గురుంగ్ ప్రజలు

గురుంగ్ ప్రజలు
గురుంగ్ ప్రజలు
Tibetan name
Tibetan	ཏམུ
Tibetan Pinyin
Transcriptions
Tibetan Pinyin	Tamu

గురుంగ్
गुरुङ; རྟམུ
	సాంప్రదాయ దుస్తులలో గురుంగ్ ప్రజలు
ముఖ్యమైన జనాభా కలిగిన ప్రాంతాలు
	మనాంగ్, పర్బత్, లమ్‌జుంగ్, ముస్తాంగ్, గూర్ఖా, కాస్కీ, తనహున్, స్యాంగ్జా, దోల్పా
Nepal	543,790 (2021)
భారతదేశం	139,000 (2021)
United States	17,000 (2023)
United Kingdom	75,000 (2023)
భాషలు
	గురుంగ్, నేపాలీ, సెకే
మతం
	బౌద్ధ మతం; హిందూ మతం; బాన్

గురుంగ్ (ఎక్సోనిమ్; Nepali: गुरुङ) లేదా తము (ఎండోనిమ్; గురుంగ్: རྟམུ) అనునది నేపాల్ దేశపు గండకి రాష్ట్రంలోని కొండలు, పర్వతాలలో నివసించే ఒక టిబెటన్ జాతి సమూహం.^[3] గురుంగ్ ప్రజలు గురుంగ్ భాషను మాట్లాడుతారు, దీనిని తము క్యీ అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది టిబెటో-బర్మన్ భాషా కుటుంబం నుండి ఉద్భవించిన చీనా-టిబెటన్ భాష. గురుంగ్ లిఖిత రూపం ఎక్కువగా టిబెటన్ లిపిపై ఆధారపడి ఉంటుంది, వారి సంస్కృతి, సాంప్రదాయాలకు సంబంధించిన చరిత్ర, వివరాలు సాధారణంగా ఒక తరం నుండి మరొక తరానికి మౌఖికంగా పంపబడతాయి.

గురుంగ్ ప్రజలు చారిత్రాత్మకంగా హిమాలయ పర్వత ప్రాంతాలలో గొర్రెలు, జడల బర్రెలను మేపుతూ అర్ధ-సంచార జీవనశైలిని గడిపేవారు, కానీ చాలా మంది తమ సాంస్కృతిక వారసత్వంతో బలమైన సంబంధాలను కొనసాగిస్తూనే ఇతర వృత్తులలోకి మారారు.^[4]

పదవ్యుత్పత్తి

గురుంగ్ ప్రజలు తమను తాము సూచించుకోవడానికి తము (గురుంగ్: རྟམུ) అనే పదాన్ని ఉపయోగిస్తారు. మౌఖిక సంప్రదాయాల ప్రకారం, గురుంగ్ అనే పేరు "కిందకు తీసుకురావడం" అని అర్థం వచ్చే "గ్రు-గు" (Gru-gu) అనే టిబెటన్ పదం నుండి ఉద్భవించింది. ఇది టిబెటన్ పీఠభూమి నుండి హిమాలయాల దక్షిణ వాలులకు వారు చేసిన వలసను ప్రతిబింబిస్తుంది.

చరిత్ర

గురుంగ్ ప్రజల మూలాలను చైనాలోని కింగ్‌హైలో ఉన్న కియాంగ్ ప్రజలలో గుర్తించవచ్చు.

ఆంగ్లో-నేపాలీ యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత, 1816లో సుగౌలీ ఒప్పందం కుదిరిన అనంతరం బ్రిటిష్ వారు నేపాల్ ఉత్తర గ్రామాల నుండి బ్రిటిష్ సైన్యంలోకి సైనికులను చేర్చుకోవడం ప్రారంభించారు. ఈ సైనికులలో ఎక్కువ మంది నాలుగు జాతుల తెగల నుండి వచ్చారు, వాటిలో గురుంగ్ తెగ ఒకటి. వివిధ సైనిక ప్రచారాలలో వారు చేసిన విశేష సేవలు వారికి అత్యున్నత పతకాలు, విక్టోరియా క్రాస్‌లతో సహా అనేక ప్రతిష్టాత్మక ప్రశంసలను తెచ్చిపెట్టాయి. యుద్ధభూమిలో వారు చూపిన అసాధారణ ధైర్యం, క్రమశిక్షణ, నిబద్ధతలకు గుర్తింపు లభించింది. బ్రిటిష్, భారతీయ సాయుధ దళాలలో అజేయమైన సైనికులుగా వారి కీర్తిని ఇది సుస్థిరం చేసింది.

