గొంగళి పురుగు

గొంగళి పురుగు లేపిడోప్టెరా క్రమానికి చెందిన సీతాకోకచిలుకలు, చిమ్మటల లార్వా దశ. సాధారణ వాడుకలో సామ్రాజ్యం లోని సాఫై వంటి కొన్ని ఇతర కీటకాల లార్వాలను కూడా గొంగళి పురుగులుగా పిలుస్తారు.^[1]^[2]

చాలా జాతుల గొంగళి పురుగులు వృక్షసంబంధిత పదార్థాలను (ముఖ్యంగా ఆకులు) తింటాయి. కొన్ని రకాలు (దాదాపు 1%) ఇతర కీటకాలను, స్వజాతి జీవులను తింటాయి. మరికొన్ని జీవుల ఉత్పత్తులపై ఆధారపడతాయి. ఉదాహరణకు, బట్టల చిమ్మటల లార్వాలు ఉన్నిని, కొమ్ము చిమ్మటలు చనిపోయిన జంతువుల కొమ్ములు, గిట్టలను తింటాయి.

గొంగళి పురుగులు వేగంగా ఆహారాన్ని తింటాయి. వీటిలో చాలావరకు తీవ్రమైన వ్యవసాయ తెగుళ్ళుగా మారుతాయి. అనేక చిమ్మట జాతులు ప్రౌఢ దశలో పంటలకు ఎలాంటి హాని చేయవు, కానీ వాటి లార్వా దశలోనే పంటలకు భారీ నష్టం కలిగిస్తాయి. మరోవైపు పట్టు ఉత్పత్తిలో, మానవుల ఆహారంలో, కలుపు మొక్కల జీవ నియంత్రణలో ఇవి కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

వ్యుత్పత్తి

ఆంగ్ల పదం "Caterpillar" 16వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వాడుకలోకి వచ్చింది. ఇది పాత ఫ్రెంచ్ పదం catepelose నుండి ఉద్భవించింది. దీనికి "వెంట్రుకలు ఉన్న పిల్లి" అనే అర్థం వస్తుంది.^[3]

జియోమెట్రిడే కుటుంబానికి చెందిన గొంగళి పురుగులు నడిచేటప్పుడు భూమిని కొలుస్తున్నట్లు కనిపిస్తాయి (గ్రీకు భాషలో 'జియోమెట్రిడ్' అంటే భూమిని కొలిచేది అని అర్థం).^[4] ఇవి నడిచేటప్పుడు ఒళ్ళు వంచి విచిత్రమైన కదలికలు ప్రదర్శిస్తాయి.

వివరణ

గొంగళి పురుగులు మెత్తటి శరీరాన్ని కలిగి ఉండి, పొరలు విడిచే సమయాల్లో చాలా వేగంగా పెరుగుతాయి. జాతిని బట్టి ఇవి 1 మిల్లీమీటరు నుండి 14 సెంటీమీటర్ల పొడవు వరకు పెరుగుతాయి.^[5] హైమెనోప్టెరా (చీమలు, ఈగలు, తేనెటీగలు) క్రమానికి చెందిన సాఫై లార్వాలు చూడటానికి గొంగళి పురుగుల వలే ఉంటాయి. కానీ వీటిని కొన్ని ప్రత్యేక లక్షణాలతో వేరు చేయవచ్చు.^[6]

లేపిడోప్టెరా గొంగళి పురుగులను, సాఫై లార్వాల నుండి వేరు చేసే అంశాలు:

నకిలీ కాళ్ళు (Prolegs) సంఖ్య: సాఫై లార్వాలకు 6 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ జతల నకిలీ కాళ్ళు ఉంటాయి. లేపిడోప్టెరా గొంగళి పురుగులకు గరిష్టంగా 5 జతలు మాత్రమే ఉంటాయి.
సరళ నేత్రాల (Stemmata) సంఖ్య: సాఫై లార్వాలకు రెండు మాత్రమే ఉంటాయి.^[7] లేపిడోప్టెరా గొంగళి పురుగులకు సాధారణంగా పన్నెండు (తల ఇరువైపులా ఆరేసి) ఉంటాయి.
నకిలీ కాళ్ళపై కొక్కేలు (Crochets): లేపిడోప్టెరా జీవులలో కొక్కేలు ఉంటాయి, సాఫై జీవులలో ఉండవు.
తల నిర్మాణం: లేపిడోప్టెరా జీవులలో తల ముందు భాగంలో తలకిందులుగా ఉన్న "Y" లేదా "V" ఆకారపు గీత ఉంటుంది.

