గ్రేట్ విక్టోరియా ఎడారి
| గ్రేట్ విక్టోరియా ఎడారి | |
|---|---|
 సెర్పెంటైన్ సరస్సులు, దక్షిణ ఆస్ట్రేలియా | |
 IBRA ప్రాంతాల పటం , ఇందులో గ్రేట్ విక్టోరియా ఎడారి ఎరుపు రంగులో చూపబడింది | |
| Ecology | |
| Realm | ఆస్ట్రేలేషియన్ |
| Biome | ఎడారులు & శుష్క పొద భూములు |
| Borders |
|
| Geography | |
| Area | 422,466 km2 (163,115 mi2) |
| Country | ఆస్ట్రేలియా |
| States |
|
| Conservation | |
| Conservation status | సాపేక్షంగా స్థిరమైన/చెక్కుచెదరని |
| Protected | 129,367 కిమీ 2 (31%)[1]% |
గ్రేట్ విక్టోరియా ఎడారి అనేది పశ్చిమ ఆస్ట్రేలియా & దక్షిణ ఆస్ట్రేలియాలో ఉన్న తక్కువ జనాభా గల ఎడారి పర్యావరణ ప్రాంతం, తాత్కాలిక ఆస్ట్రేలియన్ జీవప్రాంతం.
చరిత్ర
[మార్చు]1875లో బ్రిటన్లో జన్మించిన ఆస్ట్రేలియన్ అన్వేషకుడు ఎర్నెస్ట్ గైల్స్ ఈ ఎడారిని దాటిన మొదటి యూరోపియన్ అయ్యాడు. అతను అప్పటి పాలక రాణి విక్టోరియా పేరు మీద ఈ ఎడారికి నామకరణం చేశాడు. డేవిడ్ లిండ్సే 1891లో యాత్ర ఈ ప్రాంతం గుండా ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి ప్రయాణించింది. ఫ్రాంక్ హాన్ 1903, 1908 మధ్య ఈ ప్రాంతంలో బంగారం కోసం అన్వేషించాడు. లెన్ బీడెల్ 1960లలో ఈ ప్రాంతాన్ని అన్వేషించాడు.
స్థానం & వివరణ
[మార్చు]
గ్రేట్ విక్టోరియా ఆస్ట్రేలియాలోని అతిపెద్ద ఎడారి,[2] ఇది అనేక చిన్న ఇసుక దిబ్బలు, గడ్డి మైదానాలు, గులకరాళ్లతో దట్టంగా కప్పబడిన ఉపరితలం గల ప్రాంతాలు (వీటిని ఎడారి పేవ్మెంట్ లేదా గిబ్బర్ మైదానాలు అని పిలుస్తారు), ఉప్పు సరస్సులను కలిగి ఉంటుంది. ఇది (పడమర నుండి తూర్పుకు) 700 కి.మీ (430 మైళ్ళు) కంటే ఎక్కువ వెడల్పుతో, పశ్చిమ ఆస్ట్రేలియాలోని తూర్పు గోల్డ్ఫీల్డ్స్ ప్రాంతం నుండి దక్షిణ ఆస్ట్రేలియాలోని గావ్లర్ శ్రేణుల వరకు 348,750 కి.మీ² (134,650 చదరపు మైళ్ళు) విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉంది. పశ్చిమ ఆస్ట్రేలియన్ ముల్గా ష్రబ్ల్యాండ్స్ ఎకోరీజియన్ పశ్చిమాన, లిటిల్ శాండీ ఎడారి వాయవ్యంలో, గిబ్సన్ ఎడారి & సెంట్రల్ రేంజెస్ జెరిక్ ష్రబ్ల్యాండ్స్ ఉత్తరాన, తిరారి-స్టర్ట్ రాతి ఎడారి తూర్పున ఉన్నాయి, దక్షిణాన ఉన్న నల్లార్బోర్ మైదానం దీనిని దక్షిణ మహాసముద్రం నుండి వేరు చేస్తుంది. సగటు వార్షిక వర్షపాతం తక్కువగా, క్రమరహితంగా ఉంటుంది, ఇది సంవత్సరానికి 200 నుండి 250 మి.మీ (7.9 నుండి 9.8 అంగుళాలు) వరకు ఉంటుంది. గ్రేట్ విక్టోరియా ఎడారిలో ఉరుములతో కూడిన వర్షాలు పడటం సర్వసాధారణం, సంవత్సరానికి సగటున 15–20 వర్షాలు కురుస్తాయి. వేసవిలో పగటిపూట ఉష్ణోగ్రతలు 32 నుండి 40 °C (90 నుండి 104 °F) వరకు ఉంటాయి, అయితే శీతాకాలంలో ఇవి 18 నుండి 23 °C (64 నుండి 73 °F)కి పడిపోతాయి.[3][4]
