Jump to content

గ్రీకు పురాణాలు

లంకెలను మార్చు
వికీపీడియా నుండి

గ్రీకు పురాణాలు అనేవి ప్రాచీన గ్రీకులు చెప్పిన పురాణాల సమూహం, ప్రాచీన గ్రీకు జానపద కథల శైలి. ఇవి నేడు రోమన్ పురాణాలతో కలిసి ప్రాచీన పురాణాల విస్తృత హోదాలో కలిసిపోయాయి. ఈ కథలు ప్రపంచ మూలం, స్వభావం, దేవతలు, వీరుల జీవితాలు, ప్రాచీన గ్రీకుల ఆరాధన, ఆచార పద్ధతుల ప్రాముఖ్యత గురించి వివరిస్తాయి. ప్రాచీన గ్రీసు మతపరమైన, రాజకీయ సంస్థలపై వెలుగు నింపడానికి, పురాణాల సృష్టి స్వభావాన్ని బాగా అర్థం చేసుకోవడానికి ఆధునిక విద్వాంసులు ఈ పురాణాలను అధ్యయనం చేస్తారు.[1]

గ్రీకు పురాణాలు ప్రారంభంలో మౌఖిక-కవితా సంప్రదాయంలో క్రీ.పూ. 18వ శతాబ్దం నుండి మినోవన్, మైసీనియన్ గాయకులచే ప్రచారం చేయబడ్డాయి;[2] కాలక్రమేణా ట్రోజన్ యుద్ధ వీరుల కథలు, దాని పర్యవసానాలు హోమర్ ఇతిహాస పద్యాలైన ఇలియడ్, ఒడిస్సీలలో మౌఖిక సంప్రదాయంలో భాగమయ్యాయి. హోమర్ సమకాలికుడైన హెసియోడ్ రాసిన 'థియోగానీ', 'వర్క్స్ అండ్ డేస్' అనే రెండు కావ్యాలు ప్రపంచ సృష్టి, దైవిక పాలకుల వారసత్వం, మానవ యుగాల క్రమం, మానవ కష్టాల మూలం, బలి ఆచారాల మూలం గురించి వివరిస్తాయి. హోమరిక్ శ్లోకాలు, ఎపిక్ సైకిల్ కావ్యాల భాగాలు, గీత కవిత్వం, క్రీ.పూ. ఐదవ శతాబ్దపు విషాద, హాస్య రచయితల రచనలు, హెలెనిస్టిక్ యుగపు కవులు, పండితుల రచనలు, ప్లూటార్క్, పౌసానియాస్ వంటి రోమన్ సామ్రాజ్య కాలపు రచయితల గ్రంథాలలో కూడా పురాణాలు భద్రపరచబడ్డాయి. ప్రాచీన గ్రీకు సాహిత్యంలో ఉన్న ఈ కథనాత్మక నిక్షేపంతో పాటు దేవతలు, వీరులు, పౌరాణిక ఘట్టాల చిత్రణలు ప్రాచీన కుండల చిత్రాలలో, మొక్కుబడి కానుకలు, అనేక ఇతర కళాఖండాల అలంకరణలో ప్రముఖంగా కనిపిస్తాయి. క్రీ.పూ. ఎనిమిదవ శతాబ్దపు కుండలపై ఉన్న రేఖాగణిత నమూనాలు ఎపిక్ సైకిల్ దృశ్యాలను, హెరాకిల్స్ సాహసాలను వర్ణిస్తాయి. ఆ తర్వాత వచ్చిన ఆర్కాయిక్, క్లాసికల్, హెలెనిస్టిక్ కాలాలలో హోమరిక్, ఇతర పౌరాణిక దృశ్యాలు కనిపిస్తాయి. ఇవి అప్పటికే ఉన్న సాహిత్య ఆధారాలకు అదనపు సమాచారాన్ని ఇస్తాయి.[3]

పాశ్చాత్య నాగరికత సంస్కృతి, కళలు, సాహిత్యంపై గ్రీకు పురాణాలు విస్తృత ప్రభావాన్ని చూపాయి. ఇవి పాశ్చాత్య వారసత్వం, భాషలో భాగంగా మిగిలిపోయాయి. ప్రాచీన కాలం నుండి నేటి వరకు కవులు, కళాకారులు గ్రీకు పురాణాల నుండి స్ఫూర్తి పొందారు. ఆ ఇతివృత్తాలలో సమకాలీన ప్రాముఖ్యత, ఔచిత్యాన్ని కనుగొన్నారు.[4]: 43 

ఎక్సెకియాస్ గీసిన అకిలెస్, పెంథెసిలియా, సుమారు క్రీ.పూ. 540, బ్రిటిష్ మ్యూజియం, లండన్

ఆధారాలు

[మార్చు]

గ్రీకు పురాణాలు నేడు ప్రధానంగా గ్రీకు సాహిత్యం, క్రీ.పూ. 900 నుండి క్రీ.పూ. 800 వరకు ఉన్న రేఖాగణిత కాలం నాటి దృశ్య మాధ్యమాలపై ఉన్న చిత్రణల ద్వారా తెలుస్తున్నాయి.[5]: 200  సాహిత్య, పురావస్తు ఆధారాలు తరచుగా కలుస్తాయి, ఒకదానికొకటి బలం చేకూర్చుకుంటాయి లేదా కొన్నిసార్లు వైరుధ్యాలను ప్రదర్శిస్తాయి. పూర్తి ఏకాభిప్రాయం లేకపోయినా, అందుబాటులో ఉన్న ఆధారాలు గ్రీకు పురాణాల చారిత్రక మూలాలను సూచిస్తాయి.[6]

సాహిత్య ఆధారాలు

[మార్చు]

గ్రీకు సాహిత్యంలో దాదాపు ప్రతి ప్రక్రియలో పౌరాణిక కథనం ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. అయినప్పటికీ గ్రీకు ప్రాచీన కాలం నుండి మనుగడలో ఉన్న ఏకైక సాధారణ పౌరాణిక మాన్యువల్ సూడో-అపోలోడోరస్ రాసిన లైబ్రరీ (Bibliotheca). ఈ రచన కవుల విరుద్ధమైన కథనాలను సరిచేయడానికి ప్రయత్నిస్తుంది, సాంప్రదాయ గ్రీకు పురాణాలు, వీర గాథల గొప్ప సారాంశాన్ని అందిస్తుంది.[7]: 1  ఏథెన్స్‌కు చెందిన అపోలోడోరస్ క్రీ.పూ. 180 నుండి క్రీ.పూ. 125 వరకు జీవించాడు, ఈ అంశాల గురించి విస్తృతంగా రాశాడు. అతని రచనలు ఈ సేకరణకు ఆధారం కావచ్చు; అయితే, ఈ "లైబ్రరీ" అతని మరణం తరువాత జరిగిన సంఘటనలను కూడా చర్చిస్తుంది, అందుకే దీనికి సూడో-అపోలోడోరస్ అనే పేరు వచ్చింది.

ప్రోమేథియస్ (1868 గుస్టావ్ మోరో చిత్రం). ప్రోమేథియస్ పురాణం మొదట హెసియోడ్ ద్వారా ధృవీకరించబడింది, ఆపై 'ప్రోమేథియస్ బౌండ్', 'ప్రోమేథియస్ అన్‌బౌండ్', 'ప్రోమేథియస్ పైర్ఫోరోస్' నాటకాల విషాద త్రయానికి ఆధారం అయింది.

అత్యంత ప్రాచీన సాహిత్య ఆధారాలలో హోమర్ రాసిన రెండు ఇతిహాసాలు, ఇలియడ్, ఒడిస్సీ ఉన్నాయి. ఇతర కవులు ఎపిక్ సైకిల్‌ను పూర్తి చేశారు, కానీ ఈ తరువాతి చిన్న కావ్యాలు ఇప్పుడు దాదాపుగా కనుమరుగయ్యాయి. వాటి సాంప్రదాయ పేరు ఉన్నప్పటికీ, హోమరిక్ శ్లోకాలకు హోమర్‌తో ప్రత్యక్ష సంబంధం లేదు. వీటిలో పురాతనమైనవి గీత యుగం (Lyric age) తొలి భాగం నాటి బృందగాన శ్లోకాలు.[8]: 7  హోమర్ సమకాలికుడైన హెసియోడ్ తన 'థియోగానీ'లో (దేవతల పుట్టుక) తొలి గ్రీకు పురాణాల పూర్తి కథనాన్ని అందిస్తాడు. ఇందులో ప్రపంచ సృష్టి, దేవతల మూలం, టైటాన్స్, జెయింట్స్, అలాగే విస్తృతమైన వంశావళి, జానపద కథలు, ఏటియోలాజికల్ పురాణాలు ఉన్నాయి. వ్యవసాయ జీవితం గురించిన హెసియోడ్ ఉపదేశాత్మక పద్యం 'వర్క్స్ అండ్ డేస్'లో ప్రోమేథియస్, పండోర, ఐదు యుగాల పురాణాలు కూడా ఉన్నాయి. ప్రమాదకరమైన ప్రపంచంలో ఎలా విజయం సాధించాలో కవి సలహా ఇస్తాడు, దేవతల కారణంగా ఆ ప్రపంచం మరింత ప్రమాదకరంగా మారుతుందని చెబుతాడు.[3]

గీత కవులు తరచుగా తమ ఇతివృత్తాలను పురాణాల నుండి తీసుకునేవారు, కానీ వారి కథనం క్రమంగా తక్కువ వర్ణనాత్మకంగా, ఎక్కువ సూచనాత్మకంగా మారింది. పిండార్, బాచిలైడ్స్, సిమోనిడెస్ వంటి గ్రీకు గీత కవులు, థియోక్రిటస్, బియోన్ వంటి బుకోలిక్ కవులు వ్యక్తిగత పౌరాణిక సంఘటనలను వివరిస్తారు.[9]: xii  అదనంగా ప్రాచీన ఏథేనియన్ నాటకాల్లో పురాణాలు కేంద్రంగా ఉండేవి. విషాద నాటక రచయితలు ఈస్కిలస్, సోఫోక్లెస్, యూరిపిడెస్ వారి నాటకాల కథలను వీరుల యుగం, ట్రోజన్ యుద్ధ పురాణాల నుండి తీసుకున్నారు. అనేక గొప్ప విషాద కథలు (ఉదా. అగమెమ్నాన్, అతని పిల్లలు, ఈడిపస్, జాసన్, మెడియా, మొదలైనవి) ఈ విషాద నాటకాలలో వాటి ప్రామాణిక రూపాన్ని సంతరించుకున్నాయి. హాస్య నాటక రచయిత అరిస్టోఫేన్స్ కూడా తన 'ది బర్డ్స్', 'ది ఫ్రాగ్స్' నాటకాలలో పురాణాలను ఉపయోగించాడు.[8]: 8 

చరిత్రకారులు హెరోడోటస్, డియోడోరస్ సిక్యులస్, భూగోళ శాస్త్రవేత్తలు పౌసానియాస్, స్ట్రాబో గ్రీకు ప్రపంచమంతటా ప్రయాణించి, తాము విన్న కథలను నమోదు చేశారు. వీరు అనేక స్థానిక పురాణాలు, ఇతిహాసాలను అందించారు, తరచుగా పెద్దగా తెలియని ప్రత్యామ్నాయ కథనాలను ఇచ్చారు.[9]: xii  ముఖ్యంగా హెరోడోటస్ తాను ఎదుర్కొన్న వివిధ సంప్రదాయాలను పరిశోధించాడు, గ్రీసు, తూర్పు దేశాల మధ్య ఘర్షణలో చారిత్రక లేదా పౌరాణిక మూలాలను కనుగొన్నాడు.[10]: 60 [11]: 22  మూలాలను, విభిన్న సాంస్కృతిక భావనల కలయికను సమన్వయం చేయడానికి హెరోడోటస్ ప్రయత్నించాడు.

హెలెనిస్టిక్, రోమన్ యుగాల కవిత్వం ప్రధానంగా ఆరాధనా ప్రక్రియగా కాకుండా సాహిత్య వ్యాయామంగా కూర్చబడింది. అయినప్పటికీ, ఇందులో లేకపోతే కోల్పోయే అనేక ముఖ్యమైన వివరాలు ఉన్నాయి. ఈ వర్గంలో కింది వారి రచనలు ఉన్నాయి:

  1. రోమన్ కవులు ఓవిడ్, స్టేషియస్, వాలెరియస్ ఫ్లాకస్, సెనెకా, వర్జిల్, సెర్వియస్ వ్యాఖ్యానంతో సహా.
  2. లేట్ యాంటిక్ కాలం నాటి గ్రీకు కవులు: నాన్నస్, ఆంటోనినస్ లిబరాలిస్, క్వింటస్ స్మిర్నియస్.
  3. హెలెనిస్టిక్ కాలం నాటి గ్రీకు కవులు: అపోలోనియస్ ఆఫ్ రోడ్స్, కాలిమాకస్, సూడో-ఎరాటోస్తనీస్, పార్థేనియస్.

పురాణాలను ప్రస్తావించిన అదే కాలానికి చెందిన వచన రచయితలలో అపులీయస్, పెట్రోనియస్, లోలియానస్, హెలియోడోరస్ ఉన్నారు. రోమన్ రచయిత సూడో-హైజినస్ రాసిన 'ఫేబులే', 'ఆస్ట్రానోమికా', ఫిలోస్ట్రాటస్ ది ఎల్డర్, ఫిలోస్ట్రాటస్ ది యంగర్ రాసిన 'ఇమాజిన్స్', కాలిస్ట్రాటస్ 'డిస్క్రిప్షన్స్' అనేవి కవిత్వం కాని రెండు ఇతర ముఖ్యమైన ఆధారాలు.

చివరగా చాలా మంది బైజాంటైన్ గ్రీకు, అనేక ఇతర రచయితలు పురాణాలకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన వివరాలను అందిస్తారు. ఇవి చాలా వరకు మునుపటి గ్రీకు రచనల నుండి గ్రహించబడ్డాయి. ఈ పురాణ సంరక్షకులలో అర్నోబియస్, హెసిచియస్, 'సుడా' రచయిత, జాన్ జెట్జెస్, యూస్టాథియస్ ఉన్నారు. వీరు తరచుగా క్రైస్తవ నైతిక కోణం నుండి పురాణాలను విశ్లేషించారు. [12]

పురావస్తు ఆధారాలు

[మార్చు]
ఐదవ శతాబ్దపు మాన్యుస్క్రిప్ట్ 'వర్జిలియస్ రొమానస్' లో వర్జిల్ చిత్రణ. ఇతను తన అనేక రచనలలో గ్రీకు పురాణాల వివరాలను భద్రపరిచాడు.

