గుజరాత్ ఉన్నత న్యాయస్థానం
| గుజరాత్ హైకోర్టు | |
|---|---|
 గుజరాత్ హైకోర్టు భవనం | |
| స్థాపితం | 1 మే 1960 |
| ప్రదేశం | అహ్మదాబాదు, గుజరాత్ |
| భౌగోళికాంశాలు | 23°04′49″N 72°31′28″E / 23.0802°N 72.5244°E |
| సంవిధాన పద్ధతి | భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి, సంబంధిత రాష్ట్ర గవర్నర్ల సలహా, సమ్మతితో భారత రాష్ట్రపతిచే ఏర్పాటు చేయబడింది. |
| అధికారం పొందినది | భారత రాజ్యాంగం |
| న్యాయమూర్తుల పదవీ కాలం | 62 ఏళ్లకు తప్పనిసరి పదవీ విరమణ |
| స్థానాల సంఖ్య | 52 (శాశ్వత 39; అదనపు 13) |
| ప్రధాన న్యాయమూర్తి | |
| ప్రస్తుతం | సునీతా అగర్వాల్ |
| అప్పటినుండి | 23 జులై 2023 |
గుజరాత్ హైకోర్టు అనేది గుజరాత్ రాష్ట్రపు హైకోర్టు. బాంబే రాష్ట్రం నుండి గుజరాత్ రాష్ట్రం విడిపోయిన తర్వాత 1 మే 1960న బాంబే రీ-ఆర్గనైజేషన్ యాక్ట్ 1960 ప్రకారం ఇది స్థాపించబడింది.
కోర్టు ప్రధాన సీటు అహ్మదాబాదులో ఉంది.
స్థాపన
[మార్చు]పూర్వపు బాంబే రాష్ట్రాన్ని మహారాష్ట్ర, గుజరాత్ అనే రెండు రాష్ట్రాలుగా విభజించిన ఫలితంగా ఈ హైకోర్టు 1 మే 1960న స్థాపించబడింది. హైకోర్టు అహ్మదాబాద్లోని నవరంగపురలోని ఆకాశవాణి సమీపంలో పనిచేయడం ప్రారంభించింది. ఆ తర్వాత హైకోర్టు గుజరాత్లోని అహ్మదాబాద్లోని సోలాలోని సర్ఖేజ్ - గాంధీనగర్ హైవే వద్ద ఉన్న కొత్త భవనానికి 16 జనవరి 1999 నుండి మార్చబడింది.
అధికార పరిధి
[మార్చు]గుజరాత్ హైకోర్టుకు మొత్తం గుజరాత్ రాష్ట్రంపై, గుజరాత్లోని అన్ని జిల్లా, పరిపాలనా, ఇతర న్యాయస్థానాలపై అధికార పరిధి ఉంది. ఈ హైకోర్టు కోర్ట్ ఆఫ్ రికార్డ్గా పనిచేస్తుంది, కోర్టు ధిక్కారానికి ఎవరినైనా శిక్షించే అధికారం దీనికి ఉంది.
అధికారాలు
[మార్చు]యూనియన్ జ్యుడీషియరీ వలె కాకుండా, రాష్ట్ర న్యాయవ్యవస్థకు విస్తృత అధికారాలు ఉన్నాయి. ఇందులో అప్పీలేట్, కొన్ని కేసులలో రెండవ అప్పీలేట్, రివిజనరీ, రివ్యూ తదితర అధికారాలు ఉన్నాయి. తన అధికార పరిధిలోని న్యాయస్థానాలు, అధికారులకు వివిధ రిట్లను జారీ చేసే అధికారం కూడా దీనికి ఉంది. లెటర్స్ పేటెంట్లోని క్లాజ్ - 15 ప్రకారం అనుమతించబడినప్పుడు ఇంట్రా-కోర్ట్ అప్పీల్లు ఒక సింగిల్ జడ్జి నిర్ణయం నుండి ఇద్దరు న్యాయమూర్తులతో కూడిన డివిజన్ బెంచ్కు కూడా ఇదే కోర్టు పరిధిలో ఉంటాయి. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 227 ప్రకారం దాని క్రింద ఉన్న అన్ని న్యాయస్థానాలపై సూపరింటెండెన్స్ అధికారం దీనికి ఉంది. ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యాలను (పబ్లిక్ ఇంట్రెస్ట్ లిటిగేషన్స్) విచారించే అధికారం కూడా హైకోర్టులకు ఉంది.
