Jump to content

గుస్తావ్ లుడ్విగ్ హెర్ట్జ్

వికీపీడియా నుండి
గుస్తావ్ హెర్ట్జ్
1925లో హెర్ట్జ్
జననం(1887-07-22)1887 జూలై 22
హాంబర్గ్, జర్మన్ సామ్రాజ్యం
మరణం1975 అక్టోబరు 30(1975-10-30) (వయసు: 88)
తూర్పు బెర్లిన్, తూర్పు జర్మనీ
పేరుపడ్డదిఫ్రాంక్–హెర్ట్జ్ ప్రయోగం
పిల్లలు2, అందులో కార్ల్ కూడా ఉన్నాడు
బంధువులు
పురస్కారాలు
విద్యా నేపథ్యం
విద్యపీహెచ్‌డీ, బెర్లిన్ విశ్వవిద్యాలయం
ThesisÜber das ultrarote Adsorptionsspektrum der Kohlensäure in seiner Abhängigkeit von Druck und Partialdruck (1911)
పరిశోధనలో మార్గదర్శిహెయిన్‌రిచ్ రూబెన్స్
Other academic advisorsమ్యాక్స్ ప్లాంక్[1]
పరిశోధక కృషి
వ్యాసంగంభౌతిక శాస్త్రం
ఉప వ్యాసంగంఅణు భౌతిక శాస్త్రం
పనిచేసిన సంస్థలు
పరిశోధక శిష్యులువిల్హెల్మ్ వాల్చర్[1]

గుస్తావ్ లుడ్విగ్ హెర్ట్జ్ ; 22 జూలై 1887 – 30 అక్టోబర్ 1975)[2] జర్మనీకి చెందిన ప్రయోగాత్మక భౌతిక శాస్త్రవేత్త. అణువుపై ఎలక్ట్రాన్ ప్రభావం చూపినప్పుడు అనుసరించే నియమాలను కనుగొన్నందుకు ఆయన జేమ్స్ ఫ్రాంక్తో కలిసి 1925 సంవత్సరానికి భౌతిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతిను పంచుకున్నారు.

జీవిత చరిత్ర

[మార్చు]

విద్య, వృత్తి జీవితం

[మార్చు]

గుస్తావ్ లుడ్విగ్ హెర్ట్జ్ 1887 జూలై 22న హాంబర్గ్, జర్మనీలో జన్మించాడు. ఆయన తండ్రి న్యాయవాది గుస్తావ్ థియోడోర్ హెర్ట్జ్, తల్లి ఆగస్టే ఆర్నింగ్.[2] ఆయన మొదట Gelehrtenschule des Johanneums లో విద్యాభ్యాసం చేసి, తరువాత గొట్టింగెన్ విశ్వవిద్యాలయం (1906–1907), మ్యూనిక్ విశ్వవిద్యాలయం (1907–1908),, బెర్లిన్ విశ్వవిద్యాలయం (1908–1911) విశ్వవిద్యాలయాలలో చదివాడు. హెయిన్‌రిచ్ రూబెన్స్ పర్యవేక్షణలో 1911లో పీహెచ్‌డీ పట్టా పొందాడు.[3][4] 1913లో హెర్ట్జ్ బెర్లిన్ విశ్వవిద్యాలయం భౌతిక శాస్త్ర సంస్థలో పరిశోధనా సహాయకునిగా నియమితుడయ్యాడు. తదుపరి సంవత్సరం ఆయన జేమ్స్ ఫ్రాంక్ తో కలిసి వాయువులలో ఎలక్ట్రాన్ల అస్థితిస్థాపక ఢీకొనే విధానంపై ఒక ప్రయోగం నిర్వహించాడు.[5] ఈ ప్రయోగానికి గాను హెర్ట్జ్, ఫ్రాంక్‌లకు సంయుక్తంగా 1925లో భౌతిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి ప్రదానం చేశారు.[6] 1914 నుండి హెర్ట్జ్ మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో సైన్యంలో సేవలందించాడు. 1915లో ఆయన ఫ్రిట్జ్ హాబర్ నేతృత్వంలోని దళంలో చేరి, విషపూరిత క్లోరిన్ వాయువును ఆయుధంగా ఉపయోగించే కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నాడు.[7] అదే సంవత్సరం ఆయన తీవ్రంగా గాయపడ్డాడు. 1917లో ఆయన తిరిగి బెర్లిన్ విశ్వవిద్యాలయానికి వచ్చి ప్రైవేట్ ఉపన్యాసకుడిగా పనిచేశాడు.

