గుర్రంకొండ కోట ముట్టడి

గుర్రంకొండ కోట ముట్టడి
దక్కనీ-విజయనగర యుద్ధాలలో భాగము
గుర్రంకొండ కోట పెయింటింగ్
తేదీ తెలియదు ప్రదేశం గుర్రంకొండ, ఆంధ్రప్రదేశ్, భారతదేశం ఫలితం విజయనగర విజయం
ప్రత్యర్థులు
విజయనగర సామ్రాజ్యం మద్దతు ఇచ్చినవారు: విజయనగర సామంతులు మట్లీ చీఫ్స్	రావెల్లా నాయకులకు మద్దతు: గోల్కొండ సుల్తానేట్
సేనాపతులు, నాయకులు
వెంకటపతి రాయ మట్ల అనంతరాజు	రావెల్ల వెలికొండ వెంకటాద్రి

గుర్రంకొండ ముట్టడి అనేది విజయనగర సామ్రాజ్యం, రావెల్ల నాయకుల మధ్య జరిగిన ఘర్షణ, గోల్కొండ సుల్తానేట్ మాట్ల అనంత మద్దతుతో రావిల్ల అధిపతి వెలికొండ వెంకటాద్రి ఆధీనంలో ఉన్న గుర్రంకొండ కోట ముట్టడించారు. రక్షణ దళం నుండి బలమైన రక్షణ ఉన్నప్పటికీ, కోటలో కొంత భాగం విచ్ఛిన్నమయ్యే వరకు అనంత ముట్టడిని కొనసాగించాడు. అడ్డుకునే మార్గం కనిపించకపోవడంతో రావిల్లా అధిపతి శాంతిని కోరుతూ కోట నుండి తన రాజ్యానికి వెళ్ళిపోయాడు.

నేపథ్యం

గూటీని పట్టుకోవడం

పెనుకొండలో విజయం సాధించిన తరువాత, విజయనగర సైన్యం గోల్కొండ దళాలను తరిమికొట్టడానికి వేగంగా కదిలింది, ఇప్పటికీ ముఖ్యమైన కోటలను కలిగి ఉంది. వారు మొదట గూటీ స్వాధీనం చేసుకుని, తరువాత గండికోట వైపు కవాతు చేశారు. అదే సమయంలో సుల్తాన్ ముహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా కొండవిడు గవర్నర్ అఫ్జల్ ఖాన్‌ను గండికోట రక్షణ దళానికి సహాయం పంపమని ఆదేశించాడు.

కొండవీడులో విజయనగర దాడులు

దళాలు తమ ప్రయాణంలో తగినంత రక్షణ లేకుండా కొండవీడు నుండి బయలుదేరాయి. వారి కదలికల గురించి తెలుసుకున్న వెంకటపతి రాయ, ముందుకు సాగుతున్న సైన్యాన్ని ఇబ్బంది పెట్టాలని, గోల్కొండ ఆధీనంలో ఉన్న ప్రాంతాలను నాశనం చేయాలని ఉదయగిరి గవర్నర్ కోవలనుండకు ఆదేశాలు పంపాడు. అప్పుడు కోవలనుండ తన అల్లుడు వూరియాస్ రేను పంపించి, అతను కొండవిడు భూభాగంలోకి విజయవంతంగా దాడి చేసి శత్రువుకు తీవ్రమైన అంతరాయం కలిగించాడు.