పంతొమ్మిదవ శతాబ్దంలో జర్మన్ ఔత్సాహిక పురావస్తు శాస్త్రవేత్త హెన్రిచ్ ష్లీమాన్ మైసీనియన్ నాగరికతను కనుగొనడం, ఇరవయ్యవ శతాబ్దంలో బ్రిటిష్ పురావస్తు శాస్త్రవేత్త ఆర్థర్ ఎవాన్స్ క్రీట్ ద్వీపంలో మినోవన్ నాగరికతను కనుగొనడం హోమర్ ఇతిహాసాల గురించిన అనేక ప్రశ్నలను వివరించడానికి సహాయపడ్డాయి. దేవతలు, వీరుల గురించిన అనేక పౌరాణిక వివరాలకు ఇవి పురావస్తు ఆధారాలను అందించాయి. మైసీనియన్, మినోవన్ ప్రదేశాలలో పురాణాలు, ఆచారాల గురించిన ఆధారాలు పూర్తిగా స్మారక చిహ్నాల రూపంలో ఉన్నాయి. లీనియర్ బి లిపి (క్రీట్, గ్రీసు ప్రధాన భూభాగంలో కనిపించే గ్రీకు ప్రాచీన రూపం) ప్రధానంగా జాబితాలను నమోదు చేయడానికి ఉపయోగించబడింది, అయితే కొన్ని దేవతలు, వీరుల పేర్లను తాత్కాలికంగా గుర్తించారు.[3]

క్రీ.పూ. ఎనిమిదవ శతాబ్దపు కుండలపై ఉన్న రేఖాగణిత నమూనాలు ట్రోజన్ సైకిల్ దృశ్యాలను, హెరాకిల్స్ సాహసాలను వర్ణిస్తాయి.[13] ఈ పౌరాణిక దృశ్య చిత్రణలు రెండు కారణాల వల్ల ముఖ్యమైనవి. మొదట అనేక గ్రీకు పురాణాలు సాహిత్య ఆధారాల కంటే ముందు కుండలపై ధృవీకరించబడ్డాయి: ఉదాహరణకు హెరాకిల్స్ పన్నెండు పనులలో, సెర్బెరస్ సాహసం మాత్రమే సమకాలీన సాహిత్య గ్రంథంలో కనిపిస్తుంది.[14] రెండవది, దృశ్య ఆధారాలు కొన్నిసార్లు ఏ సాహిత్య ఆధారంలోనూ లేని పురాణాలు లేదా పౌరాణిక దృశ్యాలను ప్రదర్శిస్తాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో, జ్యామితీయ కళలో ఒక పురాణం మొదటిసారి కనిపించడం దాని మొదటి సాహిత్య ప్రస్తావన కంటే అనేక శతాబ్దాల ముందు ఉంటుంది.[5] ఆర్కాయిక్, క్లాసికల్, హెలెనిస్టిక్ కాలాలలో హోమరిక్, వివిధ ఇతర పౌరాణిక దృశ్యాలు కనిపిస్తాయి. ఇవి అప్పటికే ఉన్న సాహిత్య ఆధారాలకు అనుబంధంగా ఉంటాయి.[3]

పౌరాణిక చరిత్ర సర్వే

[మార్చు]
ఫేడ్రా, ఆమె సేవకురాలితో, బహుశా ఆమె నర్సు కావచ్చు, పాంపీ నుండి ఒక ఫ్రెస్కో, సుమారు క్రీ.పూ. 60–20

గ్రీకు పురాణాలు వారి సంస్కృతి పరిణామానికి అనుగుణంగా కాలక్రమేణా మారాయి. పురాణాలు, బహిరంగంగా, అంతర్గత భావనలలో, ఈ మార్పుల సూచికగా ఉన్నాయి. గ్రీకు పురాణాల మనుగడలో ఉన్న సాహిత్య రూపాలలో ఇవి అంతర్లీనంగా రాజకీయ స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటాయని గిల్బర్ట్ కుత్‌బర్ట్‌సన్ (1975) వాదించాడు.[i][15]

బాల్కన్ ద్వీపకల్పం పూర్వపు నివాసులు వ్యవసాయ ప్రజలు. వారు ఆనిమిజం ఉపయోగించి ప్రకృతిలోని ప్రతి అంశానికి ఒక ఆత్మను ఆపాదించారు. కాలక్రమేణా ఈ అస్పష్టమైన ఆత్మలు మానవ రూపాలను సంతరించుకుని స్థానిక పురాణాలలో దేవతలుగా ప్రవేశించాయి.[16]: 17  బాల్కన్ ద్వీపకల్పం ఉత్తరం నుండి గిరిజనులు దండెత్తినప్పుడు, వారు విజయం, బలం, యుద్ధంలో పరాక్రమం, హింసాత్మక వీరత్వం ఆధారంగా కొత్త దేవతలను తీసుకువచ్చారు. వ్యవసాయ ప్రపంచానికి చెందిన ఇతర పాత దేవతలు మరింత శక్తివంతమైన ఆక్రమణదారుల దేవతలతో కలిసిపోయారు లేదా ప్రాముఖ్యత కోల్పోయారు.[16]: 18 

ఆర్కాయిక్ కాలం మధ్యభాగం తర్వాత పురుష దేవతలు, పురుష వీరుల మధ్య సంబంధాల గురించిన పురాణాలు మరింత తరచుగా మారాయి. ఇది బోధనాత్మక పెడరాస్టీ సమాంతర అభివృద్ధిని సూచిస్తుంది, ఇది సుమారు క్రీ.పూ. 630లో ప్రవేశపెట్టబడిందని భావిస్తారు. క్రీ.పూ. ఐదవ శతాబ్దం నాటికి, కవులు ఆరెస్ మినహా ప్రతి ముఖ్యమైన దేవుడికి, అనేక మంది పురాణ పురుషులకు కనీసం ఒక ఎరోమెనోస్‌ను (యుక్తవయస్సులో ఉన్న బాలుడు, వారి లైంగిక భాగస్వామి) కేటాయించారు.[17] అకిలెస్, పాట్రోక్లస్ వంటి అప్పటికే ఉన్న పురాణాలు కూడా అప్పుడు పెడరాస్టిక్ కోణంలో మార్చబడ్డాయి.[18]: 54  మొదట అలెగ్జాండ్రియన్ కవులు, ఆ తర్వాత రోమన్ సామ్రాజ్యం ప్రారంభంలో సాహిత్య పౌరాణిక రచయితలు తరచుగా గ్రీకు పౌరాణిక పాత్రల కథలను ఈ పద్ధతిలో మార్చి రాశారు.

ఇతిహాస కవిత్వ సాధన కథల చక్రాలను సృష్టించడం, ఫలితంగా పౌరాణిక కాలానుక్రమం గురించి కొత్త అవగాహనను పెంపొందించడం. ఈ విధంగా, గ్రీకు పురాణాలు ప్రపంచం, మానవుల అభివృద్ధిలో ఒక దశగా విప్పుకుంటాయి.[19]: 11  ఈ కథలలోని స్వీయ-వైరుధ్యాలు ఖచ్చితమైన కాలక్రమాన్ని అసాధ్యం చేసినప్పటికీ, సుమారు కాలానుక్రమాన్ని గుర్తించవచ్చు. ఫలితంగా వచ్చిన పౌరాణిక "ప్రపంచ చరిత్ర"ను మూడు లేదా నాలుగు విస్తృత విభాగాలుగా విభజించవచ్చు:

  1. మూల పురాణాలు లేదా దేవతల యుగం: ప్రపంచం, దేవతలు, మానవ జాతి మూలాల గురించిన పురాణాలు.
  2. దేవతలు, మానవులు స్వేచ్ఛగా కలిసిన యుగం: దేవతలు, ఉపదేవతలు, మానవుల మధ్య ప్రారంభ పరస్పర చర్యల కథలు.
  3. వీరుల యుగం, ఇక్కడ దైవిక జోక్యం పరిమితం చేయబడింది. వీర గాథలలో చివరిది, గొప్పది ట్రోజన్ యుద్ధం, ఆ తరువాత కథ (దీనిని కొంతమంది పరిశోధకులు ప్రత్యేక, నాల్గవ కాలంగా పరిగణిస్తారు).[8]: 35 

దేవతల యుగం తరచుగా సమకాలీన పురాణ విద్యార్థులకు ఎక్కువ ఆసక్తిని కలిగించినప్పటికీ, ఆర్కాయిక్, క్లాసికల్ యుగాల గ్రీకు రచయితలు వీరుల యుగానికి స్పష్టమైన ప్రాధాన్యతనిచ్చారు. ప్రపంచం ఎలా ఉనికిలోకి వచ్చిందనే ప్రశ్నలు వివరించబడిన తరువాత మానవ విజయాల కాలానుక్రమం, రికార్డును వీరు స్థాపించారు. ఉదాహరణకు వీర ఇతిహాసాలు ఇలియడ్, ఒడిస్సీలు దైవిక-కేంద్రీకృత థియోగానీ, హోమరిక్ శ్లోకాలను పరిమాణం, ప్రజాదరణ రెండింటిలోనూ మించిపోయాయి. హోమర్ ప్రభావంతో "హీరో కల్ట్" ఆధ్యాత్మిక జీవితంలో పునర్నిర్మాణానికి దారితీస్తుంది. ఇది దేవతల రాజ్యాన్ని చనిపోయినవారి (వీరుల) రాజ్యం నుండి వేరు చేయడంలో వ్యక్తమవుతుంది.[20]: 205  వర్క్స్ అండ్ డేస్‌లో హెసియోడ్ నాలుగు మానవ యుగాల (లేదా జాతుల) పథకాన్ని ఉపయోగిస్తాడు: బంగారం, వెండి, కాంస్యం, ఇనుము. ఈ జాతులు లేదా యుగాలు దేవతల ప్రత్యేక సృష్టి. స్వర్ణ యుగం క్రోనస్ పాలనకు చెందింది, తదుపరి జాతులు జ్యూస్ సృష్టికి చెందినవి. పండోర పురాణం ద్వారా చెడు ఉనికి వివరించబడింది, ఆశ మినహా మానవ సామర్థ్యాలలో అత్యుత్తమమైనవన్నీ ఆమె తలక్రిందులైన జాడీ నుండి బయటకు చిందినప్పుడు.[21] మెటామోర్ఫోసెస్‌లో ఓవిడ్ హెసియోడ్ నాలుగు యుగాల భావనను అనుసరించాడు.[22]

విశ్వం, దేవతల మూలాలు

[మార్చు]
అమోర్ విన్సిట్ ఓమ్నియా (ప్రేమ అన్నింటినీ జయిస్తుంది), ప్రేమ దేవుడు ఈరోస్ చిత్రణ. కారావాగియో గీసిన చిత్రం, సుమారు 1601–1602.

"మూల పురాణాలు" లేదా "సృష్టి పురాణాలు" విశ్వం ప్రారంభాలను మానవ భాషలో వివరించడానికి చేసిన ప్రయత్నాన్ని సూచిస్తాయి.[9]: 10  ఆ కాలంలో అత్యంత విస్తృతంగా ఆమోదించబడిన సృష్టి పురాణాన్ని హెసియోడ్ తన 'థియోగానీ'లో నివేదించాడు. అతను గందరగోళం, ఒక పెద్ద శూన్యంతో మొదలుపెడతాడు. తరువాత గాయా (భూమి), "అన్నింటికీ ఎప్పుడూ నిశ్చయమైన పునాది", ఆపై టార్టరస్, "విశాలమైన భూమి లోతులో", ఈరోస్ (ప్రేమ), "మరణం లేని దేవతలలో అత్యంత అందమైనవాడు" వస్తారు.[23] పురుషుల సహాయం లేకుండా గాయా యురేనస్ (ఆకాశం) కు జన్మనిచ్చింది, అతను తరువాత ఆమెను గర్భవతిని చేశాడు. ఆ కలయిక నుండి మొదట టైటాన్స్ పుట్టారు - ఆరుగురు పురుషులు: కోయస్, క్రియుస్, క్రోనస్, హైపెరియన్, ఇయాపెటస్, ఓషియనస్; ఆరుగురు మహిళలు: నెమోసిన్, ఫోబ్, రియా, థియా, థెమిస్, టెథిస్. క్రోనస్ పుట్టిన తరువాత, ఇక టైటాన్స్ పుట్టకూడదని గాయా, యురేనస్ నిర్ణయించారు. వారి తరువాత ఒంటి కన్ను ఉన్న సైక్లోప్స్, హెకాటోన్‌చైర్స్ లేదా వంద చేతులు ఉన్నవారు వచ్చారు, వీరిద్దరినీ యురేనస్ టార్టరస్‌లోకి విసిరాడు. ఇది గాయాకు కోపం తెప్పించింది. క్రోనస్ తన తండ్రిని వంధ్యీకరించడానికి గాయాచే ఒప్పించబడ్డాడు. అతను ఈ పని చేసి తన సోదరి-భార్య రియాతో కలిసి టైటాన్స్‌కు పాలకుడయ్యాడు, ఇతర టైటాన్స్ అతని ఆస్థానంగా మారారు.

క్రోనస్ తన కుమారుడు జ్యూస్ ద్వారా ఎదిరించబడినప్పుడు తండ్రి-కొడుకుల ఘర్షణ పునరావృతమైంది. క్రోనస్ తన తండ్రికి ద్రోహం చేసినందున, తన సంతానం కూడా అదే చేస్తుందని భయపడి రియా జన్మనిచ్చిన ప్రతిసారీ పిల్లను లాక్కొని తినేసేవాడు. రియా దీనిని ద్వేషించి జ్యూస్‌ను దాచిపెట్టి, ఒక రాయిని దుప్పటిలో చుట్టి క్రోనస్‌కు తినిపించింది. జ్యూస్ పెద్దయ్యాక, క్రోనస్‌కు మత్తుమందు ఉన్న పానీయం ఇచ్చాడు, దీనివల్ల అతను వాంతి చేసుకొని పోసిడాన్, హేడిస్, హెస్టియా, డిమీటర్, హేరాతో సహా రియా ఇతర పిల్లలను, అంతకాలం అతని కడుపులో ఉన్న రాయిని బయటకు కక్కాడు. అప్పుడు జ్యూస్ దేవతల రాజు పదవి కోసం క్రోనస్‌ను యుద్ధానికి సవాలు చేశాడు. చివరగా సైక్లోప్స్ సహాయంతో (వారిని జ్యూస్ టార్టరస్ నుండి విడిపించాడు), జ్యూస్, అతని తోబుట్టువులు విజయం సాధించారు, క్రోనస్, టైటాన్స్ టార్టరస్‌లో బందీలుగా విసిరివేయబడ్డారు.[24]

ఎథీనా తన తల్లి మెటిస్‌ను మింగేసిన జ్యూస్ తల నుండి "పునర్జన్మ" పొందుతున్నట్లు వర్ణించే యాటిక్ బ్లాక్-ఫిగర్ ఆంఫోరా, కుడివైపున ప్రసవ దేవత ఎలీథియా సహాయం చేస్తోంది, సుమారు క్రీ.పూ. 550–525 (లౌవ్రే మ్యూజియం, పారిస్)

జ్యూస్ కూడా ఇదే ఆందోళనతో బాధపడ్డాడు, తన మొదటి భార్య మెటిస్ సంతానం "తన కంటే గొప్ప" దేవుడికి జన్మనిస్తుందనే భవిష్యవాణి తరువాత, జ్యూస్ ఆమెను మింగేసాడు.[25]: 98  అయితే అప్పటికే ఆమె ఎథీనాతో గర్భవతిగా ఉంది, ఆమె అతని తల నుండి యుద్ధానికి సిద్ధంగా పూర్తిగా పెరిగిన రూపంలో బయటకు వచ్చింది.[25]: 108 

కవిత్వం గురించిన తొలి గ్రీకు ఆలోచన థియోగానీలను నమూనా కవితా ప్రక్రియగా పరిగణించింది, దానికి దాదాపు మాయా శక్తులను ఆపాదించింది. ఆర్కిటైపల్ కవి ఓర్ఫియస్ కూడా థియోగానీల ఆర్కిటైపల్ గాయకుడు, అపోలోనియస్ 'ఆర్గోనాటికా'లో సముద్రాలు, తుఫానులను శాంతపరచడానికి, పాతాళ దేవతల కఠినమైన హృదయాలను కరిగించడానికి అతను వీటిని ఉపయోగిస్తాడు. 'హోమరిక్ హైమ్ టు హెర్మేస్'లో హెర్మేస్ లైర్‌ను కనిపెట్టినప్పుడు, అతను చేసే మొదటి పని దేవతల జననం గురించి పాడటం.[26] హెసియోడ్ 'థియోగానీ' అనేది దేవతల మనుగడలో ఉన్న పూర్తి కథనం మాత్రమే కాదు, మ్యూసెస్‌ను ప్రారంభంలో ప్రార్థించడంతో ఇది ప్రాచీన కవి బాధ్యతను కూడా వివరిస్తుంది. థియోగానీ ఓర్ఫియస్, మ్యూసియస్, ఎపిమెనిడెస్, అబారిస్, ఇతర పురాణ దార్శనికులకు ఆపాదించబడిన అనేక కోల్పోయిన కవితల అంశం కూడా. వీటిని ప్రైవేట్ కర్మ ప్రక్షాళనలు, రహస్య ఆచారాలలో ఉపయోగించారు. ప్లేటోకు ఓర్ఫిక్ థియోగానీ ఏదో ఒక రూపం గురించి తెలుసునని సూచనలు ఉన్నాయి.[27]: 147 