శిలాజాలు

2019 లో, ఇయోసిన్ కాలానికి చెందిన దాదాపు 4.4 కోట్ల సంవత్సరాల నాటి చిమ్మట గొంగళి పురుగు శిలాజం బాల్టిక్ అంబర్‌లో లభించింది. దీనికి Eogeometer vadens అని పేరు పెట్టారు.^[8]^[9]^[10] అంతకుముందు లేబనాన్ అంబర్‌లో 12.5 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం నాటి శిలాజం కూడా లభించింది.^[11]^[12]

ఆత్మరక్షణ పద్ధతులు

గొంగళి పురుగులలో ప్రొటీన్లు అధికంగా ఉండటం వలన అనేక జంతువులు వీటిని తింటాయి. శత్రువుల నుండి, కఠిన వాతావరణం నుండి రక్షించుకోవడానికి ఇవి అనేక మార్గాలను అభివృద్ధి చేసుకున్నాయి.

ఉత్తర ధ్రువ ప్రాంతాల్లోని జీవులు చలి నుండి తట్టుకోవడానికి సమూహాలుగా చేరడం వంటి ప్రత్యేక ప్రవర్తనలను ప్రదర్శిస్తాయి.^[13]^[14]

శారీరక రూపం

గొంగళి పురుగు శరీరం పై ఉన్న మచ్చలు, గుర్తులు పెద్ద జీవిగా భయపెట్టడానికి ఉపయోగపడతాయి. కొన్ని రకాలు తాము విషపూరితమైన జీవులమని హెచ్చరించే రంగులను కలిగి ఉంటాయి. మరికొన్ని చుట్టుపక్కల వాతావరణంలో కలిసిపోయేలా తమ రంగును మార్చుకుంటాయి. ఉదాహరణకు Nemoria arizonaria గొంగళి పురుగులు వసంతకాలంలో ఆకుపచ్చగా, వేసవికాలంలో ఎండు కొమ్మల రంగులోకి మారతాయి.^[15] కొన్ని గొంగళి పురుగులు పక్షుల రెట్టల వలే కనిపిస్తూ శత్రువుల నుండి తప్పుకుంటాయి.

రసాయన రక్షణ

ఆత్మరక్షణ కోసం రసాయన అవయవాన్ని బయటకు తీసిన గొంగళి పురుగు

గొంగళి పురుగుల శరీర భాగాలపై గుచ్చుకునే వెంట్రుకలు, ముళ్ళు ఉంటాయి.^[6] కొన్ని జాతులు విషపూరితమైన మొక్కలను తిని ఆ విషాన్ని తమ శరీరంలో నిల్వ చేసుకుంటాయి. ఇవి ప్రౌఢ దశకు మారినా ఆ విషం అలాగే ఉంటుంది. ఉదాహరణకు సిన్నాబార్, మొనార్క్ గొంగళి పురుగులు తమ విషపూరిత స్వభావాన్ని ప్రదర్శించడానికి పసుపు, నలుపు, ఎరుపు రంగుల చారలను కలిగి ఉంటాయి.

దక్షిణ అమెరికాకు చెందిన Lonomia జాతికి చెందిన గొంగళి పురుగు విషం అత్యంత ప్రమాదకరమైనది. ఇది మానవులలో రక్తం గడ్డకట్టకుండా చేసి ప్రాణాపాయం కలిగిస్తుంది.^[16]

పాపిలియోనిడే కుటుంబానికి చెందిన గొంగళి పురుగులు దుర్వాసనను వెదజల్లే 'ఆస్మేటీరియం' (Osmeterium) అవయవాన్ని బయటకు తీసి శత్రువులను బెదిరిస్తాయి.

