Jump to content

గ్రేట్ బ్రిటన్

Coordinates: 54°N 2°W / 54°N 2°W / 54; -2
వికీపీడియా నుండి
గ్రేట్ బ్రిటన్
ఇతర స్థానిక పేర్లు
2012 నాటి ఉపగ్రహ చిత్రం, పశ్చిమాన ఐర్లాండ్, ఆగ్నేయాన ఫ్రాన్స్ ఉన్నాయి
గ్రేట్ బ్రిటన్ ద్వీపం స్థానం[a]
భూగోళశాస్త్రం
ప్రదేశంవాయవ్య ఐరోపా
అక్షాంశ,రేఖాంశాలు54°N 2°W / 54°N 2°W / 54; -2
ద్వీపసమూహంబ్రిటీష్ దీవులు
ప్రక్కన గల జలాశయాలుఅట్లాంటిక్ మహాసముద్రం
విస్తీర్ణం209,331 km2 (80,823 sq mi)[1]
విస్తీర్ణ ర్యాంకు9వ
అత్యధిక ఎత్తు1,345 m (4,413 ft)
ఎత్తైన పర్వతంబెన్ నెవిస్, స్కాట్లాండ్[2]
నిర్వహణ
దేశాలు
అతిపెద్ద నగరంలండన్ (pop. 9,089,736 (2024 నాటికి)[3])
జనాభా వివరాలు
జనాభా67,353,582 (2024)[b][3]
Population rank3వ
జన సాంద్రత294 /km2 (761 /sq mi)
భాషలు
  • ఇంగ్లీష్
  • స్కాట్స్
  • వెల్ష్ భాష
  • స్కాటిష్ గేలిక్
  • కార్నిష్ భాష
జాతి సమూహాలు
List
  • 82.6% శ్వేత జాతీయులు
  • 8.8% ఆసియన్లు
  • 3.8% నల్ల జాతీయులు
  • 2.7% మిశ్రమ జాతులు
  • 2.0% ఇతరులు
  • (2021/22)[c][4][5]
అదనపు సమాచారం
సమయం జోన్
  • గ్రీన్‌విచ్ మీన్ టైమ్ (UTC+0)
 • Summer (DST)
  • బ్రిటీష్ సమ్మర్ టైమ్ (UTC+1)

గ్రేట్ బ్రిటన్ అనేది ఖండాంతర ఐరోపా వాయవ్య తీరంలో ఉత్తర అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలో ఉన్న ఒక ద్వీపం. ఇందులో ఇంగ్లాండ్, స్కాట్లాండ్, వేల్స్ దేశాలు ఉన్నాయి. 209,331 చ.కి.మీ విస్తీర్ణంతో ఇది బ్రిటీష్ దీవులలో అతిపెద్దది, ఐరోపాలో అతిపెద్ద ద్వీపం, ప్రపంచంలో తొమ్మిదవ అతిపెద్ద ద్వీపం.[6][d] ఇది రుతువుల మధ్య స్వల్ప ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసాలతో సముద్ర శీతోష్ణస్థితిని కలిగి ఉంటుంది. గ్రేట్ బ్రిటన్ విస్తీర్ణంలో 40 శాతం ఉన్న ఐర్లాండ్ ద్వీపం పశ్చిమాన ఉంది. ఈ దీవులు, చుట్టుపక్కల ఉన్న 1,000కి పైగా చిన్న దీవులు, ప్రధాన శిలలతో కలిసి బ్రిటీష్ దీవుల ద్వీపసమూహాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.[7]

ప్రస్తుతం డాగర్‌ల్యాండ్ అని పిలువబడే ల్యాండ్ బ్రిడ్జ్ ద్వారా 9,000 సంవత్సరాల క్రితం వరకు ప్రధాన భూభాగం ఐరోపాతో అనుసంధానించబడి ఉంది.[8] గ్రేట్ బ్రిటన్‌లో సుమారు 30,000 సంవత్సరాలుగా ఆధునిక మానవులు నివసిస్తున్నారు. 2011లో, ఇది సుమారు 61 మిలియన్ల జనాభాను కలిగి ఉంది, జపాన్‌లోని హోన్షు, ఇండోనేషియాలోని జావా తర్వాత ప్రపంచంలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన మూడవ ద్వీపంగా నిలిచింది.[9] ఇది ఆసియా వెలుపల అత్యధిక జనాభా కలిగిన ద్వీపం.