కుండలు, మతపరమైన కళాకృతులపై ఉన్న చిత్రాలు అనేక విభిన్న పురాణాలు, కథలలో అన్వయించబడ్డాయి. ఈ రచనల కొన్ని భాగాలు నియోప్లాటోనిస్ట్ తత్వవేత్తల ఉల్లేఖనాలలో, ఇటీవల తవ్విన పాపిరస్ ముక్కలలో మనుగడలో ఉన్నాయి. ఈ ముక్కలలో ఒకటైన డెర్వెని పాపిరస్ కనీసం క్రీ.పూ. ఐదవ శతాబ్దంలో ఓర్ఫియస్ థియోగానిక్-కాస్మోగోనిక్ కవిత ఉనికిలో ఉందని నిరూపిస్తుంది.[20]: 236 [27]: 147 

మొదటి తాత్విక కాస్మోలజిస్టులు గ్రీకు ప్రపంచంలో కొంతకాలంగా ఉన్న ప్రసిద్ధ పౌరాణిక భావనలకు వ్యతిరేకంగా స్పందించారు లేదా కొన్నిసార్లు వాటిని నిర్మించారు. ఈ ప్రసిద్ధ భావనలలో కొన్ని హోమర్, హెసియోడ్ కవిత్వం నుండి సేకరించబడ్డాయి. హోమర్‌లో, భూమి ఓషియనస్ నదిపై తేలుతున్న చదునైన డిస్క్‌గా పరిగణించబడింది, సూర్యుడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలతో ఉన్న అర్ధగోళాకార ఆకాశం దానిని చూస్తుంటుంది. సూర్యుడు పగలు ఆకాశాన్ని దాటి రాత్రి బంగారు గిన్నెలో భూమి చుట్టూ ప్రయాణించేవాడు. సూర్యుడు, భూమి, స్వర్గం, నదులు, గాలులను ప్రార్థనలలో ప్రస్తావించవచ్చు, ప్రమాణాలకు సాక్షులుగా పిలవవచ్చు. సహజ పగుళ్లు మరణించినవారి నివాసమైన పాతాళానికి ప్రవేశ ద్వారాలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.[28]: 45  ఇతర సంస్కృతుల నుండి వచ్చిన ప్రభావాలు ఎల్లప్పుడూ కొత్త ఇతివృత్తాలను అందించాయి.

గ్రీకు దేవతలు

[మార్చు]
హంస వేషంలో ఉన్న జ్యూస్, స్పార్టా రాణి లెడాను మోహింపజేస్తాడు. మైఖేలాంజెలో గీసిన అసలు చిత్రం ఆధారంగా పదహారవ శతాబ్దపు కాపీ.

క్లాసికల్-యుగ పురాణాల ప్రకారం టైటాన్స్ పతనం తరువాత కొత్త దేవతల సమూహం ధృవీకరించబడింది. ప్రధాన గ్రీకు దేవతలలో జ్యూస్ కనుసన్నలలో ఒలింపస్ పర్వతంపై నివసించే ఒలింపియన్లు ఉన్నారు. (వారి సంఖ్యను పన్నెండుకు పరిమితం చేయడం తులనాత్మకంగా ఆధునిక ఆలోచనగా కనిపిస్తుంది.)[29]: 8  ఒలింపియన్లతో పాటు గ్రీకులు గ్రామ దేవతలు, పాన్, అప్సరసలు (నదుల ఆత్మలు), నయాడ్స్, డ్రైయాడ్స్ (చెట్ల ఆత్మలు), నెరెయిడ్స్ (సముద్రంలో నివసించేవారు), నది దేవతలు, సాటిర్స్ తదితరులను పూజించారు. అదనంగా పాతాళ ప్రపంచపు చీకటి శక్తులు ఉన్నాయి, ఎరినియస్ (లేదా ఫ్యూరీస్) వంటివి రక్త సంబంధీకులపై నేరాలకు పాల్పడిన వారిని శిక్షించడానికి ఉన్నాయని నమ్ముతారు.[30] ప్రాచీన గ్రీకు దేవతలను గౌరవించడానికి కవులు హోమరిక్ శ్లోకాలను (ముప్పై మూడు పాటల సమూహం) స్వరపరిచారు.[31] గ్రెగొరీ నాగి (1992) "పెద్ద హోమరిక్ శ్లోకాలను సాధారణ ప్రస్తావనలుగా భావిస్తాడు, వీటిలో ప్రతి ఒక్కటి దేవుడిని ఆహ్వానిస్తుంది."[32]: 54 

గ్రీకు పురాణాల దేవతలు భౌతికమైన కానీ ఆదర్శవంతమైన శరీరాలను కలిగి ఉన్నట్లు వర్ణించబడ్డారు. వాల్టర్ బుర్కెర్ట్ ప్రకారం గ్రీకు ఆంత్రోపోమోర్ఫిజం నిర్వచించే లక్షణం ఏమిటంటే "గ్రీకు దేవతలు వ్యక్తులు, నైరూప్యతలు, ఆలోచనలు లేదా భావనలు కాదు."[20]: 182  వారి అంతర్లీన రూపాలతో సంబంధం లేకుండా ప్రాచీన గ్రీకు దేవతలకు అనేక అద్భుత శక్తులు ఉన్నాయి; మరీ ముఖ్యంగా దేవతలు వ్యాధుల బారిన పడరు, అత్యంత అసాధారణ పరిస్థితులలో మాత్రమే గాయపడగలరు. గ్రీకులు అమరత్వాన్ని తమ దేవతల విశిష్ట లక్షణంగా పరిగణించారు; ఈ అమరత్వం, క్షీణించని యవ్వనం, అమృతం నిరంతరం ఉపయోగించడం ద్వారా నిర్ధారించబడింది, దీని ద్వారా వారి సిరల్లో దైవిక రక్తం పునరుద్ధరించబడింది.[29]: 4 

ప్రతి దేవుడు వారి స్వంత వంశావళి నుండి వస్తాడు, విభిన్న ఆసక్తులను అనుసరిస్తాడు, నిర్దిష్ట నైపుణ్యాన్ని కలిగి ఉంటాడు, ప్రత్యేక వ్యక్తిత్వం ద్వారా పాలించబడతాడు; అయితే ఈ వర్ణనలు బహుళ ఆర్కాయిక్ స్థానిక వైవిధ్యాల నుండి ఉత్పన్నమవుతాయి, ఇవి ఎల్లప్పుడూ ఒకదానితో ఒకటి ఏకీభవించవు. కవిత్వం, ప్రార్థన లేదా ఆరాధనలో ఈ దేవతలను పిలిచినప్పుడు, వారి పేరు, విశేషణాల కలయికతో వారిని సూచిస్తారు, ఇది వారి ఇతర రూపాల నుండి ఈ భేదాలను గుర్తిస్తుంది (ఉదా., అపోలో ముసాజెటెస్ అంటే "మ్యూసెస్‌కు నాయకుడిగా ఉన్న అపోలో"). ప్రత్యామ్నాయంగా విశేషణం దేవుని నిర్దిష్ట, స్థానిక అంశాన్ని గుర్తించవచ్చు.

చాలా మంది దేవతలు జీవితంలోని నిర్దిష్ట అంశాలతో సంబంధం కలిగి ఉన్నారు. ఉదాహరణకు ఆఫ్రొడైట్ ప్రేమ, అందానికి దేవత, ఆరెస్ యుద్ధ దేవుడు, హేడిస్ పాతాళ పాలకుడు, ఎథీనా జ్ఞానం, ధైర్యానికి దేవత.[29]: 20ff  అపోలో, డయోనిసస్ వంటి కొందరు దేవతలు సంక్లిష్ట వ్యక్తిత్వాలను, విధుల మిశ్రమాలను వెల్లడించారు, మరికొందరు హెస్టియా (వాచ్యంగా "పొయ్యి"), హీలియోస్ (వాచ్యంగా "సూర్యుడు") వంటి వారు కేవలం మానవరూపాలుగా మాత్రమే మిగిలిపోయారు. అత్యంత ఆకర్షణీయమైన గ్రీకు దేవాలయాలు పరిమిత సంఖ్యలో దేవతలకు అంకితం చేయబడేవి, వారు పెద్ద పాన్-హెలెనిక్ ఆరాధనల దృష్టిలో ఉండేవారు. అయితే వ్యక్తిగత ప్రాంతాలు, గ్రామాలు చిన్న దేవతలకు తమ స్వంత ఆరాధనలను అంకితం చేయడం సర్వసాధారణం. అనేక నగరాలు అసాధారణమైన స్థానిక ఆచారాలతో బాగా తెలిసిన దేవతలను గౌరవించాయి, మరెక్కడా తెలియని వింత పురాణాలను వారితో అనుసంధానించాయి. వీరుల యుగంలో వీరుల ఆరాధన దేవతల ఆరాధనకు అనుబంధంగా ఉండేది.

దేవతలు, మానవుల యుగం

[మార్చు]

దేవతలు ఒంటరిగా జీవించిన యుగం, మానవ వ్యవహారాల్లో దైవిక జోక్యం పరిమితంగా ఉన్న యుగాన్ని కలిపేది దేవతలు, మానవులు కలిసి తిరిగిన పరివర్తన యుగం. ఇవి ప్రపంచపు ప్రారంభ రోజులు, అప్పుడు సమూహాలు తరువాత కంటే ఎక్కువ స్వేచ్ఛగా కలిశాయి. ఈ కథలలో చాలా వరకు తరువాత ఓవిడ్ 'మెటామోర్ఫోసెస్' ద్వారా చెప్పబడ్డాయి, ఇవి తరచుగా రెండు ఇతివృత్త సమూహాలుగా విభజించబడ్డాయి: ప్రేమ కథలు, శిక్ష కథలు.[8]: 38 

సాటిర్స్‌తో డయోనిసస్. బ్రైగోస్ పెయింటర్ గీసిన కప్పు లోపలి భాగం.

ప్రేమ కథలు తరచుగా బంధువుల మధ్య లైంగిక సంబంధాలను, లేదా మగ దేవుడు ఒక సాధారణ స్త్రీని ప్రలోభపెట్టడం లేదా అత్యాచారం చేయడం కలిగి ఉంటాయి, దీని ఫలితంగా వీర సంతానం కలుగుతుంది. దేవతలు, మానవుల మధ్య సంబంధాలను నివారించాలనే విషయాన్ని ఈ కథలు సూచిస్తాయి; అంగీకారంతో కూడిన సంబంధాలు కూడా అరుదుగా సంతోషకరమైన ముగింపులను కలిగి ఉంటాయి.[8]: 39  కొన్ని సందర్భాల్లో, 'హోమరిక్ హైమ్ టు ఆఫ్రొడైట్'లో వలె, దేవత సాధారణ మానవుడితో కలుస్తుంది, ఇక్కడ ఆఫ్రొడైట్ అన్చిసెస్‌తో కలిసి ఏనియాస్‌ను కంటుంది.[33]

రెండవ రకం (శిక్ష కథలు) ఏదో ఒక ముఖ్యమైన సాంస్కృతిక కళాఖండాన్ని లాక్కోవడం లేదా కనిపెట్టడం గురించి ఉంటుంది, ప్రోమేథియస్ దేవతల నుండి అగ్నిని దొంగిలించినప్పుడు, టాంజాలస్ జ్యూస్ బల్ల నుండి అమృతాన్ని దొంగిలించి తన ప్రజలకు ఇచ్చినప్పుడు-వారికి దేవతల రహస్యాలను బహిర్గతం చేసినప్పుడు, ప్రోమేథియస్ లేదా లైకాన్ బలిని కనిపెట్టినప్పుడు, డిమీటర్ ట్రిప్టోలెమస్‌కు వ్యవసాయం, రహస్యాలను నేర్పించినప్పుడు, లేదా మార్స్యాస్ ఆలోస్‌ను కనిపెట్టి అపోలోతో సంగీత పోటీకి దిగినప్పుడు ఇలాంటివి జరుగుతాయి. ఇయాన్ మోరిస్ ప్రోమేథియస్ సాహసాలను "దేవతల చరిత్రకు, మానవుడి చరిత్రకు మధ్య ఉన్న స్థానం"గా పరిగణిస్తాడు.[34]: 291  మూడవ శతాబ్దానికి చెందిన ఒక అనామక పాపిరస్ ముక్క త్రేస్ రాజు లైకర్గస్‌కు డయోనిసస్ ఇచ్చిన శిక్షను స్పష్టంగా వర్ణిస్తుంది, అతను కొత్త దేవుడిని గుర్తించడం ఆలస్యం కావడంతో, మరణానంతరం కూడా విస్తరించిన భయంకరమైన జరిమానాలకు గురయ్యాడు.[35]: 50  త్రేస్‌లో తన ఆరాధనను స్థాపించడానికి డయోనిసస్ రాక కూడా ఒక ఈస్కిలియన్ త్రయానికి అంశం.[36]: 28  మరొక విషాద నాటకం, యూరిపిడెస్ 'ది బాచే'లో, థీబ్స్ రాజు పెంథియస్ డయోనిసస్‌చే శిక్షించబడతాడు, ఎందుకంటే అతను దేవుడిని అగౌరవపరిచి, అతని భక్తులైన మేనాడ్స్‌పై గూఢచర్యం చేశాడు.[37]: 195 

ఒక అపులియన్ రెడ్-ఫిగర్ హైడ్రియాపై డిమీటర్, మెటానిరా చిత్రం, సుమారు క్రీ.పూ. 340 (ఆల్టెస్ మ్యూజియం, బెర్లిన్)

పాత జానపద కథల ఆధారంగా ఒకే రకమైన ఇతివృత్తాన్ని ప్రతిధ్వనించే మరొక కథలో,[38] డిమీటర్ తన కుమార్తె పెర్సెఫోన్‌ను వెతుకుతూ, డోసో అనే వృద్ధురాలి రూపాన్ని ధరించి, అట్టికాలోని ఎలూసిస్ రాజు సెల్యూస్ నుండి ఆతిథ్యం అందుకుంటుంది. సెల్యూస్ ఆతిథ్యానికి బహుమతిగా, డిమీటర్ అతని కుమారుడు డెమోఫోన్‌ను దేవుడిగా చేయాలని ప్లాన్ చేసింది, కానీ అతని తల్లి మెటానిరా లోపలికి వచ్చి మంటల్లో ఉన్న తన కొడుకును చూసి భయంతో అరవడంతో ఆమె ఆచారాన్ని పూర్తి చేయలేకపోయింది. దీనితో ఆగ్రహించిన డిమీటర్, మూర్ఖులైన మానవులు భావనను, ఆచారాన్ని అర్థం చేసుకోలేరని విలపించింది.[39]

వీరుల యుగం

[మార్చు]

