గురుద్వారా

భారతదేశంలోని పంజాబ్‌లోని అమృత్‌సర్‌లో ఉన్న గోల్డెన్ టెంపుల్

గురుద్వారా, గురుద్వారా లేదా గురుద్వారా (పంజాబీః குர்டுரா, రోమనీకరించబడిందిః గురుద్వార, లిట్. 'తలుపు' అనేది సిక్కు మతం సమావేశమయ్యే, ఆరాధించే ప్రదేశం, కానీ దాని సాధారణ అర్థం "గురువు ప్రదేశం" లేదా "గురువు నివాసం". సిక్కులు గురుద్వారాలను గురుద్వారా సాహిబ్ అని కూడా పిలుస్తారు. అన్ని మతాలకు చెందిన ప్రజలను గురుద్వారాకు ఆహ్వానిస్తారు. ప్రతి గురుద్వారాలో దర్బార్ సాహిబ్ ఉంటుంది, ఇక్కడ గురు గ్రంథ్ సాహిబ్ ఒక తఖ్త్ (ఒక ప్రముఖ కేంద్ర స్థానంలో ఉన్న ఒక ఉన్నత సింహాసనం) పై ఉంచబడుతుంది. ఏదైనా సమాజం (కొన్నిసార్లు ప్రత్యేక శిక్షణతో, ఈ సందర్భంలో వారు గ్రంథి అనే పదంతో పిలువబడతారు, గురు గ్రంథ్ సాహిబ్ నుండి శ్లోకాలను మిగిలిన సమాజం సమక్షంలో పఠించవచ్చు, పాడవచ్చు, వివరించవచ్చు.

అన్ని గురుద్వారాలలో లంగర్ హాల్ ఉంది, ఇక్కడ ప్రజలు గురుద్వారాలో స్వచ్ఛంద సేవకులు అందించే ఉచిత లాక్టో-శాకాహార ఆహారాన్ని తినవచ్చు. వారికి వైద్య సదుపాయాల గది, లైబ్రరీ, నర్సరీ, తరగతి గది, సమావేశ గదులు, ఆట స్థలం, క్రీడా మైదానం, బహుమతి దుకాణం, చివరకు మరమ్మతు దుకాణం కూడా ఉండవచ్చు. సిక్కు జెండా అయిన నిషాన్ సాహిబ్ ఉన్న పొడవైన జెండా స్తంభాల ద్వారా గురుద్వారాను దూరం నుండి గుర్తించవచ్చు.

అత్యంత ప్రసిద్ధ గురుద్వారాలు పంజాబ్‌లోని అమృత్‌సర్‌లోని దర్బార్ సాహిబ్ సముదాయంలో ఉన్నాయి, వీటిలో సిక్కుల ఆధ్యాత్మిక కేంద్రమైన స్వర్ణ దేవాలయం (శ్రీ హర్మందిర్ సాహిబ్) సిక్కుల రాజకీయ కేంద్రమైన అకాల్ తఖ్త్ ఉన్నాయి.

చరిత్ర

ధర్మశాలలు

మూలం

బి. 40 జనంసాఖి ప్రకారం ధర్మశాలలను ('ధర్మానికి నివాసం' అని అర్ధం వచ్చే ప్రార్థనా స్థలాలు) నిర్మించడానికి గురునానక్ దేవుడు నేరుగా నియమించబడ్డాడని సిక్కులు విశ్వసిస్తారు:

వెళ్ళు, నానక్ [అని దేవుడు సమాధానమిచ్చాడు]. నీ పంథ్ వర్ధిల్లుతుంది. నీ అనుచరుల నమస్కారం: 'సత్య గురువు నామమున మీ పాదాలకు నమస్కరిస్తున్నాను'. వైష్ణవ పంథ్ నమస్కారం: 'రామకృష్ణుల నామమున'. సన్యాసి పంథ్ నమస్కారం: 'నారాయణుని నామమున మీకు నమస్కరిస్తున్నాను'. యోగి నమస్కారం: 'ఆదిపురుషునికి జయము'. ముస్లింల నినాదం: 'ఏకైక దేవుని నామమున మీకు శాంతి కలుగుగాక'. నీవు నానక్, నీ పంథ్ వర్ధిల్లుతుంది. నీ అనుచరులను నానక్-పంథీలు అని పిలుస్తారు, వారి నమస్కారం: 'సత్య గురువు నామమున మీ పాదాలకు నమస్కరిస్తున్నాను'. నేను నీ పంథ్‌ను ఆశీర్వదిస్తాను. నా పట్ల భక్తిని పెంపొందించు, మనుషుల ధర్మ విధేయతను బలపరచు. వైష్ణవులకు వారి దేవాలయం, యోగులకు వారి ఆసనం, ముస్లింలకు వారి మసీదు ఉన్నట్లే, మీ అనుచరులకు వారి ధర్మశాల ఉంటుంది. మీ పంథ్‌లో మీరు మూడు విషయాలను అలవరచుకోవాలి: దైవ నామాన్ని జపించడం, దానధర్మాలు చేయడం, క్రమం తప్పకుండా స్నానం చేయడం. గృహస్థుడిగా ఉంటూనే మిమ్మల్ని మీరు నిష్కళంకంగా ఉంచుకోండి.

