గుంజల గోండి లిపి
 | This పేజీకి ఏ ఇతర పేజీల నుండి లింకులు లేకపోవడం చేత ఇదొక అనాథ పేజీగా మిగిలిపోయింది. |
| Gunjala Gondi Lipi | |
|---|---|
 "Gunjala Gondi Lipi" written in Gunjala Gondi script | |
| Type | Abugida |
| Spoken languages | Gondi |
| Time period | c. 1750-Present |
| Parent systems | |
| Sister systems | Unknown, strong resemblance with Modi |
| Unicode range | U+11D60–U+11DAF |
| ISO 15924 | Gong |
| Note: This page may contain IPA phonetic symbols in Unicode. | |
గుంజల గోండి లిపి లేదా గుంజల గోండీ లిపి ఉత్తర తెలంగాణ, తూర్పు మహారాష్ట్ర, ఆగ్నేయ మధ్యప్రదేశ్ ,ఛత్తీస్గఢ్ గోండ్ ప్రజలు మాట్లాడే ద్రావిడ భాష అయిన గోండి భాష వ్రాయడానికి ఉపయోగించే లిపి.[1] హైదరాబాద్ విశ్వవిద్యాలయంలోని పరిశోధకుల బృందం, ప్రొఫెసర్ జయధీర్ తిరుమల రావు నేతృత్వంలో, తెలంగాణలోని ఆదిలాబాద్ జిల్లాలోని గుంజల అనే గోండ్ గ్రామం నుండి ఈ లిపిలో రాసిన సుమారు డజను వ్రాతప్రతులను సేకరించింది. ఈ లిపి ,దాని ప్రాథమిక ఫాంట్ 2014 ప్రారంభంలో ఆవిష్కరించబడ్డాయి. .[2] స్క్రిప్ట్ ,ప్రాథమిక ఫాంట్ 2014 ప్రారంభంలో ఆవిష్కరించబడ్డాయి.[3] గుంజల గోండి లిపి ఒక ప్రత్యేకమైన లిపి. ఇది ఇతర భారతీయ లిపుల నుండి భిన్నంగా ఉంటుంది.
వ్రాతప్రతుల చరిత్ర
[మార్చు]సెంటర్ ఆఫ్ దళిత అండ్ ఆదివాసీ స్టడీస్ అండ్ ట్రాన్స్లేషన్ (సిడిఎఎస్టి)లోని గోండి పండితులు ,పరిశోధకుల జ్ఞానం ఆధారంగా, ఈ లిపి సుమారు 1750 సంవత్సరాల నాటిదని వారు కనుగొన్నారు.[4] వ్రాతప్రతులలో నెలలు ,రోజుల పేర్లు, జాతక పట్టికలు, వ్యాకరణం ,సంఖ్యలు వంటి సమాచారం ఉంది. అదనంగా, "ఋతువులు, చరిత్ర, గోండి నీతి నియమావళి ,సాహిత్యం"పై వ్రాతప్రతులు కనుగొనబడ్డాయి. ఈ చారిత్రక సమాచారంలో కొన్ని ముఖ్యమైన విషయాలు నమోదు చేయబడ్డాయి: మయన్మార్లోని పారదన్ సమాజం ,నాగరికతల మధ్య 6వ-7వ శతాబ్దాలలో జరిగిన వాణిజ్య సంబంధాలు,ఇంద్రవెల్లి మండలాల మూలాలు-పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం ప్రారంభంలో రోహిల్లా సమాజ మద్దతుతో బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా చంద్రపూర్ గోండ్ రాజుల తిరుగుబాట్లు, ఇవన్నీ ఇతర సమాచారాలలో ఉన్నాయి.