ప్రవర్తనా రక్షణ

గొంగళి పురుగులు ఆకుల వెనుక భాగంలో దాక్కోవడం, పట్టు దారాల సాయంతో కిందకు జారడం, దాడులు జరిగినప్పుడు శరీరాన్ని గట్టిగా ఊపడం వంటి పద్ధతుల ద్వారా రక్షణ పొందుతాయి. కొన్ని జాతులు (ఉదాహరణకు Amorpha juglandis) ఈల వంటి శబ్దాలు చేసి పక్షులను భయపెడతాయి.^[17]

సామాజిక ప్రవర్తన

కొన్ని గొంగళి పురుగులు చీమలతో సహజీవనం చేస్తాయి. చీమలకు ఆహారాన్ని అందిస్తూ వాటి నుండి రక్షణ పొందుతాయి.^[18] సమూహాలుగా ఉండటం వల్ల పరాన్నజీవుల దాడుల నుండి తప్పించుకోవడానికి వీలవుతుంది.^[19] పైన్ ప్రొసెషనరీ గొంగళి పురుగులు ఒకదాని వెనుక ఒకటి రైలు బండి వలే గొలుసుకట్టుగా ప్రయాణిస్తాయి.^[20]

శత్రువులు

గొంగళి పురుగును వేటాడి పిల్లలకు తినిపిస్తున్న పక్షి

పక్షులు, కందిరీగలు, బల్లులు గొంగళి పురుగులను వేటాడతాయి. కందిరీగలు తమ పిల్లల కోసం గొంగళి పురుగులను పట్టుకెళ్తాయి.

ప్రవర్తన

గొంగళి పురుగులు "ఆహార యంత్రాలు" గా ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఇవి ఆకులను వేగంగా తింటాయి. పెరిగే క్రమంలో ఇవి 4 నుండి 5 సార్లు చర్మాన్ని విడుస్తాయి.^[21] పొగాకు గొంగళి పురుగు 20 రోజులలో తన బరువును 10,000 రెట్లు పెంచుకుంటుంది.

చాలావరకు శాకాహారులు అయినప్పటికీ, కొన్ని జాతులు ఇతర కీటకాలు, పిండి పురుగులు, చీమల లార్వాలను తింటాయి. హవాయికి చెందిన కొన్ని రకాలు నత్తలను పట్టే పట్టు వలలను నేస్తాయి.^[22]

అనేక గొంగళి పురుగులు రాత్రివేళల్లో మాత్రమే సంచరిస్తాయి (Nocturnal). ఉదాహరణకు నాక్టుయిడే కుటుంబానికి చెందిన పురుగులు పగటిపూట నేలలో దాక్కుని రాత్రి వేళల్లో మొక్కలను తింటాయి.^[23]

ఆర్థిక ప్రభావం

గొంగళి పురుగులు ఆకులను తినడం ద్వారా పంటలకు తీవ్ర నష్టం కలిగిస్తాయి. పత్తి కాయ తొలుచు పురుగులు, రసం పీల్చే పురుగులు రైతులకు భారీ నష్టాన్ని తెస్తాయి. వీటిని నివారించడానికి పురుగుమందులు, జీవ నియంత్రణ పద్ధతులు ఉపయోగిస్తారు. బ్యాసిల్లస్ తురింజియెన్సిస్ (Bt) వంటి బాక్టీరియా విషాలను పంటల రక్షణలో విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తున్నారు.^[24]

పరిశ్రమలలో పట్టుపురుగు (Bombyx mori) లార్వాలను పట్టు తయారీకి ఉపయోగిస్తారు.

మానవ ఆరోగ్యం

గొంగళి పురుగుల శరీరంపై ఉండే వెంట్రుకలు మానవులలో చర్మ సమస్యలను కలిగిస్తాయి. కొన్ని జాతుల వెంట్రుకలలో ఉన్న విషం మానవులలో చర్మ శోథ (Dermatitis), ఆస్తమా, కిడ్నీ వైఫల్యం, మెదడులో రక్తస్రావం వంటి తీవ్రమైన సమస్యలకు కారణమవుతుంది.^[25] బ్రెజిల్‌లో Lonomia దాడి వల్ల అనేక మరణాలు నమోదయ్యాయి.^[26]

గొంగళి పురుగు వెంట్రుకలు కళ్ళలోకి వెళ్ళినప్పుడు కంటి శోథ (Kerato-conjunctivitis) వస్తుంది. ఇవి కంటి కణజాలాల్లోకి దిగబడిపోవడం వల్ల తొలగించడం కష్టమవుతుంది.^[27]

కొన్ని සංస్కృతులలో గొంగళి పురుగులను ఆహారంగా తీసుకుంటారు. ఉదాహరణకు దక్షణాఫ్రికాలో 'మోపేన్ పురుగులు', చైనాలో పట్టుపురుగులు రుచికరమైన ఆహారంగా పరిగణించబడతాయి.