నివాసం
[మార్చు]
ఈ ప్రాంతంలో నివసిస్తున్న ప్రజలలో ఎక్కువ మంది కోగారా , మిర్నింగ్, పిట్జంట్జటారాతో సహా వివిధ సమూహాలకు చెందిన స్వదేశీ ఆస్ట్రేలియన్లు. ఈ ప్రాంతంలో ఆదివాసీ జనాభా పెరుగుతోంది. గ్రేట్ విక్టోరియా ఎడారి ప్రాంతానికి చెందిన యువ స్వదేశీ పెద్దలు తమ సంస్కృతిని కాపాడుకోవడానికి, అభివృద్ధి చేయడానికి విలురారా క్రియేటివ్ ప్రోగ్రామ్లలో పనిచేస్తున్నారు.[5]
దాని ఏకాంత ప్రదేశంలో ఉన్నప్పటికీ, గ్రేట్ విక్టోరియాను కోనీ స్యూ హైవే, ఆన్ బీడెల్ హైవేతో సహా చాలా కఠినమైన ట్రాక్లు రెండుగా విభజిస్తాయి. మానవ కార్యకలాపాలలో కొన్ని మైనింగ్, అణు ఆయుధ పరీక్షలు ఉన్నాయి.[6]
వృక్షజాలం
[మార్చు]ఈ వాతావరణంలోని చాలా భాగంలో అత్యంత దృఢమైన మొక్కలు మాత్రమే జీవించగలవు. ఇసుక దిబ్బల మధ్య ఉన్న చెట్లతో కూడిన స్టెప్పీ ప్రాంతాలలో ముఖ్యంగా ట్రయోడియా బేసెడోవి వంటి దృఢమైన స్పినిఫెక్స్ గడ్డి ప్రాంతాలపై యూకలిప్టస్ గోంగిలోకార్పా , యూకలిప్టస్ యంగియానా, అకేసియా అనెయురా (ముల్గా) వంటి పొదలు చెల్లాచెదురుగా ఉంటాయి.
జంతుజాలం
[మార్చు]ఈ కఠిన పరిస్థితులకు అలవాటుపడిన వన్యప్రాణులలో ఎమువులు, ఎర్ర కంగారూల వంటి కొన్ని పెద్ద పక్షులు లేదా క్షీరదాలు ఉన్నాయి . అయితే, ఈ ఎడారి అనేక రకాల బల్లులకు ఆశ్రయం కల్పిస్తుంది. వాటిలో అంతరించిపోయే ప్రమాదంలో ఉన్న గ్రేట్ డెసర్ట్ స్కింక్ ( ఎగెర్నియా కింటోరీ ), సెంట్రల్ రేంజెస్ టైపాన్ (2007లో కనుగొనబడింది), అంతరించిపోతున్న సాండ్హిల్ డన్నార్ట్ (స్మింథోప్సిస్ సామ్మోఫిలా), క్రెస్ట్-టెయిల్డ్ ముల్గారా (డాసిసెర్కస్ క్రిస్టికాడా) వంటి అనేక చిన్న మార్సుపియల్స్ ఉన్నాయి . ఇక్కడ జీవించడానికి ఒక మార్గం ఇసుకలోకి బొరియలు తవ్వుకోవడం. దక్షిణ మార్సుపియల్ మోల్ (నోటోరిక్టెస్ టైఫ్లాప్స్), నీటిని నిల్వచేసుకునే కప్ప వంటి ఎడారిలోని అనేక జంతువులు ఇలాగే చేస్తాయి. పక్షులలో ఎడారి తూర్పు అంచున కనిపించే చెస్ట్నట్-బ్రెస్టెడ్ వైట్ఫేస్ ( అఫెలోసెఫాలా పెక్టోరాలిస్ ), మముంగారి కన్జర్వేషన్ పార్క్లోని మల్లీఫౌల్ ఉన్నాయి . ఎడారిలోని వేటాడే జంతువులలో డింగో (ఎడారి డింగో కంచెకు ఉత్తరాన ఉన్నందున), పెరెంటి (వరానస్ గిగాంటియస్), సాండ్ గోయానా (వరానస్ గౌల్డీ) అనే రెండు పెద్ద మానిటర్ బల్లులు ఉన్నాయి
సంరక్షణ & ముప్పులు
[మార్చు]
