గిరీశ్ వై. ప్రభుణే

గిరీశ్ వై. ప్రభుణే (జననం: 1952; పుణె, మహారాష్ట్ర) భారతీయ సామాజిక సేవకుడు సామాజిక కార్యకర్త. ముఖ్యంగా 1970ల నుండి సంచార జీవన విధానంలో ఉన్న పార్ధి సమాజం వారి పిల్లల అభ్యున్నతికి చేసిన సేవలతో ప్రసిద్ధి చెందారు. సామాజిక సేవల రంగంలో చేసిన విశిష్ట కృషికి గాను 2021లో ఆయనకు పద్మశ్రీ పురస్కారం లభించింది.

సామాజిక సేవా కార్యాచరణ

ప్రభుణే 1970ల ప్రారంభంలోనే తన సామాజిక సేవా ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించారు.

1972లో మహారాష్ట్ర కరువు సమయంలో గ్రామాయణ్ అనే స్వచ్ఛంద సంస్థలో శ్రీకాంత్ జి. మాజగావ్కర్తో కలిసి పనిచేశారు. తదనంతరం ఆయన అసిధారా అనే పత్రికను కూడా నడిపారు; అయితే అది ఆర్థిక భారంగా మారింది.

దాదాపు 10 సంవత్సరాల పాటు పుణె జిల్లాలోని నిమ్గావ్ మ్హాలుంగ్గ్ గ్రామంలో నివసిస్తూ అక్కడి ప్రజలతో కలిసి పనిచేశారు.

ఈ కాలంలో ఆయన పార్ధి, వడ్డర్, కైకాడి, దవరి గోసావి, గోంధలి, డోంబరి, కోళాటి, లంబాడి, పొతురాజు వంటి సంచార జాతులతో సన్నిహితంగా మమేకమయ్యారు.

లక్ష్మణ్ మానేతో కలిసి సంచార జాతుల అభ్యున్నతికి భట్కే విముక్త వికాస్ పరిషత్ అనే సంస్థను స్థాపించేందుకు ప్రయత్నించారు. ఈ సంస్థ ద్వారా బీడ్, ఉస్మానాబాద్, సోలాపూర్, పర్భణి, నాందేడ్, పుణె జిల్లాల్లో సంచార జాతులను సంఘటితం చేసి వారి రాజకీయ చైతన్యాన్ని పెంచారు. వారి హక్కుల కోసం న్యాయపోరాటాలు కూడా నిర్వహించారు.

యువకుడైనప్పటి నుంచే ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ స్వయంసేవకుడిగా ఉన్న ప్రభుణే, నాగ్‌పూర్‌లోని దీక్షాభూమి వద్ద బౌద్ధమతంలోకి మారాలని నిర్ణయించిన సుమారు 50,000 మంది దళితులను ఆ నిర్ణయాన్ని పునరాలోచించేలా చేశారు.

1993లో ఉస్మానాబాద్ జిల్లాలోని యమ్గర్వాడి గ్రామంలో సంచార జాతుల పిల్లల కోసం ఒక పాఠశాలను స్థాపించారు. ఈ పాఠశాల నేటికీ కొనసాగుతోంది.

తదుపరి కాలంలో పుణెలోని చించ్వడ్ ప్రాంతంలో పునరుత్థాన్ సామరసత గురుకులం అనే సంస్థను ప్రారంభించారు. ఇది పార్ధి పిల్లల కోసం పాఠశాలలు, వసతి సౌకర్యాలు నిర్వహిస్తోంది.

పురస్కారాలు

• 2021 – సామాజిక సేవల రంగంలో పద్మశ్రీ
• 2015 – సామాజిక సేవ జీవిత గౌరవ పురస్కారం
• 2000 – అంత్యోదయ పురస్కారం (రాంభౌ మాల్గీ ప్రబోధిని)

వ్యక్తిగత జీవితం

ప్రభుణే 1952లో ఒక బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించారు. ప్రస్తుతం ఆయన భార్య అరుంధతి, ముగ్గురు పిల్లలతో కలిసి చించ్వాడ్ లో నివసిస్తున్నారు.

బయటి లింకులు

• పునరుత్థాన్ సామరసత గురుకులం అధికారిక వెబ్‌సైట్