సంస్కృతి, సాహిత్యంలో

సాహిత్యంలో గొంగళి పురుగు సామాజిక మార్పులకు, మానసిక పరిణామానికి చిహ్నంగా నిలిచింది. షేక్స్‌పియర్ నాటకాలలో సామాజిక పరాన్నజీవులను గొంగళి పురుగులతో పోల్చారు.^[28]

1679 లో మారియా సిబిల్లా మెరియన్ గొంగళి పురుగులు సీతాకోకచిలుకలుగా మారే ప్రక్రియపై సచిత్ర పరిశోధనా పత్రాలను ప్రచురించారు.^[29] గొంగళి పురుగు రూపాంతరం చెంది అందమైన సీతాకోకచిలుకగా మారడం క్రైస్తవ సంప్రదాయంలో 'పునర్జన్మ' కు సంకేతంగా పరిగణించబడింది.^[30]

లూయిస్ కారోల్ రాసిన ఆలిస్ ఇన్ వండర్‌ల్యాండ్ కథలో 'ఒక గొంగళి పురుగు' ముఖ్యమైన పాత్రగా కనిపిస్తుంది.^[31]

ఇవి కూడా చూడండి

మూలాలు

↑ Ormerod, Eleanor Anne (1892). A Text-Book of Agricultural Entomology: Being a Guide to Methods of Insect Life and Means of Prevention of Insect Ravage for the Use of Agriculturists and Agricultural Students. Simpkin, Marshall, Hamilton, Kent & Co. Archived from the original on 2020-09-30. Retrieved 2016-01-27.
↑ Anderson, Roger Fabian (1964) [1960]. Forest and Shade Tree Entomology. New York: John Wiley & Sons. LCCN 60-11714 – via archive.org.
↑ "Caterpillar". The American Heritage Dictionary of the English Language (4th ed.). Houghton Mifflin Company. 2004. Archived from the original on 2011-09-09. Retrieved 2008-03-26 – via Dictionary.com.
↑ "Geometridae". merriam-webster.com. Merriam-Webster. Retrieved 2026-05-29..
↑ Hall, Donald W. (September 2014). "Featured Creatures: hickory horned devil, Citheronia regalis". entnemdept.ufl.edu. Entomology and Nematology Department, University of Florida. Archived from the original on 1 October 2017. Retrieved 19 September 2017.
1 2 Scoble, M. J. (1995). The Lepidoptera: Form, Function and Diversity. Oxford University Press. ISBN 0-19-854952-0. Archived from the original on 2013-12-31 – via Google Books.
↑ Meyer-Rochow, Victor Benno (1974). "Structure and function of the larval eye of the sawfly Perga". Journal of Insect Physiology. 20 (8): 1565–1591. Bibcode:1974JInsP..20.1565M. doi:10.1016/0022-1910(74)90087-0. PMID 4854430.
↑ Fischer, Thilo C.; Michalski, Artur; Hausmann, Axel (2019). "Geometrid caterpillar in Eocene Baltic amber (Lepidoptera, Geometridae)". Scientific Reports. 9 (1) 17201. Bibcode:2019NatSR...917201F. doi:10.1038/s41598-019-53734-w. PMC 6868187. PMID 31748672.{{cite journal}}: CS1 maint: unflagged free DOI (link)
↑ Muller, Natalie (20 November 2019). "German scientists find 44-million-year-old caterpillar". DW. Archived from the original on 21 November 2019. Retrieved 23 November 2019.
↑ Georgiou, Aristos (21 November 2019). "Scientists discover 'exceptional' 44-million-year-old caterpillar preserved in amber". Newsweek. Archived from the original on 23 November 2019. Retrieved 24 November 2019.
↑ Grimaldi, David; Engel, Michael S. (June 2005). Evolution of the Insects. Cambridge University Press. ISBN 978-0-5218-2149-0. Archived from the original on 2018-10-19. Retrieved 2019-11-24.
↑ Martill, David (13 January 2018). "Scientists have accidentally found the oldest ever butterfly or moth fossils". The Conversation. Archived from the original on 28 November 2019. Retrieved 24 November 2019.
↑ Kukal, O.; B. Heinrich & J. G. Duman (1988). "Behavioral thermoregulation in the freeze-tolerant arctic caterpillar, Gynaeophora groenlandica". J. Exp. Biol. 138 (1): 181–193. Bibcode:1988JExpB.138..181K. doi:10.1242/jeb.138.1.181. Archived from the original on 2008-07-25. Retrieved 2010-06-26.