ఈ ప్రాంతాన్ని వ్యవసాయానికి చాలా పరిమితంగా ఉపయోగించడం వల్ల, అనేక ఆవాసాలు ఎక్కువగా చెక్కుచెదరకుండా ఉన్నాయి. ఎడారిలో 31% రక్షిత ప్రాంతాలలో ఉంది. వీటిలో దక్షిణ ఆస్ట్రేలియాలోని మముంగారి కన్జర్వేషన్ పార్క్ (గతంలో పేరులేని కన్జర్వేషన్ పార్క్ అని పిలిచేవారు) కూడా ఉంది.[7][8] ఇది ఒక పెద్ద సహజసిద్ధమైన శుష్క ప్రాంత అరణ్యం, దీనికి సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యత ఉంది, ఇది ఆస్ట్రేలియాలోని 14 ప్రపంచ బయోస్పియర్ రిజర్వ్లలో ఒకటి. దక్షిణ ఆస్ట్రేలియాలోని అనంగు పిట్జంట్జటారా యాంకుంట్జటారా అనే పెద్ద ఆదివాసీ స్థానిక ప్రభుత్వ ప్రాంతంలో పశ్చిమ ఆస్ట్రేలియాలోని గ్రేట్ విక్టోరియా డెసర్ట్ నేచర్ రిజర్వ్లో కూడా ఆవాసాలు సంరక్షించబడ్డాయి . రక్షిత ప్రాంతాలలో ఇవి ఉన్నాయి:[7]
- అంతారా-శాండీ బోర్ ఆదివాసీ సంరక్షిత ప్రాంతం
- అపర-మకిరి-పుంటి స్వదేశీ రక్షిత ప్రాంతం
- డి లా పోయర్ రేంజ్ నేచర్ రిజర్వ్
- గావ్లర్ రేంజెస్ నేషనల్ పార్క్
- గావ్లర్ రేంజెస్ కన్జర్వేషన్ పార్క్
- గ్రేట్ విక్టోరియా డెసర్ట్ నేచర్ రిజర్వ్
- కల్కా-పిపల్యత్జారా ఆదివాసీ సంరక్షిత ప్రాంతం
- గైర్డ్నర్ సరస్సు జాతీయ ఉద్యానవనం
- మాముంగారి సంరక్షణ పార్క్
- మౌంట్ విల్లోబీ ఆదివాసీ సంరక్షిత ప్రాంతం
- నీల్ జంక్షన్ ప్రకృతి రిజర్వ్
- న్గాన్యత్జార్రా స్వదేశీ సంరక్షిత ప్రాంతం
- నల్లార్బోర్ ప్రాంతీయ రిజర్వ్
- ప్లమ్రిడ్జ్ లేక్స్ నేచర్ రిజర్వ్
- ప్యూర్బా కన్జర్వేషన్ పార్క్
- క్వీన్ విక్టోరియా స్ప్రింగ్ నేచర్ రిజర్వ్
- టాలరింగా కన్జర్వేషన్ పార్క్
- వాలాల్కర ఆదివాసీ సంరక్షిత ప్రాంతం
- వటారు స్వదేశీ సంరక్షిత ప్రాంతం
- యెల్లబిన్నా ప్రాంతీయ రిజర్వ్
- యెల్లబిన్నా అరణ్య సంరక్షణ ప్రాంతం
- యో సరస్సు ప్రకృతి రిజర్వ్
- యంబారా కన్జర్వేషన్ పార్క్
1950వ & 1960వ దశకం ప్రారంభంలో యునైటెడ్ కింగ్డమ్ మారాలింగా, ఎము ఫీల్డ్లో నిర్వహించిన అణు ఆయుధ ప్రయోగాలు, ఆ ప్రాంతాలను ప్లూటోనియం-239 ఇతర రేడియోధార్మిక పదార్థాలతో కలుషితం చేశాయి.
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Dinerstein, Eric; Olson, David; et al. (June 2017). "An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm". BioScience. 67 (6): 534–545. doi:10.1093/biosci/bix014. PMC 5451287. PMID 28608869. Supplemental material 2 table S1b.
- ↑ Great Victoria Desert – The Largest Desert in Australia. Birgit Bradtke. Retrieved 26 March 2013.
- ↑ IBRA Version 7 data
- ↑ "Great Victoria desert". Terrestrial Ecoregions. World Wildlife Fund.
- ↑ Wilurarra Creative 2011 Archived 2022-03-04 at the Wayback Machine;
- ↑ "Southern Australia". World Wildlife Fund. Retrieved 21 October 2015.
- ↑ 7.0 7.1 "Great Victoria Desert".
- ↑ Australia's Biosphere Reserves.