వీరులు జీవించిన యుగాన్ని వీరుల యుగం అంటారు.[40] ఇతిహాస, వంశవృక్ష కవిత్వం నిర్దిష్ట వీరులు లేదా సంఘటనల చుట్టూ సమూహంగా ఉన్న కథల చక్రాలను సృష్టించింది, వివిధ కథల వీరుల మధ్య కుటుంబ సంబంధాలను ఏర్పరచింది; ఆ విధంగా వారు కథలను ఒక క్రమంలో అమర్చారు. కెన్ డౌడెన్ (1992) ప్రకారం, "ఒక సాగా ప్రభావం కూడా ఉంది: మనం వరుస తరాలలో కొన్ని కుటుంబాల విధిని అనుసరించవచ్చు."[19]: 11 

హీరో కల్ట్ పెరిగిన తరువాత, దేవతలు, వీరులు పవిత్ర రంగాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. వారందరినీ ప్రమాణాలు, ప్రార్థనలలో కలిసి ఆహ్వానిస్తారు.[20]: 205  బుర్కెర్ట్ (2002) ఇలా పేర్కొన్నాడు, "దేవతలకు భిన్నంగా వీరుల జాబితాకు ఎప్పుడూ స్థిరమైన, తుది రూపం ఇవ్వబడదు. గొప్ప దేవతలు ఎవరూ కొత్తగా పుట్టరు, కానీ చనిపోయినవారి సైన్యం నుండి కొత్త వీరులు ఎల్లప్పుడూ పైకి రావచ్చు." హీరో కల్ట్, దేవతల కల్ట్ మధ్య మరొక ముఖ్యమైన తేడా ఏమిటంటే, హీరో స్థానిక సమూహ గుర్తింపు కేంద్రంగా మారతాడు.[20]: 206 

హెరాకిల్స్ స్మారక సంఘటనలు వీరుల యుగం ఆవిర్భావంగా పరిగణించబడతాయి. వీరుల యుగానికి మూడు గొప్ప సంఘటనలు కూడా ఆపాదించబడ్డాయి: ఆర్గోనాటిక్ యాత్ర, థీబన్ సైకిల్, ట్రోజన్ యుద్ధం.[40][41]: 340 

హెరాకిల్స్, హెరాక్లిడే

[మార్చు]
తన బిడ్డ టెలిఫస్‌తో హెరాకిల్స్ (లౌవ్రే మ్యూజియం, పారిస్)

హెరాకిల్స్ సంక్లిష్టమైన పురాణాల వెనుక ఒక నిజమైన మనిషి, బహుశా ఆర్గోస్ రాజ్యానికి చెందిన సామంత నాయకుడు ఉండవచ్చని కొంతమంది పండితులు అభిప్రాయపడ్డారు.[41]: 10  కొంతమంది పండితులు హెరాకిల్స్ కథను రాశిచక్రంలోని పన్నెండు నక్షత్రరాశుల గుండా సూర్యుని వార్షిక ప్రయాణానికి ఉదాహరణగా సూచిస్తున్నారు.[42] ఇతరులు ఇతర సంస్కృతుల నుండి వచ్చిన మునుపటి పురాణాలను ఎత్తిచూపుతూ, హెరాకిల్స్ కథను అప్పటికే స్థిరపడిన వీర పురాణాల స్థానిక అనుకరణగా చూపుతారు. సాంప్రదాయకంగా హెరాకిల్స్ జ్యూస్, పెర్సియస్ మనవరాలు అల్క్‌మెనేల కుమారుడు.[43] అతని అద్భుతమైన ఏకాంత సాహసాలు, వాటిలో ఉన్న అనేక జానపద కథల ఇతివృత్తాలతో ప్రసిద్ధ ఇతిహాసాలకు గొప్ప సామగ్రిని అందించాయి. బుర్కెర్ట్ (2002) ప్రకారం, "అతను బలి ఇచ్చేవాడిగా వర్ణించబడ్డాడు, బలిపీఠాల స్థాపకుడిగా పేర్కొనబడ్డాడు, విపరీతంగా తినేవాడిగా ఊహించబడ్డాడు; ఈ పాత్రలోనే అతను హాస్య నాటకాల్లో కనిపిస్తాడు.[20]

అతని విషాద ముగింపు విషాద నాటకాలకు విస్తృత సామగ్రిని అందించింది-యూరిపిడెస్ ఇతర నాటకాలను పరిశీలించడంలో 'హెరాకిల్స్' నాటకం ఎంతో ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉందని థాలియా పపాడోపౌలో అభిప్రాయపడింది.[44][20]: 211  కళ, సాహిత్యంలో హెరాకిల్స్ మోస్తరు ఎత్తులో, అపారమైన బలం ఉన్నవాడిగా వర్ణించబడ్డాడు; విల్లు అతని ప్రధాన ఆయుధం, తరచుగా గదను కూడా వాడేవాడు. కుండల చిత్రాలు హెరాకిల్స్ అసమానమైన ప్రజాదరణను ప్రదర్శిస్తాయి, అతనితో సింహం పోరాటం వందలసార్లు చిత్రీకరించబడింది.[20]: 211 

హెరాకిల్స్ ఎట్రుస్కాన్, రోమన్ పురాణాలు, ఆరాధనలలోకి కూడా ప్రవేశించాడు, "హెరాక్లీస్" అనే పదం గ్రీకులకు ఎంత సుపరిచితమో, "మెహెర్క్యులే" అనే ఆశ్చర్యార్థకం రోమన్లకు కూడా అంతే సుపరిచితం అయింది.[20]: 211  ఇటలీలో అతన్ని వ్యాపారులు, వర్తకుల దేవుడిగా పూజించారు, అయితే ఇతరులు తమకు అదృష్టం కలగాలని, అపాయం నుండి రక్షించాలని కూడా అతన్ని ప్రార్థించేవారు.[43]

డోరియన్ రాజుల అధికారిక పూర్వీకుడిగా హెరాకిల్స్ ఎంపికై అత్యున్నత సామాజిక గౌరవాన్ని పొందాడు. డోరియన్లు పెలోపొనీస్‌కు వలస రావడానికి ఇది బహుశా చట్టబద్ధమైన కారణంగా పనిచేసి ఉండొచ్చు. ఒక డోరియన్ తెగకు చెందిన పేరుగల హీరో హైలస్, హెరాకిల్స్ కుమారుడు, హెరాక్లిడే లేదా హెరాక్లిడ్స్‌లో ఒకడు అయ్యాడు (హెరాకిల్స్ అనేక మంది వారసులు, ముఖ్యంగా హైలస్ వారసులు - ఇతర హెరాక్లిడేలలో మకారియా, లామోస్, మాంటో, బయనోర్, ట్లేపోలెమస్, టెలిఫస్ ఉన్నారు). ఈ హెరాక్లిడ్స్ పెలోపొనేసియన్ రాజ్యాలైన మైసీనే, స్పార్టా, ఆర్గోస్‌లను జయించి, పురాణాల ప్రకారం తమ పూర్వీకుల ద్వారా వాటిని పాలించే హక్కును పొందారు. వారి ఆధిపత్య పెరుగుదలను తరచుగా "డోరియన్ దండయాత్ర" అని పిలుస్తారు. లిడియన్లు, తరువాత మాసిడోనియన్ రాజులు కూడా అదే హోదా గల పాలకులుగా హెరాక్లిడే అయ్యారు.[45][20]: 211 

పెగాసస్‌పై స్వారీ చేస్తూ చిమెరాను చంపుతున్న బెల్లెరోఫోన్, ఆటున్‌లోని రోమన్ మొజాయిక్ మధ్యభాగం, మ్యూసీ రోలిన్, సా.శ. 2-3వ శతాబ్దం

ఈ తొలి తరం వీరులైన పెర్సియస్, డ్యూకాలియన్, థెస్యూస్, బెల్లెరోఫోన్‌లకు హెరాకిల్స్‌తో అనేక సారూప్యతలు ఉన్నాయి. అతనిలాగే, వారి సాహసాలు ఒంటరిగా, అద్భుతంగా, ఫెయిరీ టేల్ తరహాలో ఉంటాయి, వారు చిమెరా, మెడుసా వంటి రాక్షసులను చంపారు. బెల్లెరోఫోన్ సాహసాలు హెరాకిల్స్, థెస్యూస్ సాహసాల మాదిరిగానే సాధారణ రకానికి చెందినవి. ఒక వీరుడిని అతని మరణానికి పంపడం అనేది ఈ తొలి వీర సంప్రదాయానికి సంబంధించిన మరొక ప్రధాన ఇతివృత్తం, ఇది పెర్సియస్, బెల్లెరోఫోన్ విషయంలో కనిపిస్తుంది.[46]

ఆర్గోనాట్స్

[మార్చు]

మనుగడలో ఉన్న ఏకైక హెలెనిస్టిక్ ఇతిహాసం, అపోలోనియస్ ఆఫ్ రోడ్స్ (పురాణ కవి, పండితుడు, అలెగ్జాండ్రియా లైబ్రరీ డైరెక్టర్) రాసిన 'ఆర్గోనాటికా', కాల్చిస్ అనే పౌరాణిక భూమి నుండి గోల్డెన్ ఫ్లీస్‌ను తిరిగి తీసుకురావడానికి జాసన్, ఆర్గోనాట్స్ చేసిన సముద్రయానం గురించిన పురాణాన్ని చెబుతుంది. 'ఆర్గోనాటికా'లో జాసన్‌ను అతని అన్వేషణకు రాజు పెలియాస్ ప్రేరేపిస్తాడు, ఒంటి చెప్పు ఉన్న వ్యక్తి అతనికి శత్రువు అవుతాడని అతనికి భవిష్యవాణి లభిస్తుంది. నదిలో ఒక చెప్పు కోల్పోయిన జాసన్ పెలియాస్ దర్బారుకు చేరుకోవడంతో ఇతిహాసం ప్రారంభమవుతుంది. తరువాతి తరం వీరులందరూ, అలాగే హెరాకిల్స్, గోల్డెన్ ఫ్లీస్‌ను తీసుకురావడానికి జాసన్‌తో పాటు 'ఆర్గో' ఓడలో వెళ్లారు. ఈ తరంలో మినోటార్‌ను చంపడానికి క్రీట్‌కు వెళ్ళిన థెస్యూస్; వీరనారి అటలాంటా, ఇలియడ్, ఒడిస్సీలతో పోటీ పడేంత స్వంత ఎపిక్ సైకిల్‌ను కలిగి ఉన్న మెలెగర్ కూడా ఉన్నారు. పిండార్, అపోలోనియస్, బిబ్లియోథెకా ఆర్గోనాట్స్ పూర్తి జాబితాలను ఇవ్వడానికి ప్రయత్నిస్తాయి.[47][48][49]

అపోలోనియస్ తన కవితను క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దంలో రాసినప్పటికీ, ఆర్గోనాట్స్ కథ రచన ఒడిస్సీ కంటే పురాతనమైనది, ఇది జాసన్ సాహసాలతో పరిచయాన్ని చూపుతుంది (ఒడిస్సియస్ సంచారం పాక్షికంగా దీనిపై ఆధారపడి ఉండవచ్చు).[50][51] పురాతన కాలంలో ఈ యాత్ర చారిత్రక వాస్తవంగా పరిగణించబడింది, గ్రీకు వాణిజ్యం, వలసల కోసం నల్ల సముద్రాన్ని తెరిచిన సంఘటనగా భావించబడింది.[50] ఇది అత్యంత ప్రజాదరణ పొందింది, అనేక స్థానిక పురాణాలు దానికి జోడించబడిన ఒక చక్రాన్ని ఏర్పరిచాయి. ముఖ్యంగా మెడియా కథ విషాద కవుల ఊహను ఆకర్షించింది.[51]

అట్రియస్ వంశం, థీబన్ సైకిల్

[మార్చు]

ఆర్గో, ట్రోజన్ యుద్ధం మధ్యకాలం దాని భయానక నేరాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇందులో ఆర్గోస్‌లోని అట్రియస్, థైస్టెస్ చర్యలు ఉన్నాయి. అట్రియస్ వంశం (లాబ్డాకస్ వంశంతో పాటు రెండు ప్రధాన వీర రాజవంశాలలో ఒకటి) పురాణం వెనుక అధికార బదిలీ, సార్వభౌమాధికారం సాధించే విధానం సమస్యలు ఉన్నాయి. కవలలు అట్రియస్, థైస్టెస్ వారి వారసులతో కలిసి మైసీనేలో అధికార బదిలీ విషాదంలో ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు.[52]

థీబన్ సైకిల్ ప్రధానంగా నగరాన్ని స్థాపించిన కాడ్మస్, ఆ తరువాత థీబ్స్‌లో లయస్, ఈడిపస్ చర్యలకు సంబంధించిన సంఘటనలతో వ్యవహరిస్తుంది; ఈ కథల శ్రేణి సెవెన్ ఎగైనెస్ట్ థీబ్స్ యుద్ధానికి, ఆ తర్వాత ఎపిగోని చేతిలో ఆ నగరం దోచుకోబడటానికి దారితీసింది.[7]: 317  (తొలి ఇతిహాసాలలో ఆ ఏడుగురు ఉన్నారో లేదో తెలియదు.) ఈడిపస్ విషయానికొస్తే, తొలి ఇతిహాస కథనాలు ఐయోకాస్టే తన తల్లి అని తెలిసిన తర్వాత కూడా అతను థీబ్స్‌ను పాలిస్తూనే ఉన్నాడని, ఆ తర్వాత రెండవ భార్యను వివాహం చేసుకుని ఆమె పిల్లలకు తండ్రి అవుతాడని చెబుతున్నాయి—ఇది విషాద నాటకాలు (ఉదా. సోఫోక్లెస్ 'ఈడిపస్ రెక్స్'), తరువాతి పౌరాణిక కథనాల ద్వారా మనకు తెలిసిన కథకు పూర్తి భిన్నంగా ఉంటుంది.[7]: 311 

ట్రోజన్ యుద్ధం, పర్యవసానాలు

[మార్చు]
ఎన్రిక్ సైమొనెట్ గీసిన 'ఎల్ జ్యుసియో డి ప్యారిస్', 1904. పారిస్ తన కుడి చేతిలో బంగారు ఆపిల్ పట్టుకుని లెక్కలు వేస్తున్నట్లు దేవతలను గమనిస్తున్నాడు.
జియోవన్నీ బాటిస్టా టైపోలో (1757, ఫ్రెస్కో, 300 x 300 సెం.మీ., విల్లా వాల్మరానా, విసెంజా) గీసిన 'ది రేజ్ ఆఫ్ అకిలెస్'లో, తన యుద్ధ బహుమతి అయిన బ్రిసీస్‌ను స్వాధీనం చేసుకుంటానని అగమెమ్నాన్ బెదిరించినందుకు అకిలెస్ ఆగ్రహించి, అగమెమ్నాన్‌ను చంపడానికి కత్తి దూస్తాడు. ఈ ఫ్రెస్కోలో అకిలెస్ జుట్టు పట్టుకున్న దేవత ఎథీనా ఆకస్మిక ప్రత్యక్షమై, ఆ హింసాత్మక చర్యను నివారిస్తుంది.