↑ Bennett, V. A.; Lee, R. E.; Nauman, L. S.; Kukal, O. (2003). "Selection of overwintering microhabitats used by the arctic woollybear caterpillar, Gynaephora groenlandica" (PDF). Cryo Letters. 24 (3): 191–200. PMID 12908029. Archived (PDF) from the original on 2012-04-06. Retrieved 2010-06-26.
↑ Greene, E. (1989). "A Diet-Induced Developmental Polymorphism in a Caterpillar" (PDF). Science. 243 (4891): 643–646. Bibcode:1989Sci...243..643G. CiteSeerX 10.1.1.462.1931. doi:10.1126/science.243.4891.643. PMID 17834231. S2CID 23249256. Archived (PDF) from the original on 2017-08-10. Retrieved 2017-10-27. {{cite journal}}: Cite uses deprecated parameter |citeseerx= (help)
↑ Malaque, Ceila M. S.; Lúcia Andrade; Geraldine Madalosso; Sandra Tomy; Flávio L. Tavares; Antonio C. Seguro (2006). "A case of hemolysis resulting from contact with a Lonomia caterpillar in southern Brazil". American Journal of Tropical Medicine and Hygiene. 74 (5): 807–809. doi:10.4269/ajtmh.2006.74.807. PMID 16687684.
↑ Bura, V. L.; Rohwer, V. G.; Martin, P. R.; Yack, J. E. (2010). "Whistling in caterpillars (Amorpha juglandis, Bombycoidea): Sound-producing mechanism and function". Journal of Experimental Biology. 214 (Pt 1): 30–37. doi:10.1242/jeb.046805. PMID 21147966.
↑ "Lycaenid butterflies and ants". australian.museum. Australian Museum. 2009-10-14. pp. 2009–10. Archived from the original on 2020-07-31. Retrieved 2012-08-14.
↑ Entry, Grant L. G.; Lee A. Dyer. (2002). "On the Conditional Nature Of Neotropical Caterpillar Defenses against their Natural Enemies". Ecology. 83 (11): 3108–3119. doi:10.1890/0012-9658(2002)083[3108:OTCNON]2.0.CO;2. JSTOR 3071846. S2CID 14389136.
↑ Fitzgerald, Terrence. "Pine Processionary Caterpillar". web.cortland.edu. Archived from the original on 2013-03-03. Retrieved 2013-05-08.
↑ "Caterpillars". scienceprojectlab.com. Archived from the original on 2013-08-25. Retrieved 2012-08-14.
↑ Rubinoff, Daniel; Haines, William P. (2005). "Web-spinning caterpillar stalks snails". Science. 309 (5734): 575. doi:10.1126/science.1110397. PMID 16040699. S2CID 42604851.
↑ "Caterpillars of Pacific Northwest Forests and Woodlands". USGS. Archived from the original on 2009-05-08. Retrieved 2009-03-11.
↑ Tent Caterpillars and Gypsy Moths Archived 2013-09-10 at the Wayback Machine. Dec.ny.gov. Retrieved on 2012-08-14.
↑ Diaz, HJ (2005). "The evolving global epidemiology, syndromic classification, management, and prevention of caterpillar envenoming". Am. J. Trop. Med. Hyg. 72 (3): 347–357. doi:10.4269/ajtmh.2005.72.347. PMID 15772333.
↑ Kowacs, PA; Cardoso, J; Entres, M; Novak, EM; Werneck, LC (December 2006). "Fatal intracerebral hemorrhage secondary to Lonomia obliqua caterpillar envenoming: case report". Arquivos de Neuro-Parse. 64 (4): 1030–2. doi:10.1590/S0004-282X2006000600029. PMID 17221019.
↑ Patel RJ, Shanbhag RM (1973). "Ophthalmia nodosa – (a case report)". Indian J Ophthalmol. 21 (4): 208. Archived from the original on 2013-06-05. Retrieved 2010-06-26.
↑ Ferber, Michael (2017). A Dictionary of Literary Symbols. Cambridge University Press. ISBN 9781316780978.
↑ Spalding Andréolle, Donna; Molinari, Veronique, eds. (2011). Women and Science, 17th Century to Present: Pioneers, Activists and Protagonists. Cambridge Scholars Publishing. p. 36. ISBN 9781443830676.
↑ Sax, Boria (1998). The Serpent and the Swan: The Animal Bride in Folklore and Literature. University of Tennessee Press. pp. 71. ISBN 9780939923687.
↑ Ackerman, Sherry (2009). Behind the Looking Glass. Cambridge Scholars Publishing. p. 103. ISBN 9781443804561.