గురుంగ్‌లను బ్రిటిష్, భారతీయ, బ్రూనే సైన్యాలు, సింగపూర్ పోలీసు దళంలో (బ్రిటిష్ పర్యవేక్షణలో) సాధారణ సైనికులు, పోలీసు అధికారులుగా చేర్చుకోవడం కొనసాగుతోంది. వీరు 15 నుండి 35 సంవత్సరాల పాటు సేవలందించి పదవీ విరమణ చేస్తారు. పదవీ విరమణ పొందిన తరువాత, భారతదేశం మినహా బ్రూనే సైన్యం, సింగపూర్ పోలీసు దళంలో పనిచేస్తున్న సైనికులు, పోలీసు అధికారులు నేపాల్‌కు తిరిగి వెళ్ళాలి. 1999లో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం అసలు 1816 సుగౌలీ ఒప్పందం కింద తన విధానాన్ని నవీకరించింది, గూర్ఖా బ్రిటిష్ ఆర్మీ పదవీ విరమణ పొందిన వారు తమ కుటుంబాలతో యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో స్థిరపడటానికి అనుమతించింది.

భౌగోళిక విస్తరణ

2011 నేపాల్ జనాభా లెక్కల సమయంలో, 798,658 మంది (నేపాల్ జనాభాలో 2.97%) తమను గురుంగ్‌లుగా గుర్తించుకున్నారు.^[5] ప్రావిన్సుల వారీగా గురుంగ్ ప్రజల నిష్పత్తి ఈ క్రింది విధంగా ఉంది:

కింది జిల్లాల్లో జాతీయ సగటు కంటే గురుంగ్ ప్రజల నిష్పత్తి ఎక్కువగా ఉంది:

మూస:Divcol end

సైనిక సహకారాలు

బ్రిటిష్ సైన్యం, భారత సైన్యం, సింగపూర్ పోలీసు దళం లోని గూర్ఖా రెజిమెంట్‌లలో సేవలు అందించే సుదీర్ఘ సంప్రదాయం గురుంగ్‌లకు ఉంది. ఒకటవ ప్రపంచ యుద్ధం, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం రెండింటిలోనూ గురుంగ్‌లు ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు, వారి ధైర్యసాహసాలు, శౌర్యానికి కీర్తిని గడించారు. గురుంగ్‌లు ఎలైట్ రెజిమెంట్‌లలో సేవలు అందిస్తూనే ఉన్నారు, భద్రత, శాంతి నిర్వహణకు దోహదపడుతున్నారు.^[6]

సంస్కృతి, మతం

గురుంగ్ ప్రజలను వివిధ ఉప-వంశాలుగా వర్గీకరించవచ్చు:

కులం (జాతి)	సాంప్రదాయ వృత్తి	వంశం బిరుదులు (కుల్) లేదా ఇంటిపేర్లు (థార్)	గమనికలు
1. నాలుగు వంశాలు (45%)	బౌద్ధ కుటుంబం, బౌద్ధ సన్యాసి	తము: క్లే, లామ్, కోన్, లెమ్ నేపాలీ: ఘాలే, లామా, ఘోటనే, లామిచానే	ప్రధానంగా పర్బత్, లమ్‌జుంగ్, తనహున్ ప్రాంతాలకు చెందిన బౌద్ధ పూజారులు, కుటుంబ పూజారులు. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో 13వ దలైలామా నేపాల్ పర్యటన సందర్భంగా, వాయవ్య నేపాల్ బౌద్ధ సమాజం ప్రతినిధిగా పర్బత్ జిల్లాలోని భూకా దేవురాలి గ్రామానికి చెందిన గౌరవనీయ సన్యాసి కుంబసింగ్ గురుంగ్‌ను అప్పటి రాణా పాలకులు నియమించారు. లామా గురుంగ్ అంతకుముందు టిబెట్‌లో 13వ దలైలామాతో కలిసి చదువుకున్నారు.
2. పదహారు వంశాలు (65%)	రైతులు, పశువుల కాపరులు	తము: పచ్యు, గ్యాప్రి నేపాలీ: పజు, గ్యాబ్రింగ్	స్యాంగ్జా, కాస్కీ ప్రాంతానికి చెందిన బౌద్ధ కుటుంబం.

పండుగలు

గురుంగ్‌ల ప్రధాన పండుగ తము లోసర్. నూతన సంవత్సరాన్ని పురస్కరించుకుని ప్రతి సంవత్సరం పౌష్ 15వ తేదీన (డిసెంబర్/జనవరి) దీనిని జరుపుకుంటారు.^[7]

మతం

గురుంగ్ ధర్మంలో గ్యాబ్రి (గ్యాబ్రింగ్), పచ్యు (పజు) ఉన్నాయి.^[8] జననం, అంత్యక్రియలు, ఇతర కుటుంబ ఆచారాలు (దోమాంగ్, తార్చాంగ్ వంటివి), లోసర్ పండుగలలో అవసరమైనప్పుడు లామాలు బౌద్ధ ఆచారాలను నిర్వహిస్తారు. ప్రధానంగా లమ్‌జుంగ్, పర్బత్, కాస్కీ, మనాంగ్, ముస్తాంగ్, ఇతర ప్రాంతాలలో లామాలు బౌద్ధ వేడుకలను నిర్వహిస్తారు. రెండు వేల సంవత్సరాల క్రితం టిబెట్, పశ్చిమ చైనా అంతటా వృద్ధి చెందిన బాన్ మతం ప్రీ-బుద్ధిస్ట్ రూపం ఆనవాళ్లను కొన్ని గురుంగ్ గ్రామాలు ఉంచాయి. బాన్ మతానికి విరుద్ధంగా పనిచేసిన మరింత పాత షమానిక్ విశ్వాస వ్యవస్థ అంశాలను కూడా వారు కాపాడుకున్నారు.^[9]