1920లో ఆయన నెదర్లాండ్స్‌లోని ఐండ్‌హోవెన్ లో ఉన్న ఫిలిప్స్ విద్యుద్దీపాల కర్మాగారంలో పరిశోధనా భౌతిక శాస్త్రవేత్తగా చేరాడు.[2] 1925లో హాలే విశ్వవిద్యాలయం భౌతిక శాస్త్ర సంస్థ డైరెక్టర్‌గా నియమితుడయ్యాడు. 1928లో బెర్లిన్ సాంకేతిక ఉన్నత పాఠశాల (THB – ప్రస్తుతం టెక్నిషె యూనివర్సిటెట్ బెర్లిన్) భౌతిక శాస్త్ర సంస్థ డైరెక్టర్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టాడు. అక్కడ ఆయన వాయు వ్యాపనం పద్ధతి ద్వారా ఐసోటోప్ వేర్పాటు సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేశాడు.

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో సైనిక అధికారిగా పనిచేసినందున హెర్ట్జ్ కొంతకాలం నాజీ విధానాల నుండి, "వృత్తిపరమైన సివిల్ సర్వీస్ పునరుద్ధరణ చట్టం" నుండి రక్షణ పొందాడు. అయితే తరువాత నాజీ చట్టాలు మరింత కఠినమయ్యాయి. ఆయనను "రెండవ స్థాయి పాక్షిక యూదుడు"గా వర్గీకరించినందున (ఆయన తాత గుస్తావ్ ఫెర్డినాండ్ హెర్ట్జ్ చిన్ననాట యూదుడిగా ఉండి, కుటుంబమంతా 1834లో లూథరన్ మతంలోకి మారింది), 1934 చివరలో THBలోని తన పదవి నుండి రాజీనామా చేయవలసి వచ్చింది.[8]

1939 నుండి హెర్ట్జ్ ఆర్బైట్స్ జెమెన్ చ్రాఫ్ట్ చార్నిలియస్ (AGC) అనే పరిశోధనా బృందంలో సభ్యుడిగా పనిచేశాడు.[9] 1935 నుండి 1945 వరకు ఆయన వాయు విద్యుత్ ఉత్సర్గలు, ఎలక్ట్రాన్-అణు భౌతిక శాస్త్రం, అల్ట్రాసౌండ్, అలాగే హైడెల్‌బర్గ్, లైప్‌జిగ్ పరిశోధనా కేంద్రాల్లో ఉపయోగించవచ్చని భావించిన సైక్లోట్రాన్ వృత్తాకార వేగవంతకానికి సంబంధించిన మౌలిక పరిశోధన, అభివృద్ధి పనులు నిర్వహించాడు.[10] అనంతరం ఐసోటోప్ వేర్పాటుపై తన పరిశోధనను నిలిపివేశాడు. 1944 ఏప్రిల్‌లో హెర్ట్జ్ సీమెన్స్ సంస్థలో పరిశోధనా ప్రయోగశాల II డైరెక్టర్‌గా నియమితుడయ్యాడు. 1945 వరకు అక్కడ పనిచేసి, ఆ తరువాత సోవియట్ యూనియన్‌కు వెళ్లాడు.[4][2][11]

సోవియట్ యూనియన్

[మార్చు]

"పారిపోవడానికి ఒప్పందం"

[మార్చు]

హెర్ట్జ్ తన భద్రత గురించి ఆందోళన చెందాడు. తన సహ నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత జేమ్స్ ఫ్రాంక్ మాదిరిగానే, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు లేదా జర్మనీ వెలుపల ఉన్న ఏదైనా ఇతర దేశానికి వెళ్లాలని భావించాడు. అందుకే ఆయన ముగ్గురు సహచరులతో ఒక ఒప్పందం చేసుకున్నాడు: తన ప్రైవేట్ ప్రయోగశాల Forschungslaboratorium für Elektronenphysik డైరెక్టర్ మాన్‌ఫ్రెడ్ ఫాన్ ఆర్డెన్నె, బెర్లిన్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఆర్డినారియస్ ప్రొఫెసర్, కైసర్ విల్హెల్మ్ భౌతిక రసాయన శాస్త్రం, విద్యుత్ రసాయన శాస్త్ర సంస్థ (బెర్లిన్-దాలెమ్) డైరెక్టర్ పీటర్ అడాల్ఫ్ థీసెన్, అలాగే THBలో ఆర్డినారియస్ ప్రొఫెసర్, భౌతిక రసాయన శాస్త్ర సంస్థ డైరెక్టర్ మ్యాక్స్ వోల్మర్.[12]

ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, సోవియట్‌లతో మొదట సంప్రదింపులు జరిపిన వ్యక్తి మిగతా వారందరి తరఫున మాట్లాడాలి. ఈ ఒప్పందానికి మూడు ముఖ్య లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:

  1. వారి పరిశోధనా సంస్థలు దోపిడీకి గురికాకుండా కాపాడటం,
  2. వారి శాస్త్రీయ పరిశోధనలను వీలైనంత తక్కువ అంతరాయంతో కొనసాగించడం,
  3. గత రాజకీయ కార్యకలాపాల కారణంగా తమపై విచారణ జరగకుండా రక్షించుకోవడం.[13]

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగియకముందే, నాజీ పార్టీ సభ్యుడైన థీసెన్‌కు కమ్యూనిస్టులతో సంబంధాలు ఉండేవి.[14]

సోవియట్ అణ్వాయుధ కార్యక్రమం

[మార్చు]

1945 ఏప్రిల్ 27న థీసెన్, సోవియట్ సైన్యంలో ఒక మేజర్‌తో కలిసి కవచ వాహనంలో ఫాన్ ఆర్డెన్నె సంస్థకు చేరుకున్నాడు. ఆ మేజర్ ప్రముఖ సోవియట్ రసాయన శాస్త్రవేత్త కూడా.[15] ఆ ఒప్పందంలోని నలుగురు సభ్యులందరినీ సోవియట్ యూనియన్‌కు తీసుకెళ్లారు. హెర్ట్జ్‌ను సుఖుమికు ఆగ్నేయంగా సుమారు 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్న అగుడ్సెరి లోని ఇన్‌స్టిట్యూట్ G అధిపతిగా నియమించారు. ఇది గుల్‌రిప్ష్ ఉపనగర ప్రాంతం.[15][16]

గుస్తావ్ హెర్ట్జ్ నేతృత్వంలోని ఇన్‌స్టిట్యూట్ Gకి కేటాయించిన పరిశోధనా అంశాలు ఇవి:

  1. జడ వాయువుల ప్రవాహంలో వ్యాప్తి (diffusion) ద్వారా ఐసోటోప్‌ల వేర్పాటు – దీనికి గుస్తావ్ హెర్ట్జ్ నాయకత్వం వహించాడు.
  2. సంకలన పంపు (condensation pump) అభివృద్ధి – దీనికి జస్టస్ మ్యూలెన్‌ప్‌ఫోర్డ్ నాయకత్వం వహించాడు.
  3. యురేనియం ఐసోటోప్ నిర్మాణాన్ని నిర్ధారించేందుకు మాస్ స్పెక్ట్రోమీటర్ రూపకల్పన, నిర్మాణం – దీనికి వెర్నర్ షుట్జె నాయకత్వం వహించాడు.
  4. ఫిల్టర్ల కోసం ఫ్రేమ్‌లేని (సిరామిక్) వ్యాప్తి అవరోధాల అభివృద్ధి – దీనికి రైన్‌హోల్డ్ రైఖ్‌మాన్ నాయకత్వం వహించాడు.
  5. వ్యాప్తి కాస్కేడ్ స్థిరత్వం, నియంత్రణ సిద్ధాంత అభివృద్ధి – దీనికి హైన్జ్ బార్విచ్ నాయకత్వం వహించాడు.[15][17]

బార్విచ్, సీమెన్స్ సంస్థలో హెర్ట్జ్‌కు ఉపాధ్యక్షుడిగా (deputy) పనిచేశాడు.[18] ఇన్‌స్టిట్యూట్ Gలోని ఇతర సభ్యులలో వెర్నర్ హార్ట్‌మన్, కార్ల్-ఫ్రాంజ్ జూల్కే ఉన్నారు.[19]

మాన్‌ఫ్రెడ్ ఫాన్ ఆర్డెన్నెను ఇన్‌స్టిట్యూట్ A అధిపతిగా నియమించారు. ఫాన్ ఆర్డెన్నె సంస్థ లక్ష్యాలు ఇవి:

  1. ఐసోటోప్‌ల విద్యుదయస్కాంత వేర్పాటు – దీనికి ఫాన్ ఆర్డెన్నె నాయకత్వం వహించాడు.
  2. ఐసోటోప్ వేర్పాటుకు అవసరమైన రంధ్రాలుగల అవరోధాల తయారీ సాంకేతికతలు – దీనికి పీటర్ అడాల్ఫ్ థీసెన్ నాయకత్వం వహించాడు.
  3. యురేనియం ఐసోటోప్‌ల వేర్పాటుకు పరమాణు స్థాయి సాంకేతిక పద్ధతులు – దీనికి మ్యాక్స్ స్టీన్‌బెక్ నాయకత్వం వహించాడు.

లావ్రెంటిజ్ బెరియాతో జరిగిన మొదటి సమావేశంలో ఫాన్ ఆర్డెన్నెను నేరుగా అణుబాంబు నిర్మాణంలో పాల్గొనమని కోరారు. అయితే అలా చేస్తే జర్మనీకి తిరిగి వెళ్లే అవకాశం కోల్పోతానని ఆయన త్వరగా గ్రహించాడు. అందువల్ల అణుబాంబు నిర్మాణం బదులు ఐసోటోప్ సంపుష్టీకరణ (isotope enrichment)ను ప్రధాన లక్ష్యంగా ప్రతిపాదించాడు. ఆ ప్రతిపాదనను సోవియట్ అధికారులు అంగీకరించారు.

సుఖుమిలో పరిశోధన

[మార్చు]

1940ల చివరినాటికి సంస్థలో దాదాపు 300 మంది జర్మన్ శాస్త్రవేత్తలు పనిచేస్తున్నారు; అయితే వారు మొత్తం సిబ్బందంతా కాదు. సుఖుమి ఉపనగరమైన సినోప్‌లో స్థాపించబడిన సుఖుమి భౌతిక-సాంకేతిక సంస్థకు ఇన్‌స్టిట్యూట్ A పునాదిగా ఉపయోగించబడింది.[15][16] వోల్మర్ మాస్కోలోని శాస్త్రీయ పరిశోధనా సంస్థ సంఖ్య 9 (NII-9)[20]కు వెళ్లాడు; అక్కడ అతనికి భారీ నీరు ఉత్పత్తిపై పనిచేయడానికి ఒక రూపకల్పన విభాగం అప్పగించబడింది. ఇన్‌స్టిట్యూట్ Aలో, ఐసోటోప్ వేర్పాటుకు అవసరమైన రంధ్రాలుగల అవరోధాల తయారీ సాంకేతికతల అభివృద్ధికి థీసెన్ నాయకత్వం వహించాడు.[15]

1949లో హెర్ట్జ్, థీసెన్, బార్విచ్‌లతో సహా ఆరుగురు జర్మన్ శాస్త్రవేత్తలను యురేనియం సంపుష్టీకరణకు బాధ్యత వహించిన స్వెర్డ్‌లోవ్స్క్-44కు సలహా కోసం పిలిచారు. అమెరికాలోని ఓక్ రిడ్జ్ K-25 వాయు వ్యాపన కర్మాగారంతో పోలిస్తే చిన్నదైన ఈ కర్మాగారం, అంచనా వేసిన 90% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సంపుష్టీకరణలో కేవలం సగానికి కొద్దిగా మించిన స్థాయిని మాత్రమే సాధిస్తోంది.[21]

1950లో హెర్ట్జ్ మాస్కోకు మారాడు. 1951లో బార్విచ్‌తో కలిసి ఆయనకు రెండవ శ్రేణి స్టాలిన్ రాష్ట్ర బహుమతి ప్రదానం చేశారు.[15] అదే సంవత్సరం హెర్ట్జ్, జేమ్స్ ఫ్రాంక్‌లకు సంయుక్తంగా జర్మన్ భౌతిక సంఘం మ్యాక్స్ ప్లాంక్ పతకంను ప్రదానం చేసింది.[4]

అనంతర జీవితం, మరణం

[మార్చు]

1954 నుండి 1961లో పదవీ విరమణ చేసే వరకు హెర్ట్జ్ లైప్‌జిగ్లోని కార్ల్ మార్క్స్ విశ్వవిద్యాలయం (ప్రస్తుత లైప్‌జిగ్ విశ్వవిద్యాలయం) భౌతిక శాస్త్ర సంస్థ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు. 1955 నుండి 1967 వరకు తూర్పు జర్మనీ భౌతిక శాస్త్ర సంఘం అధ్యక్షుడిగా ఉన్నాడు.