వెలుపలి లంకెలు

[Ormerod1892-1] Ormerod, Eleanor Anne (1892). A Text-Book of Agricultural Entomology: Being a Guide to Methods of Insect Life and Means of Prevention of Insect Ravage for the Use of Agriculturists and Agricultural Students. Simpkin, Marshall, Hamilton, Kent & Co. Archived from the original on 2020-09-30. Retrieved 2016-01-27.

[Anderson1960-2] Anderson, Roger Fabian (1964) [1960]. Forest and Shade Tree Entomology. New York: John Wiley & Sons. LCCN 60-11714 – via archive.org.

[3] "Caterpillar". The American Heritage Dictionary of the English Language (4th ed.). Houghton Mifflin Company. 2004. Archived from the original on 2011-09-09. Retrieved 2008-03-26 – via Dictionary.com.

[4] "Geometridae". merriam-webster.com. Merriam-Webster. Retrieved 2026-05-29..

[5] Hall, Donald W. (September 2014). "Featured Creatures: hickory horned devil, Citheronia regalis". entnemdept.ufl.edu. Entomology and Nematology Department, University of Florida. Archived from the original on 1 October 2017. Retrieved 19 September 2017.

[scoble-6] 1 2 Scoble, M. J. (1995). The Lepidoptera: Form, Function and Diversity. Oxford University Press. ISBN 0-19-854952-0. Archived from the original on 2013-12-31 – via Google Books.

[Meyer-Rochow_1974-7] Meyer-Rochow, Victor Benno (1974). "Structure and function of the larval eye of the sawfly Perga". Journal of Insect Physiology. 20 (8): 1565–1591. Bibcode:1974JInsP..20.1565M. doi:10.1016/0022-1910(74)90087-0. PMID 4854430.

[Fischer_al.2019-8] Fischer, Thilo C.; Michalski, Artur; Hausmann, Axel (2019). "Geometrid caterpillar in Eocene Baltic amber (Lepidoptera, Geometridae)". Scientific Reports. 9 (1) 17201. Bibcode:2019NatSR...917201F. doi:10.1038/s41598-019-53734-w. PMC 6868187. PMID 31748672.{{cite journal}}: CS1 maint: unflagged free DOI (link)

[DW_11-2019-9] Muller, Natalie (20 November 2019). "German scientists find 44-million-year-old caterpillar". DW. Archived from the original on 21 November 2019. Retrieved 23 November 2019.

[Newsweek_11-2019-10] Georgiou, Aristos (21 November 2019). "Scientists discover 'exceptional' 44-million-year-old caterpillar preserved in amber". Newsweek. Archived from the original on 23 November 2019. Retrieved 24 November 2019.

[GrimaldiEngel2005-11] Grimaldi, David; Engel, Michael S. (June 2005). Evolution of the Insects. Cambridge University Press. ISBN 978-0-5218-2149-0. Archived from the original on 2018-10-19. Retrieved 2019-11-24.

[TheConversation_01-2018-12] Martill, David (13 January 2018). "Scientists have accidentally found the oldest ever butterfly or moth fossils". The Conversation. Archived from the original on 28 November 2019. Retrieved 24 November 2019.

[13] Kukal, O.; B. Heinrich & J. G. Duman (1988). "Behavioral thermoregulation in the freeze-tolerant arctic caterpillar, Gynaeophora groenlandica". J. Exp. Biol. 138 (1): 181–193. Bibcode:1988JExpB.138..181K. doi:10.1242/jeb.138.1.181. Archived from the original on 2008-07-25. Retrieved 2010-06-26.

[14] Bennett, V. A.; Lee, R. E.; Nauman, L. S.; Kukal, O. (2003). "Selection of overwintering microhabitats used by the arctic woollybear caterpillar, Gynaephora groenlandica" (PDF). Cryo Letters. 24 (3): 191–200. PMID 12908029. Archived (PDF) from the original on 2012-04-06. Retrieved 2010-06-26.