"గ్రేట్ బ్రిటన్" అనే పదం ఇంగ్లాండ్, స్కాట్లాండ్, వేల్స్ రాజకీయ భూభాగాన్ని కూడా సూచిస్తుంది, ఇందులో వాటి తీరప్రాంత దీవులు కూడా ఉన్నాయి.[10] ఈ భూభాగం, ఉత్తర ఐర్లాండ్‌తో కలిసి యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌ను ఏర్పాటు చేస్తుంది.[2]

పదజాలం

[మార్చు]

పేరు వెనుక చరిత్ర

[మార్చు]

ద్వీపసమూహాన్ని 2000 సంవత్సరాలకు పైగా ఒకే పేరుతో పిలుస్తున్నారు: ఈ ద్వీప సమూహాన్ని వివరించడానికి శాస్త్రీయ భౌగోళిక శాస్త్రవేత్తలు ఉపయోగించిన పదాల నుండి 'బ్రిటీష్ దీవులు' అనే పదం ఉద్భవించింది. క్రీ.పూ 50 నాటికి, గ్రీకు భౌగోళిక శాస్త్రవేత్తలు బ్రిటీష్ దీవులకు సమిష్టి నామంగా ప్రెటానికే సమానమైన పదాలను ఉపయోగించారు.[11] రోమన్ ఆక్రమణతో, లాటిన్ పదం బ్రిటానియా అనేది గ్రేట్ బ్రిటన్ ద్వీపానికి, తరువాత కాలెడోనియాకు దక్షిణాన రోమన్-ఆక్రమిత బ్రిటన్‌కు ఉపయోగించబడింది.[12]

గ్రేట్ బ్రిటన్‌కు తెలిసిన తొలి పేరు అల్బియాన్. గ్రేట్ బ్రిటన్‌కు సంబంధించిన పదాల పురాతన ప్రస్తావన అరిస్టాటిల్ (క్రీ.పూ. 384–322) చేత చేయబడింది.

గ్రేట్ పదం ఆవిర్భావం

[మార్చు]

గ్రీకో-ఈజిప్షియన్ శాస్త్రవేత్త టోలెమీ తన ఆల్మాజెస్ట్ (క్రీ.శ 147–148)లో పెద్ద ద్వీపాన్ని గ్రేట్ బ్రిటన్ అని, ఐర్లాండ్‌ను లిటిల్ బ్రిటన్ అని పేర్కొన్నాడు.[13] తర్వాత కాలంలో రోమన్ ఆక్రమణ తర్వాత అల్బియాన్ పదం వాడుకలో లేకుండా పోయింది, ఆ తర్వాత బ్రిటన్ ద్వీపానికి అత్యంత సాధారణ పేరుగా మారింది.

ఆంగ్లో-సాక్సన్ కాలం తర్వాత, బ్రిటన్ అనేది చారిత్రక పదంగా మాత్రమే ఉపయోగించబడింది.

గ్రేట్ బ్రిటన్ పదం ఆధునిక వాడుక

[మార్చు]

భౌగోళికంగా గ్రేట్ బ్రిటన్ అంటే గ్రేట్ బ్రిటన్ ద్వీపాన్ని సూచిస్తుంది. రాజకీయంగా ఇది ఇంగ్లాండ్, స్కాట్లాండ్, వేల్స్ మొత్తాన్ని వాటి చిన్న ఆఫ్-షోర్ దీవులతో సహా సూచిస్తుంది.[14]

చరిత్ర

[మార్చు]

చరిత్రపూర్వ కాలం

[మార్చు]

బ్రిటన్‌లో పురాతన మానవుల పురాతన సాక్ష్యాలు హ్యాపిస్‌బర్గ్ పాదముద్రలు, సంబంధిత రాతి సాధనాలు నార్ఫోక్‌లో కనుగొనబడ్డాయి, ఇవి సుమారు 950–850,000 సంవత్సరాల నాటివి. మెసోలిథిక్ కాలంలో, బ్రిటన్‌లో వేటగాళ్ళు నివసించేవారు. అనటోలియన్ మూలానికి చెందిన నియోలిథిక్ రైతులు సుమారు క్రీ.పూ 4000లో బ్రిటన్‌కు వచ్చారు. ఇనుప యుగంలో, బ్రిటన్‌లో వివిధ సెల్టిక్ గిరిజనులు నివసించారు.