— బి.40 జనమ్సాఖి, డబ్ల్యూహెచ్ మెక్లియోడ్ అనువాదం, ది ఎవల్యూషన్ ఆఫ్ ది సిఖ్ కమ్యూనిటీ (1975), పేజీ 30

పైన పేర్కొన్న ప్రకటన సిక్కు ధర్మశాలల సంస్థను ఇతర విశ్వాసాల నుండి వేరు చేస్తుంది, దీనిని సిక్కు మతం ఆధారంగా ఒక స్వతంత్ర సంస్థగా నియమించింది. మొదటి కేంద్రాన్ని 1521లో మొదటి సిక్కు గురువు గురునానక్ దేవ్ పంజాబ్ ప్రాంతం రావి నది ఒడ్డున కర్తార్‌పూర్‌లో నిర్మించారు. ఇది ఇప్పుడు పశ్చిమ పంజాబ్ (పాకిస్తాన్) లోని నరోవాల్ జిల్లాలో ఉంది. గురునానక్ కాలంలో సిక్కు ప్రార్థనా స్థలాలను ధర్మశాలలు అని పిలిచేవారు, ఇక్కడ ప్రారంభ సిక్కు సమాజం కీర్తన నిర్వహించింది.

సిక్కులు సమావేశమై గురువు ఇచ్చే ఆధ్యాత్మిక ప్రసంగాలను వినడానికి, వాహేగురును స్తుతిస్తూ భక్తి గీతాలు పాడటానికి వీలుగా ఈ ప్రార్థనా కేంద్రాలు నిర్మించబడ్డాయి.

వ్యాప్తి

గురు నానక్ తొలి సిక్కు అనుచరులను వివిధ సంఘాలుగా లేదా పారిష్‌లుగా ఏర్పాటు చేసి, వారి స్థానిక ప్రాంతంలో తమ గురువు సందేశాన్ని, బోధనలను వ్యాప్తి చేయడానికి అంకితమైన ధర్మశాలను నిర్మించమని వారికి సూచించారు.

భాయ్ గురుదాస్ ఈ క్రింది విధంగా పేర్కొన్నాడు:

గురునానక్ సందర్శించిన ప్రతి ప్రదేశం ఒక పుణ్యక్షేత్రంగా మారింది. గురువు సందర్శించిన యోగుల కేంద్రాలతో సహా అత్యంత ముఖ్యమైన కేంద్రాలు ఆధ్యాత్మిక కేంద్రాలుగా మారాయి. ఇళ్లు కూడా ధర్మశాలలుగా మారి, వైశాఖి పండుగ ముందు రోజు రాత్రి అక్కడ కీర్తనలు పాడేవారు.

— భాయ్ గురుదాస్

గురునానక్ అక్కడ స్థిరపడిన తరువాత కొత్తగా కనుగొన్న కర్తార్‌పూర్‌ ఒక ముఖ్యమైన ధర్మశాలను ఏర్పాటు చేశారు. ఇతర ముఖ్యమైన ధర్మశాలలు ఖాదూర్, గోయింద్వాల్, రామ్‌దాస్‌పూర్, తర్న్ తరన్, కర్తార్‌పూర్ (దోబా), శ్రీ హరగోబింద్‌పూర్‌లలో ఉన్నాయి, ఇవన్నీ నేరుగా సిక్కు గురువు సూచనల మేరకు స్థాపించబడ్డాయి. మంజీ వ్యవస్థ, తరువాత మసంద్ ప్రచారకుల, డియోసెస్ వ్యవస్థలు స్థాపించబడినప్పుడు, వారు తమ మిషనరీ పని కోసం కేటాయించిన ప్రాంతంలో ఒక ధర్మశాలను స్థాపించాలని ఆదేశించబడ్డారు. ఉత్సాహవంతులైన ప్రారంభ సిక్కులు విశ్వాసం పట్ల తమ భక్తిని వ్యక్తం చేసే మార్గంగా భారత ఉపఖండం అంతటా, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ వివిధ ప్రదేశాలలో ధర్మశాలలను కనుగొన్నారు. గురు హరగోబింద్ అతని వారసులు సిక్కు కేంద్రీకరణ కేంద్రకానికి దూరంగా ఉపఖండంలోని సుదూర ప్రాంతాలలో ధర్మశాలలను కనుగొని, గురునానక్, అతని అనుచరులు స్థాపించిన వదలివేయబడిన, శిథిలమైన లేదా పోరాడుతున్న ధర్మశాలలను పునరుజ్జీవింపజేయాలని ఆదేశించారు. గురు తేగ్ బహదూర్ పంజాబ్‌లోని మాల్వా ప్రాంతం, ఈశాన్య భారతదేశం తన మిషనరీ పర్యటనల సమయంలో కొత్త ధర్మశాల కేంద్రాలను స్థాపించారు. సిక్కు ఖత్రి వ్యాపారులు ఉపయోగించే వాణిజ్య మార్గాల్లో, ముఖ్యంగా చిట్టగాంగ్-కాబూల్, ఆగ్రా-బుర్హంపూర్ మధ్య మార్గాల్లో కూడా ధర్మశాలలు స్థాపించబడ్డాయి.