ప్రధాన న్యాయమూర్తి, న్యాయమూర్తులు
[మార్చు]గుజరాత్ హైకోర్టు ప్రస్తుత న్యాయమూర్తుల బలం 35, అయితే మంజూరైన 52 పోస్టులలో 39 శాశ్వత పోస్టులు, 13 అదనపు పోస్టులు ఉన్నాయి.[1][2][3]
హైకోర్టుకు పరిపాలనా పరంగా ప్రధాన న్యాయమూర్తి నేతృత్వం వహిస్తారు. వారంట్ కింద భారత రాష్ట్రపతి వారిని నియమిస్తారు. అయితే అటువంటి నియామకం చేయడానికి ముందు రాష్ట్రపతి తప్పనిసరిగా గుజరాత్ గవర్నర్, భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తిని సంప్రదించాలి. నియామక సమయంలో గుజరాత్ గవర్నర్ ప్రమాణ స్వీకారం చేయిస్తారు. కోర్టు ప్రస్తుత ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ సునీతా అగర్వాల్. హైకోర్టు అవసరాలను బట్టి వివిధ బెంచ్లను ఏర్పాటు చేస్తారు. ఈ బెంచ్లు సాధారణంగా డివిజన్ బెంచ్లు (ఇద్దరు న్యాయమూర్తులు), సింగిల్ జడ్జీలు అధ్యక్షతన ఉండే బెంచ్లను కలిగి ఉంటాయి. వివిధ బెంచ్ల మధ్య విషయాలను కేటాయించడానికి హైకోర్టు రోస్టర్ను నిర్వహిస్తుంది. అన్ని హైకోర్టుల్లోని ప్రధాన న్యాయమూర్తులు, సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి రోస్టర్కి మాస్టర్స్.
న్యాయమూర్తులు
[మార్చు]హైకోర్టు న్యాయమూర్తులందరూ సుప్రీంకోర్టు కొలీజియం సిఫార్సు తర్వాత భారత రాష్ట్రపతిచే నియమించబడతారు. వారు రాజ్యాంగ పదవిని కలిగి ఉంటారు, న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్రతను నిర్ధారించడానికి రాజ్యాంగంలో తగిన రక్షణలు కల్పించబడ్డాయి. ఏ న్యాయమూర్తి అయినా భారత రాష్ట్రపతికి లేఖ రాయడం ద్వారా రాజీనామా చేయవచ్చు. న్యాయమూర్తుల నియామకం జరిగిన తర్వాత వారికి ప్రతికూలంగా ఉండేలా వారి నియామక నిబంధనలు మార్చబడవు.
అర్హతలు
[మార్చు]గుజరాత్ హైకోర్టు లేదా భారతదేశంలోని మరే ఇతర హైకోర్టుకు అయినా న్యాయమూర్తిగా ఉండటానికి క్రింది అర్హతలు ఉండాలి.
- సదరు వ్యక్తి తప్పనిసరిగా భారత పౌరుడై ఉండాలి.
- ఆ వ్యక్తి కనీసం పదేళ్లపాటు భారతదేశంలో జ్యుడీషియల్ కార్యాలయంలో పనిచేసి ఉండాలి; లేదా
- కనీసం 10 సంవత్సరాల పాటు ఏదైనా హైకోర్టులో లేదా రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కోర్టుల్లో వరుసగా న్యాయవాదిగా పనిచేసి ఉండాలి.
లైవ్ స్ట్రీమింగ్ (ప్రత్యక్ష ప్రసారం)
[మార్చు]గుజరాత్ హైకోర్టు తన కార్యకలాపాలను ప్రత్యక్ష ప్రసారం చేసిన దేశంలోనే మొదటిది. దాని బెంచ్ల ప్రత్యక్ష ప్రసారాలను విజయవంతంగా అమలు చేసిన తర్వాత, ఫిబ్రవరి 2023 నుండి హైకోర్టు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఉన్న ప్రధాన జిల్లా న్యాయస్థానాల కార్యకలాపాలను కూడా ప్రత్యక్ష ప్రసారం చేయడం ప్రారంభించింది.
మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తులు
[మార్చు]| వరుస సంఖ్య[4] | ప్రధాన న్యాయమూర్తి | పదవీకాలం | ||
|---|---|---|---|---|
| ప్రారంభం | ముగింపు | మాతృ హైకోర్టు | ||
| 1 | సుందర్లాల్ త్రికమ్లాల్ దేశాయ్ | 1 మే 1960 | 25 జనవరి 1961 | బాంబే |
| 2 | కాంతిలాల్ ఠాకోర్దాస్ దేశాయ్ | 26 జనవరి 1961 | 22 మే 1963 | బాంబే |
| 3 | జైశంకర్ మణిలాల్ షేలట్ | 31 మే 1963 | 24 ఫిబ్రవరి 1966 | బాంబే |
| 4 | నోమన్భాయ్ మహ్మద్భాయ్ మియాభోయ్ | 21 ఫిబ్రవరి 1966 | 15 సెప్టెంబర్ 1967 | బాంబే |
| 5 | పి. ఎన్. భగవతి | 16 సెప్టెంబర్ 1967 | 16 జులై 1973 | గుజరాత్ |
| 6 | బిపించంద్ర జీవన్లాల్ దివాన్ | 17 జులై 1973 | 1 జులై 1976 | గుజరాత్ |
| 7 | శేషారెడ్డి ఓబుల్ రెడ్డి | 7 జులై 1976 | 18 ఆగస్టు 1977 | |
| (6) | బిపించంద్ర జీవన్లాల్ దివాన్ | 28 ఆగస్టు 1977 | 20 ఆగస్టు 1981 | గుజరాత్ |
| 8 | మన్హర్లాల్ ప్రాణ్లాల్ థక్కర్ | 20 ఆగస్టు 1981 | 15 మార్చి 1983 | గుజరాత్ |
| 9 | పద్మనాభన్ సుబ్రమణియన్ పోటి | 28 సెప్టెంబర్ 1983 | 1 ఫిబ్రవరి 1985 | కేరళ |
| 10 | పులియంగుడి రామయ్యపిళ్లై గోకుల్ కృష్ణన్ | 21 మార్చి 1985 | 12 ఆగస్టు 1990 | |
| 11 | గణేంద్ర నారాయణ్ రే | 2 డిసెంబర్ 1990 | 7 అక్టోబర్ 1991 | |
| 12 | సుందరం నైనార్ సుందరం | 15 జూన్ 1992 | 13 డిసెంబర్ 1993 | మద్రాస్ |
| 13 | భూపిందర్ నాథ్ కిర్పాల్ | 14 డిసెంబర్ 1993 | 11 సెప్టెంబర్ 1995 | ఢిల్లీ |
| 14 | గురుదాస్ దత్తా కామత్ | 1 జులై 1996 | 4 జనవరి 1997 | |
| 15 | కుమారన్ శ్రీధరన్ | 20 అక్టోబర్ 1997 | 3 జూన్ 1998 | |
| 16 | కొనకుప్పకత్తిల్ గోపీనాథన్ బాలకృష్ణన్ | 16 జులై 1998 | 7 సెప్టెంబర్ 1999 | కేరళ |
| 17 | డి. ఎం. ధర్మాధికారి | 25 జనవరి 2000 | 4 మార్చి 2002 | |
| 18 | దయా శరణ్ సిన్హా | 17 మార్చి 2002 | 18 మార్చి 2003 | అలహాబాద్ |
| 19 | భవానీ సింగ్ | 25 ఆగస్టు 2003 | 27 మార్చి 2006 | |
| 20 | వై. ఆర్. మీనా | 3 ఫిబ్రవరి 2007 | 30 జూన్ 2008 | రాజస్థాన్ |
| 21 | కె. ఎస్. పణికర్ రాధాకృష్ణన్ | 4 సెప్టెంబర్ 2008 | 16 నవంబర్ 2009 | కేరళ |
| 22 | ఎస్. జె. ముఖోపాధ్యాయ | 9 డిసెంబర్ 2009 | 13 సెప్టెంబర్ 2011 | పాట్నా |
| 23 | భాస్కర్ భట్టాచార్య | 21 జులై 2012 | 28 సెప్టెంబర్ 2014 | కలకత్తా |
| 24 | ఆర్. సుభాష్ రెడ్డి | 12 ఫిబ్రవరి 2016 | 01 నవంబర్ 2018 | ఆంధ్రప్రదేశ్ |
| 25 | విక్రమ్ నాథ్ | 10 సెప్టెంబర్ 2019 | 30 ఆగస్టు 2021 | అలహాబాద్ |
| 26 | అరవింద్ కుమార్ | 13 అక్టోబర్ 2021 | 12 ఫిబ్రవరి 2023 | కర్ణాటక |
| 27 | సోనియా గిరిధర్ గోకానీ | 13 ఫిబ్రవరి 2023 | 25 ఫిబ్రవరి 2023 | గుజరాత్ |
సుప్రీంకోర్టుకు పదోన్నతి పొందిన న్యాయమూర్తులు