రోమన్, మధ్యయుగ కాలం

[మార్చు]

రోమన్లు ద్వీపంలోని చాలా భాగాన్ని ఆక్రమించారు. ఆ సమయంలో ఇది ప్రాచీన రోమన్ ప్రావిన్స్ బ్రిటానియాగా మారింది. రోమన్ సామ్రాజ్యం పడిపోయిన 500 సంవత్సరాల కాలంలో, ద్వీపం దక్షిణ, తూర్పు బ్రిటన్లు దాడి చేస్తున్న జర్మానిక్ తెగల (యాంగిల్స్, సాక్సన్స్, జూట్స్) ద్వారా కలిసిపోయారు లేదా స్థానభ్రంశం చెందారు. ఐర్లాండ్ నుండి గేలిక్ తెగలు వాయవ్య ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించాయి. పిక్ట్స్, ఉత్తర బ్రిటన్లోని బ్రిటన్లను కలుపుకుని 9వ శతాబ్దంలో స్కాట్లాండ్ రాజ్యాన్ని ఏర్పాటు చేశాయి. 1066లో ఇంగ్లాండ్‌ను నార్మన్లు ఆక్రమించారు. వేల్స్ 1282లో ఆంగ్లో-నార్మన్ నియంత్రణలోకి వచ్చింది, 16వ శతాబ్దంలో అధికారికంగా ఇంగ్లాండ్‌కు అనుసంధానించబడింది.

ప్రారంభ ఆధునిక కాలం

[మార్చు]

20 అక్టోబర్ 1604న ఇంగ్లాండ్, స్కాట్లాండ్ రెండు సింహాసనాలను వేర్వేరుగా అధిరోహించిన కింగ్ జేమ్స్ తనను తాను "గ్రేట్ బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, ఐర్లాండ్ రాజు" అని ప్రకటించుకున్నాడు.[15] 1707లో రెండు దేశాల పార్లమెంట్‌లు యాక్ట్ ఆఫ్ యూనియన్‌ను ఆమోదించాయి, ఇది మొత్తం ద్వీపాన్ని కవర్ చేస్తూ గ్రేట్ బ్రిటన్ రాజ్యాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.

భౌగోళికం

[మార్చు]

గ్రేట్ బ్రిటన్ ఐరోపా ఖండాంతర షెల్ఫ్‌లో, యురేషియన్ ప్లేట్ లో భాగంగా ఖండాంతర ఐరోపా వాయవ్య తీరంలో ఉంది, ఉత్తర సముద్రం, ఇంగ్లీష్ ఛానల్ ద్వారా ఈ యూరోపియన్ ప్రధాన భూభాగం నుండి వేరు చేయబడింది. ఉత్తర ఛానల్, ఐరిష్ సముద్రం, సెయింట్ జార్జ్ ఛానల్, సెల్టిక్ సముద్రాలు ద్వీపాన్ని ఐర్లాండ్ ద్వీపం నుండి వేరు చేస్తాయి. 1993 నుండి ఈ ద్వీపం ఒక నిర్మాణం ద్వారా ఖండాంతర ఐరోపాతో అనుసంధానించబడింది: ఛానల్ టన్నెల్, ఇది ప్రపంచంలోనే పొడవైన సముద్రగర్భ రైలు సొరంగం. ద్వీపం చుట్టూ 1,000 కంటే ఎక్కువ చిన్న దీవులు ఉన్నాయి.