కమలకూరు యుద్ధం

ముందుకు సాగుతున్న విజయనగరం దళాలను ఎదుర్కోలేక, స్థానిక జాగీర్దార్లను తమ మనుషులను సమీకరించి ఉదయగిరి ప్రాంతాన్ని నాశనం చేయమని కోరడం ద్వారా అఫ్జల్ ఖాన్ తన స్థానాన్ని బలోపేతం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు. ఒక ముస్లిం కథనం అఫ్జల్ ఖాన్, అజదా ఖాన్ విజయం సాధించారని పేర్కొన్నప్పటికీ, హిందూ రికార్డులు వేరే కథను చెబుతున్నాయి. రావెల్ల అధిపతి నేతృత్వంలోని పెద్ద సంఖ్యలో ఉరియా, మానే ప్రభువులు, గోల్కొండ దళాలతో కలిసి ఉదయగిరి దిశ నుండి బద్వేల్ ప్రాంతాన్ని చుట్టుముట్టారని చిత్తివేలి కైఫియత్ వివరిస్తుంది. వారు ప్రస్తుత కడప జిల్లాలోని సిద్ధవట్టం ప్రాంతంలోని కమలకురులో శిబిరాలు ఏర్పాటు చేశారు. ఈ సంయుక్త సైన్యంలో కొంత భాగం రావిల్లా కుటుంబ నాయకుడి ఆధ్వర్యంలో మరింత దక్షిణం వైపు కవాతు చేసి నేటి చిత్తూరు జిల్లాలోని గుర్రంకొండ కొండ కోటకు చేరుకుంది.

దండయాత్ర చేస్తున్న దళాలను తరిమికొట్టమని వెంకటపతి రాయ తన ప్రభువులైన మాట్ల అనంత, కస్తూరి రంగప్పలను ఆదేశించాడు. ఆయన ఆదేశాన్ని అనుసరించి ఇరువురు నాయకులు వేగంగా కమలాకుర్ వైపు కవాతు చేశారు. యుద్ధంలో విజయనగర దళాలు గోల్కొండ సైన్యాన్ని ఓడించి వారిని వెనక్కి వెళ్ళమని బలవంతం చేశాయి. కస్తూరి రంగప్ప వేటను కొనసాగించి, చెల్లాచెదురుగా ఉన్న శత్రువును కోసెర్లకోట వరకు వెంబడించాడు. ఇంతలో, మాట్లా అనంత తన మనుషులతో గుర్రంకొండ వైపు వెళ్లి కొండ కోటను ముట్టడించాడు.

ముట్టడి

పుష్కలంగా ఫిరంగులు, సామాగ్రిని కలిగి ఉన్న రావిల్లా అధిపతి గుర్రంకొండ వద్ద బలమైన రక్షణను ఏర్పాటు చేశాడు. రక్షక దళాలు గన్‌పౌడర్ మందుపాతరలు, భారీ ఫిరంగి కాల్పులు, కోట నుండి రాళ్లను విసిరినప్పటికీ మట్ల అనంత వెనుకాడలేదు. ప్రమాదాన్ని లెక్కచేయకుండా ఆయన ముందుకు సాగుతూ ముట్టడిని కొనసాగించాడు. అతని ప్రయత్నాలు ఫలించాయి  కోట  బురుజులలో ఒకటి ధ్వంసమైంది. సైనిక దళం ఇకపై నిలబడలేకపోయింది, ప్రతిఘటన నిష్ప్రయోజనమని రావిల్లా అధిపతి గ్రహించాడు. ఆయన శాంతిని కోరి, కోటను అప్పగించి తన స్వదేశానికి తిరిగి వెళ్ళాడు.

పరిణామం

కమలాకుర్, గుర్రంకొండ సాధించిన విజయాలు పరిస్థితిని విజయనగరానికి అనుకూలంగా మార్చాయి. కొండవిడు నుండి పంపిన బలగాలను దారిలోనే ఆపి, వారు రావడానికి ముందే ఓడించినందున గండికోట వద్ద గోల్కొండ దళం నిస్సహాయంగా మిగిలిపోయింది. నదులలో అకస్మాత్తుగా వరదలు గోల్కొండ నుండి మద్దతు పొందే అవకాశాన్ని కూడా నిలిపివేస్తాయి. వెంకటపతి రాయ తన భూములపై దాడి చేసి ఇబ్బంది పెట్టే ప్రణాళిక విఫలమైంది.

ఇవి కూడా చూడండి

• గండికోట ముట్టడి
• పెనుకొండ ముట్టడి
• తిరుపతిరాజు తిరుగుబాటు