నిర్మాణం, ఆపరేషన్

ధర్మశాలలు సాధారణ నిర్మాణాలు, నిరాడంబరమైన భవనాలు, సాధారణంగా ప్రార్థనల కోసం ఒక ప్రాంతంలోని స్థానిక భక్తులకు ఒకే నిరాడంబరమైన గదిని కలిగి ఉంటాయి. ఇది ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాలు, గ్రామాలు, చిన్న పట్టణాలలో నిజం, ఇక్కడ చాలా వరకు స్థానిక సిక్కు సమ్మేళనాలు తక్కువ సంపదతో సాధారణ రైతులను కలిగి ఉండేవి. వారు ఒక నిర్దిష్ట అక్షం మీద నిర్మింబావలి ఎందుకంటే సిక్కులు దేవుడు సర్వవ్యాప్తి చెందాడని మొత్తం భూమి దైవికమైనది, సమానంగా సరిపోతుందని నమ్ముతారు. ఆది గ్రంథం 1604లో దాని క్రోడీకరణ, పరిచయం తరువాత ధర్మశాలలలో స్థాపించబడింది. ఆధునిక గురుద్వారాల మాదిరిగా కాకుండా ధర్మశాలలలో క్లిష్టమైన, అలంకరించబడిన ఫర్నిచర్, ఫిట్టింగ్స్ ఇతర అలంకార ఉపకరణాలు ఉండకపోవచ్చు. సిక్కు మతం ఇసానన్ (ఉదయం తప్పనిసరి స్నానం) కు ప్రాముఖ్యత ఉన్నందున ధర్మశాలలు బహిరంగ స్నానానికి నీటిని చేర్చారు. సహజ నీటి వనరులు తక్షణమే అందుబాటులో లేని చోట, బావోలి (స్టెప్-వెల్ బకెట్ బావి, లేదా రాహత్) నిర్మాణం ప్రాంగణంలో లేదా నీటి కొలను సమీపంలో అమలు చేయబడుతుంది, వ్యవస్థాపించబడుతుంది. ధర్మశాలలు ఒక లంగరు (మతపరమైన వంటగది, వసతి గృహాలు, ముఖ్యంగా ముఖ్యమైన రహదారులు, వాణిజ్య మార్గాల్లో ఉండేవి, ఇక్కడ వ్యక్తులు వారి మత లేదా కుల-నేపథ్యం ఆధారంగా వివక్ష లేకుండా తినవచ్చు, ఉండవచ్చు. ఇది పంజాబ్ అంతటా సిక్కు మతం వేగంగా వ్యాప్తి చెందడానికి దోహదపడింది. కొన్ని ధర్మశాలలలో అనారోగ్యంతో గాయపడిన వారికి చికిత్స పొందగలిగే ఆసుపత్రి వార్డు ఉండేది. ఇతర ధర్మశాలలు పడకలు, ఇతర అవసరమైన ఫర్నిచర్ నిర్మాణానికి వడ్రంగి వర్క్షాప్లను ఏర్పాటు చేశాయి. ధర్మశాలలలో తరచుగా గురుముఖి, సిక్కు సంగీతం, సిక్కు గ్రంథాల వివరణ నేర్చుకోగల పాఠశాల ఉండేది.

గురుద్వారాలు

• 
  భారతదేశంలోని అమృత్‌సర్‌లో ఉన్న హర్మందిర్ సాహిబ్, అనధికారికంగా గోల్డెన్ టెంపుల్ అని పిలువబడుతుంది, ఇది సిక్కుల అధికార పీఠమైన అకల్ తఖ్త్ తర్వాత సిక్కు మతంలో అత్యంత పవిత్రమైన గురుద్వారా.
• 
  శ్రీ హజూర్ సాహిబ్ భారతదేశంలోని మహారాష్ట్రలోని నాందేడ్‌లోని ఒక గురుద్వారా ; ఐదు తఖ్త్‌లలో ఒకటి .
• 
  గురుద్వారా బంగ్లా సాహిబ్ భారతదేశంలోని ఢిల్లీలో ఉన్న అత్యంత ప్రముఖ సిక్కు గురుద్వారాలలో ఒకటి. ఇది ఎనిమిదవ సిక్కు గురువు అయిన గురు హర్ కృష్ణతో ఉన్న అనుబంధానికి, అలాగే దాని ప్రాంగణంలోని "సరోవర్" అని పిలువబడే కొలనుకు ప్రసిద్ధి చెందింది.