భౌగోళిక శాస్త్రం

[మార్చు]

గ్రేట్ బ్రిటన్ చాలా కాలంగా వివిధ ప్లేట్ టెక్టోనిక్ ప్రక్రియలకు గురైంది. మారుతున్న అక్షాంశం, సముద్ర మట్టాలు అవక్షేపణ సన్నివేశాల స్వభావంలో ముఖ్యమైన కారకాలుగా ఉన్నాయి, వరుస ఖండాంతర ఘర్షణలు దీని భౌగోళిక నిర్మాణాన్ని ప్రభావితం చేశాయి.

జంతుజాలం

[మార్చు]

ద్వీపం చిన్న భూభాగం, చివరి హిమనదీయ కాలం నుండి అభివృద్ధి చెందిన ఆవాసాల సాపేక్షంగా ఇటీవలి వయస్సు, ఖండాంతర ఐరోపా నుండి ద్వీపం భౌతిక విభజన వంటి కారకాల ఫలితంగా జంతు వైవిధ్యం తక్కువగా ఉంది.[16] ఎలుకలు, ఉడుతలు, ఎలుకలతో సహా క్షీరద జాతులు ఉన్నాయి. నక్కలు, బాడ్జర్లు, వీసెల్స్ కూడా ఉన్నాయి. అనేక జాతుల సీల్స్, తిమింగలాలు, డాల్ఫిన్లు తీరప్రాంతాలలో కనిపిస్తాయి. పెద్ద భూమి ఆధారిత వన్యప్రాణులలో జింకలు ముఖ్యమైనవి. 628 రకాల పక్షి జాతులు నమోదు చేయబడ్డాయి. పాములు, బల్లులతో సహా ఆరు రకాల సరీసృపాలు ఉన్నాయి. ఉభయచరాలలో కప్పలు, టోడ్స్ ఉన్నాయి.

వృక్షజాలం

[మార్చు]

ఖండాంతర ఐరోపాతో పోలిస్తే వృక్షజాలం తక్కువ జాతులను కలిగి ఉంటుంది.[17] ద్వీపంలో బిర్చ్, బీచ్, యాష్, హవ్తోర్న్, ఎల్మ్, ఓక్, పైన్, చెర్రీ, యాపిల్ వంటి స్థానిక వృక్ష జాతులు విస్తృతంగా ఉన్నాయి.[18] ఇతర చెట్లు ఇతర ఐరోపా ప్రాంతాల నుండి, ఉత్తర అమెరికా నుండి ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. కనీసం 1,500 విభిన్న అడవి పూల జాతులు ఉన్నాయి.

శిలీంధ్రాలు

[మార్చు]

అనేక జాతుల శిలీంధ్రాలు ఉన్నాయి. 2005లో ప్రచురించబడిన తాజా జాబితా ప్రకారం 3600కి పైగా జాతులు అంగీకరించబడ్డాయి.[19] 1985లో ప్రచురించబడిన మరొక జాబితా మరో 5100 జాతులను అంగీకరిస్తుంది.[20] తెలిసిన శిలీంధ్ర జాతుల సంఖ్య బహుశా 10,000 దాటవచ్చు.

జనాభా విభాగాలు

[మార్చు]

నివాస ప్రాంతాలు

[మార్చు]

లండన్ ఇంగ్లాండ్ రాజధాని, మొత్తం యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ రాజధాని. ఇది యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ ప్రభుత్వ స్థానం కూడా. స్కాట్లాండ్ రాజధాని ఎడిన్‌బర్గ్, ఇది స్కాటిష్ ప్రభుత్వం స్థానం. కార్డిఫ్ వేల్స్ రాజధాని నగరం, ఇది వెల్ష్ ప్రభుత్వం స్థానం.