[మార్చు]ప్రస్తుతం పదవిలో ఉన్నవారు
[మార్చు]| వరుస సంఖ్య | న్యాయమూర్తి పేరు | చిత్రం | న్యాయమూర్తిగా నియామక తేదీ | సుప్రీంకోర్టుకు పదోన్నతి పొందిన తేదీ | పదవీ విరమణ తేదీ | పదవీకాలం | దీనికి ముందు పనిచేసిన కార్యాలయం | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| హెచ్సీ న్యాయమూర్తిగా | సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా | మొత్తం పదవీకాలం (సుప్రీంకోర్టు, హైకోర్టు రెండూ కలిపి) | |||||||
| 1 | జంషెడ్ బుర్జోర్ పర్దీవాలా |  |
2011 ఫిబ్రవరి 17 | 2022 మే 9 | 2030 ఆగస్టు 11 | 11 సంవత్సరాలు, 80 రోజులు | 8 సంవత్సరాలు, 95 రోజులు | 19 సంవత్సరాలు, 176 రోజులు | గుజరాత్ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి |
| 2 | నిలయ్ విపించంద్ర అంజారియా |  |
2011 నవంబరు 21 | 2025 మే 30 | 2030 మార్చి 22 | 13 సంవత్సరాలు, 189 రోజులు | 4 సంవత్సరాలు, 297 రోజులు | 18 సంవత్సరాలు, 122 రోజులు | కర్ణాటక హైకోర్టు 34వ సీజే |
| 3 | విపుల్ మనుభాయ్ పంచోలీ |  |
2014 అక్టోబరు 1 | 2025 ఆగస్టు 29 | 2033 మే 27 | 10 సంవత్సరాలు, 331 రోజులు | 7 సంవత్సరాలు, 272 రోజులు | 18 సంవత్సరాలు, 239 రోజులు | పాట్నా హైకోర్టు 45వ సీజే |
మాజీ న్యాయమూర్తులు
[మార్చు]| వరుస సంఖ్య | న్యాయమూర్తి పేరు | చిత్రం | న్యాయమూర్తిగా నియామక తేదీ | సుప్రీంకోర్టుకు పదోన్నతి పొందిన తేదీ | పదవీ విరమణ తేదీ | పదవీకాలం | దీనికి ముందు పనిచేసిన కార్యాలయం | రిమార్కులు | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| హెచ్సీ న్యాయమూర్తిగా | సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా | మొత్తం పదవీకాలం (సుప్రీంకోర్టు, హైకోర్టు రెండూ కలిపి) | ||||||||
| 1 | ప్రఫుల్లాచంద్ర నట్వర్లాల్ భగవతి |  |
1960 జూలై 21 | 1973 జూలై 17 | 1986 డిసెంబరు 20 | 12 సంవత్సరాలు, 361 రోజులు | 13 సంవత్సరాలు, 157 రోజులు | 26 సంవత్సరాలు, 153 రోజులు | గుజరాత్ హైకోర్టు 5వ సీజే | 17వ భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి |
| 2 | ధీరజ్లాల్ అంబేలాల్ దేశాయ్ | 1968 ఫిబ్రవరి 19 | 1977 సెప్టెంబరు 30 | 1985 మే 8 | 9 సంవత్సరాలు, 223 రోజులు | 7 సంవత్సరాలు, 221 రోజులు | 17 సంవత్సరాలు, 79 రోజులు | గుజరాత్ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి | ||
| 3 | మన్హర్లాల్ ప్రాణ్లాల్ థక్కర్ | 1969 జూలై 2 | 1983 మార్చి 15 | 1988 నవంబరు 3 | 13 సంవత్సరాలు, 256 రోజులు | 5 సంవత్సరాలు, 234 రోజులు | 19 సంవత్సరాలు, 125 రోజులు | గుజరాత్ హైకోర్టు 8వ సీజే | ||
| 4 | అజీజ్ ముషబ్బర్ అహ్మదీ |  |