సిక్కు జనాభా పెరుగుతూనే, ఆరవ సిక్కు గురువు గురు హరగోబింద్ "గురుద్వారా" అనే పదాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. గురుద్వారాలు మునుపటి ధర్మసాల్ కేంద్రాల నుండి ఉద్భవించాయి.

గురుద్వారా అనే పదం శబ్దవ్యుత్పత్తి గురు (గురు) (సిక్కు గురువులకు, ద్వారాకు సూచన (ద్వార) (పంజాబీ ద్వారం) కలిసి 'గురువును చేరుకోగల ద్వారం' అని అర్ధం. ఆ తరువాత, అన్ని సిక్కు ప్రార్థనా స్థలాలను గురుద్వారాలు అని పిలిచేవారు. రాజ్ సడోష్ ప్రకారం, గురుధామ్ అనే పదం సిక్కు గురువులు సందర్శించిన ప్రదేశాన్ని సూచిస్తుంది.

కొన్నిసార్లు గురుద్వారా సాహిబ్ అనే పదానికి జోడించినట్లుగా 'సాహిబ్' అనే పదం అరబిక్ మూలం నుండి తీసుకోబడింది, దీని అర్థం "సాహెబ్" లేదా "స్నేహితుడు".

కన్వర్జీత్ సింగ్ కాంగ్ గురుద్వారాలను రెండు విభిన్న వర్గాలుగా వర్గీకరించారు:

1. సంఘ గురుద్వారాలు-సిక్కులు వారి మతపరమైన సామాజిక అవసరాలను తీర్చడానికి నిర్మించారు (భారతదేశం వెలుపల నిర్మించిన వాటిని కలిగి ఉంది)
2. సిక్కు మత చరిత్రలో చారిత్రక ప్రాముఖ్యత కలిగిన ప్రదేశాలలో సిక్కులు నిర్మించిన చారిత్రక గురుద్వారాలు (ఈ గురుద్వారాలు మరింత ప్రసిద్ధి చెందాయి)

అమృత్‌సర్‌లోని హర్మందిర్ సాహిబ్‌లో నిషాన్ సాహిబ్ స్తంభాలపై జెండాలు వేశారు

సిక్కు గురువులు స్థాపించిన కొన్ని ప్రముఖ సిక్కు పుణ్యక్షేత్రాలు:

• నంకనా సాహిబ్ , 1490లలో మొదటి సిక్కు గురువు, గురునానక్ దేవ్, పంజాబ్, పాకిస్తాన్ ద్వారా స్థాపించబడింది.
• 1499లో స్థాపించబడిన సుల్తాన్‌పూర్ లోధి , గురునానక్ దేవ్ కాలంలో కపుర్తలా జిల్లా, పంజాబ్ (భారతదేశం) సమయంలో సిక్కు కేంద్రంగా మారింది.
• కర్తార్‌పూర్ సాహిబ్ , 1521లో మొదటి సిక్కు గురువు గురునానక్ దేవ్ చేత స్థాపించబడింది, ఇది రవి నదికి సమీపంలో, నరోవల్, పంజాబ్, పాకిస్తాన్.
• భారతదేశంలోని పంజాబ్ రాష్ట్రం, అమృత్‌సర్ జిల్లాలో, బియాస్ నది సమీపంలో, రెండవ సిక్కు గురువు అయిన గురు అంగద్ దేవ్ జీచే 1539లో స్థాపించబడిన ఖదూర్ సాహిబ్ .
• గోయింద్వాల్ సాహిబ్ , 1552లో మూడవ సిక్కు గురువు, గురు అమర్ దాస్ జీచే స్థాపించబడింది, ఇది భారతదేశంలోని అమృత్‌సర్ జిల్లా పంజాబ్‌లోని బియాస్ నదికి సమీపంలో ఉంది.
• శ్రీ అమృత్‌సర్, 1577లో నాల్గవ సిక్కు గురువు, గురు రామ్ దాస్ జి, అమృత్‌సర్ జిల్లా, పంజాబ్ ఇండియా ద్వారా స్థాపించబడింది.
• తర్న్ తరణ్ సాహిబ్ , 1590లో ఐదవ సిక్కు గురువు, [గురు అర్జన్ దేవ్ జీ], జిల్లా తరన్ తరణ్ సాహిబ్, పంజాబ్ ఇండియాచే స్థాపించబడింది.
• కర్తార్‌పూర్ సాహిబ్, 1594లో ఐదవ సిక్కు గురువు, గురు అర్జన్ దేవ్, పంజాబ్ భారతదేశంలోని జలంధర్ జిల్లా, బియాస్ నదికి సమీపంలో స్థాపించబడింది.
• భారతదేశంలోని పంజాబ్ రాష్ట్రం, గురుదాస్‌పూర్ జిల్లాలో, బియాస్ నది సమీపంలో ఐదవ సిక్కు గురువు అయిన గురు అర్జన్ దేవ్ చేత స్థాపించబడిన శ్రీ హరగోబింద్‌పూర్ .
• కిరాత్‌పూర్ సాహిబ్ , 1627లో ఆరవ సిక్కు గురువు, గురు హరగోవింద్, భారతదేశంలోని పంజాబ్‌లోని రోపర్ జిల్లా, సట్లేజ్ నదికి సమీపంలో స్థాపించబడింది.
• ఆనంద్‌పూర్ సాహిబ్ , 1665లో తొమ్మిదవ సిక్కు గురు తేగ్ బహదూర్ బచేత స్థాపించబడింది , ఇది భారతదేశంలోని పంజాబ్‌లోని సట్లెజ్ నదికి సమీపంలో ఉంది.
• భారతదేశంలోని హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో, యమునా నది సమీపంలో, పదవ సిక్కు గురువు అయిన గురు గోవింద్ సింగ్ చేత 1685లో స్థాపించబడిన పాంటా సాహిబ్ .