గ్రీకు పురాణాలు గ్రీసు, ట్రోయ్ మధ్య జరిగిన ట్రోజన్ యుద్ధం, దాని పర్యవసానాలతో శిఖరాగ్రానికి చేరుకుంటాయి. ఇలియడ్ వంటి హోమర్ రచనలలో ప్రధాన కథలు అప్పటికే రూపుదిద్దుకున్నాయి, వ్యక్తిగత ఇతివృత్తాలు తరువాత, ముఖ్యంగా గ్రీకు నాటకంలో వివరించబడ్డాయి. ట్రోజన్ యుద్ధం ప్రాచీన రోమ్ సంస్కృతిలో కూడా గొప్ప ఆసక్తిని కలిగించింది. దీనికి కారణం వర్జిల్ రాసిన 'ఈనియడ్'లో వివరించినట్లుగా ట్రోయ్ నుండి ఏనియాస్ ప్రయాణం, ఒక రోజు రోమ్‌గా మారే నగరం స్థాపనకు దారితీసిన కథ (వర్జిల్ 'ఈనియడ్' రెండవ పుస్తకం ట్రోయ్ విధ్వంసం గురించిన అత్యంత ప్రసిద్ధ కథనాన్ని కలిగి ఉంది).[53][54] చివరగా డిక్టిస్ క్రెటెన్సిస్, దారెస్ ఫ్రిజియస్ పేర్లతో లాటిన్‌లో వ్రాయబడిన రెండు నకిలీ చారిత్రక గ్రంథాలు కూడా ఉన్నాయి.[55]

ట్రోజన్ యుద్ధ చక్రం, వీర కావ్యాల సేకరణ, యుద్ధానికి దారితీసిన సంఘటనలతో ప్రారంభమవుతుంది: ఎరిస్, కల్లిస్టి బంగారు ఆపిల్, పారిస్ తీర్పు, హెలెన్ అపహరణ, ఆలిస్‌లో ఇఫిజెనియా బలి. హెలెన్‌ను తిరిగి తీసుకురావడానికి, గ్రీకులు ఆర్గోస్ లేదా మైసీనే రాజైన మెనెలస్ సోదరుడు అగమెమ్నాన్ సారథ్యంలో గొప్ప దండయాత్ర ప్రారంభించారు, కానీ ట్రోజన్లు హెలెన్‌ను తిరిగి ఇవ్వడానికి నిరాకరించారు. యుద్ధం పదియవ సంవత్సరంలో సాగే 'ఇలియడ్', అగమెమ్నాన్, అత్యుత్తమ గ్రీకు యోధుడు అకిలెస్‌ల మధ్య జరిగిన గొడవను వివరిస్తుంది. ఫలితంగా అకిలెస్ ప్రియమైన స్నేహితుడు పాట్రోక్లస్, ప్రియామ్ పెద్ద కుమారుడు హెక్టార్ యుద్ధంలో మరణిస్తారు. హెక్టార్ మరణానంతరం, అమెజాన్స్ రాణి పెంథెసిలియా, ఉషోదయ దేవత ఇయోస్ కుమారుడు, ఇథియోపియన్ల రాజైన మెంనన్ అనే ఇద్దరు మిత్రులు ట్రోజన్లతో చేరారు.[54] అకిలెస్ వీరిద్దరినీ చంపాడు, కానీ పారిస్ అకిలెస్ మడమలోకి బాణం వేసి చంపాడు. అకిలెస్ మడమ మాత్రమే మానవ ఆయుధాలతో దాడి చేయగల ఏకైక భాగం. వారు ట్రోయ్‌ను స్వాధీనం చేసుకునే ముందు, గ్రీకులు ఆ కోట నుండి పల్లాస్ ఎథీనా (పెల్లాడియం) చెక్క విగ్రహాన్ని దొంగిలించవలసి వచ్చింది. చివరకు ఎథీనా సహాయంతో వారు ట్రోజన్ గుర్రాన్ని నిర్మించారు. ప్రియామ్ కుమార్తె కస్సాండ్రా హెచ్చరికలు ఉన్నప్పటికీ, ఎథీనాకు అర్పణగా గుర్రాన్ని ట్రోయ్ గోడల లోపలికి తీసుకురావాలని దళాలను వదిలివచ్చినట్లు నటించిన సినాన్ అనే గ్రీకు ట్రోజన్లను ఒప్పించాడు; గుర్రాన్ని నాశనం చేయడానికి ప్రయత్నించిన పూజారి లావోకూన్ సముద్ర సర్పాలచే చంపబడ్డాడు. రాత్రి గ్రీకు నౌకాదళం తిరిగి వచ్చింది, గుర్రం నుండి వచ్చిన గ్రీకులు ట్రోయ్ ద్వారాలను తెరిచారు. ఆ తర్వాత జరిగిన పూర్తి విధ్వంసంలో ప్రియామ్, అతని మిగిలిన కుమారులు వధించబడ్డారు; ట్రోజన్ మహిళలు గ్రీసులోని వివిధ నగరాలలో బానిసలుగా మారారు. గ్రీకు నాయకుల సాహసోపేత తిరుగు ప్రయాణాలు (ఒడిస్సియస్, ఏనియాస్ సంచారాలు ('ఈనియడ్'), అగమెమ్నాన్ హత్యతో సహా) రెండు ఇతిహాసాలలో చెప్పబడ్డాయి, రిటర్న్స్ (కోల్పోయిన నాస్టోయ్), హోమర్ 'ఒడిస్సీ'.[53] ట్రోజన్ సైకిల్‌లో ట్రోజన్ తరం పిల్లల సాహసాలు (ఉదా., ఒరెస్టెస్, టెలిమాకస్) కూడా ఉన్నాయి.[54]

ట్రోజన్ యుద్ధం అనేక ఇతివృత్తాలను అందించింది, ప్రాచీన గ్రీకు కళాకారులకు ప్రధాన స్ఫూర్తి మూలంగా మారింది (ఉదాహరణకు ట్రోయ్ విధ్వంసాన్ని వర్ణించే పార్థెనాన్‌లోని మెటోప్‌లు); ట్రోజన్ సైకిల్ నుండి ఉద్భవించిన ఇతివృత్తాలకు ఈ కళాత్మక ప్రాధాన్యత ప్రాచీన గ్రీకు నాగరికతకు దాని ప్రాముఖ్యతను సూచిస్తుంది.[53] ఇదే పౌరాణిక చక్రం తరువాత యూరోపియన్ సాహిత్య రచనల శ్రేణికి కూడా స్ఫూర్తినిచ్చింది. ఉదాహరణకు ట్రోజన్ మధ్యయుగ యూరోపియన్ రచయితలు హోమర్‌తో ప్రత్యక్ష పరిచయం లేకపోయినా, ట్రోయ్ పురాణంలో వీర, శృంగార కథాకథనానికి గొప్ప మూలాన్ని, తమ స్వంత ఆదర్శాలను ఇముడ్చుకోవడానికి అనుకూలమైన చట్రాన్ని కనుగొన్నారు. పన్నెండవ శతాబ్దపు రచయితలు బేనోయిట్ డి సెయింట్-మౌర్, జోసెఫ్ ఆఫ్ ఎక్సెటర్ డిక్టిస్, దారెస్‌లలో తాము చూసిన ప్రామాణిక కథనాన్ని తిరిగి రాస్తూనే యుద్ధాన్ని వర్ణించారు. ఆ విధంగా వారు హోరేస్ సలహాను, వర్జిల్ ఉదాహరణను అనుసరించారు: వారు పూర్తిగా కొత్తదాన్ని చెప్పడానికి బదులుగా ట్రోయ్ కవితను తిరిగి రాశారు.[56]

ట్రోజన్ యుద్ధంలో పాల్గొన్నందుకు ప్రసిద్ధి చెందిన కొంతమంది ప్రముఖ వీరులు:

ట్రోజన్ పక్షాన:

  • ఏనియాస్
  • హెక్టార్
  • పారిస్

గ్రీకు పక్షాన:

  • అజాక్స్ (ఇద్దరు అజాక్స్‌లు ఉన్నారు)
  • అకిలెస్
  • కింగ్ అగమెమ్నాన్
  • మెనెలస్
  • ఒడిస్సియస్
  • డయోమిడెస్

గ్రీకు, రోమన్ పురాణాల భావనలు

[మార్చు]

ప్రాచీన గ్రీసులో దైనందిన జీవితంలో పురాణాలు కేంద్ర బిందువుగా ఉండేవి.[16]: 15  గ్రీకులు పురాణాలను తమ చరిత్రలో భాగంగా భావించారు. వారు సహజ సంఘటనలు, సాంస్కృతిక వైవిధ్యాలు, సాంప్రదాయ శత్రుత్వాలు, స్నేహాలను వివరించడానికి పురాణాలను ఉపయోగించారు. పౌరాణిక వీరుడు లేదా దేవుడి నుండి తమ నాయకుల వంశావళిని గుర్తించడం గర్వకారణంగా భావించేవారు. ఇలియడ్, ఒడిస్సీలలోని ట్రోజన్ యుద్ధం ఖాతా వెనుక నిజం ఉందని చాలా కొద్దిమంది మాత్రమే సందేహించారు. సైనిక చరిత్రకారుడు, కాలమిస్ట్, రాజకీయ వ్యాసకర్త, మాజీ క్లాసిక్స్ ప్రొఫెసర్ విక్టర్ డేవిస్ హాన్సన్, క్లాసిక్స్ ప్రొఫెసర్ జాన్ హీత్ ప్రకారం, హోమరిక్ ఇతిహాసాల గురించిన ప్రగాఢ జ్ఞానం గ్రీకులు తమ సంస్కృతీకరణకు ఆధారంగా భావించారు. హోమర్ "గ్రీసు విద్య", అతని కవిత్వం "ది బుక్".[57]

తత్వశాస్త్రం, పురాణాలు

[మార్చు]
రాఫెల్ గీసిన 'ది స్కూల్ ఆఫ్ ఏథెన్స్'లో ప్లేటో

క్రీ.పూ. 5వ శతాబ్దం చివరలో తత్వశాస్త్రం, చరిత్ర, వచనం, హేతువాదం పెరిగిన తర్వాత పురాణాల పాత్ర తక్కువ స్పష్టంగా మారింది, పౌరాణిక వంశావళి స్థానంలో అతీంద్రియాలను (తుసైడిడియన్ చరిత్ర వంటివి) మినహాయించడానికి ప్రయత్నించిన చరిత్ర భావన వచ్చింది.[58] కవులు, నాటక రచయితలు పురాణాలను తిరిగి మారుస్తుండగా, గ్రీకు చరిత్రకారులు, తత్వవేత్తలు వాటిని విమర్శించడం ప్రారంభించారు.[8][59]

క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దం నాటికి కొందరు మితవాద తత్వవేత్తలు కవుల కథలను దైవదూషణ అబద్ధాలుగా ముద్ర వేయడం ప్రారంభించారు: హోమర్, హెసియోడ్ దేవతలకు "మానవులలో సిగ్గుచేటు, అవమానకరమైనవన్నీ ఆపాదించారని; వారు దొంగిలిస్తారు, వ్యభిచారం చేస్తారు, ఒకరినొకరు మోసగించుకుంటారు" అని జెనోఫేన్స్ ఫిర్యాదు చేశాడు.[5]: 169–170  ఈ ఆలోచనా సరళి ప్లేటో 'ది రిపబ్లిక్', 'లాస్'లో అత్యంత విస్తృతంగా వ్యక్తమైంది. ప్లేటో తన సొంత రూపక పురాణాలను సృష్టించాడు (రిపబ్లిక్‌లోని ఎర్ దృష్టి వంటివి), దేవతల మాయలు, దొంగతనాలు, వ్యభిచారాల సాంప్రదాయిక కథలపై అనైతికమైనవిగా దాడి చేశాడు, సాహిత్యంలో వారి కేంద్ర పాత్రను అభ్యంతరపెట్టాడు.[8] ప్లేటో విమర్శ హోమరిక్ పౌరాణిక సంప్రదాయానికి మొదటి తీవ్రమైన సవాలు;[57] అతను పురాణాలను "వృద్ధ మహిళల కబుర్లు" అని పేర్కొన్నాడు.[60] తన వంతుగా అరిస్టాటిల్ పూర్వ-సోక్రటిక్ పాక్షిక-పౌరాణిక తాత్విక విధానాన్ని విమర్శించాడు, "హెసియోడ్, వేదాంత రచయితలు తమకు ఆమోదయోగ్యమైన విషయాలపై మాత్రమే దృష్టి పెట్టారు, మా పట్ల వారికి గౌరవం లేదు ... కానీ పౌరాణిక శైలిలో గొప్పలు చెప్పుకునే రచయితలను తీవ్రంగా పరిగణించడం విలువైనది కాదు; తమ వాదనలను నిరూపించడం ద్వారా ముందుకు సాగేవారి విషయానికొస్తే, మనం వారిని విచారించాలి" అని నొక్కి చెప్పాడు.[58]

అయినప్పటికీ ప్లేటో కూడా పురాణాల ప్రభావం నుండి తనను తాను, తన సమాజాన్ని విడిపించుకోలేకపోయాడు; సోక్రటీస్ గురించి అతని స్వంత వర్ణన సాంప్రదాయ హోమరిక్, విషాద నమూనాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది, తన గురువు ధర్మబద్ధమైన జీవితాన్ని ప్రశంసించడానికి తత్వవేత్త దీనిని ఉపయోగించాడు:[61]

కానీ బహుశా ఎవరైనా ఇలా అనవచ్చు: "సోక్రటీస్, మీరు అటువంటి పనిని అనుసరించినందుకు సిగ్గుపడటం లేదా, తద్వారా మీరు ఇప్పుడు మరణ ప్రమాదంలో ఉన్నారా?" దానికి నేను సరైన సమాధానం ఇస్తాను: "అయ్యా, మీరు సరిగ్గా మాట్లాడటం లేదు, కనీసం కొద్దిపాటి యోగ్యత ఉన్నవాడైనా ప్రాణాపాయం గురించి ఆలోచించాలని అనుకుంటే, ఒక పని చేసేటప్పుడు అది తప్పా ఒప్పా, మంచి వాడి పనా చెడ్డ వాడి పనా అని మాత్రమే చూడాలి. మీ వాదన ప్రకారం ట్రోయ్ వద్ద మరణించిన ఉపదేవతలందరూ చెడ్డవారవుతారు, అకిలెస్‌తో సహా. అతను ఏ అవమానాన్నైనా సహించడం కంటే ప్రమాదాన్ని తృణీకరించాడు, హెక్టార్‌ను చంపడానికి ఆసక్తిగా ఉన్నప్పుడు అతని తల్లి (ఆమె ఒక దేవత) అతనితో ఇలా అన్నప్పుడు,

నా కుమారా, నీ స్నేహితుడు పాట్రోక్లస్ మరణానికి ప్రతీకారం తీర్చుకుని హెక్టార్‌ను చంపితే, నువ్వే చనిపోతావు; ఎందుకంటే, హెక్టార్ తర్వాత వెంటనే మరణం నీకు రాయబడింది. (Hom. Il. 18.96)

అది విన్నప్పుడు, మరణాన్ని, ప్రమాదాన్ని లెక్కచేయక, పిరికివాడిగా జీవించడానికి, తన స్నేహితులకు ప్రతీకారం తీర్చుకోకపోవడానికి భయపడి ఇలా అన్నాడు,

తప్పు చేసిన వాడిపై పగ తీర్చుకున్న వెంటనే నేను చనిపోవాలి, అప్పుడే నేను ఇక్కడ, పడవల దగ్గర అపహాస్యం పాలవుతూ, భూమికి భారంగా మిగిలిపోను.