పాత్రలు
[మార్చు]ఇతర భారతీయ లిపులలో కనిపించే సారూప్య శబ్దాలతో పోలిక ఉన్నప్పటికీ, ఈ లిపి అక్షరాలు వేరుగా ఉంటాయి ,"స్థానిక" క్రమంలో ఉంటాయి. ఎందుకంటే, ఈ లిపి సాంప్రదాయ భారతీయ లిపులలో "కా"తో ప్రారంభమయ్యే బదులు "యా" అక్షరంతో మొదలవుతుంది. ఈ లిపిలో 12 అచ్చులు ,25 హల్లులు ఉన్నాయి.[5]
ఆవిష్కరణ, విద్య ,వ్యాప్తికి ప్రతిస్పందన
[మార్చు]ఈ లిపి వివిధ ప్రభుత్వ సంస్థలు, జాతీయ స్థాయి సంస్థలు ,ఈ ప్రాంతంలోని స్థానిక సంస్థల నుండి సానుకూల స్పందనను పొందింది..[6] ఈ వ్రాతప్రతుల ఉనికి 5-9 సంవత్సరాలుగా తెలిసినప్పటికీ, 2013 వరకు దీనికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడలేదు. ప్రొఫెసర్ జయధీర్ తిరుమల రావు గ్రామంలో కేవలం నలుగురు పెద్దలు మాత్రమే ఈ లిపిని చదవగలరని కనుగొన్నారు. ప్రస్తుతం, సుమారు ఎనభై మంది విద్యార్థులు ఈ లిపిని చదవగలుగుతున్నారు, విద్యార్థులు కథలను రచిస్తున్నారు, ,పెద్ద కొట్నాక్ జాంగు ఒక ఆత్మకథను రాస్తున్నారు. గోండ్ జనాభా ఎక్కువగా ఉన్న గ్రామాల్లోని పదిహేను ఇతర ప్రభుత్వ పాఠశాలలకు ఈ లిపిని విస్తరించే ప్రణాళికలు ఉన్నాయి. మొదటి తరగతి విద్యార్థుల కోసం తెలుగు భాషలో ఈ లిపి కోసం ఒక పాఠక పుస్తకం విడుదల చేయబడింది..[7] స్క్రిప్ట్ను యూనికోడ్ ప్రమాణంలోకి తీసుకురావడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. 2015లో, బర్కిలీలోని కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయంలోని భాషాశాస్త్ర విభాగానికి చెందిన అన్షుమన్ పాండే ఒక యూనికోడ్ ప్రతిపాదనను రాశారు.[8] ఈ ప్రతిపాదనను నవంబర్ 2015లో యూనికోడ్ టెక్నికల్ కమిటీ ఆమోదించింది.[9]
యూనికోడ్
[మార్చు]గుంజల గోండి లిపిని యునికోడ్ ప్రమాణానికి 2018 జూన్లో వెర్షన్ 11 విడుదలతో చేర్చారు.[10]
గుంజల గోండి కోసం యూనికోడ్ బ్లాక్ U + 11D60-U + 11DAF ,ఇది 63 అక్షరాలను కలిగి ఉంటుందిఃమూస:Unicode chart Gunjala Gondi
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]- గోండి లిపి
- గోండి భాష
- గోండ్ ప్రజలు
- గోండి సంస్కృతి
సూచనలు
[మార్చు]- ↑ Vadlamudi, Swathi (2019-02-05). "Almanac in a near-extinct Adivasi script". The Hindu (in Indian English). ISSN 0971-751X. Retrieved 2019-02-16.
- ↑ Singh, S. Harpal. "Chance discovery of Gondi script opens new vistas of tribal culture". The Hindu. Retrieved 12 January 2017.
- ↑ "Gondi script and font unveiled". The Hindu. Retrieved 12 January 2017.
- ↑ Singh, S. Harpal. "Gondi manuscript translation to reveal Gondwana history". The Hindu. Retrieved 12 January 2017.
- ↑ "Gunjala Gondi script" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2014-05-28. Retrieved 2014-05-27.
- ↑ "He Gave Colour to a Fading Script". New Indian Express. Archived from the original on May 28, 2014. Retrieved 12 January 2017.
- ↑ "Telugu reader for Gondi language released". The Hindu. Retrieved 12 January 2017.
- ↑ "Proposal to encode the Gunjala Gondi script in Unicode" (PDF). Unicode.org. Retrieved 2017-09-09.
- ↑ "UTC 145 Draft Minutes". Unicode.org. Retrieved 2016-04-27.
- ↑ "Unicode 11.0.0". Unicode Consortium. June 5, 2018. Retrieved June 5, 2018.