20వ శతాబ్దం ప్రారంభం నాటికి, బ్రిటిష్ ఇండియాలోని అనేక సిక్కు గురుద్వారాలు ఉదాసి మహంతుల (మతగురువులు) నియంత్రణలో ఉండేవి. 1920ల నాటి గురుద్వారా సంస్కరణ ఉద్యమం ఫలితంగా శిరోమణి గురుద్వారా పర్బందక్ కమిటీ ఈ గురుద్వారాలను తన నియంత్రణలోకి తీసుకుంది.

భారతదేశంలోని పంజాబ్‌లో, ఐదు తఖ్త్‌లలో ఒకటైన అకల్ తఖ్త్, సిక్కు మతంలో అత్యంత పవిత్రమైన గురుద్వారా అయిన గోల్డెన్ టెంపుల్ సమీపంలో గురు గ్రంథ్ సాహిబ్ పఠనాన్ని వింటున్న మహారాజా రంజిత్ సింగ్ (ఆగోస్టన్ షోఫ్ట్ గీసిన చిత్రం, 1850).

పంజ్ తఖ్త్

పంజ్ తఖ్త్ అంటే అక్షరాలా ఐదు స్థానాలు లేదా అధికార సింహాసనాలు అని అర్ధం, సిక్కు సమాజానికి చాలా ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత కలిగిన ఐదు గురుద్వారాలు. అవి సిక్కు మతం చారిత్రక పెరుగుదల ఫలితంగా ఉన్నాయి, మతం శక్తి కేంద్రాలకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాయి.

• అకాల్ తఖ్త్ సాహిబ్, (1609లో గురు హర్గోవింద్ స్థాపించిన కాలాతీత సింహాసనం) భారతదేశంలోని అమృత్‌సర్‌లోని స్వర్ణ దేవాలయ సముదాయంలో ఉంది
• తఖ్త్ శ్రీ కేస్‌గర్ సాహిబ్, భారతదేశంలోని పంజాబ్ తఖ్త్ శ్రీ కేస్‌గర్ సాహిబ్ ఉంది
• తఖ్త్ శ్రీ దామ్‌దామా సాహిబ్, భారతదేశంలోని పంజాబ్‌లోని భటిండా ఉంది
• తఖత్ శ్రీ హరిమందిర్ పాట్నా సాహిబ్ , పాట్నా సాహిబ్ , పాట్నా , బీహార్ , భారతదేశంలోని పొరుగున
• తఖ్త్ శ్రీ హజూర్ సాహిబ్, భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర నాందేడ్ లో గోదావరి నది ఒడ్డున ఉంది.