ప్లేటో హోమరిక్ సంప్రదాయాన్ని తిరస్కరించడం గ్రీకు నాగరికతలో అట్టడుగు స్థాయిలో సానుకూల స్పందన పొందలేదని హాన్సన్, హీత్ అంచనా వేశారు.[57] పాత పురాణాలు స్థానిక ఆరాధనలలో సజీవంగా ఉంచబడ్డాయి; అవి కవిత్వాన్ని ప్రభావితం చేయడం కొనసాగించాయి, చిత్రలేఖనం, శిల్పకళకు ప్రధాన అంశాలను అందించాయి.[58]

మరింత ఉల్లాసంగా 5వ శతాబ్దపు విషాద నాటక రచయిత యూరిపిడెస్ తరచుగా పాత సంప్రదాయాలతో ఆడుకునేవాడు, వాటిని ఎగతాళి చేస్తూ, తన పాత్రల ద్వారా సందేహాలను ఎక్కించేవాడు. అయినప్పటికీ అతని నాటకాల ఇతివృత్తాలు మినహాయింపు లేకుండా పురాణాల నుండి తీసుకోబడ్డాయి. ఈ నాటకాలలో చాలా వరకు అదే లేదా సారూప్య పురాణానికి ముందున్న వెర్షన్‌కు సమాధానంగా వ్రాయబడ్డాయి. యూరిపిడెస్ ప్రధానంగా దేవతల గురించిన పురాణాలను ఆక్షేపించాడు, తన విమర్శను జెనోక్రటీస్ గతంలో వ్యక్తం చేసిన అభ్యంతరంతో సమానంగా ప్రారంభించాడు: దేవతలు సాంప్రదాయకంగా ప్రాతినిధ్యం వహించినట్లుగా, చాలా వరకు మానవరూపంలో ఉన్నారు.[5]: 169–170 

హెలెనిస్టిక్, రోమన్ హేతువాదం

[మార్చు]
సిసిరో పురాణాల పట్ల వ్యక్తిగత సందేహం, దైవత్వం గురించి మరింత తాత్విక భావనల పట్ల మొగ్గు చూపినప్పటికీ, స్థిరపడిన క్రమాన్ని రక్షించేవాడిగా తనను తాను చూసుకున్నాడు.

హెలెనిస్టిక్ కాలంలో పురాణాలు ఉన్నత వర్గాల జ్ఞాన ప్రతిష్టను సంతరించుకున్నాయి, దానిని కలిగి ఉన్నవారు ఒక నిర్దిష్ట వర్గానికి చెందినవారిగా గుర్తించబడేవారు. అదే సమయంలో క్లాసికల్ యుగపు సంశయవాద ధోరణి మరింత స్పష్టంగా కనిపించింది.[62]: 89  గ్రీకు పౌరాణిక రచయిత యూహెమెరస్ పౌరాణిక జీవులు, సంఘటనలకు చారిత్రక ఆధారాన్ని అన్వేషించే సంప్రదాయాన్ని స్థాపించాడు.[63] అతని అసలు రచన (సేక్రెడ్ స్క్రిప్చర్స్) కోల్పోయినప్పటికీ, డియోడోరస్, లాక్టాన్టియస్ నమోదు చేసిన దాని ద్వారా దాని గురించి చాలా విషయాలు తెలుసు.[7]: 7 

పురాణాల హేతుబద్ధీకరణ హెర్మెనియూటిక్స్ రోమన్ సామ్రాజ్యంలో మరింత ప్రజాదరణ పొందింది, దీనికి స్టోయిక్, ఎపిక్యూరియన్ తత్వశాస్త్రం భౌతికవాద సిద్ధాంతాలు కారణం. స్టోయిక్స్ దేవతలు, వీరుల వివరణలను భౌతిక దృగ్విషయాలుగా సమర్పించారు, యూహెమెరిస్టులు వారిని చారిత్రక వ్యక్తులుగా హేతుబద్ధీకరించారు. అదే సమయంలో స్టోయిక్స్, నియోప్లాటోనిస్టులు పౌరాణిక సంప్రదాయం నైతిక ప్రాముఖ్యతలను ప్రోత్సహించారు, తరచుగా గ్రీకు పదవ్యుత్పత్తి ఆధారంగా.[64] తన ఎపిక్యూరియన్ సందేశం ద్వారా లుక్రెటియస్ తన తోటి పౌరుల మనస్సుల నుండి మూఢ నమ్మకాలను పారద్రోలడానికి ప్రయత్నించాడు.[65]: xxvi  లివీ కూడా పౌరాణిక సంప్రదాయం పట్ల సందేహాస్పదంగా ఉన్నాడు, అటువంటి పురాణాలపై (ఫేబులే) తీర్పు చెప్పే ఉద్దేశ్యం తనకు లేదని పేర్కొన్నాడు.[62]: 88  మతపరమైన సంప్రదాయం పట్ల బలమైన భావన ఉన్న రోమన్లకు సవాలు ఏమిటంటే ఆ సంప్రదాయాన్ని కాపాడుతూనే, అది తరచుగా మూఢ నమ్మకాలకు సంతానోత్పత్తి కేంద్రం అని అంగీకరించడం. మతాన్ని సమాజంలో మంచిని పరిరక్షించడానికి గొప్ప ప్రాముఖ్యత కలిగిన మానవ సంస్థగా పరిగణించిన పురాతన శాస్త్రవేత్త వర్రో మతపరమైన ఆరాధనల మూలాలపై కఠినమైన అధ్యయనం చేశాడు. తన 'ఆంటిక్విటేట్స్ రెరుమ్ డివినారమ్'లో (ఇది మనుగడలో లేదు, కానీ అగస్టీన్ 'సిటీ ఆఫ్ గాడ్' దాని సాధారణ విధానాన్ని సూచిస్తుంది) మూఢనమ్మకాలు ఉన్నవాడు దేవతలకు భయపడితే, నిజంగా మతపరమైన వ్యక్తి వారిని తల్లిదండ్రులుగా గౌరవిస్తాడని వర్రో వాదించాడు.[65]: xxvi  వర్రో ప్రకారం రోమన్ సమాజంలో దేవతలకు సంబంధించి మూడు వృత్తాంతాలు ఉన్నాయి: నాటకం, వినోదం కోసం కవులు సృష్టించిన పౌరాణిక వృత్తాంతం, నగరంతో పాటు ప్రజలు పూజ కోసం ఉపయోగించే పౌర వృత్తాంతం, తత్వవేత్తలు సృష్టించిన సహజ వృత్తాంతం.[66] పౌర వేదాంతశాస్త్రం కవితా పౌరాణిక వృత్తాంతాన్ని తత్వవేత్తతో కలిపినప్పుడే అత్యుత్తమ స్థితి వస్తుందని వర్రో జతచేస్తాడు.[66]

రోమన్ అకాడెమిక్ కోటా పురాణాలను అక్షరాలా, అలంకారికంగా అంగీకరించడాన్ని అపహాస్యం చేస్తాడు, తత్వశాస్త్రంలో పురాణాలకు చోటు లేదని స్పష్టంగా ప్రకటించాడు.[62]: 87  సిసిరో కూడా సాధారణంగా పురాణాలను తృణీకరించాడు, కానీ వర్రో వలె, రాష్ట్ర మతం, దాని సంస్థలకు తన మద్దతులో నొక్కిచెబుతాడు. ఈ హేతువాదం సామాజిక స్థాయిలో ఎంతవరకు విస్తరించిందో తెలుసుకోవడం కష్టం.[62]: 88  హేడిస్ భయాలను లేదా స్కైలాస్, సెంటార్స్ లేదా ఇతర సంయుక్త జీవుల ఉనికిని విశ్వసించేంత మూర్ఖుడు ఎవరూ లేరని (ముసలివారు, బాలురు కూడా కాదు) సిసిరో నొక్కి చెప్పాడు.[67] మరోవైపు ప్రజల మూఢనమ్మకాలు, నమ్మకాల గురించి వక్త వేరొక చోట ఫిర్యాదు చేశాడు.[68] 'డి నాచురా డియోరమ్' అనేది సిసిరో ఆలోచనా సరళికి అత్యంత సమగ్రమైన సారాంశం.[65]: xxvii 

సమన్వయ ధోరణులు

[మార్చు]
అపోలో (నాల్గవ శతాబ్దపు గ్రీకు చిత్రం ప్రారంభ ఇంపీరియల్ రోమన్ కాపీ, లౌవ్రే మ్యూజియం)

ప్రాచీన గ్రీకు పురాణాలు ఒలింపియన్ దేవతల జానపద వర్ణనలతో పాటు డోరియన్, అయోనియన్ దేవతలు, వాటికి సంబంధించిన జానపద కథల నుండి స్ఫూర్తి పొందాయి.[69]

ప్రాచీన రోమన్ కాలంలో అనేక గ్రీకు, ఇతర విదేశీ దేవతల సమన్వయం ద్వారా కొత్త రోమన్ పురాణాలు పుట్టాయి. రోమన్లకు వారి స్వంత పురాణాలు తక్కువగా ఉండటం, గ్రీకు పౌరాణిక సంప్రదాయాన్ని వారసత్వంగా పొందడం వల్ల ప్రధాన రోమన్ దేవతలు వారి గ్రీకు సమానుల లక్షణాలను అలవర్చుకున్నారు.[62]: 88  జ్యూస్, బృహస్పతి (జ్యుపిటర్) ఈ పౌరాణిక అతివ్యాప్తికి ఉదాహరణ. రెండు పౌరాణిక సంప్రదాయాల కలయికకు తోడు రోమన్లకు తూర్పు మతాలతో ఉన్న సంబంధం మరింత సమన్వయానికి దారితీసింది.[70] ఉదాహరణకు సిరియాలో ఆరేలియన్ విజయవంతమైన దండయాత్రల తర్వాత రోమ్‌లో సూర్య ఆరాధన ప్రవేశపెట్టబడింది. ఆసియా దేవతలు మిత్రాస్ (అంటే సూర్యుడు), బాల్ అపోలో, హీలియోస్‌లతో కలిసి సోల్ ఇన్విక్టస్‌గా మారారు, సమ్మేళిత ఆచారాలు, లక్షణాలతో ఇది జరిగింది.[71] మతంలో అపోలో హీలియోస్ లేదా డయోనిసస్‌తో గుర్తించబడవచ్చు, కానీ అతని పురాణాలను తిరిగి చెప్పే గ్రంథాలు అటువంటి పరిణామాలను అరుదుగా ప్రతిబింబించాయి. సాంప్రదాయ సాహిత్య పురాణాలు వాస్తవ మతపరమైన ఆచరణల నుండి విడిపోతున్నాయి. సూర్యుడిని (సోల్) చక్రవర్తులు, సామ్రాజ్యం ప్రత్యేక రక్షకుడిగా ఆరాధించడం క్రైస్తవ మతంతో భర్తీ చేయబడే వరకు ప్రధాన సామ్రాజ్య మతంగా మిగిలిపోయింది.

మనుగడలో ఉన్న 2వ శతాబ్దపు 'ఓర్ఫిక్ హైమ్స్' సేకరణ, మాక్రోబియస్ ఆంబ్రోసియస్ థియోడోసియస్ 'సాటర్నాలియా' (ఐదవ శతాబ్దం) కూడా హేతువాద సిద్ధాంతాలు, సమన్వయ ధోరణులచే ప్రభావితమయ్యాయి. ఓర్ఫిక్ శ్లోకాలు అనేవి ఓర్ఫియస్‌కు ఆపాదించబడిన పూర్వ-క్లాసికల్ కవితా కూర్పుల సమితి, అతను స్వయంగా ఒక ప్రసిద్ధ పురాణానికి అంశం.[72] సాటర్నాలియా పేర్కొన్న ప్రయోజనం మాక్రోబియస్ తన పఠనం నుండి పొందిన హెలెనిక్ సంస్కృతిని వ్యాప్తి చేయడం, అయినప్పటికీ అతని దేవతల చికిత్స ఈజిప్షియన్, ఉత్తర ఆఫ్రికా పురాణాలు, వేదాంతశాస్త్రం రంగులో ఉన్నప్పటికీ (ఇది వర్జిల్ వివరణను కూడా ప్రభావితం చేస్తుంది). సాటర్నాలియాలో యూహెమెరిస్టులు, స్టోయిక్స్, నియోప్లాటోనిస్టులచే ప్రభావితమైన పౌరాణిక వ్యాఖ్యలు మళ్లీ కనిపిస్తాయి.[64]

ఆధునిక విశ్లేషణలు

[మార్చు]

గ్రీకు పురాణాల ఆధునిక అవగాహన పుట్టుకను కొంతమంది పండితులు పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం చివరలో "క్రైస్తవ శత్రుత్వ సాంప్రదాయ వైఖరి"కి వ్యతిరేకంగా ద్వంద్వ ప్రతిచర్యగా పరిగణిస్తారు, దీనిలో క్రైస్తవులు పురాణాన్ని "అబద్ధం" లేదా కల్పిత కథగా పునర్వివరించారు.[73] జర్మనీలో సుమారు 1795 నాటికి హోమర్, గ్రీకు పురాణాల పట్ల ఆసక్తి పెరిగింది. గోటింగెన్‌లో జోహాన్ మాథియాస్ గెస్నర్ గ్రీకు అధ్యయనాలను పునరుద్ధరించడం ప్రారంభించాడు, అతని వారసుడు క్రిస్టియన్ గాట్లోబ్ హేన్ జోహాన్ జోచిమ్ వింకెల్‌మాన్‌తో కలిసి పనిచేశాడు, జర్మనీ, ఇతర చోట్ల పౌరాణిక పరిశోధనకు పునాదులు వేశాడు.[5]: 9  దాదాపు 100 సంవత్సరాల తరువాత 1897లో హెర్మన్ స్టీడింగ్ తన పుస్తకం 'గ్రీచిస్చే అండ్ రోమిస్చే గోటర్- అండ్ హెల్డెన్సేజ్' ప్రచురించినప్పుడు గ్రీకు పురాణాల పట్ల ఆసక్తి ఇంకా సజీవంగానే ఉంది.[74][75][76][77][78]

తులనాత్మక, మానసిక విశ్లేషణ విధానాలు

[మార్చు]
మాక్స్ ముల్లర్ తులనాత్మక పురాణాల స్థాపకులలో ఒకరిగా పరిగణించబడతాడు. అతని 'కంపారిటివ్ మైథాలజీ' (1867) లో ముల్లర్ "అనాగరిక జాతుల" పురాణాలకు, ప్రారంభ యూరోపియన్లకు మధ్య ఉన్న "కలవరపరిచే" సారూప్యతను విశ్లేషించాడు.