హెర్ట్జ్ 1975 అక్టోబర్ 30న బెర్లిన్లో 88 సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించాడు.[6]

కుటుంబం

[మార్చు]

హెర్ట్జ్ ప్రముఖ భౌతిక శాస్త్రవేత్త హెయిన్‌రిచ్ హెర్ట్జ్కు మేనల్లుడు, జీవశాస్త్రవేత్త మతిల్డే హెర్ట్జ్కు మేనబావ. 1919లో ఆయన ఎలెన్ డీల్‌మాన్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు; ఆమె 1941లో మరణించింది. వారికి ఇద్దరు కుమారులు—కార్ల్, జోహన్నెస్—ఉన్నారు; ఇద్దరూ భౌతిక శాస్త్రవేత్తలయ్యారు. 1943లో ఆయన షార్లెట్ జొల్లాస్సేతో మళ్లీ వివాహం చేసుకున్నాడు.[2]

శాస్త్రీయ సభ్యత్వాలు

[మార్చు]

హెర్ట్జ్ బెర్లిన్‌లోని జర్మన్ శాస్త్ర అకాడమీ సభ్యుడు, గొట్టింగెన్ శాస్త్ర అకాడమీ కరస్పాండింగ్ సభ్యుడు, హంగేరియన్ శాస్త్ర అకాడమీ గౌరవ సభ్యుడు, చెకోస్లోవాక్ శాస్త్ర అకాడమీ సభ్యుడు, అలాగే సోవియట్ యూనియన్ శాస్త్ర అకాడమీ విదేశీ సభ్యుడు.[2]

ప్రచురణలు

[మార్చు]
  • Franck, J.; Hertz, G. (1914). "Über Zusammenstöße zwischen Elektronen und Molekülen des Quecksilberdampfes und die Ionisierungsspannung desselben". Verh. Dtsch. Phys. Ges. 16: 457–467.
  • Gustav Hertz Über das ultrarote Adsorptionsspektrum der Kohlensäure in seiner Abhängigkeit von Druck und Partialdruck. (Dissertation). (Vieweg Braunschweig, 1911)
  • Gustav Hertz (editor) Lehrbuch der Kernphysik I–III (Teubner, 1961–1966)
  • Gustav Hertz (editor) Grundlagen und Arbeitsmethoden der Kernphysik (Akademie Verlag, 1957)
  • Gustav Hertz Gustav Hertz in der Entwicklung der modernen Physik (Akademie Verlag, 1967)

మూలాలు

[మార్చు]
  1. 1 2 "Gustav Ludwig Hertz". Mathematics Genealogy Project. North Dakota State University. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-06-01.
  2. 1 2 3 4 5 6 Hertz – Nobel Biography.
  3. ↑ Gustav Hertz Über das ultrarote Adsorptionsspektrum der Kohlensäure in seiner Abhängigkeit von Druck und Partialdruck. (Dissertation). (Vieweg Braunschweig, 1911)
  4. 1 2 3 Mehra and Rechenberg, 2001, 197.
  5. ↑ Franck, J.; Hertz, G. (1914). "Über Zusammenstöße zwischen Elektronen und Molekülen des Quecksilberdampfes und die Ionisierungsspannung desselben". Verh. Dtsch. Phys. Ges. 16: 457–467.
  6. 1 2 Hentschel, 1996, Appendix F; see entry for Hertz.
  7. ↑ Van der Kloot, W. (2004). "April 1918: Five Future Nobel prize-winners inaugurate weapons of mass destruction and the academic-industrial-military complex". Notes Rec. R. Soc. Lond. 58 (2): 149–160. doi:10.1098/rsnr.2004.0053. S2CID 145243958.
  8. ↑ Wolff, Stefan L. (4 January 2008). "Juden wider Willen – Wie es den Nachkommen des Physikers Heinrich Hertz im NS-Wissenschaftsbetrieb erging". Jüdische Allgemeine.
  9. ↑ "Forschung als waffe" Helmut Maier P.123
  10. ↑ "Forschung als waffe" Helmut Maier P.123
  11. ↑ Hentschel, 1996, 23 and Appendix F – see entry for Hertz.
  12. ↑ sachen.de Archived 25 మార్చి 2008 at the Wayback Machine – Zur Ehrung von Manfred von Ardenne.
  13. ↑ Heinemann-Grüder, 2002, 44.
  14. ↑ Hentschel, 1996, Appendix F; see the entry for Thiessen.
  15. 1 2 3 4 5 6 Oleynikov, 2000, pp 5, 10–13, 18, 21
  16. 1 2 Naimark, 1995, 213.
  17. ↑ Kruglov, 2002, 131.
  18. ↑ Naimark, 1995, 209.
  19. ↑ Maddrell, 2006, 179–180.
  20. ↑ ప్రస్తుతం NII-9ను బోచ్వార్ అఖిల రష్యా అకర్బన పదార్థాల శాస్త్రీయ పరిశోధనా సంస్థ (Bochvar VNIINM)గా పిలుస్తారు. చూడండి: Oleynikov, 2000, 4.
  21. ↑ Holloway, 1994, 191–192.