వివరణ

గురుద్వారాలో దర్బార్ అని పిలువబడే ప్రధాన మందిరం , లంగర్ అని పిలువబడే సామూహిక వంటశాల, ఇతర సౌకర్యాలు ఉంటాయి. గురుద్వారా ముఖ్య లక్షణాలు ఈ బహిరంగ ప్రదేశాలు, పవిత్ర గ్రంథం, శాశ్వత సిక్కు గురువు అయిన గ్రంథ్ సాహిబ్ ఉండటం , సిక్కు రెహత్ మర్యాద (సిక్కుల ప్రవర్తనా నియమావళి, సంప్రదాయం) అనుసరించడం, రోజువారీ సేవలను అందించడం:

• షాబాద్ కీర్తన: గ్రంథ్ సాహిబ్ నుండి శ్లోకాలు పాడటం. గురు గ్రంథ్ సాహిబ్, దాసం గ్రంథ్ నుండి షాబాద్లు, భాయ్ గురుదాస్, భాయ్ నంద్ లాల్ రచనలను మాత్రమే గురుద్వారాలో ప్రదర్శించవచ్చు.
• పాథ్ః మతపరమైన ఉపన్యాసం, గురు గ్రంథ్ సాహిబ్ నుండి గుర్బాని పఠనం, దాని వివరణలతో. రెండు రకాల ఉపన్యాసాలు ఉన్నాయి: అఖండ్ పాత్,యు సాధారణ పాత్.
• సంగత్, పంగత్: సాంస్కృతిక, మత, ప్రాంతీయ, కుల లేదా వర్గ అనుబంధాలతో సంబంధం లేకుండా సందర్శకులందరికీ లంగర్ అని పిలువబడే ఉచిత కమ్యూనిటీ వంటగదిని అందించడం.

ఒక విలక్షణమైన దర్బార్ సాహిబ్ లేఅవుట్. పురుషులు, మహిళలు సాధారణంగా వేర్వేరు వైపులా కూర్చుంటారు.

అక్కడ నిర్వహించే ఇతర వేడుకలలో సిక్కు వివాహ వేడుక, మరణ వేడుకలో కొన్ని ఆచారాలు ఆనంద్ కరజ్, అంతం సంస్కారం, చాలా ముఖ్యమైన సిక్కు పండుగలు ఉన్నాయి. ఒక సమాజం అంతటా పవిత్ర శ్లోకాల సిక్కు ఊరేగింపు అయిన నగర్ కీర్తన, ఒక గురుద్వారాలో ప్రారంభమై ముగుస్తుంది.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న గురుద్వారాలు సిక్కు సాహిత్యం గ్రంథాలయాలుగా, పిల్లలకు గురుముఖి నేర్పడానికి పాఠశాలలు, సిక్కు గ్రంథాలను ఉంచడం, సిక్కుల తరపున విస్తృత సమాజంలో స్వచ్ఛంద కార్యక్రమాలను నిర్వహించడం వంటి ఇతర మార్గాల్లో కూడా సిక్కు సమాజానికి సేవ చేయవచ్చు. సిక్కు గురువుల జీవితాలతో ముడిపడి ఉన్న అనేక చారిత్రక గురుద్వారాలలో స్నానం చేయడానికి ఒక సరోవర్ (పర్యావరణ అనుకూలమైన కొలను) ఉంది.

గురుద్వారాలకు విగ్రహాలు లేదా విగ్రహాలు లేవు.

కస్టమ్స్

• సిక్కు గురుద్వారా సందర్శనలో ఏమి ఆశించవచ్చో తెలియజేసే సూచనల వీడియో, సిక్కు ధర్మ ఇంటర్నేషనల్ వారిచే.
• 
  గురుద్వారా పాంటా సాహిబ్, ఒక సాధారణ గురుద్వారా లోపలి దృశ్యం.

అనేక గురుద్వారాలు ఒక వైపు పురుషులు, మరోవైపు మహిళలు కూర్చునే విధంగా రూపొందించబడ్డాయి, అయితే నమూనాలు మారుతూ ఉంటాయి, విభజించబడిన సీటింగ్ తప్పనిసరి కాదు. వారు సాధారణంగా కలిసి కూర్చోరు, కానీ సమానత్వానికి చిహ్నంగా, గురు గ్రంథ్ సాహిబ్ నుండి సమాన దూరంలో, గదికి వేర్వేరు వైపులా కూర్చుంటారు. భక్తులకు కారా పర్షద్ (తీపి పిండి, నెయ్యి ఆధారిత ఆహారాన్ని హాలులో ప్రసాదంగా అందిస్తారు, దీనిని సాధారణంగా సేవదారుడు (గురుద్వారా వాలంటీర్) చేతుల్లోకి ఇస్తారు.