19వ శతాబ్దంలో తులనాత్మక భాషాశాస్త్ర అభివృద్ధి, 20వ శతాబ్దంలో జాతిపరమైన ఆవిష్కరణలతో పాటు పురాణ శాస్త్రాన్ని స్థాపించింది. రొమాంటిక్స్ నుండి పురాణాల అధ్యయనం అంతా తులనాత్మకమైనది. విల్హెల్మ్ మన్‌హార్డ్ట్, జేమ్స్ ఫ్రేజర్, స్టిత్ థాంప్సన్ జానపద కథలు, పురాణాల ఇతివృత్తాలను సేకరించడానికి, వర్గీకరించడానికి తులనాత్మక విధానాన్ని ఉపయోగించారు.[79] 1871లో ఎడ్వర్డ్ బర్నెట్ టైలర్ తన 'ప్రిమిటివ్ కల్చర్'ను ప్రచురించాడు, దీనిలో అతను తులనాత్మక పద్ధతిని వర్తింపజేసి మతం మూలాన్ని, పరిణామాన్ని వివరించడానికి ప్రయత్నించాడు.[80][81]: 9  విస్తృతంగా వేరు చేయబడిన సంస్కృతుల భౌతిక సంస్కృతి, ఆచారం, పురాణాలను ఏకతాటిపైకి తీసుకువచ్చే టైలర్ విధానం కార్ల్ జంగ్, జోసెఫ్ క్యాంప్‌బెల్ ఇద్దరినీ ప్రభావితం చేసింది. మాక్స్ ముల్లర్ పురాణాల అధ్యయనానికి తులనాత్మక పురాణాల కొత్త శాస్త్రాన్ని వర్తింపజేసాడు, దీనిలో అతను ఆర్యన్ ప్రకృతి ఆరాధన వక్రీకరించిన అవశేషాలను కనుగొన్నాడు. బ్రోనిస్లావ్ మలినోవ్స్కీ పురాణాలు సాధారణ సామాజిక విధులను నెరవేర్చే మార్గాలను నొక్కి చెప్పాడు. క్లాడ్ లెవి-స్ట్రాస్, ఇతర నిర్మాణాత్మకవాదులు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న పురాణాలలోని అధికారిక సంబంధాలు, నమూనాలను పోల్చారు.[79]

సిగ్మండ్ ఫ్రాయిడ్ మనిషి గురించి ట్రాన్స్‌హిస్టారికల్, జీవసంబంధమైన భావనను, పురాణాన్ని అణచివేయబడిన ఆలోచనల వ్యక్తీకరణగా పరిచయం చేశాడు. కలల విశ్లేషణ అనేది ఫ్రాయిడియన్ పురాణ విశ్లేషణకు ఆధారం, ఫ్రాయిడ్ డ్రీమ్‌వర్క్ భావన కలలోని ఏదైనా వ్యక్తిగత మూలకాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి సందర్భోచిత సంబంధాల ప్రాముఖ్యతను గుర్తిస్తుంది. ఈ సూచన ఫ్రాయిడ్ ఆలోచనలో పురాణాల పట్ల నిర్మాణాత్మక, మానసిక విశ్లేషణ విధానాల మధ్య ఒక ముఖ్యమైన సయోధ్యను కనుగొంటుంది.[82] కార్ల్ జంగ్ తన "సమిష్టి అపస్మారక స్థితి", ఆర్కిటైప్స్ (వారసత్వంగా వచ్చిన "ప్రాచీన" నమూనాలు) సిద్ధాంతంతో ట్రాన్స్‌హిస్టారికల్, మానసిక విధానాన్ని విస్తరించాడు, ఇవి తరచుగా పురాణాలలో ఎన్కోడ్ చేయబడి, దాని నుండి ఉద్భవించాయి.[3] జంగ్ ప్రకారం "పౌరాణిక నిర్మాణ మూలకాలు తప్పనిసరిగా అపస్మారక మనస్సులో ఉండాలి."[83] జంగ్ పద్దతిని జోసెఫ్ క్యాంప్‌బెల్ సిద్ధాంతంతో పోల్చి చూస్తే రాబర్ట్ ఎ. సెగల్ (1990) "పురాణాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి క్యాంప్‌బెల్ దానిలోని ఆర్కిటైప్స్‌ని గుర్తిస్తాడు. ఉదాహరణకు, ఒడిస్సీ విశ్లేషణ, ఒడిస్సియస్ జీవితం వీర నమూనాకు ఎలా అనుగుణంగా ఉంటుందో చూపుతుంది. జంగ్, దీనికి విరుద్ధంగా, ఆర్కిటైప్స్ గుర్తింపు పురాణ విశ్లేషణలో మొదటి అడుగు మాత్రమే అని భావిస్తాడు" అని ముగించాడు.[84] గ్రీకు పురాణాలలో ఆధునిక అధ్యయనాల స్థాపకులలో ఒకరైన కార్ల్ కెరెనీ గ్రీకు పురాణాలకు ఆర్కిటైప్స్ జంగ్ సిద్ధాంతాలను వర్తింపజేయడానికి పురాణాల గురించి తన ప్రారంభ అభిప్రాయాలను వదులుకున్నాడు.[5]: 38 

మూల సిద్ధాంతాలు

[మార్చు]

మాక్స్ ముల్లర్ ఇండో-యూరోపియన్ (లేదా ముల్లర్ కాలంలో "ఆర్యన్") "అసలు" రూపానికి ఇండో-యూరోపియన్ మత రూపాన్ని కనుగొనడం ద్వారా అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు. 1891లో అతను ఇలా పేర్కొన్నాడు, "పంతొమ్మిదవ శతాబ్దంలో మానవజాతి ప్రాచీన చరిత్రకు సంబంధించి చేయబడిన అతి ముఖ్యమైన ఆవిష్కరణ ... ఈ ఉదాహరణ సమీకరణం: సంస్కృత ద్యౌస్-పితర్ = గ్రీకు జ్యూస్ = లాటిన్ జ్యుపిటర్ = పాత నార్స్ టైర్".[81]: 12  ఇండో-యూరోపియన్ అధ్యయనాలలో గ్రీకు పురాణాల స్థానం ముల్లర్ కాలం నుండి చాలా విద్వాంసులను ఆకర్షించింది. ఉదాహరణకు ఫిలోలాజిస్ట్ జార్జెస్ డ్యూమెజిల్ గ్రీకు యురేనస్, సంస్కృత వరుణుల మధ్య పోలికను చూపించాడు, అయినప్పటికీ వారు వాస్తవానికి సంబంధం కలిగి ఉన్నారని అతను నమ్ముతున్నట్లు ఎటువంటి సూచన లేదు.[85] ఇతర సందర్భాల్లో పాత్ర, విధిలో దగ్గరి సమాంతరాలు సాధారణ వారసత్వాన్ని సూచిస్తాయి, అయితే నార్స్ పురాణాల నార్న్స్‌తో గ్రీకు మొయిరాయి విషయంలో వలె భాషా ఆధారాలు లేకపోవడం నిరూపించడం కష్టతరం చేస్తుంది.[86]

మైసీనియన్ మతం గ్రీకు మతానికి తల్లిగా కనిపిస్తుంది[87] దాని దేవగణంలో ఇప్పటికే క్లాసికల్ గ్రీసులో కనుగొనబడే అనేక దైవత్వాలు ఉన్నాయి.[88] అయితే గ్రీకు పురాణాలు సాధారణంగా ప్రాచీన గ్రీకు, సమీప తూర్పు సంస్కృతుల భారీ ప్రభావాన్ని కలిగి ఉన్నట్లు చూడబడతాయి, అందువల్ల ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియన్ మతం పునర్నిర్మాణానికి కొన్ని ముఖ్యమైన అంశాలు ఉన్నాయి.[89] పర్యవసానంగా 2000ల మధ్యకాలం వరకు ఇండో-యూరోపియన్ తులనాత్మక పురాణాల సందర్భంలో గ్రీకు పురాణాలకు తక్కువ పండిత దృష్టి లభించింది.[90]

పురావస్తు శాస్త్రం, పురాణ గ్రంథాలు ఆసియా మైనర్, సమీప తూర్పు నుండి ప్రభావాన్ని వెల్లడించాయి. అడోనిస్ సమీప తూర్పు "చనిపోతున్న దేవుడు"కి గ్రీకు ప్రతిరూపంగా కనిపిస్తాడు. సైబెలె అనటోలియన్ సంస్కృతిలో పాతుకుపోయింది, ఆఫ్రొడైట్ ఐకానోగ్రఫీలో చాలా భాగం సెమిటిక్ దేవతల నుండి ఉద్భవించి ఉండవచ్చు. ప్రారంభ దైవిక తరాలు (గందరగోళం, దాని పిల్లలు), 'ఎనుమా ఎలిష్'లోని టియామత్ మధ్య సాధ్యమైన సమాంతరాలు కూడా ఉన్నాయి.[91][92] మేయర్ రీన్‌హోల్డ్ ప్రకారం, "సమీప తూర్పు థియోగోనిక్ భావనలు, అధికారం కోసం హింస, తరాల ఘర్షణల ద్వారా దైవిక వారసత్వాన్ని కలిగి ఉంటాయి... గ్రీకు పురాణాలలోకి తమ మార్గాన్ని కనుగొన్నాయి."[93]

ఇండో-యూరోపియన్, సమీప తూర్పు మూలాలతో పాటు కొందరు విద్వాంసులు స్వదేశీ పూర్వ-గ్రీకు సమాజాలైన క్రీట్, మైసీనే, పైలోస్, థీబ్స్, ఓర్చోమెనస్ గ్రీకు పురాణాలకు రుణపడి ఉన్నారని ఊహించారు.[20]: 23  మతం చరిత్రకారులు క్రీట్‌కు అనుసంధానించబడిన పురాణాల స్పష్టమైన ప్రాచీన ఆకృతీకరణల ద్వారా ఆకర్షించబడ్డారు (ఎద్దుగా దేవుడు, జ్యూస్, యూరోపా, ఎద్దుకు లొంగిపోయి మినోటార్‌కు జన్మనిచ్చిన పాసిఫే మొదలైనవి). మార్టిన్ పి. నిల్సన్ దేవతల ప్రాతినిధ్యాలు, సాధారణ విధి ఆధారంగా మైసీనియన్ మతంలో మినోవన్ దేవతలు, మతపరమైన భావనలు చాలా కలిసిపోయాయని నొక్కిచెప్పాడు.[94] అన్ని గొప్ప సాంప్రదాయ గ్రీకు పురాణాలు మైసీనియన్ కేంద్రాలతో ముడిపడి ఉన్నాయని, చరిత్రపూర్వ కాలంలో ఎంకరేజ్ చేయబడ్డాయని ముగించారు.[95] అయినప్పటికీ బుర్కెర్ట్ ప్రకారం క్రియేటన్ ప్యాలెస్ పీరియడ్ ఐకానోగ్రఫీ ఈ సిద్ధాంతాలకు దాదాపు ఎటువంటి నిర్ధారణను అందించలేదు.[20]: 24 

పాశ్చాత్య కళలు, సాహిత్యంలో ఉద్దేశ్యాలు

[మార్చు]
బోటిసెల్లి 'ది బర్త్ ఆఫ్ వీనస్' (సుమారు 1485–1486, కాన్వాస్‌పై నూనె రంగులు, ఉఫిజి, ఫ్లోరెన్స్) ఆధునిక వీక్షకులకు పునరుజ్జీవనోద్యమ స్ఫూర్తిని వ్యక్తపరుస్తుందని తరచుగా చెబుతారు.[3]

క్రైస్తవ మతాన్ని విస్తృతంగా ఆమోదించడం పురాణాల ప్రజాదరణను అరికట్టలేదు. మధ్యయుగ ఐరోపా ప్రధాన సాహిత్య చక్రాలలో ఒకటైన మ్యాటర్ ఆఫ్ రోమ్, ప్రాచీన గ్రీకు పురాణాలతో పాటు గ్రీకు, రోమన్ చరిత్రల నుండి విషయాలను కవర్ చేసింది. పునరుజ్జీవనోద్యమంలో సాంప్రదాయ సాహిత్యం పట్ల ఆసక్తి పునరుద్ధరణతో, ఓవిడ్ కవిత్వం కవులు, నాటక రచయితలు, సంగీతకారులు, కళాకారుల ఊహాశక్తిపై ప్రధాన ప్రభావం చూపింది.[3][96] పునరుజ్జీవనోద్యమ ప్రారంభ సంవత్సరాల నుండి లియోనార్డో డా విన్సీ, మైఖేలాంజెలో, రాఫెల్ వంటి కళాకారులు సాంప్రదాయ క్రైస్తవ ఇతివృత్తాలతో పాటు గ్రీకు పురాణాల అన్యమత విషయాలను చిత్రీకరించారు.[3][96] లాటిన్, ఓవిడ్ రచనల మాధ్యమం ద్వారా గ్రీకు పురాణాలు ఇటలీలో పెట్రార్క్, బొకాసియో, డాంటే వంటి మధ్యయుగ, పునరుజ్జీవనోద్యమ కవులను ప్రభావితం చేశాయి.[3]

హెర్బర్ట్ జేమ్స్ డ్రేపర్ గీసిన 'ది లామెంట్ ఫర్ ఇకరస్' (1898)

ఉత్తర ఐరోపాలో, గ్రీకు పురాణాలు దృశ్య కళలపై అంతగా ప్రభావం చూపలేదు కానీ సాహిత్యంపై దాని ప్రభావం చాలా స్పష్టంగా కనిపించింది.[97] చౌసెర్, జాన్ మిల్టన్‌లతో ప్రారంభమై షేక్స్‌పియర్ ద్వారా 20వ శతాబ్దంలో రాబర్ట్ బ్రిడ్జెస్ వరకు ఆంగ్ల కల్పనలకు గ్రీకు పురాణాలు స్ఫూర్తినిచ్చాయి. ఫ్రాన్స్‌లో రాసిన్, జర్మనీలో గోథే ప్రాచీన పురాణాలను పునర్నిర్మించి గ్రీకు నాటకాన్ని పునరుద్ధరించారు.[3][96] 18వ శతాబ్దపు జ్ఞానోదయ కాలంలో గ్రీకు పురాణాలకు వ్యతిరేకంగా ఐరోపా అంతటా ప్రతిచర్య వ్యాపించినప్పటికీ, పురాణాలు నాటక రచయితలకు ముఖ్యమైన ముడిసరుకును అందించడం కొనసాగించాయి, హాండెల్, మొజార్ట్ అనేక ఒపెరాలకు లిబ్రెట్టి రాసిన వారితో సహా.[98]

18వ శతాబ్దం చివరి నాటికి, గ్రీకు పురాణాలతో సహా గ్రీకు విషయాలన్నింటికీ రొమాంటిసిజం ఉత్సాహాన్ని కలిగించింది. బ్రిటన్‌లో గ్రీకు విషాద నాటకాలు, హోమర్ కొత్త అనువాదాలు సమకాలీన కవులకు (ఆల్ఫ్రెడ్ టెన్నిసన్, కీట్స్, బైరన్, షెల్లీ వంటి వారు), చిత్రకారులకు (లార్డ్ లైటన్, లారెన్స్ అల్మా-తాడెమా వంటి వారు) స్ఫూర్తినిచ్చాయి.[99] క్రిస్టోఫ్ గ్లక్, రిచర్డ్ స్ట్రాస్, జాక్వెస్ ఆఫెన్‌బాచ్, అనేక మంది ఇతరులు గ్రీకు పౌరాణిక ఇతివృత్తాలను సంగీతానికి అమర్చారు.[3] థామస్ బుల్ఫించ్, నాథనియల్ హౌథ్రోన్ వంటి 19వ శతాబ్దపు అమెరికన్ రచయితలు ఇంగ్లీష్, అమెరికన్ సాహిత్యాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి సాంప్రదాయ పురాణాల అధ్యయనం అవసరమని భావించారు.[9]: 4  ఇటీవలి కాలంలో, ఫ్రాన్స్‌లో జీన్ అనౌయిల్, జీన్ కాక్టేయు, జీన్ గిరౌడౌక్స్, అమెరికాలో యూజీన్ ఓ'నీల్, బ్రిటన్‌లో T. S. ఎలియట్, జేమ్స్ జాయిస్, ఆండ్రీ గైడ్ వంటి నవలా రచయితలు క్లాసికల్ ఇతివృత్తాలను పునర్వివరించారు.[3]

మూలాలు

[మార్చు]

గమనికలు

[మార్చు]
  1. ↑ Cuthbertson (1975) selects a wider range of epic, from Gilgamesh to Voltaire's Henriade, but his central theme—that myths encode mechanisms of cultural dynamics structure community by the creation of moral consensus—is a familiar mainstream view that applies to Greek myth.

