ్య సాహిత్యంలో విస్తృతంగా కనిపిస్తుంది.
- పర్పుల్ ప్రోజ్ – అంటే వాక్య ప్రవాహానికి అంతరాయం కలిగించి, తనపై అధిక దృష్టిని ఆకర్షించేంతగా అతిశయోక్తితో, అలంకారభరితంగా లేదా పూలమాలలా ఉండే గద్యం. [7]
విభాగాలు
[మార్చు]గద్యం రెండు ప్రధాన విభాగాలుగా విభజించబడింది:
- కల్పన
- కల్పనేతర
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "prose (n.)". Online Etymology Dictionary. Retrieved 19 January 2015.
- 1 2 Chisholm, Hugh, ed. (1911). . ఎన్సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా (in ఇంగ్లీష్) (11th ed.). Cambridge University Press.
- ↑ Clark, Kenneth (1969). Civilisation: A Personal View. London: BBC and John Murray. p. 220. OCLC 879537495 – via repetition in the TV series of the same name.
- ↑ "Le Bourgeois Gentilhomme". English translation accessible via Project Gutenberg. Retrieved 2010-01-31.
- 1 2 Hill, Pati. "Truman Capote, The Art of Fiction No. 17". The Paris Review. Spring-Summer 1957 (16). Retrieved 18 February 2015.
- ↑ Lehman, David (2008). Great American Prose Poems. Simon and Schuster. ISBN 978-1439105115.
- ↑ "A Word a Day – purple prose". Wordsmith.org. Retrieved 26 December 2014.