ఆధునిక బ్రైథోనిక్ భాషలు (బ్రెటన్, కార్నిష్, వెల్ష్) సాధారణంగా బ్రైథోనిక్, బ్రిటీష్, కామన్ బ్రైథోనిక్, పాత బ్రైథోనిక్ లేదా ప్రోటో-బ్రైథోనిక్ అని పిలువబడే ఉమ్మడి పూర్వీకుల భాష నుండి ఉద్భవించినట్లు పరిగణించబడతాయి, ఇవి క్రీ.శ 6వ శతాబ్దం నాటికి ప్రోటో-సెల్టిక్ లేదా ప్రారంభ ఇన్సులర్ సెల్టిక్ నుండి అభివృద్ధి చెందినట్లు భావిస్తున్నారు.[21] ఈ రోజు ద్వీపం అంతటా బ్రిటీష్ ఇంగ్లీష్ మాట్లాడతారు, 5వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి ఆంగ్లో-సాక్సన్ స్థిరనివాసుల ద్వారా ఈ ద్వీపానికి తీసుకురాబడిన పాత ఆంగ్లం నుండి ఇది అభివృద్ధి చెందింది. సుమారు 1.5 మిలియన్ల మంది స్కాట్స్ మాట్లాడతారు, ఇది స్కాట్లాండ్ స్థానిక భాష. అంచనా ప్రకారం 700,000 మంది వెల్ష్ మాట్లాడతారు, ఇది వేల్స్‌లో అధికారిక భాష. వాయవ్య స్కాట్లాండ్ భాగాలలో, స్కాటిష్ గేలిక్ విస్తృతంగా మాట్లాడబడుతుంది. ఇంగ్లీష్ వివిధ ప్రాంతీయ మాండలికాలు, వలస జనాభా మాట్లాడే అనేక భాషలు ఉన్నాయి.

తొలి మధ్యయుగ కాలం నుండి అనుచరుల సంఖ్య ప్రకారం క్రైస్తవ మతం అతిపెద్ద మతం. ఇది ప్రాచీన రోమన్ల క్రింద ప్రవేశపెట్టబడింది. అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన రూపం ఆంగ్లికనిజం (స్కాట్లాండ్‌లో ఎపిస్కోపాలిజం అని పిలుస్తారు). ఇది ఇంగ్లాండ్‌లో అధికారిక చర్చి హోదాను కలిగి ఉంది. రెండవ అతిపెద్ద క్రైస్తవ అభ్యాసం లాటిన్ చర్చి కాథలిక్ చర్చి. ప్రపంచ క్రైస్తవ డేటాబేస్ 2005లో బ్రిటన్‌లో 26 మిలియన్ల కంటే ఎక్కువ మంది ఆంగ్లికనిజాన్ని అనుసరిస్తున్నారని అంచనా వేసింది.[22] చర్చి ఆఫ్ స్కాట్లాండ్ సుమారు 2.1 మిలియన్ల సభ్యులతో ద్వీపంలో మూడవ స్థానంలో ఉంది. క్యాల్వినిస్టిక్ మెథడిజాన్ని అనుసరించే ప్రెస్బిటేరియన్ చర్చి ఆఫ్ వేల్స్, వేల్స్‌లోని అతిపెద్ద మతపరమైన విభాగం. బాప్టిస్టులు, క్వేకర్స్, యునైటెడ్ రిఫార్మ్డ్ చర్చి, యూనిటేరియన్లు వంటి ఇతర మైనారిటీలు కూడా ఉన్నారు. అనేక ఇతర మతాలు ఆచరించబడుతున్నాయి. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఇస్లాం సుమారు 2.7 మిలియన్ల అనుచరులను కలిగి ఉంది.