లంగరు గదిలో, సమాజంలోని స్వచ్ఛంద సేవకులు ఆహారాన్ని వండుతారు, అందిస్తారు. లాంగర్ హాల్లో లాక్టో-వెజిటేరియన్ ఆహారాన్ని మాత్రమే అందిస్తారు, వివిధ నేపథ్యాల సందర్శకులకు సరిపోయేలా, తద్వారా ఏ వ్యక్తి కూడా బాధపడకూడదు. ఆహార పరిమితులతో సంబంధం లేకుండా, వివిధ మతాలకు చెందిన ప్రజలందరూ కలిసి కూర్చుని, ఒక సాధారణ భోజనాన్ని పంచుకుంటారు. లంగరు వెనుక ఉన్న ప్రధాన తత్వశాస్త్రం రెండు విధాలుగా ఉంటుందిః సేవలో పాల్గొనడానికి శిక్షణ ఇవ్వడం, అన్ని వర్గాల ప్రజలకు సేవ చేసే అవకాశాన్ని కల్పించడం, ఉన్నత, తక్కువ లేదా ధనిక, పేద మధ్య అన్ని వ్యత్యాసాలను తొలగించడంలో సహాయపడటం.

ఆర్కిటెక్చర్

శాండ్‌వెల్‌లోని గురు నానక్ గురుద్వారా స్మెత్‌విక్ , UK లోని మొట్టమొదటి, అతిపెద్ద గురుద్వారాలలో ఒకటి .

గురుద్వారా భవనాలు ఏ సెట్ నిర్మాణ రూపకల్పనకు అనుగుణంగా ఉండవలసిన అవసరం లేదు. స్థాపించబడిన అవసరాలు మాత్రమేః పందిరి కింద లేదా పందిరి సీటులో గ్రంథ్ సాహిబ్ ఏర్పాటు చేయడం, సాధారణంగా భక్తులు కూర్చునే నిర్దిష్ట అంతస్తు కంటే ఎత్తైన వేదికపై, భవనం పైన పొడవైన సిక్కు పతాకం.

21వ శతాబ్దంలో, ఎక్కువ గురుద్వారాలు (ముఖ్యంగా భారతదేశంలో) ఇండో-ఇస్లామిక్, సిక్కు వాస్తుశిల్పాల సంశ్లేషణ అయిన హరి మందిర్ సాహిబ్ నమూనాను అనుసరిస్తున్నాయి. వాటిలో చాలా వరకు చదరపు మందిరాలు, ఎత్తైన పునాదిపై నిలబడి, నాలుగు వైపులా ప్రవేశాలు ఉన్నాయి, సాధారణంగా మధ్యలో చదరపు లేదా అష్టభుజి గోపురాలు ఉంటాయి. ఇటీవలి దశాబ్దాలలో, పెద్ద సమావేశాల అవసరాలను తీర్చడానికి, ఒక చివర గర్భగుడి ఉన్న పెద్ద, మెరుగైన వెంటిలేటెడ్ అసెంబ్లీ హాల్స్ ఆమోదించబడిన శైలిగా మారాయి. గర్భగుడి స్థానం, తరచుగా, ప్రదక్షిణకు స్థలాన్ని అనుమతించేలా ఉంటుంది. కొన్నిసార్లు, స్థలాన్ని పెంచడానికి, హాల్ను చుట్టడానికి వరండాలు నిర్మించబడతాయి. గోపురం కోసం ఒక ప్రసిద్ధ నమూనా పక్కటెముకల తామర, పైన అలంకార శిఖరం ఉంటుంది. వంపు కోపింగ్లు, కియోస్క్‌లు, ఘన గోపురాలు బాహ్య అలంకరణల కోసం ఉపయోగించబడతాయి.

ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత

గురు గ్రంథ్ సాహిబ్ వద్ద ధ్యానం చేయడం

పంజాబ్‌లోని ఒక గురుద్వారా లోపలి భాగం చిత్రలేఖనం, సుమారు 1875

వ్యక్తిగత, మతపరమైన ధ్యానం, కీర్తన, పవిత్ర గ్రంథాల అధ్యయనంలో పాల్గొనడం సిక్కులందరి కర్తవ్యం. సిక్కు సరైన నైతిక,ఆధ్యాత్మిక అభివృద్ధికి గ్రంథ్ సాహిబ్ నుండి గ్రంథాల అర్థాన్ని ధ్యానించడం, అర్థం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. గురుముఖి లిపిని అధ్యయనం చేసి, ఆ గ్రంథం అర్ధాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి గుర్బాని చదవగలగాలి. ఒక సిక్కు తన జీవితంలో అన్ని ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శకత్వం కోసం గ్రంథ్ సాహిబ్కు తిరిగి వెళ్ళాలి.

పవిత్ర సమాజం, గుర్బాని గురించి ఆలోచించడం

ఒక గురుద్వారాకు చెందిన దర్బార్ సాహిబ్.