తదుపరి పఠనం

[మార్చు]
  • Albrecht, Ulrich, Andreas Heinemann-Grüder, and Arend Wellmann Die Spezialisten: Deutsche Naturwissenschaftler und Techniker in der Sowjetunion nach 1945 (Dietz, 1992, 2001) ISBN 3-320-01788-8
  • Barwich, Heinz and Elfi Barwich Das rote Atom (Fischer-TB.-Vlg., 1984)
  • Beneke, Klaus Die Kolloidwissenschaftler Peter Adolf Thiessen, Gerhart Jander, Robert Havemann, Hans Witzmann und ihre Zeit (Knof, 2000)
  • Heinemann-Grüder, Andreas Die sowjetische Atombombe (Westfaelisches Dampfboot, 1992)
  • Heinemann-Grüder, Andreas Keinerlei Untergang: German Armaments Engineers during the Second World War and in the Service of the Victorious Powers in Monika Renneberg and Mark Walker (సంపాదకులు) Science, Technology and National Socialism 30–50 (Cambridge, 2002 paperback edition) ISBN 0-521-52860-7
  • Hentschel, Klaus (సంపాదకుడు), Ann M. Hentschel (సంపాదక సహాయకురాలు, అనువాదకురాలు) Physics and National Socialism: An Anthology of Primary Sources (Birkhäuser, 1996) ISBN 0-8176-5312-0
  • Holloway, David Stalin and the Bomb: The Soviet Union and Atomic Energy 1939–1956 (Yale, 1994) ISBN 0-300-06056-4
  • Kruglov, Arkadii The History of the Soviet Atomic Industry (Taylor and Francis, 2002)
  • Maddrell, Paul Spying on Science: Western Intelligence in Divided Germany 1945–1961 (Oxford, 2006) ISBN 0-19-926750-2
  • Mehra, Jagdish,, హెల్ముట్ రేచెన్‌బెర్గ్ The Historical Development of Quantum Theory. Volume 1 Part 1 The Quantum Theory of Planck, Einstein, Bohr and Sommerfeld 1900–1925: Its Foundation and the Rise of Its Difficulties (Springer, 2001) ISBN 0-387-95174-1
  • Naimark, Norman M. The Russians in Germany: A History of the Soviet Zone of Occupation, 1945–1949 (Belknap, 1995)
  • Oleynikov, Pavel V. 2000. German Scientists in the Soviet Atomic Project. The Nonproliferation Review Volume 7, Number 2, pp. 1–30. రచయిత స్నెజిన్స్క్ (చెల్యాబిన్స్క్-70)లోని రష్యన్ ఫెడరల్ అణు కేంద్రం సాంకేతిక భౌతిక శాస్త్ర సంస్థలో బృంద నాయకుడిగా పనిచేశాడు.

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]
  • Media related to గుస్తావ్ లుడ్విగ్ హెర్ట్జ్ at Wikimedia Commons
  • Gustav Hertz on Nobelprize.org Edit this at Wikidata
  • SIPT – సుఖుమి భౌతిక, సాంకేతిక సంస్థ; ఈ వెబ్‌సైట్‌లో సోవియట్ అణు కార్యక్రమంలో పనిచేసిన జర్మన్ అణు భౌతిక శాస్త్రవేత్తల ఛాయాచిత్రాలు ప్రచురించబడ్డాయి.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=గుస్తావ్_లుడ్విగ్_హెర్ట్జ్&oldid=4825866" నుండి వెలికితీశారు