1976 సెప్టెంబరు 2 | 1988 డిసెంబరు 14 | 1997 మార్చి 24 | 12 సంవత్సరాలు, 103 రోజులు | 8 సంవత్సరాలు, 101 రోజులు | 20 సంవత్సరాలు, 204 రోజులు | గుజరాత్ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి | 26వ భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి |
| 5 | శైలేష్ భద్రయులాల్ మజుందార్ | 1978 అక్టోబరు 3 | 1994 సెప్టెంబరు 19 | 2000 ఆగస్టు 19 | 15 సంవత్సరాలు, 351 రోజులు | 5 సంవత్సరాలు, 336 రోజులు | 21 సంవత్సరాలు, 322 రోజులు | కర్ణాటక హైకోర్టు 14వ సీజే | ||
| 6 | గిరీష్ ఠాకోర్లాల్ నానావతి |  |
1979 జూలై 19 | 1995 మార్చి 6 | 2000 ఫిబ్రవరి 16 | 15 సంవత్సరాలు, 230 రోజులు | 4 సంవత్సరాలు, 348 రోజులు | 20 సంవత్సరాలు, 213 రోజులు | కర్ణాటక హైకోర్టు 15వ సీజే | |
| 7 | మన్హర్లాల్ భిఖాలాల్ షా | 1983 జనవరి 28 | 1998 డిసెంబరు 9 | 2003 సెప్టెంబరు 24 | 15 సంవత్సరాలు, 315 రోజులు | 4 సంవత్సరాలు, 290 రోజులు | 20 సంవత్సరాలు, 240 రోజులు | బాంబే హైకోర్టు 30వ సీజే | ||
| 8 | చునీలాల్ కర్సన్దాస్ థక్కర్ | 1990 జూన్ 21 | 2004 జూన్ 7 | 2008 నవంబరు 10 | 13 సంవత్సరాలు, 352 రోజులు | 4 సంవత్సరాలు, 157 రోజులు | 18 సంవత్సరాలు, 143 రోజులు | బాంబే హైకోర్టు 33వ సీజే | ||
| 9 | జగదీష్ మధుర్లాల్ పంచల్ | 1990 నవంబరు 22 | 2007 నవంబరు 12 | 2011 అక్టోబరు 5 | 16 సంవత్సరాలు, 355 రోజులు | 3 సంవత్సరాలు, 328 రోజులు | 20 సంవత్సరాలు, 318 రోజులు | రాజస్థాన్ హైకోర్టు 26వ సీజే | ||
| 10 | అనిల్ రమేష్ దవే | 1995 సెప్టెంబరు 18 | 2010 ఏప్రిల్ 30 | 2016 నవంబరు 18 | 14 సంవత్సరాలు, 224 రోజులు | 6 సంవత్సరాలు, 203 రోజులు | 21 సంవత్సరాలు, 62 రోజులు | బాంబే హైకోర్టు 38వ సీజే | ||
| 11 | ముకేశ్ రసిక్భాయ్ షా |  |
2004 మార్చి 7 | 2018 నవంబరు 2 | 2023 మే 15 | 14 సంవత్సరాలు, 240 రోజులు | 4 సంవత్సరాలు, 195 రోజులు | 19 సంవత్సరాలు, 70 రోజులు | పాట్నా హైకోర్టు 41వ సీజే | |
| 12 | బేలా త్రివేది |  |
2011 ఫిబ్రవరి 17 | 2021 ఆగస్టు 31 | 2025 జూన్ 9 | 10 సంవత్సరాలు, 195 రోజులు | 3 సంవత్సరాలు, 283 రోజులు | 14 సంవత్సరాలు, 113 రోజులు | గుజరాత్ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి | |
ప్రధాన న్యాయమూర్తులుగా పదోన్నతి పొందిన న్యాయమూర్తులు
[మార్చు]ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]- భారతదేశంలోని హైకోర్టులు
గమనికలు
[మార్చు]- ↑ "High Court of Gujarat". gujarathighcourt.nic.in (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2017-12-04.
- ↑ "Department of Justice | Government of India | India".
- ↑ "High Court of Gujarat".
- ↑ "High Court of Gujarat: Former Honourable Chief Justices". gujarathighcourt.nic.in (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2017-12-04.