సంఘ సమావేశాలలో నిమగ్నమైనప్పుడు సిక్కు వ్యక్తి గుర్బానీలో మరింత సులభంగా, లోతుగా మునిగిపోతాడని నమ్ముతారు. ఈ కారణంగా, ఒక సిక్కు గురుద్వారాను సందర్శించడం అవసరం. పవిత్ర సమాజంలో చేరిన తరువాత, సిక్కులు పవిత్ర గ్రంథాల ఉమ్మడి అధ్యయనం నుండి ప్రయోజనం పొందాలి. వారి మతపరమైన లేదా ప్రాంతీయ నేపథ్యంతో సంబంధం లేకుండా ఎవరినీ గురుద్వారాలోకి ప్రవేశించకుండా నిరోధించకూడదు.

స్వచ్ఛంద సేవ (సేవ)

ఆహారాన్ని వండడానికి దేగ్ ఖల్సా సూత్రాలు (భారీ మొత్తంలో)

సిక్కు మతంలో సేవ ఒక ముఖ్యమైన, ప్రముఖమైన భాగం. దస్వంద్ సిక్కుల విశ్వాసంలో ( వంద్ ఛాకో ) ఒక కేంద్ర భాగం. దీనికి అక్షరార్థం ఏమిటంటే, తమ పంటలో పది శాతాన్ని, ఆర్థికంగా, సమయం, సేవ వంటి రూపాల్లో గురుద్వారాకు సహాయం అవసరమైన ఏ ప్రదేశానికైనా దానం చేయడం. అందువల్ల, అవకాశం దొరికినప్పుడల్లా సిక్కులందరూ ఈ సామూహిక సేవలో పాల్గొంటారు. దీని సాధారణ రూపాలు ఈ విధంగా ఉంటాయి: గురుద్వారాలోని నేలను ఊడ్చడం కడగడం, సభికులకు నీరు, ఆహారం ( లంగర్ ) అందించడం లేదా వారికి విసనకర్రతో విసరడం, ఆహార పదార్థాలు సమర్పించడం లేదా ఆహారాన్ని తయారు చేయడం, ఇతర 'గృహ నిర్వహణ' పనులు చేయడం.

సామాజిక జీవితం, ఇతర విషయాలు

గురుద్వారాగా పునరుపయోగించబడిన ఒక కార్యాలయ భవనం, ఇంగ్లాండ్‌లోని బర్మింగ్‌హామ్‌లో ఏప్రిల్ 2019లో ప్రారంభించబడింది.

సిక్కు మతం ఆరోగ్యకరమైన మతపరమైన జీవితానికి బలమైన మద్దతును అందిస్తుంది, పెద్ద సమాజానికి ప్రయోజనం చేకూర్చే సిక్కు సూత్రాలను ప్రోత్సహించే అన్ని విలువైన ప్రాజెక్టులకు మద్దతు ఇవ్వడానికి ఒక సిక్కు తప్పనిసరిగా చేపట్టాలి. అంతర్ విశ్వాస చర్చ, పేదలు, బలహీనులకు మద్దతు ఇవ్వడానికి, మెరుగైన సమాజ అవగాహన, సహకారానికి ప్రాముఖ్యత ఇవ్వబడింది.

అభ్యాసం & ఇతర సౌకర్యాలు

అనేక గురుద్వారాలలో సిక్కులు తమ మతం గురించి మరింత తెలుసుకోవడానికి గ్రంథాలయాలు, గురుముఖి, సిక్కు మతం, సిక్కు గ్రంథాలలో కోర్సుల కోసం సముదాయాలు, సమావేశ గదులు, అవసరమైన వారికి గది, బోర్డు వసతి వంటి ఇతర సౌకర్యాలు కూడా ఉన్నాయి. లింగం, వయస్సు, లైంగికత లేదా మతంతో సంబంధం లేకుండా గురుద్వారాలు ప్రజలందరికీ తెరిచి ఉంటాయి, సాధారణంగా రోజులో అన్ని గంటలు తెరిచి ఉంటాయి. కొన్ని గురుద్వారాలు సందర్శకులకు లేదా భక్తులకు తాత్కాలిక వసతి కూడా అందిస్తాయి. గురుద్వారా కమ్యూనిటీ సెంటర్, ప్రయాణికులకు అతిథి గృహంగా, అప్పుడప్పుడు క్లినిక్, స్థానిక స్వచ్ఛంద కార్యకలాపాలకు స్థావరంగా కూడా పనిచేస్తుంది. ఉదయం, సాయంత్రం సేవలతో పాటు, గురుద్వారాలు సిక్కు క్యాలెండర్లో ముఖ్యమైన వార్షికోత్సవాలను పురస్కరించుకుని ప్రత్యేక సమ్మేళనాలను నిర్వహిస్తాయి. గురువుల, వైశాఖి పుట్టిన, మరణ వార్షికోత్సవం (జోయ్తి జాయిత్ సమయ) గౌరవార్థం వేడుకల సమయంలో అవి చాలా ఉల్లాసభరితమైన, పండుగ దృశ్యాలుగా మారతాయి.