[15] Greene, E. (1989). "A Diet-Induced Developmental Polymorphism in a Caterpillar" (PDF). Science. 243 (4891): 643–646. Bibcode:1989Sci...243..643G. CiteSeerX 10.1.1.462.1931. doi:10.1126/science.243.4891.643. PMID 17834231. S2CID 23249256. Archived (PDF) from the original on 2017-08-10. Retrieved 2017-10-27. {{cite journal}}: Cite uses deprecated parameter |citeseerx= (help)

[16] Malaque, Ceila M. S.; Lúcia Andrade; Geraldine Madalosso; Sandra Tomy; Flávio L. Tavares; Antonio C. Seguro (2006). "A case of hemolysis resulting from contact with a Lonomia caterpillar in southern Brazil". American Journal of Tropical Medicine and Hygiene. 74 (5): 807–809. doi:10.4269/ajtmh.2006.74.807. PMID 16687684.

[17] Bura, V. L.; Rohwer, V. G.; Martin, P. R.; Yack, J. E. (2010). "Whistling in caterpillars (Amorpha juglandis, Bombycoidea): Sound-producing mechanism and function". Journal of Experimental Biology. 214 (Pt 1): 30–37. doi:10.1242/jeb.046805. PMID 21147966.

[18] "Lycaenid butterflies and ants". australian.museum. Australian Museum. 2009-10-14. pp. 2009–10. Archived from the original on 2020-07-31. Retrieved 2012-08-14.

[19] Entry, Grant L. G.; Lee A. Dyer. (2002). "On the Conditional Nature Of Neotropical Caterpillar Defenses against their Natural Enemies". Ecology. 83 (11): 3108–3119. doi:10.1890/0012-9658(2002)083[3108:OTCNON]2.0.CO;2. JSTOR 3071846. S2CID 14389136.

[fitzgerald-20] Fitzgerald, Terrence. "Pine Processionary Caterpillar". web.cortland.edu. Archived from the original on 2013-03-03. Retrieved 2013-05-08.

[21] "Caterpillars". scienceprojectlab.com. Archived from the original on 2013-08-25. Retrieved 2012-08-14.

[22] Rubinoff, Daniel; Haines, William P. (2005). "Web-spinning caterpillar stalks snails". Science. 309 (5734): 575. doi:10.1126/science.1110397. PMID 16040699. S2CID 42604851.

[23] "Caterpillars of Pacific Northwest Forests and Woodlands". USGS. Archived from the original on 2009-05-08. Retrieved 2009-03-11.

[24] Tent Caterpillars and Gypsy Moths Archived 2013-09-10 at the Wayback Machine. Dec.ny.gov. Retrieved on 2012-08-14.

[25] Diaz, HJ (2005). "The evolving global epidemiology, syndromic classification, management, and prevention of caterpillar envenoming". Am. J. Trop. Med. Hyg. 72 (3): 347–357. doi:10.4269/ajtmh.2005.72.347. PMID 15772333.

[26] Kowacs, PA; Cardoso, J; Entres, M; Novak, EM; Werneck, LC (December 2006). "Fatal intracerebral hemorrhage secondary to Lonomia obliqua caterpillar envenoming: case report". Arquivos de Neuro-Parse. 64 (4): 1030–2. doi:10.1590/S0004-282X2006000600029. PMID 17221019.

[27] Patel RJ, Shanbhag RM (1973). "Ophthalmia nodosa – (a case report)". Indian J Ophthalmol. 21 (4): 208. Archived from the original on 2013-06-05. Retrieved 2010-06-26.

[28] Ferber, Michael (2017). A Dictionary of Literary Symbols. Cambridge University Press. ISBN 9781316780978.

[29] Spalding Andréolle, Donna; Molinari, Veronique, eds. (2011). Women and Science, 17th Century to Present: Pioneers, Activists and Protagonists. Cambridge Scholars Publishing. p. 36. ISBN 9781443830676.

[30] Sax, Boria (1998). The Serpent and the Swan: The Animal Bride in Folklore and Literature. University of Tennessee Press. pp. 71. ISBN 9780939923687.

[31] Ackerman, Sherry (2009). Behind the Looking Glass. Cambridge Scholars Publishing. p. 103. ISBN 9781443804561.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]