ప్రముఖ గురుంగ్ వ్యక్తులు

గజే ఘలే – రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో తన ధైర్యసాహసాలకు గాను విక్టోరియా క్రాస్ గ్రహీత.
కుల్బీర్ థాపా – విక్టోరియా క్రాస్ అందుకున్న మొదటి గూర్ఖా.
ప్రబల్ గురుంగ్ – న్యూయార్క్ నగరానికి చెందిన అంతర్జాతీయ ప్రసిద్ధి చెందిన ఫ్యాషన్ డిజైనర్.

ఇవి కూడా చూడండి

గురుంగ్
గురుంగ్ (ఇంటిపేరు), చాలా మంది గురుంగ్ ప్రజల ఇంటిపేరు

మూలాలు

↑ National Statistics Office (2021). National Population and Housing Census 2021, Caste/Ethnicity Report. Government of Nepal (Report).
↑ "Rai-Peoplegrouporg".
↑ Ragsdale, T.A. (1990). "Gurungs, Goorkhalis, Gurkhas: speculations on a Nepalese ethno-history" (PDF). Contributions to Nepalese Studies. 17 (1): 1–24.
↑ Nakarmi, Sudeep Singh (2024-12-06). "Understanding the Gurungs: Culture, Identity and Practices" (PDF). Journal of National Development. 37 (2).
↑ "2011 Nepal Census, Social Characteristics Tables" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2023-03-14. Retrieved 2019-09-06.
↑ Rai, Ram Prasad (2024-08-06). "Gorkhas' Recruitment into British Army: A Historical Overview". Bon Voyage (in ఇంగ్లీష్). 6 (1): 115–124. doi:10.3126/bovo.v6i1.68265. ISSN 2382-5308.
↑ Gurung, Sachitra (January 2018). "Tamu Lhosar, New Year of the Gurungs". ECS Nepal. Archived from the original on September 13, 2024. Retrieved February 17, 2021.
↑ von Fürer-Haimendorf, Christoph (1985). Tribal populations and cultures of the Christianity from Thai. Vol. 2. Brill Publishers. pp. 137–8. ISBN 90-04-07120-2. Retrieved 2011-04-02.
↑ Macfarlane, A. 1976. Resources and Population: A Study of the Gurungs of Nepa1. New York, and Melbourne: Cambridge University Press Cambridge, London.

మరింత చదవడానికి

P. T. Sherpa Kerung, Susan Höivik (2002). Nepal, the Living Heritage: Environment and Culture. University of Michigan: Kathmandu Environmental Education Project.
William Brook Northey (1998). The Land of the Gurkhas, or, The Himalayan Kingdom of Nepal. Asian Educational Services. ISBN 81-206-1329-5.
Murārīprasāda Regmī (1990). The Gurungs, Thunder of Himal: A Cross Cultural Study of a Nepalese Ethnic Group. University of Michigan: Nirala Publications.

బాహ్య లింకులు

Gurung, Harka (1996-01-10). "Ethnic Demography of Nepal". Nepal Democracy. Archived from the original on 2011-04-17. Retrieved 2011-04-03.
"Gurung". Britannica Student Encyclopedia online. Encyclopædia Britannica. Retrieved 2011-04-03.

మూస:Ethnic groups in Nepal

[1] National Statistics Office (2021). National Population and Housing Census 2021, Caste/Ethnicity Report. Government of Nepal (Report).

[2] "Rai-Peoplegrouporg".

[3] Ragsdale, T.A. (1990). "Gurungs, Goorkhalis, Gurkhas: speculations on a Nepalese ethno-history" (PDF). Contributions to Nepalese Studies. 17 (1): 1–24.

[4] Nakarmi, Sudeep Singh (2024-12-06). "Understanding the Gurungs: Culture, Identity and Practices" (PDF). Journal of National Development. 37 (2).

[5] "2011 Nepal Census, Social Characteristics Tables" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2023-03-14. Retrieved 2019-09-06.

[6] Rai, Ram Prasad (2024-08-06). "Gorkhas' Recruitment into British Army: A Historical Overview". Bon Voyage (in ఇంగ్లీష్). 6 (1): 115–124. doi:10.3126/bovo.v6i1.68265. ISSN 2382-5308.

[7] Gurung, Sachitra (January 2018). "Tamu Lhosar, New Year of the Gurungs". ECS Nepal. Archived from the original on September 13, 2024. Retrieved February 17, 2021.

[Fuehrer-8] von Fürer-Haimendorf, Christoph (1985). Tribal populations and cultures of the Christianity from Thai. Vol. 2. Brill Publishers. pp. 137–8. ISBN 90-04-07120-2. Retrieved 2011-04-02.

[9] Macfarlane, A. 1976. Resources and Population: A Study of the Gurungs of Nepa1. New York, and Melbourne: Cambridge University Press Cambridge, London.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]