ఉల్లేఖనాలు

[మార్చు]
  1. ↑ "Volume: Hellas, Article: Greek Mythology". Encyclopaedia The Helios. 1952.
  2. ↑ Cartwirght, Mark (29 July 2012). "Greek Mythology". World History Encyclopedia. ఒరిజినల్ నుండి 18 April 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 26 March 2018.
  3. ↑ 3.00 3.01 3.02 3.03 3.04 3.05 3.06 3.07 3.08 3.09 3.10 3.11 Adkins, A. W. H.; Pollard, John R. T. (2002) [1998]. "Greek Mythology". Encyclopædia Britannica.
  4. ↑ Foley, John Miles (1999). "Homeric and South Slavic Epic". Homer's Traditional Art. Penn State Press. ISBN 978-0-271-01870-6.
  5. ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 Graf, Fritz. 2009 [1993]. Greek Mythology: An Introduction, translated by T. Marier. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 9780801846571.
  6. ↑ Alms, Anthony. 2007. Theology, Trauerspiel, and the Conceptual Foundations of Early German Opera. City University of New York.
  7. ↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 Hard, Robin (2003). "Sources of Greek Myth". The Routledge Handbook of Greek Mythology: based on H. J. Rose's "A Handbook of Greek mythology". London: Routledge. ISBN 978-0-415-18636-0.
  8. ↑ 8.0 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 Miles, Geoffrey (1999). "The Myth-kitty" in Classical Mythology in English Literature: A Critical Anthology. Chicago: University of Illinois Press. ISBN 978-0-415-14754-5.
  9. ↑ 9.0 9.1 9.2 9.3 Klatt, Mary J., and Antoinette Brazouski. 1994. "Preface" in Children's Books on Ancient Greek and Roman Mythology: An Annotated Bibliography. Greenwood Press. ISBN 978-0-313-28973-6.
  10. ↑ Cartledge, Paul A. 2004. The Spartans (translated in Greek). Livanis. ISBN 978-960-14-0843-9.
  11. ↑ Cartledge, Paul A. 2002. "Inventing the Past: History v. Myth" in The Greeks. New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-280388-7.
  12. ↑ Kaldellis, Anthony (2021). "The Reception of Classical Literature and Ancient Myth". In Papaioannou, Stratis (ed.). The Oxford Handbook of Byzantine Literature. Oxford University Press. pp. 162–179.
  13. ↑ Jane Henle, Greek Myths: A Vase Painter's Notebook (Bloomington: Indiana University Press, 1973) ISBN 0-253-32636-2
  14. ↑ Homer, Iliad, 8. An epic poem about the Battle of Troy. 366–369
  15. ↑ Cuthbertson, Gilbert (1975) Political Myth and Epic. Ann Arbor: Michigan State University Press.
  16. ↑ 16.0 16.1 16.2 Albala, Ken G, Claudia Durst Johnson, and Vernon E. Johnson. 2000. Understanding the Odyssey. Courier Dover Publications. ISBN 978-0-486-41107-1.
  17. ↑ Calimach, Andrew, ed. 2002. "The Cultural Background." Pp. 12–109 in Lovers' Legends: The Gay Greek Myths. New Rochelle, NY: Haiduk Press. ISBN 978-0-9714686-0-3.
  18. ↑ Percy, William A. 1999. "The Institutionalization of Pederasty" in Pederasty and Pedagogy in Archaic Greece. London: Routledge. ISBN 978-0-252-06740-2.
  19. ↑ 19.0 19.1 Dowden, Ken. 1992. "Myth and Mythology" in The Uses of Greek Mythology. London: Routledge. ISBN 978-0-415-06135-3.
  20. ↑ 20.00 20.01 20.02 20.03 20.04 20.05 20.06 20.07 20.08 20.09 20.10 20.11 Burkert, Walter. 2002. "Prehistory and the Minoan Mycenaen Era" in Greek Religion: Archaic and Classical, translated by J. Raffan. Blackwell Publishing. ISBN 978-0-631-15624-6.
  21. ↑ Hesiod, Works and Days, 90–105 Archived 12 మే 2015 at the Wayback Machine
  22. ↑ Ovid, Metamorphoses, I, 89–162 Archived 23 అక్టోబరు 2017 at the Wayback Machine
  23. ↑ Hesiod, Theogony, 116–138
  24. ↑ Hesiod, Theogony, 713–735
  25. ↑ 25.0 25.1 Guirand, Felix (1987) [1959]. "Greek Mythology". In Guirand, Felix (ed.). New Larousse Encyclopedia of Mythology. Translated by R. Aldington and D. Ames. Hamlyn. ISBN 978-0-600-02350-0.
  26. ↑ Homeric Hymn to Hermes, 414–435 Archived 25 అక్టోబరు 2008 at the Wayback Machine
  27. ↑ 27.0 27.1 Betegh, Gábor. 2004. "The Interpretation of the poet" in The Derveni Papyrus. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-80108-9.
  28. ↑ Algra, Keimpe. 1999. "The Beginnings of Cosmology" in The Cambridge Companion to Early Greek Philosophy. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-44667-9.
  29. ↑ 29.0 29.1 29.2 Stoll, Heinrich Wilhelm. 1852. Handbook of the Religion and Mythology of the Greeks, translated by R. B. Paul. Francis & John Rivington.
  30. ↑ Adkins, A. W. H.; Pollard, John R. T. (2 March 2020) [2002]. "Greek Religion". Encyclopædia Britannica.
  31. ↑ J. Cashford, The Homeric Hymns, vii
  32. ↑ Nagy, Gregory. 1992. "The Hellenization of the Indo-European Poetics" in Greek Mythology and Poetics. Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-8048-5.
  33. ↑ Homeric Hymn to Aphrodite, 75–109 Archived 12 సెప్టెంబరు 2006 at the Wayback Machine
  34. ↑ Morris, Ian. 2000. Archaeology As Cultural History. Blackwell Publishing. ISBN 978-0-631-19602-0.
  35. ↑ Weaver, John B. 1998. "Introduction" in The Plots of Epiphany. Berlin: Walter de Gruyter. ISBN 978-3-11-018266-8.
  36. ↑ Bushnell, Rebecca W. 2005. "Helicocentric Stoicism in the Saturnalia: The Egyptian Apollo" in Medieval: A Companion to Tragedy. Blackwell Publishing. ISBN 978-1-4051-0735-8.
  37. ↑ Trobe, Kala. 2001. "Dionysus" in Invoke the Gods. Llewellyn Worldwide. ISBN 978-0-7387-0096-0.
  38. ↑ Nilsson, Martin P. 1940. "The Religion of Eleusis" in Greek Popular Religion Archived 1 డిసెంబరు 2017 at the Wayback Machine. New York: Columbia University Press. p. 50.
  39. ↑ Homeric Hymn to Demeter, 255–274 Archived 16 జూన్ 2022 at the Wayback Machine
  40. ↑ 40.0 40.1 Kelsey, Francis W. (1889). A Handbook of Greek Mythology. Allyn and Bacon. p. 30.
  41. ↑ 41.0 41.1 Rose, Herbert Jennings. 1991. A Handbook of Greek Mythology. London: Routledge. ISBN 978-0-415-04601-5.
  42. ↑ Dupuis, C. F. The Origin of All Religious Worship. p. 86.
  43. ↑ 43.0 43.1 "Heracles". Encyclopædia Britannica. 6 February 2020 [1999].
  44. ↑ Papadopoulou, Thalia. 2005. "Introduction" in Heracles and Euripidean Tragedy. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-85126-8. p. 1.
  45. ↑ Herodotus, The Histories, I, 6–7 Archived 16 నవంబరు 2017 at the Wayback Machine.
  46. ↑ Kirk, Geoffrey Stephen. 1973. "The Thematic Simplicity of the Myths" in Myth: Its Meaning and Functions in Ancient and Other Cultures Archived 27 డిసెంబరు 2022 at the Wayback Machine. Berkeley: University of California Press. ISBN 978-0-520-02389-5. p. 183.
  47. ↑ Apollodorus, Library and Epitome, 1.9.16 Archived 17 సెప్టెంబరు 2008 at the Wayback Machine.
  48. ↑ Apollonius, Argonautica, I, 20ff Archived 12 మే 2015 at the Wayback Machine.
  49. ↑ Pindar, Pythian Odes, Pythian 4.1 Archived 17 సెప్టెంబరు 2008 at the Wayback Machine.
  50. ↑ 50.0 50.1 "Argonaut". Encyclopædia Britannica. 2002.
  51. ↑ 51.0 51.1 Grimal, Pierre. 1986. "Argonauts." P. 58 in The Dictionary of Classical Mythology. Blackwell Publishing. ISBN 978-0-631-20102-1.
  52. ↑ Bonnefoy, Yves. 1992. "Kinship Structures in Greek Heroic Dynasty" in Greek and Egyptian Mythologies. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-06454-3. p. 103.
  53. ↑ 53.0 53.1 53.2 "Trojan War". Encyclopaedia The Helios. 1952.
  54. ↑ 54.0 54.1 54.2 "Troy (Ancient City)". Encyclopædia Britannica. 25 April 2019 [1998].
  55. ↑ Dunlop, John. 1842. "Romances of Chivalry" in The History of Fiction. Carey and Hart. ISBN 978-1-149-40338-9. p. 355.
  56. ↑ Kelly, Douglas. The Conspiracy of Allusion. p. 121.
  57. ↑ 57.0 57.1 57.2 Hanson, Victor Davis, and John Heath. 1999. Who Killed Homer, with translations by R. Karakatsani. Kakos. ISBN 978-960-352-545-5. p. 37.
  58. ↑ 58.0 58.1 58.2 Griffin, Jasper. 1986. "Greek Myth and Hesiod" in The Oxford Illustrated History of Greece and the Hellenistic World, edited by J. Boardman, J. Griffin, and O. Murray. New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-285438-4. p. 80.
  59. ↑ Veyne, Paul (15 June 1988) [1983]. Did the Greeks Believe in Their Myths?: An Essay on the Constitutive Imagination. అనువాదకులు: Wissing, Paula. Chicago: University of Chicago Press. p. 1. ISBN 9780226854342. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 November 2023. Did the Greeks believe in their mythology? The answer is difficult, for 'believe' means so many things. Not everyone believed that Minos, after his death, continued being a judge in Hell or that Theseus fought the Minotaur, and they knew that poets 'lie' [...] [I]n the minds of the Greeks, Theseus had, nonetheless, existed. [...] Why did the Greeks go to the trouble of wishing to separate the wheat from the chaff in myth [...]? We see the extent of the problem when we realize that this attitude toward myth lasted for over two millennia.
  60. ↑ Plato, Theaetetus, 176b Archived 8 మార్చి 2021 at the Wayback Machine
  61. ↑ Plato, Apology, 28b-d Archived 8 మార్చి 2021 at the Wayback Machine
  62. ↑ 62.0 62.1 62.2 62.3 62.4 Gale, Monica R. 1994. Myth and Poetry in Lucretius. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-45135-2.
  63. ↑ "Euhemerus". Encyclopædia Britannica. 3 January 2020 [1998].
  64. ↑ 64.0 64.1 Chance, Jane. 1994. Medieval Mythography. University Press of Florida. ISBN 978-0-8130-1256-8. p. 69.
  65. ↑ 65.0 65.1 65.2 Walsh, Patrick Gerald. 1998. The Nature of the Gods. New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-282511-7.
  66. ↑ 66.0 66.1 Barfield, Raymond (2011). The Ancient Quarrel Between Philosophy and Poetry. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 75–76. ISBN 978-1-139-49709-1.
  67. ↑ Cicero, Tusculanae Disputationes, 1.11 Archived 15 అక్టోబరు 2017 at the Wayback Machine
  68. ↑ Cicero, De Divinatione, 2.81 Archived 10 అక్టోబరు 2017 at the Wayback Machine
  69. ↑ Janson, Horst Woldemar; Janson, Anthony F. (2004). Touborg, Sarah; Moore, Julia; Oppenheimer, Margaret; Castro, Anita (eds.). History of Art: The Western Tradition. Vol. 1 (Revised 6th ed.). Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Education. p. 111. ISBN 0-13-182622-0.
  70. ↑ North John A., Mary Beard, and Simon R. F. Price. 1998. "The Religions of Imperial Rome" in Classical Mythology in English Literature: A Critical Anthology. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-31682-8. p. 259.
  71. ↑ Hacklin, Joseph. 1994. "The Mythology of Persia" in Asiatic Mythology. Asian Educational Services. ISBN 978-81-206-0920-4. p. 38.
  72. ↑ Sacred Texts, Orphic Hymns Archived 18 నవంబరు 2017 at the Wayback Machine
  73. ↑ Ackerman, Robert. 1991. Introduction to Jane Ellen Harrison's 'A Prolegomena to the Study of Greek Religion'. p. xv.
  74. ↑ "Griechische und römische götter- und heldensage; von dr. Hermann Steuding ..." HathiTrust. Sammulung Göschen (in ఇంగ్లీష్). 1897. hdl:2027/nnc1.cu01992929. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-08-25.
  75. ↑ "OGND - results/titledata". swb.bsz-bw.de. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-08-25.
  76. ↑ "Katalog der Deutschen Nationalbibliothek". portal.dnb.de. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-08-25.
  77. ↑ "Theologische Literaturzeitung, 37 - OpenDigi". idb.ub.uni-tuebingen.de. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-09-05.
  78. ↑ Steuding, Hermann (1903). Greek and Roman Mythology & Heroic Legend, by Prof. H. Steuding (in ఇంగ్లీష్). J.M. Dent & Company.
  79. ↑ 79.0 79.1 Buxton, Richard G. A.; Bolle, Kees W.; Smith, Jonathan Z. (2002). "myth". Encyclopædia Britannica.
  80. ↑ Segal, Robert A. 1999. Theorizing about Myth. University of Massachusetts Press. ISBN 978-1-55849-191-5. p. 16.
  81. ↑ 81.0 81.1 Allen, Douglas. 1978. Structure & Creativity in Religion: Hermeneutics in Mircea Eliade's Phenomenology and New Directions. Berlin: Walter de Gruyter. ISBN 978-90-279-7594-2.
  82. ↑ Caldwell, Richard. 1990. "The Psychoanalytic Interpretation of Greek Myth" in Approaches to Greek Myth. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-3864-4. p. 344.
  83. ↑ Jung, Carl. The Psychology of the Child Archetype. p. 85.
  84. ↑ Segal, Robert A. (1990). "The Romantic Appeal of Joseph Campbell." Christian Century (April 1990):332–5. Archived from the original on 7 January 2007.
  85. ↑ H.I. Poleman, Review, 78–79
  86. ↑ A. Winterbourne, When the Norns Have Spoken, 87
  87. ↑ Nilsson, Martin Persson. 1967. Geschichte der Griechischen Religion (3rd ed.). Munich: C.H. Beck Verlag. Volume I, p. 339.
  88. ↑ Paul, Adams John (10 January 2010). "Mycenaean Divinities". Northridge, CA: California State University. ఒరిజినల్ నుండి 1 October 2018 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 September 2013.
  89. ↑ Puhvel, Jaan. 1987. Comparative Mythology. Baltimore: Johns Hopkins University Press. p. 138, 143.
  90. ↑ Mallory, J.P., and Douglas Q. Adams. 2006. Oxford Introduction to Proto-Indo-European and the Proto-Indo-European World. London: Oxford University Press. p. 440.
  91. ↑ L. Edmunds, Approaches to Greek Myth, 184
  92. ↑ Segal, Robert A. 1991. "A Greek Eternal Child" in Myth and the Polis, edited by D. C. Pozzi and J. M. Wickersham. Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-2473-1. p. 64.
  93. ↑ M. Reinhold, The Generation Gap in Antiquity, 349
  94. ↑ Martin P. Nilsson (1927) The Minoan-Mycenaean Religion and Its Survival in Greek Religion
  95. ↑ M. Wood, In Search of the Trojan War, 112
  96. ↑ 96.0 96.1 96.2 L. Burn, Greek Myths, 75
  97. ↑ Miles, Geoffrey, ed. (2006). Classical Mythology in English literature: A Critical Anthology. Routledge. ISBN 0415147557. OCLC 912455670.
  98. ↑ l. Burn, Greek Myths, 75
  99. ↑ l. Burn, Greek Myths, 75–76

ప్రాథమిక మూలాలు (గ్రీకు, రోమన్)

[మార్చు]

ద్వితీయ మూలాలు

[మార్చు]

మరింత చదవడానికి

[మార్చు]

లువా తప్పిదం: bad argument #2 to 'title.new' (unrecognized namespace name 'Portal')

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]

మూస:Greek religion మూస:Greek mythology (deities)

మూస:Roman religion

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=గ్రీకు_పురాణాలు&oldid=4852749" నుండి వెలికితీశారు