గమనికలు

[మార్చు]
  1. రాజకీయ సందర్భాలలో "గ్రేట్ బ్రిటన్" అనే పదంలో దాని సముద్ర తీర ద్వీపాలు కూడా ఉంటాయి.
  2. సముద్ర తీర ద్వీపాలతో సహా గ్రేట్ బ్రిటన్ రాజకీయ ప్రాంతం
  3. COVID-19 మహమ్మారి కారణంగా స్కాట్లాండ్ తన జనాభా లెక్కలను ఇంగ్లాండ్, వేల్స్ తర్వాత ఒక సంవత్సరం ఆలస్యంగా నిర్వహించింది. ఫలితంగా, చూపిన డేటా రెండు వేర్వేరు సంవత్సరాల నుండి తీసుకోబడింది.
  4. గ్రేట్ బ్రిటన్ రాజకీయ నిర్వచనం – అంటే ఇంగ్లాండ్, స్కాట్లాండ్, వేల్స్ కలిపి – ఐల్ ఆఫ్ వైట్, యాంగిల్సే, షెట్లాండ్ వంటి అనేక ఆఫ్‌షోర్ దీవులను కలిగి ఉంటుంది, ఇవి గ్రేట్ బ్రిటన్ భౌగోళిక ద్వీపంలో భాగం కావు. ఆ మూడు దేశాలు కలిపి మొత్తం 228,948 చ.కి.మీ భూభాగం కలిగి ఉన్నాయి.[3]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ISLAND DIRECTORY Archived 8 ఆగస్టు 2017 at the Wayback Machine, United Nations Environment Programme. Retrieved 9 August 2015.
  2. 2.0 2.1 "A Beginners Guide to UK Geography (2023)". Open Geography Portal. Office for National Statistics. 12 March 2024. Retrieved 31 May 2024.
  3. 3.0 3.1 3.2 "Mid-Year Population Estimates, United Kingdom, June 2024". Office for National Statistics. 26 September 2025. Retrieved 26 September 2025.
  4. "Ethnic group". Office for National Statistics. 28 March 2023. Retrieved 28 May 2024.
  5. "Ethnic group, national identity, language and religion". Scotland's Census. Retrieved 28 May 2024.
  6. "Islands by land area, United Nations Environment Programme". Islands.unep.ch. Archived from the original on 20 February 2018. Retrieved 24 February 2012.
  7. "says 803 islands which have a distinguishable coastline on an Ordnance Survey map, and several thousand more exist which are too small to be shown as anything but a dot". Mapzone.ordnancesurvey.co.uk. Retrieved 24 February 2012.
  8. Nora McGreevy. "Study Rewrites History of Ancient Land Bridge Between Britain and Europe". smithsonianmag.com. Smithsonian Magazine. Retrieved 25 April 2022.
  9. "Population Estimates" (PDF). National Statistics Online. Newport, Wales: Office for National Statistics. 24 June 2010. Archived from the original (PDF) on 14 November 2010. Retrieved 24 September 2010.
  10. "Who, What, Why: Why is it Team GB, not Team UK?". BBC News. 14 August 2016. Retrieved 6 August 2018.
  11. O'Rahilly 1946
  12. Cunliffe 2002, pp. 94–95
  13. Ptolemy, Claudius (1898). "Ἕκθεσις τῶν κατὰ παράλληλον ἰδιωμάτων: κβ', κε'" (PDF). In Heiberg, J.L. (ed.). Claudii Ptolemaei Opera quae exstant omnia. Vol. 1 Syntaxis Mathematica. Leipzig: in aedibus B. G. Teubneri. pp. 112–113.
  14. UK 2005: The Official Yearbook of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland. London: Office for National Statistics. 29 November 2004. pp. vii. ISBN 978-0-11-621738-7. Archived from the original on 21 జనవరి 2016. Retrieved 27 May 2012.
  15. "England/Great Britain: Royal Styles: 1604–1707". Archontology.org. 13 March 2010. Retrieved 27 April 2013.
  16. "Decaying Wood: An Overview of Its Status and Ecology in the United Kingdom and Europe" (PDF). FS.fed.us. Retrieved 15 August 2011. Retrieved on 1 February 2009.
  17. "Plants of the Pacific Northwest in Western Europe". Botanical Electric News. Retrieved on 23 February 2009.
  18. "Checklist of British Plants". Natural History Museum. Retrieved on 2 March 2009.
  19. Legon & Henrici, Checklist of the British & Irish Basidiomycota
  20. Cannon, Hawksworth & Sherwood-Pike, The British Ascomycotina. An Annotated Checklist
  21. Koch, John T. (2007). An Atlas for Celtic Studies. Oxford: Oxbow Books. ISBN 978-1-84217-309-1.
  22. "Global Anglicanism at a Crossroads". PewResearch.org. 19 June 2008. Archived from the original on 13 August 2011. Retrieved 15 August 2011. Retrieved on 1 February 2009.

గ్రంథ పట్టిక

[మార్చు]

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]
  • Coast – BBC గ్రేట్ బ్రిటన్ తీరాన్ని అన్వేషిస్తుంది.
  • The British Isles